Πατερικές αναφορές στο ΙΟΥΔΑ 1:13

Αν όμως κάποιος επέλεγε να ερευνήσει και τη σημασία του ονόματος, ο Μαδιηναίος ερμηνεύεται ως κατακριμένος ή καταδικασμένος· και θα ταίριαζε μια τέτοια ονομασία τόσο στον ίδιο τον σατανά όσο και στις πονηρές δυνάμεις που είναι μαζί του, «για τις οποίες το ζοφερό σκοτάδι έχει φυλαχτεί αιώνια». <Μήπως οργίστηκες εναντίον των ποταμών, Κύριε; Ή μήπως ο θυμός σου είναι κατά των ποταμών; Ή μήπως η ορμή σου κατά της θάλασσας; Διότι θα ιππεύσεις τους ίππους σου, και η ιππασία σου είναι σωτηρία. Τεντώνοντας θα τεντώσεις το τόξο σου εναντίον των σκήπτρων, λέγει ο Κύριος.> Σκοπός του Προφήτη είναι να αναδείξει τη δεύτερη οικονομία ως ανώτερη και λαμπρότερη από την αρχαία και ως πραγματοποιηθείσα με ασυγκρίτως μεγαλύτερα αγαθά. Διότι στο παρελθόν, μέσω του Μωυσή, απελευθέρωσε τον Ισραήλ από τη σαρκική δουλεία, μετατρέποντας σε αίμα τους ποταμούς των Αιγυπτίων, και κάνοντας σημεία και τέρατα· έπειτα διαιρώντας την Ερυθρά θάλασσα, και περνώντας απέναντι τους λυτρωμένους, έπνιξε μέσα στα ύδατα τους πιο μαχητικούς από τους Αιγυπτίους.

Όπως τα Σόδομα και τα Γόμορρα, και οι γύρω από αυτές πόλεις, που με τον ίδιο τρόπο παραδόθηκαν στην πορνεία και ακολούθησαν άλλη σάρκα, προβάλλονται ως παράδειγμα, υφιστάμενες την τιμωρία του αιώνιου πυρός. Παρομοίως βέβαια και αυτοί, παραδομένοι στις φαντασιώσεις, από τη μία πλευρά μολύνουν τη σάρκα, από την άλλη αθετούν την κυριότητα και βλασφημούν τις δόξες. Ο δε αρχάγγελος Μιχαήλ, όταν φιλονικώντας με τον Διάβολο συζητούσε για το σώμα του Μωυσή, δεν τόλμησε να επιφέρει βλάσφημη κρίση, αλλά είπε: Ο Κύριος να σε επιτιμήσει. Αυτοί όμως όσα μεν δεν γνωρίζουν τα βλασφημούν, ενώ όσα γνωρίζουν φυσικά, σαν τα άλογα ζώα, σε αυτά φθείρονται. Αλίμονο σε αυτούς, διότι πορεύθηκαν στην οδό του Κάιν, και παρασύρθηκαν στην πλάνη του Βαλαάμ για χάρη μισθού, και καταστράφηκαν στην ανταρσία του Κορέ. Αυτοί είναι κρυφοί σκόπελοι στις αγάπες σας, συνευωχούμενοι άφοβα, ποιμαίνοντας τον εαυτό τους, νεφέλες άνυδρες που παρασύρονται από ανέμους, δέντρα φθινοπωρινά και άκαρπα, που πέθαναν δύο φορές και ξεριζώθηκαν, άγρια κύματα της θάλασσας που βγάζουν ως αφρό τις ίδιες τους τις αισχρότητες, αστέρες πλανήτες, για τους οποίους το ζοφερό σκοτάδι έχει τηρηθεί αιώνια. Προφήτευσε δε και για αυτούς ο έβδομος από τον Αδάμ, ο Ενώχ, λέγοντας: Ιδού, ήλθε ο Κύριος με τις άγιες μυριάδες των Αγγέλων του, για να εκτελέσει κρίση εναντίον όλων και να ελέγξει όλους τους ασεβείς για όλα τα έργα της ασέβειάς τους, με τα οποία ασέβησαν, και για όλα τα σκληρά λόγια που έλεγαν εναντίον του.

Έτσι, ήδη από αυτή την αρχή, για όσους προσέχουν έστω και λίγο, το σύγγραμμα αυτό του Γρηγορά είναι γελοίο και κατακριτέο ως καθαρό ψεύδος. Πόσα δε και άλλα ψεύδη χρησιμοποιεί εναντίον του Παλαμά, πόσες διαβολές και συκοφαντίες ανυπόστατες και ασυνάρτητες, πόσες ύβρεις και χλευασμούς εντελώς άτοπους, που εκείνον μεν ο οποίος κακολογείται τον αναδεικνύουν μακάριο σύμφωνα με τη δεσποτική και θεία απόφαση, ενώ εκείνον που τα λέει μάλλον τον ντροπιάζουν και τον αποδεικνύουν, σύμφωνα με το γεγραμμένο, «σαν άγριο κύμα που αφρίζει από τις ίδιες του τις αισχρότητες». Πώς θα μπορούσε άλλωστε να σεβαστεί τον Παλαμά εκείνος που δεν σεβάστηκε τον ευσεβέστατο βασιλέα, ούτε την ίδια την ευσέβειά του ο άθλιος; Ή μάλλον, πώς θα μπορούσε να σεβαστεί και τον βασιλέα και τον αρχιερέα αυτός που δεν σεβάστηκε τον Θεό, αλλά και Αυτόν άλλοτε τον διαχωρίζει σε κτιστά και άκτιστα, και άλλοτε με πονηρή συστολή τον οδηγεί στην ανυπαρξία, ή μάλλον ο ίδιος διχοτομείται αληθινά και συντάσσεται με τους άθεους. Δεν του αρκούσαν δε τα άλλα, όσα από μόνος του λέει ψευδώς εναντίον του θειοτάτου βασιλέως, αλλά τον παρουσιάζει, ω τι θράσος, να καταμαρτυρεί εναντίον του εαυτού του λέγοντας, όπως ο ίδιος ο θρασύτατος επινοεί: «παρά τη θέλησή μου υπέγραψα τον τόμο, εκβιασμένος από εκείνον που είχε την εξουσία τότε, μη έχοντας πώς να αποφύγω τη βία της στιγμής». Ω, τι αναίσχυντη ψευδολογία!

Αλλά βλέπεις πώς συλλαμβάνεσαι να συκοφαντείς και να διαβάλλεις, σαν εκείνους τους πρεσβυτέρους της εποχής της Σωσάννας που είχαν γεράσει μέσα στην κακία, ή μάλλον και πολύ χειρότερα από εκείνους; Διότι εκείνοι μεν ήταν ασύμφωνοι μεταξύ τους, εσύ όμως αποδείχθηκες ασύμφωνος με τον ίδιο σου τον εαυτό. Επομένως, όντας εχθρός της ευσέβειας, πολύ χειρότερος και πιο μανιώδης από όσο ήταν εκείνοι εχθροί της σωφροσύνης, εξεγείρεσαι εναντίον όσων την κρατούν σταθερά, όπως και η Σωσάννα τη σωφροσύνη, ενεργώντας αφανώς μέχρι πρότινος, κολακεύοντας με δόλο και θέλγοντας με υποκρισίες, προσποιούμενος αγάπη και ενίοτε υποκινώντας μετριοπαθώς τα λόγια της απάτης. Όταν όμως κατάλαβες ότι αποκρούστηκες οριστικά σαν από άσειστους προμαχώνες, μαίνεσαι εναντίον τους και επιτίθεσαι ακράτητα και γεμίζεις τα πάντα με κραυγές, και γίνεσαι πατέρας ασυνεπούς ψεύδους και καυχιέσαι ανερυθρίαστα για την κακία σύμφωνα με τον ψαλμωδό, και φλυαρείς ξεκάθαρα, σαν τα κύματα που συντρίβονται στους βράχους και βγάζουν ως αφρό τη δική τους αισχύνη, σύμφωνα με το αποστολικό λόγιο.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΑΚΟΝΟ ΙΩΑΝΝΗ 1435. Αν μου είχες γράψει μόνον εσύ, θέλοντας να μάθεις για ποιον λόγο έχει ειπωθεί: «Αστέρες πλανήτες, για τους οποίους έχει φυλαχθεί στον αιώνα ο ζόφος του σκότους», ίσως θα σου καταλόγιζα άγνοια και, απαντώντας σου σύντομα σε ποιους ανθρώπους και όχι σε ποιους αστέρες αναφέρεται, θα είχα απαλλαγεί.

Επειδή όμως πολλοί, ακόμη και από εκείνους που θεωρούνται συνετοί, ζήτησαν να μάθουν αυτό το ζήτημα και, αφού διατύπωσαν πολλές απορίες, όταν τελικά το κατανόησαν, το εγκωμίασαν ως θεϊκό, δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να σε κατακρίνω, αλλά θα προσπαθήσω να σου το εξηγήσω σαφέστερα. Υποστηρίζω, λοιπόν, ότι ο λόγος του συντάκτη της επιστολής αναφερόταν σε ανθρώπους που είχαν διαπράξει παραπτώματα βαρύτερα από όσα επιδέχονται συγγνώμη, και όχι σε άστρα και σύννεφα, σε κύματα και δένδρα, τα οποία χρησιμοποίησε ως παραδείγματα· κατηγορεί δηλαδή τους ανθρώπους ότι έπαθαν εξαιτίας της ελεύθερης προαίρεσής τους ό,τι εκείνα έχουν από τη φύση τους. Διότι, όπως τα άνυδρα σύννεφα που παρασύρονται από τους ανέμους και τα άκαρπα δένδρα, τα οποία είπε ότι πέθαναν δύο φορές, δεν πρόκειται να τιμωρηθούν, ούτε βέβαια και τα κύματα, όταν αφρίζουν τις δικές τους αισχρότητες, επειδή είναι άλογα και στερούνται αισθήσεως, έτσι και οι λεγόμενοι πλανώμενοι αστέρες δεν θα κληρονομήσουν το σκότος, αλλά οι άνθρωποι που αμαρτάνουν με την ελεύθερη προαίρεσή τους. Γι’ αυτούς χρησιμοποιήθηκαν και τα παραδείγματα αυτά, ώστε το λεγόμενο να έχει το ακόλουθο νόημα: οι άνθρωποι αυτοί, για τους οποίους γίνεται λόγος, είναι σαν πλανώμενοι αστέρες, καθώς παρεκκλίνουν από την ευθεία οδό και βαδίζουν στον δρόμο που είναι αντίθετος προς την αρετή· γι’ αυτό έχει φυλαχθεί γι’ αυτούς το σκότος, όχι επειδή είναι άστρα, αλλά επειδή είναι άνθρωποι. Διότι ο λόγος του, όπως ήδη είπα, δεν αναφερόταν σε άστρα ή σύννεφα ή κύματα, αλλά σε ανθρώπους που είχαν καταντήσει σε θηριωδία, ασέλγεια και αλαζονεία και οι οποίοι, με τη συναναστροφή τους, διέφθειραν και όσους τους πλησίαζαν.

Είναι λοιπόν φανερό, όπως νομίζω, σε όλους, αφού παραμερίστηκε κάθε αντίρρηση, ότι ο συντάκτης της επιστολής δεν μιλούσε για άστρα, όπως ούτε για κύματα ή δέντρα ή σύννεφα, καθώς το φανερώνει και το νόημα ολόκληρης της επιστολής, αλλά για τους ανθρώπους που αμάρτησαν, για τους οποίους έχει φυλαχθεί αιώνια ο ζόφος του σκότους. Διότι, αφού άρχισε με παραδείγματα, κατέληξε σε εκείνους για τους οποίους έκανε λόγο.

Και πάλι λέγει: Στους έσχατους χρόνους θα υπάρξουν εμπαίκτες, οι οποίοι θα πορεύονται σύμφωνα με τις δικές τους ασεβείς επιθυμίες. Αυτοί είναι εκείνοι που ποιμαίνουν τον εαυτό τους άφοβα, σύννεφα άνυδρα που παρασύρονται από κάθε άνεμο, αστέρες περιπλανώμενοι, για τους οποίους έχει φυλαχθεί αιώνια το έρεβος του σκότους. Αυτά και περισσότερα από αυτά μας συμβουλεύει ο καλός Ιούδας. Έλα λοιπόν, Παύλε, το σκεύος της εκλογής, πες μας και εσύ σύμφωνα με τη χάρη που σου δόθηκε από τον Θεό, πες μας για τον παρόντα πονηρό αιώνα· φανέρωσε τους κρυφούς λύκους, διαπόμπευσε και στηλίτευσε τους κλέφτες του αγίου ποιμνίου του Θεού. Ο Παύλος είπε: Γνωρίζω ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι άγριοι, οι οποίοι δεν θα σπλαχνιστούν το ποίμνιο. Βλέπεις παντού τους θεολόγους να συμφωνούν με τον Διδάσκαλο σχετικά με τους άθεους αιρετικούς, αποκαλώντας τους σκύλους και λύκους; Καθώς και αλλού λέγει ο Παύλος: Προσέχετε τους σκύλους, προσέχετε τους κακούς εργάτες, προσέχετε την κατατομή. Προσέχετε μήπως υπάρξει κάποιος που θα σας αιχμαλωτίσει διαμέσου της φιλοσοφίας και της κενής απάτης.

Ας μείνουμε λοιπόν, αδελφοί, στον αγαθό μας Δεσπότη ως φυτεμένοι από αυτόν σαν κλήματα, και ας του καρποφορήσουμε τα σταφύλια των αρετών, για να μεταλάβουμε από την ευλογία του· και ας μην βγάζουμε αγκάθια και τριβόλια παθών και γίνουμε υπόδικοι της φωνής που λέει: «Κάθε δέντρο λοιπόν που δεν κάνει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά». Κόβεται μέσω του θανάτου, και ρίχνεται στη φωτιά δηλαδή την αιώνια, στην οποία θα ριχτούν όσοι έπραξαν τα φαύλα, όσοι αθέτησαν τις ομολογίες τους, όσοι παρέδωσαν τα σώματά τους στη φθορά. «Σύννεφα χωρίς νερό, λέει, που παρασύρονται από τους ανέμους, δέντρα φθινοπωρινά, άκαρπα, που έχουν πεθάνει δυο φορές και έχουν ξεριζωθεί, άγρια κύματα της θάλασσας που αφρίζουν τις ίδιες τους τις ντροπές, αστέρια πλανήτες, για τα οποία έχει φυλαχτεί το σκοτάδι του ζόφου στους αιώνες». Γι' αυτό, φωνάζει ο Απόστολος: «Αποφεύγετε την πορνεία· κάθε αμάρτημα που τυχόν θα κάνει ο άνθρωπος είναι έξω από το σώμα· εκείνος όμως που πορνεύει, αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που υπάρχει μέσα σας, το οποίο έχετε λάβει από τον Θεό, και δεν ανήκετε στον εαυτό σας; Διότι αγοραστήκατε με τίμημα». Δεν ντρεπόμαστε λοιπόν τον ουρανό και τη γη, ενώ έχουμε αγοραστεί με το τίμιο αίμα του Χριστού, να επιστρέψουμε πάλι στα πίσω; Δεν κοκκινίζουμε από ντροπή εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας, επειδή εξωτερικά μεν φαινόμαστε αγιοπρεπείς, ενώ εσωτερικά είμαστε γεμάτοι ακαθαρσία; Έως πότε θα χωλαίνουμε και στα δύο μας πόδια;