Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 5:2

Αν αυτά έχουν έτσι, εύλογα μπορεί κανείς να δει και την κατάλυση του Σαββάτου, και τη μεταβολή της περιτομής, και πολλών άλλων νομικών διατάξεων· διότι, αν εκείνα τα μωσαϊκά και παλαιά προστάγματα επρόκειτο να παραμείνουν αιώνια και να διατηρήσουν την ισχύ τους ως το τέλος, δεν θα έλεγε διά του Ιερεμία ότι τα παλαιά παρήλθαν και ότι αντί γι’ αυτά θα εισέλθουν άλλα, νέα. Και ποια είναι αυτή η Καινή Διαθήκη και σε ποιον τόπο δίνεται, θα σου το διδάξει ο Ησαΐας, λέγοντας· «ἐκ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος, καὶ λόγος Κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ.» Αλλά πρόσεξε τη σοφία του Θεού· επειδή προγνώριζε την κουφότητά σου και την απιστία σου, με αυτόν μεν τον προφήτη υπαινίχθηκε την Καινή Διαθήκη, με εκείνον δε φανέρωσε και τον ίδιο τον τόπο όπου επρόκειτο να δοθεί αυτή η νομοθεσία. Μάταια λοιπόν κρατιέσαι από την τιμή του Σαββάτου· μάταια επιμένεις στην περιτομή· διότι ο Θεός, δίνοντας Καινή Διαθήκη, κατήργησε όλα αυτά. Άλλωστε, αφού η περιτομή δόθηκε για σημείο, γιατί υπερηφανεύεσαι τόσο γι’ αυτήν; Και πώς επαίρεσαι και εναντίον ημών των απεριτμήτων; Εσύ αναγκάζεσαι να περιτέμνεσαι κατά τη σάρκα, ενώ εγώ περιτέμνομαι στην καρδιά, ώστε να μη λογίζομαι πονηρά. Και ότι τέτοια περιτομή είναι ευάρεστη στον Θεό, άκου τι λέγει, κατηγορώντας τον Ισραήλ διά του Ιερεμία· «Πάντα τὰ ἔθνη ἀπερίτμητα σαρκί, ὁ δὲ οἶκος Ἰσραὴλ ἀπερίτμητος καρδίαις αὐτῶν.» Διότι δεν μπορεί η περιτομή της ακροβυστίας να δικαιώσει· ανέβα στον πατριάρχη Αβραάμ και θα δεις ότι δικαιώθηκε μόνο με την πίστη και όχι βέβαια με την περιτομή. «Ἀβραὰμ γάρ, φησίν, ἐπίστευσε τῷ Θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.» Για χάρη λοιπόν διακριτικού γνωρίσματος θεσπίστηκε αργότερα η περιτομή, ώστε δι’ αυτής να χαρακτηρίζονται ως πιστοί, όταν συναναστρέφονταν τα έθνη, και να οδηγούνται στη μνήμη του Θεού των όλων. Και για να πιστέψεις όσα λέγονται, ας σου το αποδείξουν τα ίδια τα γεγονότα· όταν ο Ισραήλ πέρασε σαράντα χρόνια στην έρημο μόνος του, χωρίς να αναμιγνύεται με άλλο έθνος, η περιτομή δεν ήταν αναγκαία· γι’ αυτό και όσοι γεννιούνταν στην έρημο ήταν απερίτμητοι. Όταν όμως ο Ιησούς του Ναυή τους πέρασε τον Ιορδάνη, τότε περιτμήθηκαν με θεία εντολή· «Ποίησον γάρ, φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Θεός, μαχαίρας πετρίνας, καὶ καθίσας περίτεμε τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ»· για ποιο λόγο και…

Βιβλίο ϛ΄, Ιησούς του Ναυή. Τα βιβλία από εδώ και πέρα μέχρι τον Έσδρα δεν αποτελούν όλα συγγράμματα εκείνων των οποίων φέρουν τις επιγραφές και τους οποίους πραγματεύονται. Υπάρχει όμως η παράδοση ότι έχουν συγγραφεί από τους προφήτες της κάθε εποχής. Πρέπει, επομένως, καταρχάς να πραγματευθούμε περί των επιγραφών τους. Το παρόν, λοιπόν, βιβλίο επιγράφεται «Ιησούς του Ναυή», επειδή ο ίδιος ο Ιησούς του Ναυή, αφού διαδέχθηκε τον Μωυσή, υπήρξε στρατηγός του λαού, και το βιβλίο περιέχει την ιστορία του και τις πράξεις του. Εξιστορείται δε σε αυτό το βιβλίο πώς το ρεύμα του Ιορδάνη ποταμού που κατερχόταν από τις πηγές του στάθηκε, ενώ το κατώτερο τμήμα του εκκενώθηκε, και τον διέβησαν με ξηρά πόδια· και ότι στα Γάλγαλα περιέτεμε όλους όσοι είχαν γεννηθεί στην έρημο με πέτρινα μαχαίρια, και ονόμασε τον τόπο Γάλγαλα· και ότι, όταν ο λαός πέρασε απέναντι και έφαγε από τους καρπούς της γης, έπαψε πλέον να πέφτει το μάννα· και ότι τα τείχη της Ιεριχούς έπεσαν από μόνα τους· ενώ η Ραάβ η πόρνη σώθηκε, επειδή προφύλαξε τους κατασκόπους· και ότι ο ήλιος, ενώ βρισκόταν στο μεσουράνημα, μετά από προσευχή του Ιησού του Ναυή, στάθηκε πάνω από τη Γαβαών για χρονικό διάστημα μιας ολόκληρης ημέρας, μέχρις ότου κατατροπώσει τους εχθρούς.

Έχει γραφτεί λοιπόν για αυτόν το εξής: «Και είπε ο Κύριος στον Ιησού: Φτιάξε για τον εαυτό σου πέτρινα μαχαίρια από σκληρή πέτρα, και κάθισε να περιτέμνεις τους υιούς του Ισραήλ. Και έφτιαξε ο Ιησούς πέτρινα μαχαίρια, και περιέτεμε τους υιούς του Ισραήλ». Διότι μέσα σε αυτά, το μεν όνομα της πέτρας μας φανερώνει το στερεό και άθραυστο του Λόγου του Θεού· το δε αποκαλούμενο «ακρότομον» δηλώνει τη δύναμή Του να εισχωρεί λεπτομερώς στα πάντα και την οξύτατη ενέργειά Του, επειδή και ο Παύλος, που είναι αναθρεμμένος με τα ιερά και θεία γράμματα, αποκαλεί τον θείο Λόγο «ζωντανό και ενεργό και πιο κοφτερό από κάθε δίκοπο μαχαίρι», και λέει ότι εισχωρεί «μέχρι τον μερισμό της ψυχής και του πνεύματος». Και αυτός που είναι τόσο λεπτός και κοφτερός, εισχωρώντας στις καρδιές μας μέσω του δικού Του Πνεύματος, αφενός μας απαλλάσσει από κάθε ακαθαρσία· αφετέρου, περιτέμνοντας με τρόπο ανέκφραστο εκείνα για τα οποία είμαστε γεμάτοι από έσχατη βδελυγμία, μας καθιστά αγίους και αμώμους. Παρατήρησε λοιπόν σε αυτά την πεντακάθαρη εικόνα της αλήθειας. Διότι αυτός που περιτέμνει είναι ο Ιησούς, και αυτοί που δέχονται την περιτομή από Αυτόν είναι «κάθε νέο παιδί, καθώς έχει γραφτεί, το οποίο δεν γνωρίζει σήμερα ούτε το καλό ούτε το κακό».

Διότι δεν ήθελε να δηλώσει ότι σταμάτησε η ροή του αίματος, αλλά ότι έχει συντελεστεί το έργο της περιτομής και έχει εκπληρωθεί το ζητούμενο· διότι αποκρούει τον θάνατο εκείνος που περιτέμνεται με τη νοητή πέτρα. Και αυτή είναι το Πνεύμα του Χριστού, όπως ακριβώς βέβαια και ο Ιησούς, ο οποίος μετά τον Μωυσή πέρασε τους υιούς του Ισραήλ από τον Ιορδάνη, πρόσταξε να περιτμηθούν με πέτρινα μαχαίρια, εκπληρώνοντας τον τύπο της εν Πνεύματι περιτομής. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός έχει ονομαστεί πέτρα, έτσι και η πέτρα, δηλαδή το πέτρινο μαχαίρι, είναι το Πνεύμα Του. Επομένως, το «έστη» υποδηλώνει πολλές φορές και την εκπλήρωση ενός πράγματος.

Έπειτα έφαγαν τον εξ ουρανού άρτο, διέφυγαν στην έρημο τα δαγκώματα των όφεων, αναδείχθηκαν ανώτεροι των εχθρών, διέσχισαν τον Ιορδάνη, περιτμήθηκαν με πέτρινα μαχαίρια, εισήλθαν στη γη της επαγγελίας.

Σώθηκε λοιπόν το άγιο πλήθος των πατέρων, ή μάλλον ολόκληρο το γένος από την αρχή και πριν από αυτόν. Διότι πέθανε υπέρ πάντων, και στο πρόσωπό του καταλύθηκε ο θάνατος όλων. Διότι δεν διαφεύγουμε τον ολεθρευτή με το αίμα των προφητών, αλλά με το αίμα του Χριστού, του νεότατου, και μαζί με αυτόν. «Διότι για τον σκοπό αυτό», λέει, «ο Χριστός πέθανε και ανέζησε, για να κυριεύσει και νεκρούς και ζωντανούς.» Αν πάλι δεν λέγεται ότι ο ολεθρευτής επιτίθεται στον Γηρσάμ, αλλά μάλλον στον μακάριο Μωυσή, θα κατανοήσεις και πάλι το εξής. Διότι ο θάνατος δεν αποδιώχθηκε διά της περιτομής κατά τον νόμο, δηλαδή της κατά σάρκα και αισθητής, αλλά διά της περιτομής εν Χριστώ διά του Πνεύματος, την οποία ενέργησε στον πρωτότοκο και νέο λαό, που είναι πάροικος μεν στη γη, αλλά εγγράφεται πάλι στην άνω και ουράνια πολιτεία· την οποία η νοητή Σεπφώρα, δηλαδή η Εκκλησία, που προέρχεται και από τη Μαδιάμ και από τα έθνη, περιέτεμε με πέτρα. Θα μπορούσε δε να είναι και αυτή τύπος του Πνεύματος, εξαιτίας της παντοδυναμίας και του αθραύστου της, καθώς επίσης και επειδή προέρχεται από πέτρα. Διότι το Πνεύμα είναι του Χριστού· «και η πέτρα είναι ο Χριστός», καθώς γράφει και ο σοφός Παύλος. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο Ιησούς του Ναυή, ο οποίος έδρασε παλαιά μετά τον Μωυσή, περιέτεμε με πέτρινα μαχαίρια τους υιούς του Ισραήλ, υποδηλώνοντας σε εμάς αινιγματωδώς την αχειροποίητη περιτομή εν Χριστώ, από την οποία ηττάται ο θάνατος, και η οποία είναι η νοητή περιτομή της κακίας, η αποβολή της φαυλότητας και των ηδονών.

Και λοιπόν ο Ιησούς του Ναυή, αφού πέρασε τους Ισραηλίτες από τον Ιορδάνη, τους περιέτεμε με πέτρινα μαχαίρια, προτυπώνοντας την εν Χριστώ περιτομή διά του Πνεύματος. Διότι πέτρα είναι ο Χριστός, τον οποίο προδηλώνει ως τύπος, όπως μόλις ανέφερα, και η πέτρα με την οποία περιέτεμε η Σεπφώρα το παιδί της. Τότε που έφυγε και ο θάνατος, και, έχοντας τιμήσει το μυστήριο της εν Χριστώ περιτομής, απομακρύνθηκε από τον Μωυσή εκείνος που ζητούσε να τον σκοτώσει, πράγμα που μας υποδηλώνει αινιγματικά ότι δεν απομακρύνθηκε ο θάνατος μόνο από όσους αξιώθηκαν την εν Χριστώ περιτομή, αλλά και το ίδιο το γεγονός, εννοώ δηλαδή το μυστήριο του Χριστού, βοήθησε και τους ίδιους τους πατέρες. Διότι, όπως όλοι πεθάναμε στον Αδάμ, έτσι και σε όλους φέρεται η χάρη διά του Χριστού. Διότι για αυτόν τον λόγο πέθανε, για να γίνει Κύριος και νεκρών και ζώντων. Επομένως, κατά τον καιρό της περιτομής του νέου λαού, συντελούνταν μαζί και η ζωή των πατέρων.

Αποτελεί, λοιπόν, σαφή τύπο και αυτού του πράγματος το να μαστιγώνονται κάποιοι μέχρι σαράντα χτυπήματα, διότι ο καιρός μετά από αυτό είναι καιρός άφεσης, ο οποίος φέρνει σε εμάς τη μυστική διάβαση του Ιορδάνη, και βέβαια τα πέτρινα μαχαίρια, που είναι η εν πνεύματι περιτομή, και τη στρατηγία του Ιησού του Ναυή· διότι ο Χριστός έγινε για εμάς καθοδηγητής, μετά τον Μωυσή και τον νόμο. ΠΑΛΛ. Πείθομαι. ΚΥΡ. Για να κρίνονται, λοιπόν, σωστά και αμερόληπτα τα ζητήματα που προκύπτουν, και για να εξαλειφθούν οι τρόποι της πλεονεξίας, λέει: «Κριτές και γραμματείς θα εγκαταστήσεις για τον εαυτό σου σε όλες τις πόλεις σου, τις οποίες σου δίνει Κύριος ο Θεός, κατά φυλές, και αυτοί θα κρίνουν τον λαό με δίκαιη κρίση. Δεν θα διαστρέφουν την κρίση, ούτε θα προσωποληπτούν, ούτε θα λαμβάνουν δώρα· διότι τα δώρα τυφλώνουν τα μάτια των σοφών και διαστρέφουν τα λόγια των δικαίων». Διότι ο νόμος θεωρούσε απαραίτητο, και πολύ λογικά, όσοι θα είχαν οριστεί στο να δικάζουν, να φαίνονται ανώτεροι από τη φιλαργυρία, και να μην παραχωρούν την παράβαση του σωστού και του αδιάβλητου από σεβασμό προς ορισμένα πρόσωπα, και βέβαια να αποβάλλουν τη μεροληψία ως κάτι το ανόσιο, σταθμίζοντας σύμφωνα με τον νόμο το κάθε ζήτημα, και να μιμούνται τον κριτή των συμπάντων, δηλαδή τον Χριστό, τον οποίο και ο ίδιος ο νόμος προανήγγειλε ξεκάθαρα, γνωρίζοντας ότι είναι κριτής ως Θεός.

Όπως ακριβώς μετά τον θάνατο του Μωυσή ανέλαβε την ηγεσία ο Ιησούς του Ναυή· έτσι και μετά το τέλος του γράμματος του νόμου, ο Ιησούς Χριστός ανέλαβε την ηγεσία του νέου λαού· και όπως με πέτρινα μαχαίρια, έτσι και με τον στερεό λόγο των εντολών Του περιέτεμε τη σχέση του λαού αυτού με τα αισθητά, και τον προετοίμασε να διασχίσει το ρευστό και άστατο του παρόντος βίου χωρίς να βραχεί, δηλαδή χωρίς να εμπλακεί σε αυτόν· φέροντας πάνω στους ώμους των αρετών την κιβωτό· εννοώ δηλαδή τη γνώση που είναι δεκτική των θείων μυστηρίων.

Καθώς δε πέρασε περισσότερος χρόνος και τα νομικά παραγγέλματα έγιναν κατανοητά από αυτούς με μεγαλύτερη ακρίβεια, ώστε να κατανοήσουν και να αποδεχθούν και τη δεύτερη περιτομή που τους εισήχθη από τον Ιησού, εφόσον το πέτρινο μαχαίρι αφαίρεσε από αυτούς κάθε τι το ακάθαρτο (αντιλαμβάνεται βέβαια ο συνετός ακροατής το συμβολικό νόημα και της πέτρας και του μαχαιριού), ήταν επόμενο, αφού στερεώθηκε μέσα τους η νόμιμη και ενάρετη ζωή, κανένας από τους λίθους που ελήφθησαν στο όνομα των ισραηλιτικών φυλών να μην βρεθεί απορριπτέος. Επειδή όμως πρέπει πάντοτε να επιζητούμε την επαύξηση των αγαθών, όταν προχώρησε ο χρόνος, και η δύναμη του Ισραήλ έγινε μεγαλύτερη· διότι έτσι αναφέρει ο λόγος στα ρητά που εξετάζουμε, ότι από τους δυνατούς του Ισραήλ δεν λαμβάνεται πλέον ένας μόνο λίθος ή μία ράβδος από κάθε φυλή, αλλά πέντε πολεμιστές άνδρες από κάθε φυλή αντί για ράβδους ή λίθους, εκπαιδευμένοι στον πόλεμο, που φέρουν ρομφαία, από τους δυνατούς του Ισραήλ περιστοιχίζουν τη θεία κλίνη. Γι' αυτόν τον λόγο κανένας από αυτούς δεν γίνεται απορριπτέος, διότι οι πέντε αποτελούν την απαρχή κάθε φυλής, των οποίων ο αριθμός, όταν υπολογιστεί δώδεκα φορές, δημιουργεί το πλήρωμα των εξήκοντα. Πρέπει λοιπόν πέντε φοβεροί οπλομάχοι από κάθε φυλή να γίνουν φύλακες της κλίνης του βασιλέως, ώστε, εάν τυχόν υπολείπεται κάτι από τον αριθμό των πέντε, να είναι απαράδεκτο και το υπολειπόμενο.

Περί της περιτομής Η περιτομή δόθηκε πριν από τον Νόμο στον Αβραάμ μετά τις ευλογίες, μετά την επαγγελία, ως σημείο που διαχώριζε αυτόν και τους οικείους του από τα έθνη με τα οποία συναναστρεφόταν. Και τούτο είναι φανερό· διότι, όταν ο Ισραήλ διέμεινε στην έρημο για σαράντα έτη μόνος του, χωρίς να έχει αναμειχθεί με άλλο έθνος, όσοι γεννήθηκαν στην έρημο δεν περιτμήθηκαν· όταν όμως ο Ιησούς τους πέρασε από τον Ιορδάνη, περιτμήθηκαν, και προέκυψε δεύτερος νόμος περιτομής. Διότι την εποχή του Αβραάμ δόθηκε ο νόμος της περιτομής, έπειτα έπαυσε να εφαρμόζεται στην έρημο για σαράντα έτη. Και πάλι, για δεύτερη φορά, έδωσε ο Θεός στον Ιησού νόμο περιτομής μετά τη διάβαση του Ιορδάνη, όπως ακριβώς είναι γραμμένο στο βιβλίο του Ιησού του Ναυή: «Κατά τον καιρό εκείνο είπε ο Κύριος στον Ιησού: Κατασκεύασε για τον εαυτό σου πέτρινα μαχαίρια από σκληρή πέτρα και κάθισε και περίτμησε τους υιούς του Ισραήλ για δεύτερη φορά», και λίγο μετά: «Διότι για σαράντα δύο έτη περιπλανήθηκε ο Ισραήλ στην έρημο Βατταρίτιδα, και γι' αυτό ήταν απερίτμητοι οι περισσότεροι από τους μάχιμους άνδρες που είχαν εξέλθει από τη γη της Αιγύπτου, οι οποίοι απείθησαν στις εντολές του Θεού, για τους οποίους και όρισε να μη δουν την αγαθή γη, την οποία ο Κύριος ορκίστηκε στους πατέρες μας να τους δώσει, γη που ρέει γάλα και μέλι.»

Ο Ιησούς Χριστός περιτέμνει όλους όσοι το επιθυμούν, όπως είχε προαναγγελθεί από παλιά, με λίθινες μαχαίρες, ώστε να γίνουν έθνος δίκαιο, λαός που τηρεί την πίστη, προσλαμβάνει την αλήθεια και φυλάσσει την ειρήνη. Ελάτε μαζί μου όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό και επιθυμείτε να δείτε τα αγαθά της Ιερουσαλήμ. Ελάτε, ας πορευθούμε στο φως του Κυρίου· διότι εγκατέλειψε τον λαό του, τον οίκο του Ιακώβ. Ελάτε όλα τα έθνη, ας συγκεντρωθούμε στην Ιερουσαλήμ, η οποία δεν πολεμείται πλέον εξαιτίας των ανομιών των λαών. «Διότι φανερώθηκα σε εκείνους που δεν με ζητούσαν και βρέθηκα από εκείνους που δεν με ρωτούσαν», διακηρύσσει μέσω του Ησαΐα.

Εκείνος σταμάτησε τον ήλιο, αφού προηγουμένως μετονομάστηκε με το όνομα Ιησούς και έλαβε δύναμη από το πνεύμα του. Διότι το ότι ο Ιησούς ήταν αυτός που φανερώθηκε και συνομίλησε με τον Μωυσή, τον Αβραάμ και γενικά με τους άλλους πατριάρχες, υπηρετώντας το θέλημα του Πατέρα, το έχω αποδείξει. Αυτός ήλθε για να γεννηθεί και ως άνθρωπος δια της Παρθένου Μαρίας, και υπάρχει αιώνια. Διότι αυτός είναι από τον οποίο και δια του οποίου ο Πατέρας πρόκειται να ανακαινίσει τον ουρανό και τη γη, αυτός είναι που πρόκειται να λάμψει ως αιώνιο φως στην Ιερουσαλήμ, αυτός είναι ο κατά την τάξη του Μελχισεδέκ βασιλιάς της Σαλήμ και αιώνιος ιερέας του Υψίστου. Εκείνος λέγεται ότι περιέτεμε τον λαό με δεύτερη περιτομή χρησιμοποιώντας πέτρινα μαχαίρια, πράγμα που αποτελούσε προκήρυγμα αυτής της περιτομής με την οποία μας περιέτεμε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, αποκόπτοντάς μας από τους λίθους και τα άλλα είδωλα, και σχημάτισε σωρούς από όσους προέρχονταν από την ακροβυστία, δηλαδή από την πλάνη του κόσμου, οι οποίοι περιτμήθηκαν σε κάθε τόπο με πέτρινα μαχαίρια, δηλαδή με τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού. Διότι το ότι ο Χριστός κηρυσσόταν παραβολικά μέσω των προφητών ως λίθος και πέτρα, το έχω αποδείξει.

Επομένως, ως πέτρινα μαχαίρια θα κατανοήσουμε τα λόγια του, μέσω των οποίων τόσοι πολλοί που πλανιόνταν στην ακροβυστία έλαβαν την περιτομή της καρδιάς, την οποία περιτομή ο Θεός προέτρεπε από τότε, μέσω του Ιησού, να λάβουν και εκείνοι που είχαν την περιτομή που ξεκίνησε από τον Αβραάμ, λέγοντας ότι ο Ιησούς περιέτεμε με δεύτερη περιτομή, με πέτρινα μαχαίρια, εκείνους που εισήλθαν σε εκείνη την αγία γη.

Μακάριοι λοιπόν είμαστε εμείς που περιτμηθήκαμε με πέτρινα μαχαίρια τη δεύτερη περιτομή. Διότι η δική σας, η πρώτη, έγινε και γίνεται με σίδερο, επειδή παραμένετε σκληρόκαρδοι. Η δική μας όμως περιτομή, η οποία είναι δεύτερη στη σειρά, αφού φανερώθηκε μετά τη δική σας, μας περιτέμνει μέσω ακρότομων λίθων, δηλαδή μέσω των λόγων των αποστόλων του ακρογωνιαίου λίθου, ο οποίος κόπηκε χωρίς ανθρώπινα χέρια, και μας αποκόπτει από την ειδωλολατρία και γενικά από κάθε κακία. Οι καρδιές μας έχουν περιτμηθεί τόσο πολύ από την πονηρία, ώστε χαιρόμαστε ακόμα και όταν πεθαίνουμε για το όνομα της καλής πέτρας, η οποία αναβλύζει ζωντανό νερό στις καρδιές εκείνων που δι' αυτής αγάπησαν τον Πατέρα των όλων και ποτίζει όσους επιθυμούν να πιουν το νερό της ζωής. Όμως δεν κατανοείτε αυτά που σας λέω· διότι δεν έχετε καταλάβει όσα έχει προφητευθεί ότι θα κάνει ο Χριστός, ούτε μας πιστεύετε όταν σας φέρνουμε ενώπιον των Γραφών. Ο Ιερεμίας, λοιπόν, φωνάζει με τον εξής τρόπο: Ουαί σε εσάς, επειδή εγκαταλείψατε τη ζωντανή πηγή και σκάψατε για τους εαυτούς σας λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό. Μήπως είναι έρημος ο τόπος όπου βρίσκεται το όρος Σιών; Επειδή στην Ιερουσαλήμ έδωσα βιβλίο αποστασίου μπροστά στα μάτια σας.

Θεωρία της ηγεμονίας του Ιησού, και της διάβασης του Ιορδάνη και της δεύτερης δι' αυτού περιτομής με τα πέτρινα ξίφη. Έτσι ο Ιησούς, ο διάδοχος του Μωυσή, για να παραλείψω τα πολλά που εξιστορούνται για αυτόν λόγω του πλήθους τους, αφού παρέλαβε τον λαό που είχε προηγουμένως παιδαγωγηθεί στην ευσέβεια με πολλούς τρόπους μέσα στην έρημο, μετά τον θάνατο του Μωυσή στο όρος, και αφού τον καθάγνισε με ένα παράδοξο είδος περιτομής με τα πέτρινα μαχαίρια, και περνώντας όλους τους ανθρώπους του λαού αβρεχείς μέσα από τον Ιορδάνη, που είχε ξηρανθεί από την προπορεία της θείας κιβωτού, προτύπωνε τον Σωτήρα Λόγο που μηνυόταν συμβολικά μέσω αυτού. Αυτός, μετά την τελευτή του γράμματος των νομικών διατάξεων, ανέλαβε την ηγεμονία του αληθινού Ισραήλ που βλέπει τον Θεό, η οποία πραγματοποιείται στο ύψος των νοημάτων, και περιτέμνει (τους πιστούς) από κάθε μολυσμό της ψυχής και του σώματος με τον πιο κοφτερό λόγο της πίστης σε Αυτόν, και τους ελευθερώνει από κάθε ονειδισμό εκείνων που ερεθίζουν προς την αμαρτία, και τους διαβιβάζει πέρα από τη ρέουσα φύση του χρόνου και των κινουμένων πραγμάτων προς την κατάσταση των ασωμάτων, έχοντας τη γνώση που υποδεικνύει τα θεία μυστήρια να φέρεται πάνω στους ώμους των αρετών.