Πατερικές αναφορές στο ΘΡΗΝΟΙ ΙΕΡΕΜΙΟΥ 4:5

Ιδού, το πικρό θηρίο του λιμού καταβροχθίζει ολόκληρη τη χώρα μας· και αυτή που είναι, για να το πω έτσι, η τροφός όλης της υφηλίου, έχει ανάγκη από τον τυχόντα άρτο και από τροφή που δεν ταιριάζει καθόλου σε ανθρώπους, ώστε δίκαια θρηνώντας γι' αυτήν ο προφήτης Ιερεμίας να λέει: «Όλος ο λαός της αναστενάζει αναζητώντας άρτο.» Και πάλι: «Κόλλησε η γλώσσα του βρέφους που θηλάζει στον ουρανίσκο του από τη δίψα. Τα νήπια ζήτησαν άρτο, και δεν υπήρχε κανείς για να τους τον μοιράσει. Αυτοί που έτρωγαν πλούσια εδέσματα αφανίστηκαν στους δρόμους.» — «Διότι σπείραμε πολλά, και μαζέψαμε λίγα,» σύμφωνα με τα γεγραμμένα, επειδή παροργίσαμε το Πνεύμα του Κυρίου. Ας μετανοήσουμε, λοιπόν, και ας σταματήσουμε τα παλαιά μας σφάλματα· και ας πλησιάσουμε τον φιλεύσπλαχνο Θεό, χύνοντας άφθονα δάκρυα από τα βλέφαρά μας και λέγοντας, σύμφωνα με έναν από τους προφήτες: «Ποιος Θεός είναι όμοιος με εσένα; Που εξαλείφεις ανομίες, και παραβλέπεις αδικίες, και δεν διατήρησες την οργή σου, επειδή επιθυμείς το έλεος;» Και πάλι: «Οι ανομίες μας στάθηκαν εναντίον μας, Κύριε, ενέργησε για εμάς ένεκα του ονόματός σου, διότι είναι πολλές οι αμαρτίες μας ενώπιόν σου· διότι σε εσένα αμαρτήσαμε, υπομονή του Ισραήλ, Κύριε· και εσύ σώζεις σε καιρό συμφορών.» Διότι έτσι, σε όσους μετανοούν με αυτόν τον τρόπο θα χαρίσει εκείνη τη γλυκιά φωνή: «Ιδού, εγώ θα σας στείλω τον σίτο, και τον οίνο, και το έλαιο, και θα χορτάσετε από αυτά.»

«Εκείνοι που έτρωγαν τα πολυτελή εδέσματα χάθηκαν στους δρόμους· εκείνοι που ανατράφηκαν μέσα σε πορφύρα περιβλήθηκαν με κοπριά.» «Πίσω από τις επιθυμίες σου μην πορεύεσαι, και από τις ορέξεις σου να εγκρατεύεσαι. Εάν προσφέρεις στην ψυχή σου την ικανοποίηση της επιθυμίας, θα την κάνεις περίγελο των εχθρών σου.» «Μην ευφραίνεσαι με πολλή πολυτέλεια. Πόνος στα σπλάχνα ακολουθεί τον άπληστο άνθρωπο. Η όρεξη της κοιλίας και η σαρκική συνεύρεση ας μη με κυριεύσουν.» «Μην είσαι άπληστος σε κάθε απόλαυση. Διότι στα πολλά φαγητά θα υπάρξει αρρώστια. Ο άνθρωπος που αποβλέπει σε ξένο τραπέζι, ο βίος του δεν υπολογίζεται καν ως ζωή.» «Αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε. Αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε.» «Προσέχετε τον εαυτό σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και σας βρει ξαφνικά η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει πάνω σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.» «Θρέψατε τις καρδιές σας, σαν σε ημέρα σφαγής.» «Τους εχθρούς του σταυρού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους.» «Ας μην υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ, ο οποίος αντί για ένα πιάτο φαγητό πούλησε τα πρωτοτόκιά του.» Όταν το αίμα σου βρίσκεται σε ευεξία και αναβράζει, η πολυσαρκία γίνεται αφορμή για αμαρτία.

«Γιατί περιβάλλονται με κοπριές αυτοί που κάποτε ανατρέφονταν πάνω σε πορφύρα;» έλεγε θρηνώντας ο Ιερεμίας· διότι, όταν αναπαυόμαστε στα λαμπρά και διάπυρα νοήματα, ανατρεφόμαστε πάνω σε πορφύρα. Όταν όμως συμφυρόμαστε με τα γήινα πράγματα, περιβαλλόμαστε με κοπριές.

Ή μήπως δεν καθαρίζουμε και εμείς «το εξωτερικό του ποτηριού και της παροψίδας», ενώ το «εσωτερικό» μας είναι γεμάτο από «αρπαγή και πλεονεξία», ή μάλλον από «ακράτεια;» Ή μήπως δεν προσφέρουμε και εμείς ως δέκατο τον πήγανο και τον δυόσμο, και κάθε λαχανικό, και παραβλέπουμε την κρίση και την αγάπη του Θεού; Ή μήπως δεν είμαστε και εμείς σαν τα άδηλα μνημεία, που «εξωτερικά μεν φαινόμαστε στους ανθρώπους δίκαιοι, εσωτερικά όμως είμαστε γεμάτοι από υποκρισία και ανομία και κάθε ακαθαρσία;» Ή μήπως δεν οικοδομούμε και εμείς «τους τάφους» των Μαρτύρων, και δεν στολίζουμε τα «μνημεία» των Αποστόλων, και εντούτοις είμαστε όμοιοι με αυτούς που τους φόνευσαν; Ποιος λοιπόν δεν θα μας κλάψει που βρισκόμαστε σε τέτοια κατάσταση; Ποιος δεν θα θρηνήσει για την τόσο μεγάλη μας αιχμαλωσία; Γι' αυτό, «οι πολύτιμοι» υιοί του Θεού λογαριαστήκαμε σαν «πήλινα σκεύη». Γι' αυτό αμαυρώθηκε το «χρυσάφι»· αλλοιώθηκε το «αγαθό» ασήμι. Γι' αυτό οι Ναζωραίοι της Σιών, που έλαμψαν «περισσότερο από το χιόνι», γίναμε σαν Αιθίοπες· αυτοί που λευκάνθηκαν «περισσότερο από το γάλα», σκοτείνιασαν περισσότερο από το μαύρο. Γι' αυτό «η όψη μας σκοτείνιασε περισσότερο από την καπνιά». Εμείς που ανατραφήκαμε «στα πορφυρά», ντυθήκαμε «την κοπριά· και μεγάλωσε η ανομία μας περισσότερο από» τις ανομίες «των Σοδόμων.» Γι' αυτό, από «υιοί της ημέρας και» του «φωτός», γίναμε «υιοί της νύχτας και του σκότους». Γι' αυτό, από υιοί της βασιλείας, γίναμε υιοί της γέεννας.

Νικήτα, μοναχού και πρεσβυτέρου της μονής Στουδίου του Στηθάτου, κατά των αγιοκατηγόρων. Είναι καλό να κάνουμε σήμερα αρχή από τον προφήτη Ιερεμία και έτσι, σαν κι εκείνον, στο μέσο της παρούσας γενιάς των ανθρώπων να αναφωνήσουμε με πιο δυνατή φωνή: να φυλάγεται ο καθένας από τον πλησίον του και να μην έχετε εμπιστοσύνη στους αδελφούς σας, διότι κάθε αδελφός θα υποσκελίσει δόλια τον άλλον και κάθε φίλος θα πορευθεί με δολιότητα. Αυτό λοιπόν νομίζω πως ακούω να λέγεται και τώρα, και βλέπω να γίνεται πράξη κατά τον παρόντα καιρό, όπως όταν ο Ισραήλ δεν θέλησε να γνωρίσει τον Θεό, και ο τόκος πάνω στον τόκο και ο δόλος πάνω στον δόλο αυξανόταν, και η αλήθεια δεν λεγόταν καθαρά, επειδή η γλώσσα τους είχε τότε μάθει να λαλεί ψεύδη. Γι' αυτό και μου έρχεται να θρηνήσω και να πω κι εγώ όπως εκείνος τα εξής: αλίμονο, διότι εκείνοι που τρέφονταν με τρυφή αφανίστηκαν στους δρόμους, εκείνοι που ανατράφηκαν στα πορφυρά περιβλήθηκαν κοπριά και ο εκλεκτός λαός του Θεού εξομοιώθηκε με λαό που δεν έχει γνώση και ακούει από τον Θεό να λέει: «Εσύ απέρριψες τη γνώση, κι εγώ θα σε απορρίψω από το να είσαι ιερέας μου». Το έθνος το άγιο, το βασίλειο ιεράτευμα, ο Ισραήλ που βλέπει τον Θεό, ατιμαστήκαμε, αχρειωθήκαμε, διότι πληθυνθήκαμε και συναναστρεφόμενοι με τον λοιμό διαφθειρόμαστε, επειδή δυστυχώς η μήτρα έγινε για εμάς, σύμφωνα με την παλαιά κατάρα του προφήτη, άτεκνη και οι μαστοί ξηροί. Διότι, λέει, «Τι θα τους δώσεις; Δώσε τους, Κύριε, μήτρα άτεκνη και μαστούς ξηρούς».

Θα σε αποκαταστήσω ανάμεσα στους φίλους μου, θα σταθείς ενώπιόν μου, και εάν διαχωρίσεις το πολύτιμο από το ανάξιο, θα γίνεις σαν το στόμα μου. Θα σε λυτρώσω από τα χέρια φθονερών και διεφθαρμένων, λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ. ΞΣΤ'. Ως συμπέρασμα όλων, ας ακούσουν οι φθονεροί σοφοί: οι Ναζηραίοι του Θεού καθαρίστηκαν μέσω των κόπων τους περισσότερο από το χιόνι· έλαμψαν στον βίο τους περισσότερο από το γάλα, η μορφή της σοφίας τους είναι πολυτιμότερη από ζαφείρι, και ο χαρακτήρας των λόγων τους ανώτερος από καθαρό μαργαριτάρι. Αντίθετα, εκείνοι που τρέφονται με τις απολαύσεις της κοσμικής γνώσης, αφανίστηκαν στις εξόδους του Πνεύματος. Όσοι ανατράφηκαν πάνω στην πορφύρα της ελληνικής σοφίας περιβλήθηκαν την κοπριά της άγνοιας, και τους επιβλήθηκαν δεσμά, και δέθηκαν με αυτά· διότι η γλώσσα τους κόλλησε στον λάρυγγά τους, και αποκωφώθηκαν, επειδή αποδοκίμασαν την αληθινή σοφία και γνώση του θείου Πνεύματος, μη θέλοντας να την αποκτήσουν μέσα από κόπους.