Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 7:1

Καθώς η πολιορκία παρατεινόταν και κατά την έβδομη ημέρα, ο Ιησούς του Ναυή είπε πάλι στους υιούς του Ισραήλ: «Κραυγάστε προς τον Κύριο· διότι ο Κύριος μας παραχώρησε την πόλη, και η πόλη θα είναι ανάθεμα, αυτή και όλα όσα υπάρχουν σε αυτήν, για τον Κύριο των δυνάμεων Σαβαώθ. Μόνο τη Ραάβ την πόρνη να την κρατήσετε στη ζωή, αυτήν και όλα όσα βρίσκονται στο σπίτι της. Αλλά εσείς να φυλαχτείτε από το ανάθεμα, μήπως τυχόν παρασυρθείτε και πάρετε οι ίδιοι από το ανάθεμα, και κάνετε το στρατόπεδο των υιών του Ισραήλ ανάθεμα και μας καταστρέψετε. Κάθε ασήμι και χρυσάφι, και χαλκός και σίδηρος θα είναι άγια στον Κύριο, και θα εισαχθούν στον θησαυρό του Κυρίου». Διότι επέτρεπε μεν στους πολεμιστές να απολαμβάνουν τα άλλα λάφυρα, αλλά έπρεπε, λέει, να εισαχθεί στον θησαυρό του Κυρίου κάθε ασήμι και χρυσάφι, χαλκός και σίδηρος. Διότι αυτό ήταν το αποκαλούμενο ανάθεμα, δηλαδή, αυτό που ξεχωρίστηκε από όλα και αφιερώθηκε στον Θεό. Αλλά, μη δίνοντας καμία σημασία στην εντολή, «πήρε, λέει, ο Άχαρ, ο γιος του Χαμμί, γιου του Ζαμβρί, γιου του Ζαρά από τη φυλή του Ιούδα, από το ανάθεμα. Και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον των υιών του Ισραήλ».

Ω, αδυναμία ψυχής ως προς την τήρηση των εντολών του Θεού! Ω, παράνομη ανοχή προς τα ασεβή τέκνα! Πώς δεν ανατρίχιασαν οι σάρκες του με όσα άκουσε! Πώς δεν τρόμαξαν τα σπλάχνα του! Πώς δεν οργίστηκε για να τιμωρήσει τους παράνομους γιους του, κατά το πρότυπο του ζήλου του Φινεές! Πώς δεν έσκισε τα ιμάτιά του, και δεν διανυκτέρευσε θρηνώντας για την καταδίκη που απαγγέλθηκε εναντίον του, αλλά ούτε καν κλονίστηκε! Δεν παρανόμησε έτσι ο Άχαρ, ο γιος του Χαρμί, που υπεξαίρεσε από τα αφιερώματα. Οι γιοι του Ηλεί όμως, όντας άσπονδοι και εχθρικοί, ασεβούσαν απέναντι στον ίδιο τον Δημιουργό, αυτόν που είπε στον Μωυσή και τον Ααρών: Ανάμεσα σε αυτούς που με πλησιάζουν θα αγιαστώ, και ενώπιον όλης της συναγωγής θα δοξαστώ. Και πάλι: Πες στον Ααρών και στους γιους του να προσέχουν σχετικά με τα άγια των γιων του Ισραήλ, ώστε να μην βεβηλώνουν το άγιο όνομά μου σε όσα αυτοί μου αφιερώνουν. Εγώ είμαι ο Κύριος. Πες τους: Σε όλες τις γενεές σας, κάθε άνθρωπος από όλο το σπέρμα σας, ο οποίος θα πλησιάσει στα άγια, τα οποία οι γιοι του Ισραήλ αφιερώνουν στον Θεό, ενώ φέρει πάνω του την ακαθαρσία του, εκείνη η ψυχή θα εξολοθρευτεί από μπροστά μου.

Διότι πώς ήταν δυνατόν σε τόσο μεγάλο πλήθος να μην παραβιαστεί αυτός ο νόμος, εφόσον υπήρχαν τόσα πολλά που ωθούσαν προς αυτό; Επειδή, είτε ο άστατος και φιλοκερδής χαρακτήρας του λαού, είτε το γεγονός ότι δεν υπάκουσαν όλοι στη δοθείσα εντολή, είτε η ποικιλία των λαφύρων που προβαλλόταν σαν δόλωμα και δελέαζε τους πλεονέκτες, εύκολα θα μπορούσε να τους ωθήσει στην παράβαση. Αλλά, παρ' όλα αυτά, ο νόμος αυτός θεσπίστηκε και ο κίνδυνος από την παραβίασή του κρεμόταν πάνω από τα κεφάλια τους. Τι συνέβη λοιπόν μετά από αυτό; Έπεσαν τα τείχη και όλα τα αγαθά της πόλης περιήλθαν στα χέρια των πολιορκητών. Ενώ λοιπόν όλος ο λαός τηρούσε αυτήν την εντολή, η παράβαση του ενός άναψε την οργή του Θεού εναντίον ολόκληρου του πλήθους. «Διότι αμάρτησαν», λέει, «οι υιοί Ισραήλ με μεγάλη αμαρτία και υπεξαίρεσαν και πήραν από τα αφιερωμένα· και πήρε ο Άχαρ, ο υιός του Χαρμί, από τα αφιερωμένα, και οργίστηκε με θυμό ο Κύριος εναντίον των υιών Ισραήλ». Και όμως, ένας ήταν αυτός που αμάρτησε. Πώς λοιπόν, λέει, «αμάρτησαν οι υιοί Ισραήλ» και «οργίστηκε ο Κύριος εναντίον των υιών Ισραήλ»; Βλέπεις πώς η αμαρτία του ενός προξένησε την τιμωρία σε όλο τον λαό; Πώς έστρεψε τον Θεό εχθρικά εναντίον του πλήθους; Επειδή λοιπόν διαπράχθηκε η ανομία και κανείς δεν το γνώριζε, παρά μόνο ο Θεός που γνωρίζει τα κρυφά, η μεν τιμωρία επρόκειτο να έρθει, εκείνος δε που το έπραξε, έστω κι αν φαινόταν να περνά απαρατήρητος, κατακαιγόταν εντούτοις από τη συνείδησή του σαν από φωτιά.

Ακόμη όμως και αν είναι υπερβολικά δίκαιος, και τόσο δίκαιος ώστε να έχει φθάσει μέχρι την αρετή του Μωυσή, η δική του δικαιοσύνη από μόνη της δεν θα μπορέσει να συγκαλύψει τα άπειρα σφάλματα των υπηκόων του. Ή μάλλον, αν θέλετε, θα σας δείξω πώς πολλές φορές και η αμαρτία του ενός υπερισχύει της παρρησίας εκείνων που ζουν με ενάρετη πολιτεία. Ο Ιησούς του Ναυή επιτέθηκε κάποτε στην Ιεριχώ, και ενώ διεξήγε εκείνη την παράδοξη πολιορκία, όταν πια τα τείχη επρόκειτο να καταρρεύσουν, είπε προς τον λαό: «Η πόλη αυτή, και όλα όσα υπάρχουν μέσα σε αυτήν, είναι ανάθεμα στον Κύριο Σαβαώθ. Φυλαχθείτε, λοιπόν, από το ανάθεμα, μήπως τυχόν το επιθυμήσετε και πάρετε από αυτό, και μας εξολοθρεύσει ο Θεός». Τι συνέβη λοιπόν μετά από αυτά; Τα τείχη έπεσαν, και όσα υπήρχαν στην πόλη περιήλθαν στα χέρια των πολιορκητών. Ενώ λοιπόν όλος ο λαός τηρούσε αυτή την εντολή, η παράβαση του ενός άναψε την οργή του Θεού εναντίον ολόκληρου του πλήθους. Διότι, όπως λέει, οι υιοί του Ισραήλ διέπραξαν μεγάλο παράπτωμα.

Και όμως ένας ήταν αυτός που αμάρτησε, ο Άχαρ· πώς λοιπόν αμάρτησαν οι υιοί του Ισραήλ; Και οργίστηκε, λέει, ο Κύριος εναντίον των υιών του Ισραήλ. Έστειλε δε ο Ιησούς άνδρες από την Ιεριχώ στη Γαι. Και ανέβηκαν περίπου τρεις χιλιάδες άνδρες, και τράπηκαν σε φυγή μπροστά στους άνδρες της Γαι, οι οποίοι σκότωσαν από αυτούς τριάντα έξι άνδρες. Δες την ανταπόδοση μιας αμαρτίας, δες πληγή απαρηγόρητη· ένας αμάρτησε, και σε ολόκληρο τον λαό έπεσε ο θάνατος και η δειλία. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό, ω φιλάγαθε Δέσποτα; Εσύ είσαι ο μόνος δίκαιος, και οι κρίσεις σου είναι ευθείες· εσύ απονέμεις στον καθένα την κρίση σύμφωνα με τα δικά του έργα· εσύ είπες, Φιλάνθρωπε, ότι ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία, και δεν θα τιμωρηθεί ο ένας αντί του άλλου· ποια είναι λοιπόν αυτή η δίκαιη απόφασή σου; Όλα τα έργα σου είναι καλά, Κύριε, και πάρα πολύ καλά, και οικονομούμενα προς το συμφέρον μας· γιατί λοιπόν για την αμαρτία του ενός επέφερες την τιμωρία στους άλλους; Η αμαρτία, λέει, είναι ένα μόλυσμα· ας στηλιτευθεί μέσω της τιμωρίας ενώπιον όλων, για να μην διαφθείρει τους πάντες. Βλέπεις πώς η αμαρτία του ενός προξένησε την τιμωρία σε όλο τον λαό;

Αξίωσέ με, Σωτήρα, να ζήσω ακτήμονα βίο, ώστε να παρομοιάζομαι με τα πετεινά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού, επιδιώκοντας τα άνω και χωρίς να στρέφομαι προς τα κάτω. Επειδή έκλεψε με θράσος από το ιερό ανάθεμα ο Άχαρ, υπέστη την ποινή του θανάτου μαζί με όλο του το γένος λιθοβολούμενος· πρόσεξε, ω φιλάργυρε, το αδέκαστο της θείας κρίσης.

Γι' αυτό, λοιπόν, έωλη και μάταιη φαίνεται απέναντι στον ορθό λόγο αυτή η πρόφαση των αληθειών που επαινείς. Εξάλλου, πρέπει να σκεφτείς και τούτο, ότι από τη στιγμή που αφιέρωσες μια φορά τη ζωή σου στον Χριστό τον Θεό, σύμφωνα με κάθε δικαιοσύνη, δεν έχεις το δικαίωμα να την ξοδεύεις σε τίποτα άλλο, παρά μόνο στη λατρεία Εκείνου και στη μελέτη των θείων· αν όμως κάνεις το αντίθετο, ας σε πείσουν ότι γίνεσαι κατά κάποιον τρόπο και εσύ κλέφτης και ιερόσυλος της αφιερωμένης στον Θεό ζωής σου, ο Ανανίας και η Σαπφείρα, και ο Άχαρ, ο υιός του Χαρμί, εκ των οποίων οι μεν πέθαναν αιφνιδίως, ο δε λιθοβολήθηκε παγγενεί. Να φαντάζεσαι πάντοτε και να συλλογίζεσαι τον μοναχικό βίο ως κάτι μέγα και ουράνιο, του οποίου αρχηγός αναδείχθηκε ο ίδιος ο Υιός του Θεού, άλλοτε στο όρος Θαβώρ, άλλοτε στο Σαραντάριο και άλλοτε στο όρος των Ελαιών, περνώντας τον περισσότερο χρόνο Του σε ερήμους, διαμένοντας έξω από τις πόλεις και διανυκτερεύοντας προσευχόμενος στον Θεό, όπως αναφέρουν οι θείοι Ευαγγελιστές. Να θυμάσαι ότι και ο ονομαστός για τη φιλοσοφία του Ευγένιος, τον οποίο εσύ θαυμάζεις, πήγε στην Πετσέρσκα και προσκύνησε τα λείψανα των εκεί αγίων Ασκητών. Βλέπεις τι μεγαλείο έχει η ζωή των οσίων, ώστε ακόμη και μετά θάνατον να πέφτουν στα πόδια τους οι φιλόσοφοι του κόσμου;

Συμφωνία: «Ο 4ος κανόνας του ιδίου Γρηγορίου λέγει ακολούθως, ότι τέτοιοι άρπαγες είναι χειρότεροι από τον Άχαρ, ο οποίος έκλεψε από τα αφιερωμένα πράγματα της Ιεριχούς. Στον 5ο λέγει ότι, ούτε αν κάποιος τα βρήκε αυτά, μπορεί να τα πάρει ο ίδιος και να τα ιδιοποιηθεί. Στον 6ο λέγει ότι, ακόμη και αν οι ίδιοι έχασαν τα δικά τους και έπειτα βρήκαν τα ξένα, δεν μπορούν να τα κρατήσουν αντί για τα δικά τους. Ο 14ος κανόνας του Θεοφίλου, συμφωνώντας με αυτόν τον θείο Πατέρα, λέγει ότι νομίμως και κανονικώς έπραξαν οι Πρεσβύτεροι στο Γέμινο, επειδή αφόρισαν από την Εκκλησία κάποια άδικη γυναίκα, διότι δεν ήθελε να εγκαταλείψει την αδικία. Ο 61ος κανόνας του Βασιλείου, τον μεν κλέπτη που μετανόησε από μόνος του και εξομολογήθηκε, του επιβάλλει επιτίμιο ενός έτους, ενώ σε εκείνον που ελέγχθηκε από άλλους, δύο ετών. Εμποδίζει δε και ο 5ος κανόνας της εν Καρθαγένη Συνόδου την πλεονεξία, λέγοντας ότι αυτή είναι η μητέρα όλων των κακών. Ο Γρηγόριος Νύσσης στον 6ο του Κανόνα, λέγοντας ότι η πλεονεξία είναι πάθος που βλάπτει και τα τρία μέρη της ψυχής, το λογιστικό, το θυμικό και το επιθυμητικό, χωρίζει σε δύο κατηγορίες τους κλέπτες: στους ληστές, δηλαδή τους φανερούς κλέπτες, οι οποίοι για να κλέψουν μεταχειρίζονται και όπλα και ανθρώπους, και παραμονεύουν σε επικίνδυνους τόπους, και στους κρυφούς κλέπτες, οι οποίοι κλέβουν κρυφά τα ξένα πράγματα των άλλων.»

Ερμηνεία. Φέρνει ως παράδειγμα μέσω του παρόντος Κανόνα ο Άγιος τον Άχαρ, τον υιό του Ζαρά, ο οποίος, με το να κλέψει από τα λάφυρα της Ιεριχούς τα αφιερωμένα στον Θεό, ένα ποικιλόχρωμο ύφασμα, διακόσια αργυρά δίδραχμα και μία χρυσή ράβδο, και να τα κρύψει στη σκηνή του, προκάλεσε την οργή του Θεού εναντίον των Ισραηλιτών, και νικήθηκαν στον πόλεμο που έκαναν στην πόλη Γαι, με τριάντα έξι φονευθέντες και τρεις χιλιάδες που καταδιώχθηκαν και συντρίφθηκαν.

Ερμηνεία. Ορίζει ο παρών Κανόνας ότι η ιεροσυλία, δηλαδή το να κλέβει κάποιος τα αφιερωμένα στον Θεό πράγματα, σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη τιμωρούνταν εξίσου με τον φόνο, διότι και ο φονιάς και ο ιερόσυλος (όπως φαίνεται αυτό από την ιστορία του Άχαρ, ο οποίος έκλεψε από τα αφιερωμένα στον Θεό λάφυρα της Ιεριχούς, και για αυτό λιθοβολήθηκε με όλη την οικογένειά του (Ιησού του Ναυή 7, βλέπε και την ερμηνεία του 4ου κανόνα του Γρηγορίου του Θαυματουργού), παρομοίως και οι δύο λιθοβολούνταν. Η συνήθεια όμως της Εκκλησίας, δείχνοντας συγκατάβαση, όρισε ελαφρύτερο κανόνα για αυτήν την αμαρτία σε σχέση με τη μοιχεία, όπως διέταξε η παράδοση των Πατέρων. Λέγοντας αυτά ο Άγιος προσθέτει ότι σε κάθε είδος αμαρτήματος πρέπει ο Πνευματικός ιατρός να εξετάζει ποια είναι η διάθεση αυτού που μετανοεί, και να μην νομίζει ότι είναι αρκετός για τη θεραπεία μόνο ο χρόνος και η μακροχρονιότητα των επιτιμίων (επειδή ποια θεραπεία μπορεί να προέλθει μόνο από τη μακροχρονιότητα των επιτιμίων, εάν ο αμαρτωλός στον οποίο επιβλήθηκε το επιτίμιο ζει αμελώς σε αυτό το διάστημα και δεν θέλει να διορθωθεί;), αλλά να θεωρεί ότι αυτό που προξενεί τη θεραπεία είναι η προαίρεση και η προθυμία του αμαρτωλού που θεραπεύει τον εαυτό του μέσω της μετάνοιας.