Πατερικές αναφορές στο ΘΡΗΝΟΙ ΙΕΡΕΜΙΟΥ 4:2

Τέτοιος είναι και ο πατέρας: αυτόν τον οποίο αντιμετώπισε ως εχθρό όταν πολεμούσε, τον επιποθεί ως φίλο όταν πεθάνει· και η φύση νικά την έχθρα, διότι τίποτε δεν είναι πιο ισχυρό από αυτήν. Βʹ. Αξιοθρήνητο επίσης είναι και το να κατέχεται η κιβωτός από τους αλλοφύλους· και η Ιερουσαλήμ να είναι ισοπεδωμένη και να καταπατείται από τα έθνη· και οι υιοί της Σιών, που είναι πολύτιμοι και ισάξιοι με τον χρυσό, να οδηγούνται στην αιχμαλωσία, και ακόμη και τώρα να είναι διεσπαρμένοι, αποτελώντας λαό ξένο και πάροικο μέσα στην οικουμένη. Φοβερά είναι όμως και εκείνα που τώρα βλέπουμε και ακούμε: πατρίδες να ξεριζώνονται, μυριάδες να πέφτουν νεκροί, η γη να στενάζει από τα αίματα και τα πτώματα, και αλλόγλωσσος λαός να διατρέχει την ξένη χώρα σαν να ήταν δική του. Και ας μην κατηγορεί κανείς για ανανδρία εκείνους που προμάχονται —διότι αυτοί είναι που σχεδόν υπέταξαν ολόκληρη την οικουμένη— αλλά τούτο συμβαίνει εξαιτίας της δικής μας κακίας και της ασέβειας που επικρατεί ενάντια στην Τριάδα. Φοβερά είναι αυτά, και ξεπερνούν κάθε τι το φοβερό. Ποιος θα διαφωνήσει, από εκείνους που γνωρίζουν να σταθμίζουν τις συμφορές μέσα από όσα οι ίδιοι έχουν υποφέρει ή έχουν βιώσει συμπάσχοντας με άλλους;

ΙΗ΄. Τους θρηνεί, βέβαια, ο Ιερεμίας για τα προηγούμενα πάθη τους, και οδύρεται για την αιχμαλωσία της Βαβυλώνας· διότι όντως και εκείνα ήσαν άξια θρήνων και οδυρμών. Και πώς να μην είναι άξια των μεγαλυτέρων θρήνων τα κατεδαφισμένα τείχη, η ισοπεδωμένη πόλη, το γκρεμισμένο αγιαστήριο, τα συλημένα αναθήματα, τα βέβηλα πόδια και χέρια, με τα μεν να εισβάλλουν στα άβατα και τα δε να βεβηλώνουν τα ιερά που απαγορεύεται να τα αγγίξει κανείς; Προφήτες να σιωπούν, ιερείς να απάγονται αιχμάλωτοι, γέροντες να μην ελεούνται, παρθένες να καθυβρίζονται, η νεολαία να πέφτει, φωτιά ξένη και εχθρική, ποτάμια αίματος αντί για την όσια φωτιά και το αίμα, Ναζηραίοι να διασύρονται, θρήνοι να υψώνονται στη θέση των ύμνων· και, για να αναφέρω κάτι από τους ίδιους τους Θρήνους του Ιερεμία: οι υιοί της Σιών, οι πολύτιμοι και ισάξιοι με καθαρό χρυσάφι, οι τρυφεροί και ανήξεροι από κακουχίες, να πορεύονται σε δρόμο ξένο· και οι δρόμοι της Σιών να πενθούν, επειδή δεν υπάρχουν πλέον αυτοί που εορτάζουν. Και λίγο πριν από αυτά: χέρια γυναικών σπλαχνικών, που δεν προσφέρουν τροφή στα τέκνα τους, καθώς μαίνεται η πολιορκία, αλλά τα κατασπαράζουν για να τραφούν, και μετατρέπουν τα πιο αγαπημένα τους πλάσματα σε φάρμακο για την πείνα τους. Πώς αυτά να μην είναι φοβερά και πέρα από κάθε τι φοβερό, όχι μόνο για όσους τα υπέμειναν τότε, αλλά και για όσους τα ακούν τώρα;

Το δε δυστυχισμένο πλήθος, άλλοι μεν έγιναν θύματα της βαρβαρικής δεξιάς που φόνευε ανεξέλεγκτα, άλλοι δε, αφού τέθηκαν υπό δεσμά και κλοιούς, οδηγούνταν έξω από την πατρίδα τους σαν κοπάδια, σκλάβοι, αλίμονο, αυτοί που πριν από λίγο ήσαν ντυμένοι με πολυτέλεια και οι πολύτιμοι υιοί της Σιών, που άξιζαν το βάρος τους σε χρυσάφι, για να χρησιμοποιήσουμε προφητικά λόγια, άποροι πλέον και γυμνοί και απαγόμενοι ελεεινά στη δουλεία. Διότι δεν αρκούσε στους ασεβείς, οι οποίοι ήταν περισσότερο πραγματικά θηρία παρά άνθρωποι στη φύση, το ότι καταλήφθηκε μια τόσο μεγάλη πόλη και αποκτήθηκε τόσος πολύς πλούτος. Αλλά έπρεπε και ο άθλιος λαός να πουληθεί ως σκλάβος, ώστε με αυτόν τον τρόπο να απογυμνώσουν οικονομικά και τους ομοεθνείς τους που βρίσκονταν παντού στη γη.

Ή μήπως δεν καθαρίζουμε και εμείς «το εξωτερικό του ποτηριού και της παροψίδας», ενώ το «εσωτερικό» μας είναι γεμάτο από «αρπαγή και πλεονεξία», ή μάλλον από «ακράτεια;» Ή μήπως δεν προσφέρουμε και εμείς ως δέκατο τον πήγανο και τον δυόσμο, και κάθε λαχανικό, και παραβλέπουμε την κρίση και την αγάπη του Θεού; Ή μήπως δεν είμαστε και εμείς σαν τα άδηλα μνημεία, που «εξωτερικά μεν φαινόμαστε στους ανθρώπους δίκαιοι, εσωτερικά όμως είμαστε γεμάτοι από υποκρισία και ανομία και κάθε ακαθαρσία;» Ή μήπως δεν οικοδομούμε και εμείς «τους τάφους» των Μαρτύρων, και δεν στολίζουμε τα «μνημεία» των Αποστόλων, και εντούτοις είμαστε όμοιοι με αυτούς που τους φόνευσαν; Ποιος λοιπόν δεν θα μας κλάψει που βρισκόμαστε σε τέτοια κατάσταση; Ποιος δεν θα θρηνήσει για την τόσο μεγάλη μας αιχμαλωσία; Γι' αυτό, «οι πολύτιμοι» υιοί του Θεού λογαριαστήκαμε σαν «πήλινα σκεύη». Γι' αυτό αμαυρώθηκε το «χρυσάφι»· αλλοιώθηκε το «αγαθό» ασήμι. Γι' αυτό οι Ναζωραίοι της Σιών, που έλαμψαν «περισσότερο από το χιόνι», γίναμε σαν Αιθίοπες· αυτοί που λευκάνθηκαν «περισσότερο από το γάλα», σκοτείνιασαν περισσότερο από το μαύρο. Γι' αυτό «η όψη μας σκοτείνιασε περισσότερο από την καπνιά». Εμείς που ανατραφήκαμε «στα πορφυρά», ντυθήκαμε «την κοπριά· και μεγάλωσε η ανομία μας περισσότερο από» τις ανομίες «των Σοδόμων.» Γι' αυτό, από «υιοί της ημέρας και» του «φωτός», γίναμε «υιοί της νύχτας και του σκότους». Γι' αυτό, από υιοί της βασιλείας, γίναμε υιοί της γέεννας.

Χαιρόμαστε, λοιπόν, που έχουμε έναν τέτοιο και τόσο σπουδαίο πατέρα, ή μάλλον που η Εκκλησία του Θεού έχει έναν τέτοιο στύλο και εδραίωμα σε τούτον τον φοβερό σεισμό της ασέβειας. Διότι πρόκειται όντως για σεισμό, κατά τον οποίο οι μεν ασεβείς καταρρέουν, επειδή είναι αστήρικτοι, από δε τους ευσεβείς άλλοι κλονίζονται, ενώ άλλοι δεν παθαίνουν απολύτως τίποτα εξαιτίας της υπέρμετρης σταθερότητας της καρδιάς τους. Γι' αυτόν τον λόγο, όσο περισσότεροι είναι οι στύλοι και τα νοητά εδραιώματα, τόσο περισσότερο οχυρωνόμαστε και εμείς οι πιο ταπεινοί. Ευλογητός ο Θεός που ανέδειξε την αρετή σου στους παρόντες καιρούς με πολύ πιο λαμπρό τρόπο. Διότι αυτή η δοκιμασία είναι ένα δοκίμιο, ή για να μιλήσω πιο οικεία, ένα χωνευτήρι, ώστε να φανερωθούν οι εκλεκτοί και να ελεγχθούν όσοι σκέφτονται διαφορετικά. Διότι διόλου δεν αγνοείς, θεοτίμητε, ποιοι και πόσοι ανήκουν στην κάθε πλευρά. Γι' αυτό και λυπημένοι στενάζουμε για τον διασπασμό των μελών και για το πώς εκείνοι που ήταν πολύτιμοι και συγκρίνονταν με το χρυσάφι, λογίστηκαν ως πήλινα σκεύη.

Αλλά ω, πώς να φέρω στη μνήμη μου χωρίς δάκρυα εκείνον της Φλουβουτής; Διότι για τους άλλους, όσα γίνονται είναι συνηθισμένα και δεν προκαλούν τόση έκπληξη, αλλά για εκείνον τον άνδρα τι να πω, τι να σκεφτώ; Ω, πώς έπεσε ο εωσφόρος; Ω, πώς γκρεμίστηκε ο ουρανομήκης στύλος; Παραλίγο να χάσω τα λογικά μου στο άκουσμα της είδησης και μου φάνηκε εντελώς απίστευτο ότι αυτός τον οποίο εγώ γνώριζα από πολλή πείρα, και μάλιστα όταν εξοριζόμουν εδώ τον είδα στον δρόμο και άκουσα από αυτόν λόγια μαρτυρικά, ο οποίος είχε πείσει και τον ίδιο τον Νικαίας να μην προσέλθει σε κοινωνία, όπως λέει, ή να αποσχιστεί από εκείνον αν εκείνος προσχωρούσε, αυτός έγινε κοινωνός με τους χριστομάχους και, το πιο αξιοθρήνητο, ότι παραμένει ανάλγητος, όπως πληροφορούμαι, για την ασέβεια, μη θέλοντας να αναπέμψει προς τον Θεό ούτε μία λέξη προσευχής για συγχώρεση γι' αυτό. Δεν απορείς, ω άνθρωπε του Θεού; Δεν εκπληρώθηκε το προφητικό λόγιο, ότι ιερέας και προφήτης ταυτόχρονα παρεκτράπηκαν; Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό και στα βλέφαρά μου πηγή δακρύων για να κλάψω για μια τόσο μεγάλη συντριβή; Οι πολύτιμοι και ισότιμοι με τον χρυσό έγιναν σαν πήλινα αγγεία.