Πατερικές αναφορές στο ΘΡΗΝΟΙ ΙΕΡΕΜΙΟΥ 4:8

Πώς έπεσε ο εωσφόρος, που ανέτειλε το πρωί, και συνετρίβη πάνω στη γη; Σε όποιον το ακούσει, θα ηχήσουν και τα δύο του αυτιά. Πώς ο Ναζηραίος, που έλαμπε περισσότερο από τον χρυσό, σκοτείνιασε περισσότερο από την αιθάλη; Ο τίμιος Υιός της Σιών πώς έγινε σκεύος άχρηστο; Εκείνου, του οποίου η φήμη για τις θείες Γραφές ήταν στο στόμα όλων, σήμερα η μνήμη του χάθηκε με πάταγο. Ο οξύνοος χάθηκε ταχύτατα. Ο πολύνους διέπραξε πολύπλοκη αμαρτία. Διότι εκείνοι που ωφελήθηκαν από τη διδασκαλία σου, βλάφτηκαν από την απώλειά σου. Εκείνοι που προσέφεραν την ακοή τους στην ομιλία σου, έφραξαν τα αυτιά τους στο άκουσμα της απώλειάς σου. Εγώ δε, θρηνώντας και σκυθρωπάζοντας και όντας παραλυμένος από παντού, τρώγοντας στάχτη σαν ψωμί και έχοντας ρίξει πένθιμο σάκο πάνω στην πληγή μου, τέτοια εγκώμια εκφωνώ για σένα· ή μάλλον, συντάσσοντας επιτάφιους λόγους, παραμένω απαρηγόρητος και αθεράπευτος, διότι η παρηγοριά έχει κρυφτεί από τα μάτια μου και δεν υπάρχει μαλακτική αλοιφή για να επιθέσω, ούτε λάδι, ούτε επίδεσμοι. Διότι η πληγή μου είναι οδυνηρή. Από πού θα ιαθώ;

Ή μήπως δεν καθαρίζουμε και εμείς «το εξωτερικό του ποτηριού και της παροψίδας», ενώ το «εσωτερικό» μας είναι γεμάτο από «αρπαγή και πλεονεξία», ή μάλλον από «ακράτεια;» Ή μήπως δεν προσφέρουμε και εμείς ως δέκατο τον πήγανο και τον δυόσμο, και κάθε λαχανικό, και παραβλέπουμε την κρίση και την αγάπη του Θεού; Ή μήπως δεν είμαστε και εμείς σαν τα άδηλα μνημεία, που «εξωτερικά μεν φαινόμαστε στους ανθρώπους δίκαιοι, εσωτερικά όμως είμαστε γεμάτοι από υποκρισία και ανομία και κάθε ακαθαρσία;» Ή μήπως δεν οικοδομούμε και εμείς «τους τάφους» των Μαρτύρων, και δεν στολίζουμε τα «μνημεία» των Αποστόλων, και εντούτοις είμαστε όμοιοι με αυτούς που τους φόνευσαν; Ποιος λοιπόν δεν θα μας κλάψει που βρισκόμαστε σε τέτοια κατάσταση; Ποιος δεν θα θρηνήσει για την τόσο μεγάλη μας αιχμαλωσία; Γι' αυτό, «οι πολύτιμοι» υιοί του Θεού λογαριαστήκαμε σαν «πήλινα σκεύη». Γι' αυτό αμαυρώθηκε το «χρυσάφι»· αλλοιώθηκε το «αγαθό» ασήμι. Γι' αυτό οι Ναζωραίοι της Σιών, που έλαμψαν «περισσότερο από το χιόνι», γίναμε σαν Αιθίοπες· αυτοί που λευκάνθηκαν «περισσότερο από το γάλα», σκοτείνιασαν περισσότερο από το μαύρο. Γι' αυτό «η όψη μας σκοτείνιασε περισσότερο από την καπνιά». Εμείς που ανατραφήκαμε «στα πορφυρά», ντυθήκαμε «την κοπριά· και μεγάλωσε η ανομία μας περισσότερο από» τις ανομίες «των Σοδόμων.» Γι' αυτό, από «υιοί της ημέρας και» του «φωτός», γίναμε «υιοί της νύχτας και του σκότους». Γι' αυτό, από υιοί της βασιλείας, γίναμε υιοί της γέεννας.

Προς τον Ησύχιο πρωτονοτάριο. Καλή μεν η επιστολή της πάγκαλης τιμιότητάς σου, καθώς και από τον αγαθό θησαυρό της καρδιάς εκφράστηκε και με την ομορφιά της αγάπης στολίστηκε, δεν ανταποκρίνεται όμως στην πραγματικότητα ο τρόπος με τον οποίο μας εξύμνησε, εμάς τους απαίδευτους, με εγκωμιαστικούς λόγους. Διότι πότε έγινα, όπως λες, λύχνος που καίει και φέγγει, με τον οποίο ο κύριός μου αγαλλίασε φωτιζόμενος, ή πηγή που αναβλύζει κρυστάλλινα νερά, από την οποία άντλησε η αγάπη σου σωτήριο λόγο, και δεν συνέβη μάλλον το αντίθετο, δηλαδή να σκοτεινιάσει περισσότερο και από την καπνιά, για να μιλήσω προφητικά, η όψη μας εξαιτίας της αχρηστίας του βίου μας, και ο λόγος μας να εξασθενήσει, μη έχοντας από τα έργα τη δύναμη να στηρίξει αυτόν που ακούει; Και αυτά τα λέω όχι για να κατακρίνω τη φυλακή στη Σμύρνη (μη γένοιτο· διότι αυτή είναι σεβαστή, αποτελώντας για μένα φρουρό της σεβαστής ομολογίας), αλλά για να κατηγορήσω τον εαυτό μου, επειδή δεν πολιτεύτηκα μέσα σε αυτήν επαξίως.