Πατερικές αναφορές στο ΙΟΥΔΑ 1:6

Ότι, εξάλλου, το Πνεύμα είναι ανώτερο από την κτίση, και διαφορετικό από τη φύση των δημιουργημάτων, αλλά και ίδιον της θεότητας, μπορεί κανείς να το αντιληφθεί και από το εξής. Άτρεπτο και αναλλοίωτο είναι το Άγιο Πνεύμα· «Διότι», λέγει, «το άγιο πνεύμα της παιδείας θα αποφύγει τον δόλο, και θα απομακρυνθεί από ασύνετους λογισμούς». Και ο μεν Πέτρος λέγει: «με την αφθαρσία του πράου και ησύχιου Πνεύματος»· και πάλι στη Σοφία: «Διότι το άφθαρτό σου Πνεύμα υπάρχει μέσα σε όλα»· και εφόσον «κανείς δεν γνωρίζει τα του Θεού, παρά μόνον το Πνεύμα του Θεού που είναι μέσα Του»· δεν υπάρχει δε στον Θεό, όπως είπε ο Ιάκωβος, «παραλλαγή ή σκιά μεταβολής»· όντας το Άγιο Πνεύμα μέσα στον Θεό, εύλογα είναι άτρεπτο, απαράλλακτο και άφθαρτο. Η φύση, όμως, των δημιουργημάτων και των κτισμάτων είναι τρεπτή, επειδή ακριβώς βρίσκεται έξω από την ουσία του Θεού και έλαβε υπόσταση εκ του μη όντος· διότι «κάθε άνθρωπος», λέγει, «είναι ψεύστης». Και «όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού. Ακόμη, τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα, αλλά εγκατέλειψαν το δικό τους οικητήριο, τους έχει φυλάξει κάτω από το ζόφο με αιώνια δεσμά για την κρίση της μεγάλης ημέρας». Στο δε βιβλίο του Ιώβ αναφέρεται: «Αν δεν έχει εμπιστοσύνη στους αγίους αγγέλους Του, και στους αγγέλους Του διέκρινε κάποιο ελάττωμα· και τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του»· ο δε Παύλος γράφει: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους, πόσο μάλλον τα βιωτικά ζητήματα;»

Το ότι, πάλι, το Πνεύμα βρίσκεται πάνω από την κτίση, και ότι είναι διαφορετικό από τη φύση των δημιουργημάτων αλλά αποτελεί ίδιον της θεότητας, μπορεί κανείς να το κατανοήσει και από το εξής. Το άγιο Πνεύμα είναι άτρεπτο και αναλλοίωτο· διότι λέει: «Το άγιο Πνεύμα της παιδείας θα αποφύγει τον δόλο, και θα απομακρυνθεί από ασύνετους λογισμούς». Και ο μεν Πέτρος λέει: «Με την αφθαρσία του πράου και ήσυχου Πνεύματος»· και πάλι στη Σοφία του Σολομώντα αναφέρεται: «Διότι το άφθαρτο Πνεύμα σου υπάρχει μέσα σε όλα»· και αν «κανείς δεν γνωρίζει τα του Θεού, παρά μόνο το Πνεύμα του Θεού που είναι μέσα Του»· και επειδή στον Θεό δεν υπάρχει, όπως είπε ο Ιάκωβος, «παραλλαγή ή σκιά μεταβολής»· εφόσον το άγιο Πνεύμα βρίσκεται μέσα στον Θεό, εύλογα είναι άτρεπτο, απαράλλακτο και άφθαρτο. Αντιθέτως, η φύση των γενητών και των κτισμάτων είναι τρεπτή, επειδή ακριβώς βρίσκεται έξω από την ουσία του Θεού και έλαβε υπόσταση εκ του μη όντος· διότι, λέει, «κάθε άνθρωπος είναι ψεύστης». Και, «όλοι αμάρτησαν και στερούνται της δόξης του Θεού. Τους δε αγγέλους, που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα αλλά εγκατέλειψαν το ίδιο τους το οικητήριο, τους έχει φυλάξει με αιώνια δεσμά στο βαθύ σκοτάδι για την κρίση της μεγάλης ημέρας». Επίσης, στο βιβλίο του Ιώβ αναφέρεται: «Αν δεν εμπιστεύεται τους αγίους αγγέλους Του και έχει διαπιστώσει κάτι στρεβλό στους αγγέλους Του· και τα άστρα δεν είναι καθαρά ενώπιόν Του»· και ο Παύλος γράφει: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους, πόσο μάλλον τα βιοτικά ζητήματα;»

Και θα κρίνουμε αγγέλους, δηλαδή εκείνους που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα. Και εδώ, εάν δεν έχει εμπιστοσύνη στους δούλους Του, γενικώς τα κτίσματα έχουν τέτοια φύση, και υπόκεινται σε μεταβολή. Μόνη δε η θεία φύση είναι αναλλοίωτη.

Διότι και ο Κύριος, αφού έβγαλε τον παλαιό λαό από την Αίγυπτο και είδε ότι δεν παρέμεινε στην πίστη, τον εξολόθρευσε· και δεν φείσθηκε ούτε των αγγέλων που δεν τήρησαν τη δική τους τάξη. Πρέπει, λοιπόν, να απομακρυνόμαστε από τέτοιου είδους ανθρώπους. Διότι και ο αρχάγγελος Μιχαήλ δεν ανέχθηκε τη βλασφημία του διαβόλου. Διδάσκει, συνεπώς, ότι η απώλειά τους θα είναι όμοια με των Σοδόμων. Έπειτα, απευθύνει παραινέσεις για τα ήθη και, προσευχόμενος υπέρ αυτών να λάβουν από τον Κύριο τη βεβαιότητα της πίστεως, ολοκληρώνει την Επιστολή.

Είναι λοιπόν προφανές ότι για όσους έχουν έλθει στην ύπαρξη η ομοιότητα προς τον Θεό δεν είναι κάτι το φυσικό, αλλά κατά κάποιον τρόπο διαφαίνεται στην πράξη και στην ποιότητα του τρόπου ζωής τους. Β. Ο συλλογισμός μας δεν θα αστοχούσε ως προς το ορθό, επειδή πράγματι εξέπεσαν από την οικειότητα με τον Θεό «από τους αγγέλους εκείνοι που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα», και βέβαια και εμείς οι ίδιοι, όμως η φύση μας δεν υπέστη καμία βλάβη. Διότι καθόλου δεν οδηγηθήκαμε στην απόλυτη ανυπαρξία, αλλά υπάρχουμε και χωρίς να κατέχουμε την αρετή. Αλλά, έχοντας απολέσει τη γνώση σαν κάποιας επιστήμης και τέχνης, εξαιτίας της υπερβολικής ραθυμίας και της ροπής προς τη φαυλότητα, έχουμε κληθεί πάλι στην ανάκτηση των παλαιών μέσω του Χριστού, ο Οποίος μας αναπαιδαγωγεί ώστε να αναμορφωθούμε προς εκείνο το κάλλος, το αρχικό και αρχέτυπο. Και βέβαια δεν λέμε ότι μας δίνει τη δυνατότητα να φτάσουμε σε τέτοια δόξα μεταπηδώντας από την ανθρώπινη σε κάποια άλλη φύση, αλλά μεταβαίνοντας από την πονηρή προαίρεση στο να επιλέγουμε να πράττουμε και να φρονούμε τα καλύτερα. Α. Λοιπόν, δεν είναι ασαφές, ω Ερμεία, ότι τα χαρακτηριστικά της θείας εικόνας θα λάμψουν μέσα μας όταν στραφούμε πρόθυμα στο να επιλέγουμε να πράττουμε το αγαθό, όπως και εσύ ο ίδιος ομολόγησες προηγουμένως, και ότι δεν είμαστε ταυτόσημοι με τον Θεό εξαιτίας της ομοίωσής μας προς Αυτόν. Διότι τίποτα δεν θα εμπόδιζε, αν αυτό ίσχυε αληθινά, να είμαστε της ίδιας φύσης με τον Δημιουργό.

Διότι και η φύση των αγγέλων ολίσθησε, και κάποιοι δεν διατήρησαν την αρχική τους κατάσταση, όπως έχει γραφτεί. Αλλά και εμείς οι ίδιοι υποκείμεθα στις αιτίες της παράβασης. Άραγε, λοιπόν, εάν κάποιος θεωρούσε ότι και στον ίδιο τον Υιό έχει δοθεί ο αγιασμός, δεν θα ισχυριστεί απολύτως και οπωσδήποτε ότι δύναται να υποστεί και την τροπή; Διότι αυτό που έχει τη δυνατότητα να πάθει, θα μπορούσε να πάθει, ακόμη και αν δεν λέγεται ότι έχει ήδη πάθει. Β. Αληθές. Α. Και τι θα πούμε, φίλε μου; Ότι αυτό που λέγεται πως έχει αγιαστεί, δεν θα μας πείσει κάθε λογικό επιχείρημα να πούμε ότι κάποτε δεν ήταν άγιο; Διότι, νομίζω, έχει κληθεί στον αγιασμό από το γεγονός ότι δεν ήταν αυτό ακριβώς που είναι όταν αγιάζεται. Β. Είναι αναγκαίο. Α. Όμως αυτό που δεν είναι ακόμη σεβαστό και άγιο, δεν είναι άτρωτο από τις αμαρτίες, αλλά μάλλον νοσεί ήδη από τη ροπή προς το φαύλο, εάν βέβαια ο αγιασμός είναι εξάλειψη και αποβολή της φαυλότητας και της αμαρτίας. Β. Συμφωνώ. Α. Επομένως, εάν επέλεγαν να νοούν και να λέγουν ότι ο Υιός έχει αγιαστεί μαζί με τα κτίσματα, δεν θα ήταν δυσεύρετος ο χρόνος κατά τον οποίο ήταν ακόμη ασθενής στη φύση και όχι ακόμη ανώτερος από τη φυσική ροπή προς την αμαρτία. Αλλά εάν έχει και νοείται έτσι, πώς άραγε ήταν και εικόνα του Θεού και Πατρός; Και πώς απαύγασμα και χαρακτήρας της υποστάσεώς Του; Διότι δεν έγινε χαρακτήρας μέσα στον χρόνο, αλλά ήταν αυτό εκ φύσεως και εν αρχή. Έπειτα πώς δεν ήταν άγιο το ακραιφνές και καθαρότατο κάλλος του Πατρός και ο ίδιος ο χαρακτήρας της ουσίας Του;

Πρέπει δε εμείς να αντικρούσουμε γοργά το καθένα από όσα ειπώθηκαν, και να διατυπώσουμε με τους συλλογισμούς μας, κατά το δυνατόν, την κατάλληλη απολογία για το καθένα, προς οικοδομή και ενίσχυση εκείνων που δεν διαθέτουν από μόνοι τους την επάρκεια να κατανοήσουν τα όσα βρίσκονται στη θεία Γραφή. Και πρώτα μεν λέμε τούτο, ότι αν πρόκειται για κάθε ένα από όσα έχουν γίνει από τον Θεό να χρησιμοποιούμε τέτοιους λόγους, θα καταλήξουμε αναπόφευκτα να επιτιμούμε τον Ποιητή, να λοιδορούμε τον Θεό που καλεί τα μη όντα στην ύπαρξη, και να διασύρουμε από αμάθεια την άμετρη φιλανθρωπία Του. Διότι, πες μου, τι εμποδίζει άραγε και άλλους να εγείρουν κατηγορίες λέγοντας: Γιατί εξέλεξες τον Σαούλ και τον έχρισες βασιλιά του Ισραήλ, ενώ γνώριζες ότι εξάπαντος θα αθετήσει τη χάρη; Και γιατί το λέω αυτό; Διότι η αφορμή της κατηγορίας θα φτάσει ψηλότερα μέχρι τον γενάρχη, δηλαδή τον Αδάμ. Κάποιος από αυτούς που εξετάζουν αυτά τα ζητήματα ίσως θα πει: Εσύ που γνωρίζεις τα πάντα, γιατί έπλασες από γη τον πρώτο άνθρωπο; Διότι δεν αγνοούσες ότι θα πέσει, παραβαίνοντας την εντολή που του δόθηκε. Σύμφωνα με αυτήν τη λογική, θα εγείρει κάποιος κατηγορίες φωνάζοντας και για τα ανώτερα και ακόμη μεγαλύτερα ζητήματα: Γιατί δημιούργησες τη φύση των αγγέλων, εφόσον ως Θεός δεν αγνοούσες τη μέλλουσα έπαρση και αποστασία ορισμένων; Διότι δεν διατήρησαν όλοι την αρχική τους τάξη. Επομένως, τι συνάγεται από αυτά;

Η πρόγνωση του Θεού δεν θα είχε επιτρέψει σε Αυτόν να εμφανιστεί ως δημιουργός, ούτε θα είχε έλθει καθόλου στην ύπαρξη η λογική κτίση, ώστε να βασιλεύει ο Θεός μόνο επί της άλογης και αναίσθητης φύσης, χωρίς καν να γνωρίζεται ότι είναι Θεός κατά φύση. Νομίζω δε ότι, εξετάζοντας τα πράγματα, πρέπει πάνω από όλα να βλέπουμε εκείνο, ότι ο Δημιουργός των πάντων παραχώρησε στα λογικά κτίσματα τα ηνία της δικής τους προαίρεσης και τα άφησε να πορεύονται με αυτεξούσιες ροπές, προς όποιον τρόπο θα ήθελε τυχόν ο καθένας, έχοντας κρίνει ότι αυτός είναι ο άριστος. Όσοι λοιπόν έχουν κλίνει ορθά προς τα καλύτερα, διασώζουν τη δική τους δόξα και παραμένουν στη μέθεξη των αγαθών που τους έχουν απονεμηθεί, βρίσκοντας αμετάπτωτη την ευφροσύνη· ενώ εκείνοι που φθείρονται από τους δικούς τους λογισμούς και παρασύρονται σε όσα δεν είναι θεμιτά, σαν από ακάθεκτα ρεύματα επιθυμιών, υφίστανται την πρέπουσα σε αυτούς τιμωρία, και, υπομένοντας δικαιολογημένα την καταδίκη για την αχαριστία τους, θα υποστούν την απηνή και απέραντη κόλαση. Θα διαπιστώσεις ότι και η φύση των αγγέλων δημιουργήθηκε με αυτούς τους όρους. Διότι εκείνοι που διατήρησαν την οικεία τους αρχή, έχουν αναπόβλητη την εδραίωση και τη στάση τους σε όλα τα αγαθά· ενώ εκείνοι που με τις ροπές τους προς τα χείρω γλίστρησαν από την αρχαία εκείνη εύκλεια, έχοντας καταταρταρωθεί με δεσμά σκοταδιού, κατά το γεγραμμένο, τηρούνται για την κρίση της μεγάλης ημέρας.

Διότι ο Χριστός εγέρθηκε εναντίον του και υπερασπίστηκε εμάς, και του επέβαλε τιμωρία για την ασέβειά του εναντίον μας, διότι κατέλυσε όλη τη δύναμή του και τον έχει αποβάλει από την τυραννία του εναντίον μας. «Και αφού τον έριξε στα τάρταρα με αλυσίδες σκοταδιού», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «τον παρέδωσε για να φυλάσσεται προκειμένου να τιμωρηθεί στην κρίση της μεγάλης ημέρας», τόσο αυτόν όσο και τους άλλους που υπήρξαν συναποστάτες του.

Γνωρίζουμε λοιπόν ότι μερικά από τα αντίγραφα περιέχουν σαφώς τη φράση: «Όταν δε είδαν οι άγγελοι του Θεού τις θυγατέρες των ανθρώπων». Έπειτα, μερικοί μεταθέτουν τα εγκλήματα της φιλοσαρκίας και αποδίδουν τις αιτίες αυτής της τόσο απεχθούς επιθυμίας στους εκπεσόντες αγγέλους, οι οποίοι δεν τήρησαν τη δική τους αρχή, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Εγώ βέβαια θα έλεγα και θα συμφωνούσα ότι κάθε αρρώστια του νου θα ταίριαζε σε αυτούς· το να επιτρέπουμε όμως η πεποίθηση για το ζήτημα αυτό να απομακρύνεται πάρα πολύ από τον εύλογο λογισμό, θα ήταν, όπως τουλάχιστον μου φαίνεται, ένα από τα πιο άτοπα. Διότι σκοπός μας είναι να αγαπάμε να εξετάζουμε προσεκτικά την αλήθεια για καθένα από τα γραφόμενα, και όχι απλώς να αναλογιζόμαστε τις αρρώστιες της αγέλης των δαιμόνων. Διότι, βεβαίως, βλέπουμε πάντοτε ότι οι επιθυμίες ακολουθούν τις δικές μας έμφυτες ορμές. Επειδή είτε αγαπάμε τα πάθη της σάρκας, είτε συνηθίζουμε να θεωρούμε υψίστης σημασίας εκείνα τα μέσα με τα οποία ικανοποιούνται τα σαρκικά. Οι ηδονές όμως δεν μας παρασύρουν έξω από τους φυσικούς νόμους, σύμφωνα τουλάχιστον με αυτό που εγώ θεωρώ ορθό και αληθινό. Για παράδειγμα, το φαγητό και το ποτό, και ενδεχομένως η φυσική συνεύρεση με γυναίκες, αποτελούν έργα και πάθη της σάρκας.

Τι θα μπορέσουν να αντιτείνουν σε αυτά οι φλύαροι, και οι απατεώνες των νέων ψυχών; Τους ελέγχει όμως και ένας άλλος μαθητής λέγοντας: Ο Ιούδας, δούλος του Ιησού Χριστού και αδελφός του Ιακώβου, προς τους κλητούς που έχουν αγαπηθεί από τον Θεό Πατέρα και έχουν διαφυλαχθεί για τον Ιησού Χριστό· έλεος και ειρήνη εν αγάπη είθε να πληθυνθούν σε εσάς. Αγαπητοί, ενώ κατέβαλλα κάθε προσπάθεια να σας γράψω για την κοινή μας σωτηρία, αισθάνθηκα την ανάγκη να σας γράψω, παρακαλώντας σας να αγωνίζεστε για την πίστη που παραδόθηκε μια για πάντα στους αγίους. Διότι εισχώρησαν κρυφά κάποιοι άνθρωποι, οι οποίοι από παλιά ήταν προγεγραμμένοι για αυτήν την καταδίκη, ασεβείς, που μετατρέπουν τη χάρη του Κυρίου σε ασέλγεια και αρνούνται τον μόνο Δεσπότη και Κύριό μας Ιησού Χριστό. Θέλω δε να σας υπενθυμίσω, αν και τα γνωρίζετε πλέον όλα, ότι ο Κύριος, αφού έσωσε τον λαό από τη γη της Αιγύπτου, στη συνέχεια κατέστρεψε εκείνους που δεν πίστεψαν, και τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα, αλλά εγκατέλειψαν το ίδιο τους το κατοικητήριο, τους έχει διαφυλάξει με αιώνια δεσμά στο βαθύ σκοτάδι για την κρίση της μεγάλης ημέρας.

Διότι λέει ο Δαβίδ: «Δες την ταπείνωσή μου και ελευθέρωσέ με, επειδή δεν λησμόνησα τον νόμο σου». «Εμπρός τώρα, οι πλούσιοι.» Προαναγγέλλει την τιμωρία από φιλανθρωπία, ώστε, αφού μετανοήσουν, να αποφύγουν αυτά με τα οποία απειλούνται. «Διότι όποιος θέλει να αγαπά τη ζωή.» Εδώ το «Ποιος;» δεν τίθεται από τον προφήτη ως έκφραση απορίας, αλλά ως μακαρισμός, και κυρίως ως προτροπή, ίσως όμως και ως απορία. Διότι οι πολλοί δεν θέλουν την αληθινή ζωή, καθώς δελεάζονται από τα πρόσκαιρα, ούτε αγαπούν να δουν τις αγαθές ημέρες του μέλλοντος, επειδή είναι προσηλωμένοι στην ευημερία του παρόντος βίου. «Ακόμη και τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα.» Σχετικά με τα προκείμενα ρητά: «Το έλεος και την αλήθειά Του ποιος θα τα εκζητήσει;» Διότι ποιος μπορεί να κατανοήσει τη φιλανθρωπία Του, ή ποιος μπορεί να αναλογιστεί την αλήθειά Του; Επειδή από τη μια, χάριν της αλήθειας, δεν λυπήθηκε τους αγγέλους που αμάρτησαν, ενώ από την άλλη, χάριν της φιλανθρωπίας, εισήγαγε στη Βασιλεία πόρνες και τελώνες.

Συγκράτησε, άνθρωπε, την ορμή σου· τοποθέτησε στη γλώσσα σου σύρτη και θύρα, απομακρύνσου από την τόσο ψυχρή φλυαρία. Παραχώρησε εξ ολοκλήρου στον Θεό το να γνωρίζει και να πράττει αυτά που Του αρμόζουν. Τίτλος ΣΤ΄. — Περί αγγέλων· ότι και οι άγγελοι που αμάρτησαν τιμωρούνται. «Με το πρόσταγμά Του θανάτωσε τον αποστάτη δράκοντα.» «Ο Θεός δεν λυπήθηκε αυτούς που αμάρτησαν· αλλά, ρίχνοντάς τους στα τάρταρα με δεσμά σκοταδιού, τους παρέδωσε για να φυλάσσονται τιμωρούμενοι εν όψει της κρίσεως.» «Τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αξίωμά τους, αλλά εγκατέλειψαν τη δική τους κατοικία, τους έχει φυλάξει με αιώνια δεσμά στο βαθύ σκοτάδι για την κρίση της μεγάλης ημέρας.» Όλοι οι άγγελοι, όπως ακριβώς έχουν την ίδια ονομασία, έτσι οπωσδήποτε μετέχουν και στην ίδια φύση.

ιʹ Περί του ότι εκείνος που φοβάται δεν έχει τελειωθεί στην αγάπη ιαʹ Περί του ποια είναι η αρχή των αγγέλων που δεν την τήρησαν ιβʹ Περί του ποιος είναι ο σπιλωμένος από τη σάρκα χιτώνας ιγʹ Περί του ότι τα αόρατα αυτού από τη δημιουργία του κόσμου καθίστανται ορατά, κατανοούμενα μέσω των δημιουργημάτων

ΕΡΩΤΗΣΗ ΙΑ΄. Ποια είναι η αρχή των αγγέλων που δεν τη διατήρησαν, και ποιο το κατοικητήριο που εγκατέλειψαν, και ποια τα αιώνια δεσμά, και τι ο ζόφος κάτω από τον οποίο κρατούνται, και τι θα υποστούν κατά την κρίση της μεγάλης ημέρας;

Όσο, λοιπόν, είναι αντιληπτό σε εμένα, που βρίσκομαι χαμηλά και αντιμετωπίζω πολλά εμπόδια στη μετάδοση του Λόγου προς εμένα, «αρχή» των αγγέλων που δεν την τήρησαν είναι ίσως ο λόγος σύμφωνα με τον οποίο δημιουργήθηκαν, ή η φυσική δύναμη που τους δόθηκε κατά χάριν για θέωση, ή πάλι η τάξη της ιεραρχικής τους θέσης ανάλογα με την αξία της χάριτος. «Οικητήριο» είναι ή ο ουρανός ή η σοφία που αντιστοιχεί στην έξη των αγαθών που υπερβαίνουν κάθε νόηση, την οποία δημιουργήθηκαν για να κατοικούν —διότι ο θείος λόγος γνωρίζει να ονομάζει και οίκο της σοφίας—, ή η προστατευτική εποπτεία της άχραντης θεότητας επί των φυσικών και επίκτητων αγαθών που τους δόθηκαν, την οποία εγκατέλειψαν όταν αποστάτησαν. «Αΐδιοι δεσμοί» είναι η παντελής και διαρκής ακινησία τους ως προς το αγαθό σύμφωνα με την προαίρεσή τους, εξαιτίας της οποίας ουδέποτε και με κανέναν τρόπο δεν απολαμβάνουν θεία άνεση, ή πάλι η δύναμη της πρόνοιας του Θεού που, για τη δική μας σωτηρία, τους συγκρατεί από τη μανία εναντίον μας, μην επιτρέποντας να προχωρήσουν τα μηχανήματα της πονηρίας τους εναντίον μας. Και «ζόφος» είναι η παντελής και ολοκληρωτική άγνοια της θείας χάριτος· εξαιτίας της οποίας, έχοντας αποκτήσει ποιοτικά χαρακτηριστικά εξ ολοκλήρου σύμφωνα με τη γνωμική τους θέληση, έχουν στερηθεί τη μακάρια και ολόφωτη μετάδοση του άφθαρτου φωτός, έχοντας καταναλώσει για το μη ον όλη την κατά φύσιν νοερή δύναμη που τους δόθηκε.

Και γι' αυτό λέει ο Ιούδας του Ιακώβου: «Τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αξίωμά τους, αλλά εγκατέλειψαν το ίδιο τους το κατοικητήριο, τους έχει φυλάξει με αιώνια δεσμά κάτω από βαθύ σκοτάδι για την κρίση της μεγάλης ημέρας, όπως τα Σόδομα και τα Γόμορρα και οι γύρω από αυτές πόλεις, οι οποίες με τον ίδιο τρόπο παραδόθηκαν στην πορνεία και ακολούθησαν αφύσικες σαρκικές επιθυμίες, προβάλλονται ως παράδειγμα, υφιστάμενες την τιμωρία του αιώνιου πυρός». «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία», διδάσκει ο Παύλος, «στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του, και μην προσφέρετε τα μέλη σας στην αμαρτία ως όπλα αδικίας, αλλά προσφέρετε τους εαυτούς σας στον Θεό σαν ζωντανούς που προήλθαν από τους νεκρούς», και «όπως προσφέρατε τα μέλη σας ως δούλα στην ακαθαρσία και στην ανομία για να οδηγείστε στην ανομία, έτσι και τώρα προσφέρετε τα μέλη σας ως δούλα στη δικαιοσύνη με σκοπό τον αγιασμό».

Α'. Η τιμωρία της αμαρτίας στους Αγγέλους. Ο Θεός τιμώρησε την αμαρτία στους Αγγέλους, επειδή, για έναν και μόνο υπερήφανο και αποφασιστικό λογισμό τους, γκρέμισε στον άδη ένα αναρίθμητο πλήθος από αυτούς, και δεν υπολόγισε το ότι ήταν πνεύματα άυλα κατά τη φύση, αθάνατα κατά την ύπαρξη, σοφότερα από όλους τους ανθρώπους, δυνατότερα από όλα τα κατώτερα κτίσματα, δεν υπολόγισε ούτε την ευγένειά τους, ούτε τον λεπτότατο νου τους, ούτε την άυλη γνώση τους· αλλά τους καταδίκασε να τιμωρούνται αιωνίως με τα χειρότερα κολαστήρια του άδη, για να μας κάνει να κατανοήσουμε πόσο μισεί και ταυτόχρονα τιμωρεί την αμαρτία. «Και τους αγγέλους που δεν διατήρησαν το αρχικό τους αξίωμα, αλλά εγκατέλειψαν το δικό τους κατοικητήριο, τους έχει φυλάξει με αιώνια δεσμά στο σκοτάδι, για την κρίση της μεγάλης ημέρας».

Αυτό είναι το δόγμα της θεολογίας περί της θείας οικονομίας που πρέπει να πιστεύουμε, ότι δηλαδή ο Ένας της Τριάδος, με την ευδοκία του Πατρός και τη συνέργεια του Αγίου Πνεύματος, σαρκώθηκε από την αγία Θεοτόκο, αφού προσήλθε σε αυτήν το Άγιο Πνεύμα και έτσι την επισκίασε η δύναμη του Υψίστου, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο· από την οποία γεννήθηκε τέλειος άνθρωπος, όντας ταυτόχρονα και τέλειος Θεός, ένας κατά την υπόσταση, διπλός κατά τη φύση, καθώς εξέθεσαν οι θεοφόροι Πατέρες και οι επτά άγιες Οικουμενικές Σύνοδοι, και να ομολογούμε την παρθένο Θεοτόκο, ότι είναι υψηλότερη και τιμιότερη από όλους και δύναται να πρεσβεύει μητρικά προς τον Υιό της και Κύριο υπέρ όλου του κόσμου, να ομολογούμε και τους αγγέλους ως αγγέλους, καθώς και αυτοί δέονται υπέρ όλων των ανθρώπων, και ότι το δαιμονικό γένος είναι αμιγώς διαχωρισμένο από αυτούς για ατελεύτητους αιώνες, εφόσον εγκατέλειψαν τη δική τους κατοικία εξαιτίας της αποστασίας τους και καταδικάστηκαν από τον Θεό σε δίκαιες τιμωρίες· να ομολογούμε επίσης όλους τους αγίους ως θεράποντες του Θεού, που μπορούν να πρεσβεύουν στον Θεό για τη σωτηρία μας· επιπλέον να ομολογούμε τις άγιες εικόνες, τόσο του ίδιου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, όσο και της μητέρας του, των αγγέλων και όλων των αγίων, να τις προσκυνούμε και να τις αποδεχόμαστε σύμφωνα με τα όσα δογματίστηκαν στη Δεύτερη Σύνοδο της Νίκαιας, να αναθεματίζουμε όλους τους αιρετικούς που έχουν αναθεματιστεί από τις συνόδους, και να αναγνωρίζουμε όλους τους ορθοδόξους που εγκωμιάζονται από αυτές.