Πατερικές αναφορές στο ΘΡΗΝΟΙ ΙΕΡΕΜΙΟΥ 3:15

«Γιατί βγήκα από τη μήτρα, για να βλέπω κόπους και πόνους, και να τελειώσουν με ντροπή οι ημέρες μου;» «Συντρίφθηκε η καρδιά μου μέσα μου, σείστηκαν όλα τα οστά μου· έγινα σαν άνθρωπος συντετριμμένος και σαν άνθρωπος καταβεβλημένος.» «Ο Ναβουχοδονόσορας, ο βασιλιάς της Βαβυλώνας, με κατέφαγε σαν δράκοντας· γέμισε την κοιλιά του από την τροφή μου. Με εξόρισαν οι συμφορές μου στη Βαβυλώνα.» «Η ψυχή που θλίβεται και η ψυχή που πεινά, θα αποδώσουν δόξα και δικαιοσύνη, Κύριε.» «Κανείς ας μην επιχαρεί για μένα τη χήρα που εγκαταλείφθηκα από πολλούς. Πηγαίνετε, τέκνα μου, πηγαίνετε· διότι εγώ εγκαταλείφθηκα έρημη. Απέκδυθηκα τη στολή της ειρήνης και ντύθηκα με τους σάκους της ικεσίας.» «Δες, Κύριε, την ταπείνωσή μου, διότι υπερηφανεύτηκε ο εχθρός. Δες, Κύριε, ότι θλίβομαι, και η καρδιά μου ταράχτηκε, και η καρδιά μου αναστράφηκε μέσα μου. Με χόρτασε πικρία, με μέθυσε με χολή, μου έσπασε τα δόντια με πέτρες. Με τάισε στάχτη· απώθησε την ψυχή μου μακριά από την ειρήνη.» «Μην παροξύνεις τον άνθρωπο που βρίσκεται σε ανέχεια. Μην ταράζεις περισσότερο την οργισμένη καρδιά.» «Μην περιγελάσεις άνθρωπο που βρίσκεται σε πικρία ψυχής· διότι υπάρχει Εκείνος που ταπεινώνει και που ανυψώνει.» «Η κακουχία μιας ώρας φέρνει λήθη της απόλαυσης.» «Καλύτερος είναι ο θάνατος παρά μια πικρή ζωή, ή μια μόνιμη αρρώστια. Μην παραδώσεις την ψυχή σου στη λύπη, και απομάκρυνε τη λύπη μακριά από εσένα. Διότι πολλούς κατέστρεψε η λύπη, και δεν υπάρχει καμία ωφέλεια σε αυτήν.» «

Προς τον ανεψιό του Ταρωνίτη, τον κύριο Γρηγόριο. Σιώπησα, μήπως όμως θα σιωπώ για πάντα; Σιώπησα μεν, επειδή, αφού ήπια μέχρι κόρου από το ποτήρι αυτών των πονηρών ημερών και μέθυσα με χολή, όπως λέει ο Ιερεμίας, βρισκόμουν σε κατάσταση λήθαργου και ήμουν αναίσθητος σε κάθε κουβέντα και προσφώνηση. Τώρα όμως, καθώς με τον χρόνο διαλύθηκε κάπως η υπνοποιός αναθυμίαση και ο λήθαργος υποχώρησε από τη θερμότητα του θείου λόγου, αφήνω κατά μέρος τη σιωπή, ιδίως εφόσον χρησιμοποιώ έναν τέτοιο κομιστή για την επιστολή προς εσένα. Αλλά, σε τι κατάσταση να μου βρίσκεσαι άραγε, εσύ που είσαι αήττητος στην ψυχή και ασύγκριτος στην ανδρεία, εσύ που με την πρώτη δείχνεις την καλή κράση του σώματος και με τη δεύτερη την αρμονία των ψυχικών δυνάμεων, εσύ που διαθέτεις νου ο οποίος δεν έχει καμία ανάγκη από χέρια, αλλά και χέρια που κατορθώνουν όσα ακόμη και ο νους θα θεωρούσε απέλπιδα, εσύ που υπερασπίστηκες μόνος σου την ανθρώπινη φύση, ότι δεν έχει γεράσει ούτε έχει φθαρεί ως προς τη γέννηση ανδρών, αλλά ακόμη βράζει η ακμή της δύναμής της, και επαρκείς εξίσου και σε καιρούς ειρήνης και σε πολέμους, εσύ του οποίου ούτε η πρακτική ούτε η πολεμική ικανότητα μπορούν να περιγραφούν με λόγια ή να κατανοηθούν ως θαύμα, ή, για να πω το αληθέστερο, αποδεικνύεις ότι η καθεμία υπερτερεί της άλλης; Πού να μου βρίσκεσαι άραγε εσύ, που παντού σε αναζητώ με πόθο, η δεξαμενή κάθε αγαθού, ο επιδέξιος στα πάντα;

Μας συνέθλιψε βέβαια ο Σενναχηρείμ ο Ασσύριος, τον οποίο η Μεσοποταμία μάς απέστειλε αμείλικτο. Ο δεύτερος, όμως, είναι κατά πολύ βαρύτερος, όσο είναι και πιο άφρων —διότι, μεταξύ άλλων, η μωρία και η κακία καθιστούν αυτούς που τρέφονται από αυτές αλύγιστους και σκληρούς—, αυτός λοιπόν, επειδή του αντισταθήκαμε για τα δικά μας σπλάχνα —αν πρέπει βέβαια να ονομάζουμε σπλάχνα τους μετέπειτα επίβουλους— και επειδή μιλήσαμε λίγο υπέρ του λαού που κατακοβόταν και διαμελιζόταν, οργίστηκε εναντίον μας, με κατέφαγε, με διαμέλισε, με γέμισε με πικρία, με μέθυσε με χολή. Με έναν λόγο, γι' αυτόν είναι τίμιος όποιος είτε είπε είτε έπραξε κάτι εναντίον της Εκκλησίας· αντίθετα, είναι άτιμος και δεν υπάρχει κανείς που να πράττει χειρότερα από αυτόν, όποιος είτε καταγγέλθηκε ότι μίλησε μαζί μας είτε εισήλθε στην εκκλησία, έστω σε κάποια εορτή —διότι ακόμη και αυτό το φθόνησε στους χριστιανούς—, προκειμένου να κρυφτεί το δικό του φρόνημα μέσα στο πλήθος. Διότι ο ίδιος δεν θεώρησε τον εαυτό του άξιο ούτε καν να προσκυνήσει τη Θεομήτορα, φροντίζοντας, όπως τουλάχιστον νόμιζε, να διατηρήσει απέναντί μας αδούλωτη και ανυποχώρητη στάση —τέτοια είναι η παραφροσύνη του—, όπως όμως εγώ κρίνω, παθαίνοντας αυτό το μόνο πράγμα που είναι άξιο του εαυτού του και λαμβάνοντας επί τόπου την τιμωρία του, εξαιτίας των οποίων μαίνεται τρομερά, όπως λένε, μη γνωρίζοντας να σέβεται ούτε ανθρώπους ούτε Θεό, αλλά έχοντας παραδοθεί ολόκληρος στη λύσσα που τον έχει κυριεύσει. Εξαιτίας αυτού, πώς νομίζεις ότι διατεθήκαμε όλοι ανεξαιρέτως εμείς εδώ; Άλλοι μεν απλώς απομακρύνθηκαν, άλλοι δε και επαναστάτησαν· με απλά λόγια, σε όλους εισχώρησε η κακία.

Κάποιος θρηνεί για το χωράφι του και σκυθρωπάζει για τους κόπους του και κλαίει για τον ιδρώτα του, και πότε καταριέται την ξηρασία, πότε την άγρια βροχή, και άλλοτε τον καύσωνα και άλλοτε το χαλάζι. Άλλος πάλι αναστενάζει για τα αμπέλια του, αποκομίζοντας ως μόνο άφθονο καρπό αυτόν τον αναστεναγμό· και αν τυχόν τρυγήσει κάποιο τσαμπί σταφύλι, τρυγάει ακριβώς εκείνο το «σταφύλι της πικρίας», όπως λέει η Γραφή· και αν μπει στο πατητήρι, χύνει εκεί πολλά δάκρυα, και συνθλίβει μεν, αλλά την ψυχή του, και μεθάει μεν, αλλά από χολή· και δεν έχει την παρηγοριά που δίνει ο Σολομών σε όσους βρίσκονται σε πένθος. Είδα εγώ και δέντρο να ρίχνει τα φύλλα του και σπλαχνίστηκα το πάθημά του και απέδωσα τη συμφορά στην αλλαγή των εποχών.