Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 5:3

Βιβλίο ϛ΄, Ιησούς του Ναυή. Τα βιβλία από εδώ και πέρα μέχρι τον Έσδρα δεν αποτελούν όλα συγγράμματα εκείνων των οποίων φέρουν τις επιγραφές και τους οποίους πραγματεύονται. Υπάρχει όμως η παράδοση ότι έχουν συγγραφεί από τους προφήτες της κάθε εποχής. Πρέπει, επομένως, καταρχάς να πραγματευθούμε περί των επιγραφών τους. Το παρόν, λοιπόν, βιβλίο επιγράφεται «Ιησούς του Ναυή», επειδή ο ίδιος ο Ιησούς του Ναυή, αφού διαδέχθηκε τον Μωυσή, υπήρξε στρατηγός του λαού, και το βιβλίο περιέχει την ιστορία του και τις πράξεις του. Εξιστορείται δε σε αυτό το βιβλίο πώς το ρεύμα του Ιορδάνη ποταμού που κατερχόταν από τις πηγές του στάθηκε, ενώ το κατώτερο τμήμα του εκκενώθηκε, και τον διέβησαν με ξηρά πόδια· και ότι στα Γάλγαλα περιέτεμε όλους όσοι είχαν γεννηθεί στην έρημο με πέτρινα μαχαίρια, και ονόμασε τον τόπο Γάλγαλα· και ότι, όταν ο λαός πέρασε απέναντι και έφαγε από τους καρπούς της γης, έπαψε πλέον να πέφτει το μάννα· και ότι τα τείχη της Ιεριχούς έπεσαν από μόνα τους· ενώ η Ραάβ η πόρνη σώθηκε, επειδή προφύλαξε τους κατασκόπους· και ότι ο ήλιος, ενώ βρισκόταν στο μεσουράνημα, μετά από προσευχή του Ιησού του Ναυή, στάθηκε πάνω από τη Γαβαών για χρονικό διάστημα μιας ολόκληρης ημέρας, μέχρις ότου κατατροπώσει τους εχθρούς.

Διότι δεν ήθελε να δηλώσει ότι σταμάτησε η ροή του αίματος, αλλά ότι έχει συντελεστεί το έργο της περιτομής και έχει εκπληρωθεί το ζητούμενο· διότι αποκρούει τον θάνατο εκείνος που περιτέμνεται με τη νοητή πέτρα. Και αυτή είναι το Πνεύμα του Χριστού, όπως ακριβώς βέβαια και ο Ιησούς, ο οποίος μετά τον Μωυσή πέρασε τους υιούς του Ισραήλ από τον Ιορδάνη, πρόσταξε να περιτμηθούν με πέτρινα μαχαίρια, εκπληρώνοντας τον τύπο της εν Πνεύματι περιτομής. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός έχει ονομαστεί πέτρα, έτσι και η πέτρα, δηλαδή το πέτρινο μαχαίρι, είναι το Πνεύμα Του. Επομένως, το «έστη» υποδηλώνει πολλές φορές και την εκπλήρωση ενός πράγματος.

Έπειτα έφαγαν τον εξ ουρανού άρτο, διέφυγαν στην έρημο τα δαγκώματα των όφεων, αναδείχθηκαν ανώτεροι των εχθρών, διέσχισαν τον Ιορδάνη, περιτμήθηκαν με πέτρινα μαχαίρια, εισήλθαν στη γη της επαγγελίας.

Σώθηκε λοιπόν το άγιο πλήθος των πατέρων, ή μάλλον ολόκληρο το γένος από την αρχή και πριν από αυτόν. Διότι πέθανε υπέρ πάντων, και στο πρόσωπό του καταλύθηκε ο θάνατος όλων. Διότι δεν διαφεύγουμε τον ολεθρευτή με το αίμα των προφητών, αλλά με το αίμα του Χριστού, του νεότατου, και μαζί με αυτόν. «Διότι για τον σκοπό αυτό», λέει, «ο Χριστός πέθανε και ανέζησε, για να κυριεύσει και νεκρούς και ζωντανούς.» Αν πάλι δεν λέγεται ότι ο ολεθρευτής επιτίθεται στον Γηρσάμ, αλλά μάλλον στον μακάριο Μωυσή, θα κατανοήσεις και πάλι το εξής. Διότι ο θάνατος δεν αποδιώχθηκε διά της περιτομής κατά τον νόμο, δηλαδή της κατά σάρκα και αισθητής, αλλά διά της περιτομής εν Χριστώ διά του Πνεύματος, την οποία ενέργησε στον πρωτότοκο και νέο λαό, που είναι πάροικος μεν στη γη, αλλά εγγράφεται πάλι στην άνω και ουράνια πολιτεία· την οποία η νοητή Σεπφώρα, δηλαδή η Εκκλησία, που προέρχεται και από τη Μαδιάμ και από τα έθνη, περιέτεμε με πέτρα. Θα μπορούσε δε να είναι και αυτή τύπος του Πνεύματος, εξαιτίας της παντοδυναμίας και του αθραύστου της, καθώς επίσης και επειδή προέρχεται από πέτρα. Διότι το Πνεύμα είναι του Χριστού· «και η πέτρα είναι ο Χριστός», καθώς γράφει και ο σοφός Παύλος. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο Ιησούς του Ναυή, ο οποίος έδρασε παλαιά μετά τον Μωυσή, περιέτεμε με πέτρινα μαχαίρια τους υιούς του Ισραήλ, υποδηλώνοντας σε εμάς αινιγματωδώς την αχειροποίητη περιτομή εν Χριστώ, από την οποία ηττάται ο θάνατος, και η οποία είναι η νοητή περιτομή της κακίας, η αποβολή της φαυλότητας και των ηδονών.

Και λοιπόν ο Ιησούς του Ναυή, αφού πέρασε τους Ισραηλίτες από τον Ιορδάνη, τους περιέτεμε με πέτρινα μαχαίρια, προτυπώνοντας την εν Χριστώ περιτομή διά του Πνεύματος. Διότι πέτρα είναι ο Χριστός, τον οποίο προδηλώνει ως τύπος, όπως μόλις ανέφερα, και η πέτρα με την οποία περιέτεμε η Σεπφώρα το παιδί της. Τότε που έφυγε και ο θάνατος, και, έχοντας τιμήσει το μυστήριο της εν Χριστώ περιτομής, απομακρύνθηκε από τον Μωυσή εκείνος που ζητούσε να τον σκοτώσει, πράγμα που μας υποδηλώνει αινιγματικά ότι δεν απομακρύνθηκε ο θάνατος μόνο από όσους αξιώθηκαν την εν Χριστώ περιτομή, αλλά και το ίδιο το γεγονός, εννοώ δηλαδή το μυστήριο του Χριστού, βοήθησε και τους ίδιους τους πατέρες. Διότι, όπως όλοι πεθάναμε στον Αδάμ, έτσι και σε όλους φέρεται η χάρη διά του Χριστού. Διότι για αυτόν τον λόγο πέθανε, για να γίνει Κύριος και νεκρών και ζώντων. Επομένως, κατά τον καιρό της περιτομής του νέου λαού, συντελούνταν μαζί και η ζωή των πατέρων.

Όπως ακριβώς μετά τον θάνατο του Μωυσή ανέλαβε την ηγεσία ο Ιησούς του Ναυή· έτσι και μετά το τέλος του γράμματος του νόμου, ο Ιησούς Χριστός ανέλαβε την ηγεσία του νέου λαού· και όπως με πέτρινα μαχαίρια, έτσι και με τον στερεό λόγο των εντολών Του περιέτεμε τη σχέση του λαού αυτού με τα αισθητά, και τον προετοίμασε να διασχίσει το ρευστό και άστατο του παρόντος βίου χωρίς να βραχεί, δηλαδή χωρίς να εμπλακεί σε αυτόν· φέροντας πάνω στους ώμους των αρετών την κιβωτό· εννοώ δηλαδή τη γνώση που είναι δεκτική των θείων μυστηρίων.

Από τον Ιησού. Βουνός ακροβυστιών (Ιησ. 5, 3). Τόπος στα Γάλγαλα, στον οποίο ο Ιησούς περιέτεμε τον λαό, σε απόσταση περίπου δύο μιλίων από την Ιεριχώ, όπου επιδεικνύονται μέχρι και σήμερα οι λίθοι, τους οποίους έφεραν από τον Ιορδάνη. Βηθωρών (Ιησ. 10, 10). Εκεί όπου καταδίωξε ο Ιησούς τους βασιλείς, η οποία περιήλθε στους υιούς του Ιωσήφ, του Εφραίμ. Και πρόκειται για δύο κώμες, σε απόσταση περίπου δώδεκα μιλίων από την Αιλία, επί της οδού προς τη Νικόπολη, εκ των οποίων η μεν ονομάζεται Άνω Βηθωρών, την οποία ανοικοδόμησε ο Σολομών, η δε Κάτω είναι παραχωρημένη στους Λευίτες.

Και τον Φαρές, πάλι, η μαία τον ονόμασε εξαιτίας αυτού που συνέβη κατά τον τοκετό, και κανείς δεν στράφηκε εναντίον της με ζηλοτυπία, κατά τη λογική του Ευνομίου, θεωρώντας την ανώτερη από την εξουσία του Θεού. Αλλά και στους πατριάρχες οι μητέρες τους έδωσαν τα ονόματα, στον Ρουβήν και τον Συμεών και τον Λευί και σε όλους τους υπόλοιπους ομοίως, και κανένας εκείνα τα χρόνια δεν εμφανίστηκε ως κηδεμόνας της θείας πρόνοιας, όπως ο σημερινός συγγραφέας, ώστε να εμποδίσει τα γυναικάρια να αναδειχθούν ανώτερα σε εξουσία από τον Θεό μέσω της ονοματοδοσίας. Και τι να πει κανείς για τα επιμέρους στοιχεία της ιστορίας, το «Ύδωρ Αντιλογίας» και τον «Τόπο Πένθους» και το «Βουνό των Ακροβυστιών» και τη «Φάραγγα του Βότρυος» και τον «Αγρό Αίματος», και όλα τα παρόμοια ονόματα που δόθηκαν μεν από τους ανθρώπους, μνημονεύονται όμως πολλές φορές και από το πρόσωπο του Θεού. Από αυτά μπορεί κανείς να κατανοήσει ότι ούτε η ονομασία των πραγμάτων, η οποία γίνεται μέσω των λέξεων, ξεπερνά την ανθρώπινη ικανότητα, ούτε η δύναμη της θείας φύσης αντλεί τη μαρτυρία της από αυτά.

Εκείνος σταμάτησε τον ήλιο, αφού προηγουμένως μετονομάστηκε με το όνομα Ιησούς και έλαβε δύναμη από το πνεύμα του. Διότι το ότι ο Ιησούς ήταν αυτός που φανερώθηκε και συνομίλησε με τον Μωυσή, τον Αβραάμ και γενικά με τους άλλους πατριάρχες, υπηρετώντας το θέλημα του Πατέρα, το έχω αποδείξει. Αυτός ήλθε για να γεννηθεί και ως άνθρωπος δια της Παρθένου Μαρίας, και υπάρχει αιώνια. Διότι αυτός είναι από τον οποίο και δια του οποίου ο Πατέρας πρόκειται να ανακαινίσει τον ουρανό και τη γη, αυτός είναι που πρόκειται να λάμψει ως αιώνιο φως στην Ιερουσαλήμ, αυτός είναι ο κατά την τάξη του Μελχισεδέκ βασιλιάς της Σαλήμ και αιώνιος ιερέας του Υψίστου. Εκείνος λέγεται ότι περιέτεμε τον λαό με δεύτερη περιτομή χρησιμοποιώντας πέτρινα μαχαίρια, πράγμα που αποτελούσε προκήρυγμα αυτής της περιτομής με την οποία μας περιέτεμε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, αποκόπτοντάς μας από τους λίθους και τα άλλα είδωλα, και σχημάτισε σωρούς από όσους προέρχονταν από την ακροβυστία, δηλαδή από την πλάνη του κόσμου, οι οποίοι περιτμήθηκαν σε κάθε τόπο με πέτρινα μαχαίρια, δηλαδή με τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού. Διότι το ότι ο Χριστός κηρυσσόταν παραβολικά μέσω των προφητών ως λίθος και πέτρα, το έχω αποδείξει.

Επομένως, ως πέτρινα μαχαίρια θα κατανοήσουμε τα λόγια του, μέσω των οποίων τόσοι πολλοί που πλανιόνταν στην ακροβυστία έλαβαν την περιτομή της καρδιάς, την οποία περιτομή ο Θεός προέτρεπε από τότε, μέσω του Ιησού, να λάβουν και εκείνοι που είχαν την περιτομή που ξεκίνησε από τον Αβραάμ, λέγοντας ότι ο Ιησούς περιέτεμε με δεύτερη περιτομή, με πέτρινα μαχαίρια, εκείνους που εισήλθαν σε εκείνη την αγία γη.

Θεωρία της ηγεμονίας του Ιησού, και της διάβασης του Ιορδάνη και της δεύτερης δι' αυτού περιτομής με τα πέτρινα ξίφη. Έτσι ο Ιησούς, ο διάδοχος του Μωυσή, για να παραλείψω τα πολλά που εξιστορούνται για αυτόν λόγω του πλήθους τους, αφού παρέλαβε τον λαό που είχε προηγουμένως παιδαγωγηθεί στην ευσέβεια με πολλούς τρόπους μέσα στην έρημο, μετά τον θάνατο του Μωυσή στο όρος, και αφού τον καθάγνισε με ένα παράδοξο είδος περιτομής με τα πέτρινα μαχαίρια, και περνώντας όλους τους ανθρώπους του λαού αβρεχείς μέσα από τον Ιορδάνη, που είχε ξηρανθεί από την προπορεία της θείας κιβωτού, προτύπωνε τον Σωτήρα Λόγο που μηνυόταν συμβολικά μέσω αυτού. Αυτός, μετά την τελευτή του γράμματος των νομικών διατάξεων, ανέλαβε την ηγεμονία του αληθινού Ισραήλ που βλέπει τον Θεό, η οποία πραγματοποιείται στο ύψος των νοημάτων, και περιτέμνει (τους πιστούς) από κάθε μολυσμό της ψυχής και του σώματος με τον πιο κοφτερό λόγο της πίστης σε Αυτόν, και τους ελευθερώνει από κάθε ονειδισμό εκείνων που ερεθίζουν προς την αμαρτία, και τους διαβιβάζει πέρα από τη ρέουσα φύση του χρόνου και των κινουμένων πραγμάτων προς την κατάσταση των ασωμάτων, έχοντας τη γνώση που υποδεικνύει τα θεία μυστήρια να φέρεται πάνω στους ώμους των αρετών.