Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 1:11

Όταν, λοιπόν, καθόριζε τους νόμους περί των θυσιών, όπως είναι γραμμένο και στο βιβλίο του Λευιτικού, προτυπώνοντας, σαν σε εικόνα του Χριστού, να προσφέρεται μόσχος ως δώρο και ολοκαύτωμα στον Κύριο· και πάλι με άλλον τρόπο τον σχηματίζει λέγοντας «Εάν δε το δώρο του προς τον Κύριο προέρχεται από τα πρόβατα, είτε από τα αρνιά είτε από τα ερίφια για ολοκαύτωμα, θα το προσφέρει αρσενικό και άμωμο, και θα επιθέσει το χέρι του στο κεφάλι του, και θα το σφάξουν στα πλάγια του θυσιαστηρίου προς βορρά ενώπιον του Κυρίου.» Πώς, λοιπόν, και μέσω αυτών μορφοποιείται για εμάς το μυστήριο του Χριστού, είναι αναγκαίο να το ερευνήσουμε. Αρχικά νομίζω ότι αρμόζει να μιλήσουμε για τη θέση του ίδιου του ναού στα Ιεροσόλυμα και του θείου θυσιαστηρίου, ώστε με αυτόν τον τρόπο να κατανοήσουμε, τι τέλος πάντων δηλώνει το γεγονός ότι το πρόβατο δεν κοιτάζει ευθεία προς τα προαναφερθέντα, αλλά είναι στραμμένο μάλλον προς τον βορρά. Βρίσκεται, συνεπώς, η χώρα των Ιουδαίων στα νοτιότερα μέρη της γης, ο ναός βλέπει προς την ανατολή, και ανοίγει τις θύρες του στις πρώτες ακτίνες του ήλιου. Αλλά και το ίδιο το θείο θυσιαστήριο, στερεωμένο ακριβώς απέναντι από τα Άγια, σαν ενώπιον του Θεού, παρουσίαζε το μέτωπό του πρώτα σε όσους εισέρχονταν από την ανατολή, ενώ από τις δύο πλαϊνές του πλευρές η μία έβλεπε προς τον νότο, και η άλλη προς τον βορρά. Το ότι αυτά έχουν έτσι όπως ακριβώς τα είπαμε, θα το πληροφορηθείς μαθαίνοντας το κείμενο που βρίσκεται στον προφήτη Ιεζεκιήλ.

Επειδή δε επρόκειτο ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μετά το σωτήριο πάθος να αναχωρήσει από τη χώρα των Ιουδαίων και να φτάσει στη Γαλιλαία, δηλαδή προς την Εκκλησία των εθνών, σφαζόταν στα πλάγια του θυσιαστηρίου το πρόβατο που είχε ληφθεί τυπικά ως θυσία, ώστε να ατενίζει προς τον βορρά, σύμφωνα με εκείνο που έχει ειπωθεί από τον ψαλμωδό για τον Χριστό: «Τα μάτια του επιβλέπουν στα έθνη». Και επειδή ο μακάριος Ευαγγελιστής λέει ότι ο ίδιος απέφευγε να συναναστρέφεται με τους Ιουδαίους, διότι σχεδίαζαν να τον θανατώσουν, σε όσα έχουν ειπωθεί θα προσθέσουμε το εξής, ότι δηλαδή δεν θεωρούμε την αναχώρηση του Χριστού ως κατηγορία δειλίας, αλλά ούτε και θα κατηγορήσουμε γι' αυτό τον Παντοδύναμο για αδυναμία, αλλά θα αποδεχθούμε τον τρόπο της θείας οικονομίας· διότι έπρεπε να υπομείνει τον σταυρό υπέρ όλων όχι πρόωρα, αλλά στον κατάλληλο χρόνο. <Είπαν, λοιπόν, σε αυτόν οι αδελφοί του: Φύγε από εδώ και πήγαινε στην Ιουδαία, ώστε να δουν και οι μαθητές σου τα έργα που κάνεις· διότι κανείς δεν κάνει κάτι στα κρυφά όταν ζητά ο ίδιος να είναι γνωστός φανερά. Αν κάνεις αυτά, φανέρωσε τον εαυτό σου στον κόσμο.>

Δεν είναι πλέον μέγας ο Θεός μόνο στην Ιουδαία, αλλά και στο αγιασμένο όρος, δηλαδή στην Εκκλησία, εξαιτίας του ύψους των περί Θεού δογμάτων. <Με καλές ρίζες, αγαλλίαμα όλης της γης, τα όρη της Σιών στα πλευρά του βορρά.> (A f. 265 b. B f. 181, I f. 256 b, L f. 125, b) Και πράγματι είναι αγαλλίαμα όλης της γης. Έτσι ακριβώς τον ονόμασε κάπου αλλού ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Αγαλλίαμά μου, λύτρωσέ με από αυτούς που με έχουν περικυκλώσει.» Διότι ευφροσύνη και αγαλλίαμα και αιτία της ύψιστης χαράς για όσους βρίσκονται σε όλη τη γη είναι ο Χριστός, ο οποίος απομακρύνει κάθε κατήφειά μας και εξαλείφει τα δάκρυα, σύμφωνα βέβαια με τη φωνή του Ησαΐα. Διότι είπε ότι: «Ο θάνατος κυριάρχησε και κατάπιε, και πάλι αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο.» Και το πώς είναι αγαλλίαμα όλης της γης, έχει λεχθεί σαφώς. (I f. 257) Είναι όμως αναγκαίο να επισημάνουμε ότι και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή διέταζε να σφάζεται ο αμνός στα πλάγια του θυσιαστηρίου βλέποντας προς τον βορρά, πράγμα που υποδήλωνε τυπολογικά ότι ... γη ο Χριστός θα στραφεί προς τα βόρεια μέρη της οικουμένης, και σε αυτά λοιπόν θα πορευτεί, και σε αυτά θα χαρίσει την επίβλεψή Του, σύμφωνα με αυτό που έχει λεχθεί στους Ψαλμούς: «Οι οφθαλμοί του αποβλέπουν στον πένητα.» <Ο Θεός γίνεται γνωστός στα ανάκτορά της.> (I f. 259 b, L f. 126) Θα το κατανοήσεις όμως και ως εξής.

β. Διότι ο νόμος δόθηκε μέσω του Μωυσή στον εξ αίματος Ισραήλ. Αλλά δόθηκε με σκιές και τύπους, επειδή οι άνθρωποι εκείνης της εποχής δεν μπορούσαν ακόμη να αποδεχθούν το τέλειο αγαθό, δηλαδή τη γνώση του τέλειου αγαθού. Αντίθετα, είχαν περισσότερο ανάγκη από μια νηπιώδη διδασκαλία, ώστε, μελετώντας την αλήθεια ακόμη σαν μέσα από τύπους, να μπορέσουν να γνωρίσουν ορθά το τέλος του νόμου, δηλαδή τον Χριστό. Διότι «τέλος του νόμου και των προφητών είναι ο Χριστός», όπως έχει γραφτεί. Πώς, ή με ποιον τρόπο; Διότι ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή συμφωνεί με τις ευαγγελικές διδασκαλίες, εάν τον κατανοήσουμε πνευματικά. Επειδή οδηγεί στο μυστήριο του Χριστού. Και μάρτυρας αυτού είναι ο Ίδιος όταν έλεγε στους Ιουδαίους: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα, διότι για εμένα έγραψε εκείνος». Τι λοιπόν έχει γράψει ο Μωυσής; Όχι ότι ο Χριστός έχει έρθει για να βοηθήσει μόνο τον εξ αίματος Ισραήλ, αλλά και όλους όσους βρίσκονται σε όλη την οικουμένη και κάθε έθνος. Διότι όλοι ανήκουν στον Θεό, εφόσον είναι δημιουργός και Κύριος όλων. Διέταξε λοιπόν να σφάζεται ο αμνός ως τύπος Του, συγκεκριμένα στα πλάγια του θυσιαστηρίου προς την πλευρά του βορρά. «Μα τι σημαίνει αυτό το πράγμα;» θα μπορούσε ίσως να ρωτήσει κάποιος. «Ποιο είναι το βαθύ και επισκιασμένο από αμυδρές ασάφειες αίνιγμα αυτής της ιεροτελεστίας;» θα ρωτήσει λοιπόν αυτός από εμάς. Λοιπόν, αγαπητέ μου, η χώρα των Ιουδαίων βρίσκεται πολύ νότια· ενώ λένε ότι η χώρα των εθνών είναι βορειότερη και πέρα από τη θάλασσα.

Τα μεν κρέατα, λοιπόν, θα μπορούσαν να αποτελούν τύπο της κάπως παχύτερης και ενσώματης ζωής τους· διότι αυτή είναι σεμνή και πάναγνη. Η δε κεφαλή είναι σημείο του νου, ενώ τα εντόσθια των λογισμών και των επιθυμιών. Οι δε πόδες, πάλι, αποτελούν λεπτό αίνιγμα της πρακτικής και της μέσω των έργων πορείας. ΠΑΛΛ. Πόσο οξύς είναι ο λόγος! ΚΥΡ. Περιέχει ωστόσο την αλήθεια, καίτοι φθάνει σε εμάς σαν μέσα από ομίχλη και σκοτάδι· διότι ο νόμος είναι βαθύς. «Εάν δε, λέει, το δώρο του προς τον Κύριο προέρχεται από τα πρόβατα, από τα αρνιά και από τα ερίφια για ολοκαύτωμα, θα προσφέρει αρσενικό άμωμο, και θα επιθέσει το χέρι του στο κεφάλι του, και θα το σφάξουν από τα πλάγια του θυσιαστηρίου προς βορρά, ενώπιον του Κυρίου». Μελίζεται δε και αυτό, αφού πλυθούν τα εντόσθια, με τον ίδιο τρόπο όπως ο μόσχος. Και πάλι νομοθετούσε ότι πρέπει να ανακομίζεται στο θυσιαστήριο· και ο ίδιος λόγος της θεωρίας ισχύει και σε αυτή την περίπτωση. Πλην όμως έχει κάτι παραλλαγμένο· διότι ο αμνός σφαζόταν από τα πλάγια του θυσιαστηρίου προς βορρά. ΠΑΛΛ. Ποιος, λοιπόν, είναι ο λόγος για αυτό; ΚΥΡ. Ή δεν γνωρίζεις ότι η γη των Ιουδαίων βρίσκεται κάπως νοτιότερα, ενώ τις περιοχές προς τη βορειότερη θάλασσα τις μοιράστηκαν οι αναρίθμητες αγέλες των εθνών, οι οποίες εγκαταστάθηκαν μαζί σε χώρες και πόλεις; ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Αποτελεί, λοιπόν, αίνιγμα του ότι και αυτές οι προς βορράν αγέλες πρόκειται να γίνουν ιερές στον Θεό, το γεγονός ότι ο αμνός θυσιαζόταν στο βορειότερο μέρος.