Πατερικές αναφορές στο ΙΗΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΑΥΗ 7:25

Διότι, τι σχέση έχει ο φόνος με την παρακαταθήκη; Ή τι σχέση έχει η μοιχεία με την κλοπή; Επειδή, έστω κι αν οι κακίες συνδέονται μεταξύ τους, εφόσον προέρχονται από την ίδια καρδιά, εντούτοις, ως προς την εξάλειψη του παραπτώματος, δεν έχουν καμία απολύτως συνάφεια μεταξύ τους σε αυτό. Ο Άχαρ, λοιπόν, όπως είναι γραμμένο στο βιβλίο του Ιησού του Ναυή, όταν κατηγορήθηκε για κλοπή, δεν απολογήθηκε προβάλλοντας την αφοσίωσή του στους πολέμους, αλλά, εφόσον ελέγχθηκε για το κλοπιμαίο, λιθοβολήθηκε από όλους. Και ο Σαούλ, επίσης, όταν κατηγορήθηκε για ολιγωρία και παρανομία, δεν ωφελήθηκε σε τίποτα προβάλλοντας δικαιολογίες για άλλα θέματα. Διότι η απολογία για άλλα ζητήματα δεν επιφέρει την απαλλαγή από άλλες κατηγορίες· αντιθέτως, εάν πρέπει όλα να πράττονται νόμιμα και δίκαια, αρμόζει να απολογείται κανείς ακριβώς για εκείνα για τα οποία κατηγορείται, και είτε να αποδεικνύει ότι δεν τα έχει πράξει, είτε να ομολογεί, εάν αποδεικνύεται η ενοχή του, και να δεσμεύεται ότι δεν θα ξαναπράξει τα ίδια. Εάν όμως τα έχει πράξει και τα έχει τελέσει, και δεν τα ομολογεί, αλλά αντίθετα τα αποκρύπτει λέγοντας άλλα αντί άλλων· είναι φανερό όχι μόνο ότι δεν έπραξε ορθά, αλλά και ότι έχει πλήρη συνείδηση της παρανομίας του. Αλλά προς τι τα πολλά λόγια, εφόσον και οι ίδιοι γίνονται κατήγοροι της Αρειανής αίρεσης; Διότι, εάν δεν τολμούν να μιλήσουν, αλλά μάλλον αποκρύπτουν τα δικά τους βλάσφημα λόγια, είναι φανερό ότι γνωρίζουν πως η αίρεση αυτή είναι ξένη και αλλότρια προς την αλήθεια.

Ο Άχαρ, λοιπόν, όπως είναι γραμμένο στο βιβλίο του Ιησού του Ναυή, όταν κατηγορήθηκε για κλοπή, δεν απολογήθηκε προβάλλοντας την αφοσίωσή του στους πολέμους, αλλά, αφού ελέγχθηκε για το κλοπιμαίο, λιθοβολήθηκε από όλους. Και ο Σαούλ, επίσης, όταν κατηγορήθηκε για ολιγωρία και παρανομία, δεν ωφελήθηκε καθόλου προφασιζόμενος άλλα πράγματα· διότι η απολογία για άλλα ζητήματα δεν επιφέρει την απαλλαγή από άλλα εγκλήματα. Αλλά αν, επομένως, πρέπει να πράττονται όλα νόμιμα και δίκαια, αρμόζει κανείς να απολογείται για εκείνα ακριβώς για τα οποία κατηγορείται, και είτε να αποδεικνύει ότι δεν τα έπραξε, είτε να ομολογεί, εάν ελεγχθεί, ότι δεν πρόκειται πλέον να τα επαναλάβει ούτε να πράξει τα ίδια. Εάν, όμως, τα έχει πράξει και τα έχει κάνει, και δεν το ομολογεί, αλλά αποκρύπτοντάς τα λέει άλλα αντί άλλων, είναι φανερό ότι όχι μόνο δεν έπραξε ορθά, αλλά και ότι ο ίδιος έχει πλήρη συνείδηση της παρανομίας του. Αλλά προς τι η ανάγκη για μακροσκελείς λόγους, εφόσον οι ίδιοι αυτοί γίνονται κατήγοροι της Αρειανής αιρέσεως; Διότι, εάν δεν τολμούν να τα πουν, αλλά μάλλον αποκρύπτουν τα λόγια της βλασφημίας εκείνων, είναι φανερό ότι γνωρίζουν πως η αίρεση αυτή είναι ξένη και αλλότρια προς την αλήθεια.

Ότι λοιπόν οι απειθείς και ανυπότακτοι, καθώς και οι καταφρονητές των θείων προσταγμάτων, θα περιπέσουν σε φοβερή και αναπόδραστη δίκη, κατά την κρίση του Χριστού, θα μπορούσαν να το αποδείξουν, και μάλιστα πολύ εύκολα, ως προτύπωση, όσα συνέβησαν στον καιρό του Άχαρ. Αυτός, αφού αψήφησε τη θεία εντολή και έκλεψε από το ανάθεμα, τιμωρήθηκε πανοικί, καθώς του επέβαλε την εσχάτη των ποινών ο Ιησούς του Ναυή, ο οποίος αποτελούσε τύπο του Χριστού. Διότι ανέλαβε την ηγεσία μετά τον Μωυσή, και αυτός πέρασε τους υιούς του Ισραήλ από τον Ιορδάνη, και αυτός τους κληροδότησε τη γη της επαγγελίας. Και τα όσα γράφτηκαν για τον Άχαρ έχουν ως εξής: Διότι, αφού συνελήφθη να έχει κλέψει και ομολόγησε την αμαρτία, αναφέρεται: «Και έλαβε ο Ιησούς τον Άχαρ, τον υιό του Ζαρά, και τον οδήγησε στη φάραγγα Αχώρ, μαζί με τους υιούς του, τις θυγατέρες του, τα μοσχάρια του, τα υποζύγιά του, τα πρόβατά του, τη σκηνή του και όλα τα υπάρχοντά του, έχοντας μαζί του και όλο τον λαό, και τους ανέβασε στην Εμεκαχώρ. Και είπε ο Ιησούς στον Άχαρ: Γιατί μας εξολόθρευσες; Ας σε εξολοθρεύσει ο Κύριος όπως ακριβώς γίνεται και σήμερα. Και τον λιθοβόλησε όλος ο Ισραήλ, και έστησαν πάνω του έναν μεγάλο σωρό από πέτρες».

Αυτό δε το αγαθό και σπάνιο σπέρμα, δηλαδή ο αποστολικός χορός που διαχωρίστηκε από το πλήθος εκείνων που χάνονται, «θα κληρονομήσει το όρος το άγιό μου», το οποίο βεβαίως και ομολογούσαν ότι γνωρίζουν λέγοντας: «προσήλθαμε στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ», και εκείνη την επουράνια κληρονομιά, λέει, θα λάβουν «οι εκλεκτοί μου και οι δούλοι μου, και θα κατοικήσουν εκεί», υποδηλώνοντας πάλι και εδώ ως εκλεκτούς και δούλους του τους αποστόλους, οι οποίοι βρέθηκαν ως ρώγες σταφυλιού, τους οποίους εξέλεξε ωσάν για τη διαφύλαξη άλλων και τους ονόμασε «άγιο σπέρμα» και «εκλεκτό». Μέσω αυτών εκπληρώνονταν και τα εξής· ποια είναι δε αυτά; «Και θα υπάρξουν», λέει, «μέσα στον δρυμό επαύλεις ποιμνίων»· «δρυμό» συνηθίζει η Γραφή να ονομάζει το πλήθος των αλλοφύλων και αλλογενών εθνών, μέσα στα οποία θεσπίζει ότι «θα υπάρξουν επαύλεις ποιμνίων», υπονοώντας τις εκκλησίες των προβάτων του Θεού. Αλλά και όπως ακριβώς άλλοτε η φάραγγα του Αχώρ έγινε αναθεματισμένη, εκεί όπου, όπως αναφέρει η ιστορία του Ιησού του Ναυή, του διαδόχου του Μωυσή, ο Αχώρ μαζί με όλο του το γένος, εξαιτίας της παρανομίας που διέπραξε, χάθηκε μέσα στη φάραγγα, αφού λιθοβολήθηκε και έγινε ανάθεμα. Κάπως τέτοια ήταν και η χώρα αυτών των αναθεματισμένων, των άθεων, δηλαδή και των αλλοφύλων εθνών.

Αχώρ (Ιησ. Ναυή 7, 24, 26). Η ονομαζόμενη κοιλάδα Αχώρ, όπου λιθοβόλησαν τον Αχώρ, ο οποίος έκλεψε το ανάθεμα. Εξαιτίας αυτού ονομάστηκε και Αχώρ. Βρίσκεται δε στα βόρεια της Ιεριχούς, και έτσι καλείται 〈έως και σήμερα〉 από τους εντόπιους.

Και από πού, πείτε μου άθλιοι, τολμάτε να αποφανθείτε για ένα τέτοιο πράγμα, και μάλιστα εκφέροντας από μόνοι σας αυτή την άδικη κρίση; Εγώ, όμως, και από όσα έχει πει ο Χριστός και από όσα έχει πράξει, θα προσπαθήσω να αποδείξω το αντίθετο. Διότι, αν δεν πιστεύουμε στις μελλοντικές κολάσεις, ας πιστέψουμε τουλάχιστον από τα γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί· διότι βεβαίως όσα έχουν συμβεί και έχουν γίνει πράξη δεν είναι μόνο απειλές και λόγια. Ποιος, λοιπόν, κατέκλυσε ολόκληρη την οικουμένη στην εποχή του Νώε, και προκάλεσε εκείνο το φοβερό ναυάγιο, και επέφερε την πανωλεθρία ολόκληρου του γένους μας; Ποιος πάλι μετά από αυτά εξαπέλυσε εκείνους τους κεραυνούς και τις πύρινες θύελλες πάνω στη γη των Σοδόμων; Ποιος καταπόντισε ολόκληρη την Αίγυπτο; Ποιος εξόντωσε τις εξακόσιες χιλιάδες μέσα στην έρημο; Ποιος κατέφλεξε τη συναγωγή του Αβιρών; Ποιος διέταξε τη γη να ανοίξει το στόμα της και να καταπιεί αυτούς που ήταν γύρω από τον Κορέ και τον Δαθάν; Ποιος κατακρήμνισε τις εβδομήντα χιλιάδες μέσα σε μία στιγμή στα χρόνια του Δαβίδ; Ποιος θανάτωσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες σε μία νύχτα στα χρόνια της προφητείας του Ησαΐα; Να αναφέρω και εκείνους που τιμωρήθηκαν ατομικά, τον Κάιν που παραδόθηκε σε αδιάκοπη τιμωρία, τον Χάρμη που λιθοβολήθηκε μαζί με όλη του την οικογένεια, εκείνον που έπαθε το ίδιο επειδή μάζευε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, και τα σαράντα δύο παιδιά στην εποχή του Ελισσαίου που κατασπαράχθηκαν από τα θηρία και δεν έτυχαν συγχώρησης ούτε καν εξαιτίας της ηλικίας τους;

Να αναφέρω και εκείνους που τιμωρήθηκαν ατομικά; Τον Κάιν, που παραδόθηκε σε διαρκή τιμωρία; Τον Χαρμή, που λιθοβολήθηκε μαζί με ολόκληρη την οικογένειά του; Εκείνον που υπέστη ακριβώς το ίδιο επειδή συγκέντρωνε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου; Τα σαράντα δύο παιδιά στην εποχή του Ελισσαίου, που κατασπαράχθηκαν από εκείνα τα θηρία και δεν έτυχαν συγχώρεσης ούτε καν λόγω της ηλικίας τους;

Δες, λοιπόν, και τον επονείδιστο και ολέθριο θάνατό του. Και τον ανέβασε, λέει, ο Ιησούς στην κοιλάδα Αχώρ, και τους γιους του, και τις κόρες του, και τα μοσχάρια του, και τα υποζύγιά του, και τα πρόβατά του, και τη σκηνή του, και όλα όσα του ανήκαν, και τα λιθοβόλησε όλος ο Ισραήλ με πέτρες.

Αξίωσέ με, Σωτήρα, να ζήσω ακτήμονα βίο, ώστε να παρομοιάζομαι με τα πετεινά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού, επιδιώκοντας τα άνω και χωρίς να στρέφομαι προς τα κάτω. Επειδή έκλεψε με θράσος από το ιερό ανάθεμα ο Άχαρ, υπέστη την ποινή του θανάτου μαζί με όλο του το γένος λιθοβολούμενος· πρόσεξε, ω φιλάργυρε, το αδέκαστο της θείας κρίσης.

Γι' αυτό, λοιπόν, έωλη και μάταιη φαίνεται απέναντι στον ορθό λόγο αυτή η πρόφαση των αληθειών που επαινείς. Εξάλλου, πρέπει να σκεφτείς και τούτο, ότι από τη στιγμή που αφιέρωσες μια φορά τη ζωή σου στον Χριστό τον Θεό, σύμφωνα με κάθε δικαιοσύνη, δεν έχεις το δικαίωμα να την ξοδεύεις σε τίποτα άλλο, παρά μόνο στη λατρεία Εκείνου και στη μελέτη των θείων· αν όμως κάνεις το αντίθετο, ας σε πείσουν ότι γίνεσαι κατά κάποιον τρόπο και εσύ κλέφτης και ιερόσυλος της αφιερωμένης στον Θεό ζωής σου, ο Ανανίας και η Σαπφείρα, και ο Άχαρ, ο υιός του Χαρμί, εκ των οποίων οι μεν πέθαναν αιφνιδίως, ο δε λιθοβολήθηκε παγγενεί. Να φαντάζεσαι πάντοτε και να συλλογίζεσαι τον μοναχικό βίο ως κάτι μέγα και ουράνιο, του οποίου αρχηγός αναδείχθηκε ο ίδιος ο Υιός του Θεού, άλλοτε στο όρος Θαβώρ, άλλοτε στο Σαραντάριο και άλλοτε στο όρος των Ελαιών, περνώντας τον περισσότερο χρόνο Του σε ερήμους, διαμένοντας έξω από τις πόλεις και διανυκτερεύοντας προσευχόμενος στον Θεό, όπως αναφέρουν οι θείοι Ευαγγελιστές. Να θυμάσαι ότι και ο ονομαστός για τη φιλοσοφία του Ευγένιος, τον οποίο εσύ θαυμάζεις, πήγε στην Πετσέρσκα και προσκύνησε τα λείψανα των εκεί αγίων Ασκητών. Βλέπεις τι μεγαλείο έχει η ζωή των οσίων, ώστε ακόμη και μετά θάνατον να πέφτουν στα πόδια τους οι φιλόσοφοι του κόσμου;

Ερμηνεία. Ορίζει ο παρών Κανόνας ότι η ιεροσυλία, δηλαδή το να κλέβει κάποιος τα αφιερωμένα στον Θεό πράγματα, σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη τιμωρούνταν εξίσου με τον φόνο, διότι και ο φονιάς και ο ιερόσυλος (όπως φαίνεται αυτό από την ιστορία του Άχαρ, ο οποίος έκλεψε από τα αφιερωμένα στον Θεό λάφυρα της Ιεριχούς, και για αυτό λιθοβολήθηκε με όλη την οικογένειά του (Ιησού του Ναυή 7, βλέπε και την ερμηνεία του 4ου κανόνα του Γρηγορίου του Θαυματουργού), παρομοίως και οι δύο λιθοβολούνταν. Η συνήθεια όμως της Εκκλησίας, δείχνοντας συγκατάβαση, όρισε ελαφρύτερο κανόνα για αυτήν την αμαρτία σε σχέση με τη μοιχεία, όπως διέταξε η παράδοση των Πατέρων. Λέγοντας αυτά ο Άγιος προσθέτει ότι σε κάθε είδος αμαρτήματος πρέπει ο Πνευματικός ιατρός να εξετάζει ποια είναι η διάθεση αυτού που μετανοεί, και να μην νομίζει ότι είναι αρκετός για τη θεραπεία μόνο ο χρόνος και η μακροχρονιότητα των επιτιμίων (επειδή ποια θεραπεία μπορεί να προέλθει μόνο από τη μακροχρονιότητα των επιτιμίων, εάν ο αμαρτωλός στον οποίο επιβλήθηκε το επιτίμιο ζει αμελώς σε αυτό το διάστημα και δεν θέλει να διορθωθεί;), αλλά να θεωρεί ότι αυτό που προξενεί τη θεραπεία είναι η προαίρεση και η προθυμία του αμαρτωλού που θεραπεύει τον εαυτό του μέσω της μετάνοιας.