Πατερικές αναφορές στο ΘΡΗΝΟΙ ΙΕΡΕΜΙΟΥ 4:7

Πώς έπεσε ο εωσφόρος, που ανέτειλε το πρωί, και συνετρίβη πάνω στη γη; Σε όποιον το ακούσει, θα ηχήσουν και τα δύο του αυτιά. Πώς ο Ναζηραίος, που έλαμπε περισσότερο από τον χρυσό, σκοτείνιασε περισσότερο από την αιθάλη; Ο τίμιος Υιός της Σιών πώς έγινε σκεύος άχρηστο; Εκείνου, του οποίου η φήμη για τις θείες Γραφές ήταν στο στόμα όλων, σήμερα η μνήμη του χάθηκε με πάταγο. Ο οξύνοος χάθηκε ταχύτατα. Ο πολύνους διέπραξε πολύπλοκη αμαρτία. Διότι εκείνοι που ωφελήθηκαν από τη διδασκαλία σου, βλάφτηκαν από την απώλειά σου. Εκείνοι που προσέφεραν την ακοή τους στην ομιλία σου, έφραξαν τα αυτιά τους στο άκουσμα της απώλειάς σου. Εγώ δε, θρηνώντας και σκυθρωπάζοντας και όντας παραλυμένος από παντού, τρώγοντας στάχτη σαν ψωμί και έχοντας ρίξει πένθιμο σάκο πάνω στην πληγή μου, τέτοια εγκώμια εκφωνώ για σένα· ή μάλλον, συντάσσοντας επιτάφιους λόγους, παραμένω απαρηγόρητος και αθεράπευτος, διότι η παρηγοριά έχει κρυφτεί από τα μάτια μου και δεν υπάρχει μαλακτική αλοιφή για να επιθέσω, ούτε λάδι, ούτε επίδεσμοι. Διότι η πληγή μου είναι οδυνηρή. Από πού θα ιαθώ;

Αν πάλι σου λέει ο μέγας Δαβίδ: «Ελάτε, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο»· και αν άλλος προφήτης λέει: «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου»· και αν ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω» ή «Σηκωθείτε, ας αναχωρήσουμε από εδώ, λαμπροί, έχοντας λάμψει λαμπρά περισσότερο από το χιόνι, έχοντας γίνει λευκότεροι από το γάλα, έχοντας ακτινοβολήσει πιο πολύ και από την πέτρα του ζαφειριού»· ας μην αντισταθούμε, ας μην καθυστερήσουμε. Ας γίνουμε Πέτρος και Ιωάννης· όπως εκείνοι έτρεξαν προς τον τάφο και την ανάσταση, έτσι κι εμείς ας σπεύσουμε προς το ιερό λουτρό, τρέχοντας μαζί και συναγωνιζόμενοι ο ένας τον άλλον, ώστε με τον αγώνα μας να προλάβουμε να αποκτήσουμε το αγαθό. Και μην πεις: «Φύγε και έλα ξανά, και αύριο θα βαπτιστώ», ενώ έχεις τη δυνατότητα να λάβεις την ευεργεσία σήμερα· «ας παρευρίσκεται η μητέρα μου, ας παρευρίσκεται ο πατέρας μου, τα αδέλφια, η γυναίκα, τα παιδιά, οι φίλοι, και καθετί που μου είναι πολύτιμο, και τότε θα σωθώ· τώρα όμως δεν είναι ακόμη ο κατάλληλος καιρός για να λαμπρυνθώ».

Διότι εγώ προσφέρομαι ως σπονδή μαζί σας. Θα ταχθούμε μαζί με τον Φινεές, θα δοξαστούμε μαζί με την Άννα. Με τη διαφορά ότι εκείνος μεν ήταν ένας, εσείς όμως είστε τόσοι πολλοί ζηλωτές που θανατώσατε την πορνεία, διαπερνώντας όχι την πορνεία των σωμάτων, αλλά των ψυχών. Και εκείνη μεν αφιέρωσε έναν, που της δόθηκε από τον Θεό, και αυτόν σε νηπιακή ηλικία· εγώ όμως καθιέρωσα στον Θεό επτά άνδρες, και μάλιστα με τη δική τους θέληση. Ας συμπληρώσει τον επιτάφιο λόγο μου και ο Ιερεμίας, όχι θρηνώντας, αλλά εγκωμιάζοντας την όσια τελευτή. Λάμψατε περισσότερο από το χιόνι, γίνατε πιο λευκοί από το γάλα, η παράταξή σας ξεπέρασε και την πέτρα του σαπφείρου, εσείς που και γεννηθήκατε για τον Θεό και παραδοθήκατε σε Αυτόν. Τι άλλο απομένει;

Ή μήπως δεν καθαρίζουμε και εμείς «το εξωτερικό του ποτηριού και της παροψίδας», ενώ το «εσωτερικό» μας είναι γεμάτο από «αρπαγή και πλεονεξία», ή μάλλον από «ακράτεια;» Ή μήπως δεν προσφέρουμε και εμείς ως δέκατο τον πήγανο και τον δυόσμο, και κάθε λαχανικό, και παραβλέπουμε την κρίση και την αγάπη του Θεού; Ή μήπως δεν είμαστε και εμείς σαν τα άδηλα μνημεία, που «εξωτερικά μεν φαινόμαστε στους ανθρώπους δίκαιοι, εσωτερικά όμως είμαστε γεμάτοι από υποκρισία και ανομία και κάθε ακαθαρσία;» Ή μήπως δεν οικοδομούμε και εμείς «τους τάφους» των Μαρτύρων, και δεν στολίζουμε τα «μνημεία» των Αποστόλων, και εντούτοις είμαστε όμοιοι με αυτούς που τους φόνευσαν; Ποιος λοιπόν δεν θα μας κλάψει που βρισκόμαστε σε τέτοια κατάσταση; Ποιος δεν θα θρηνήσει για την τόσο μεγάλη μας αιχμαλωσία; Γι' αυτό, «οι πολύτιμοι» υιοί του Θεού λογαριαστήκαμε σαν «πήλινα σκεύη». Γι' αυτό αμαυρώθηκε το «χρυσάφι»· αλλοιώθηκε το «αγαθό» ασήμι. Γι' αυτό οι Ναζωραίοι της Σιών, που έλαμψαν «περισσότερο από το χιόνι», γίναμε σαν Αιθίοπες· αυτοί που λευκάνθηκαν «περισσότερο από το γάλα», σκοτείνιασαν περισσότερο από το μαύρο. Γι' αυτό «η όψη μας σκοτείνιασε περισσότερο από την καπνιά». Εμείς που ανατραφήκαμε «στα πορφυρά», ντυθήκαμε «την κοπριά· και μεγάλωσε η ανομία μας περισσότερο από» τις ανομίες «των Σοδόμων.» Γι' αυτό, από «υιοί της ημέρας και» του «φωτός», γίναμε «υιοί της νύχτας και του σκότους». Γι' αυτό, από υιοί της βασιλείας, γίναμε υιοί της γέεννας.

Και παλαιότερα μεν το γένος των Ναζηραίων, επειδή ήταν πάρα πολύ άγιο και εκλεκτό στον Θεό, έλαμπε περισσότερο από το γάλα, σύμφωνα με τον Ιερεμία που δικαίως μας θρηνεί, και ήταν πιο καθαρό από το χιόνι και η όψη του ήταν πολυτιμότερη από το ζαφείρι, δηλαδή η γνώση και η σοφία του, καθώς σεμνυνόταν για την άκρα του καθαρότητα. Καθαρίστηκαν, λέει, οι Ναζηραίοι της περισσότερο από το χιόνι, έλαμψαν περισσότερο από το γάλα, η όψη τους έγινε πιο στέρεη από πέτρα ζαφειριού. Και έτσι αποτελούσε το φως και το αλάτι της γης, σύμφωνα με τον ιερότατο λόγο, και ήταν δοξασμένο για τις αρετές του μέσα στην παγκόσμια και κοινή Εκκλησία των πιστών. Τώρα όμως, δεν ξέρω τι και πώς, κατακρίνοντας πρώτα τον εαυτό μου, να πω πως αυτό που παλαιότερα ήταν φημισμένο για τη σοφία και τη γνώση του, τώρα σκεπάζεται από το σκοτάδι της άγνοιας, και αντί για φως, σχεδόν σε όλους φαίνεται ως ζόφος. Και δεν είναι πλέον το αλάτι που αρτύζει πνευματικά τις άναλες και ασύνετες ψυχές, αλλά πικρία ψυχής που καταπικραίνει τις αισθήσεις εκείνων που τους συναναστρέφονται. Υπάρχουν δε, με την εξαίρεση ολίγων, οι οποίοι ίσως είναι παραγκωνισμένοι ή φθονούνται ή είναι γνωστοί μόνο στον Θεό που γνωρίζει τα πάντα, στον βαθμό που και Αυτός αναγνωρίστηκε από αυτούς, άνθρωποι που με αναίδεια, με φαυλότητα βίου και δυστροπία ψυχής, χορεύουν τολμηρά πάνω στα θεία και τα καταπατούν με τα πόδια τους, καθυβρίζοντας τα άγια οι μιαροί, όσο περνάει από το χέρι τους.

Θα σε αποκαταστήσω ανάμεσα στους φίλους μου, θα σταθείς ενώπιόν μου, και εάν διαχωρίσεις το πολύτιμο από το ανάξιο, θα γίνεις σαν το στόμα μου. Θα σε λυτρώσω από τα χέρια φθονερών και διεφθαρμένων, λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ. ΞΣΤ'. Ως συμπέρασμα όλων, ας ακούσουν οι φθονεροί σοφοί: οι Ναζηραίοι του Θεού καθαρίστηκαν μέσω των κόπων τους περισσότερο από το χιόνι· έλαμψαν στον βίο τους περισσότερο από το γάλα, η μορφή της σοφίας τους είναι πολυτιμότερη από ζαφείρι, και ο χαρακτήρας των λόγων τους ανώτερος από καθαρό μαργαριτάρι. Αντίθετα, εκείνοι που τρέφονται με τις απολαύσεις της κοσμικής γνώσης, αφανίστηκαν στις εξόδους του Πνεύματος. Όσοι ανατράφηκαν πάνω στην πορφύρα της ελληνικής σοφίας περιβλήθηκαν την κοπριά της άγνοιας, και τους επιβλήθηκαν δεσμά, και δέθηκαν με αυτά· διότι η γλώσσα τους κόλλησε στον λάρυγγά τους, και αποκωφώθηκαν, επειδή αποδοκίμασαν την αληθινή σοφία και γνώση του θείου Πνεύματος, μη θέλοντας να την αποκτήσουν μέσα από κόπους.