Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 10:2

Εκείνη δε η σάρκα σήκωσε τις αμαρτίες του κόσμου και καθάρισε τις ανομίες μας· την οποία μέσω αινίγματος μάς παρουσίασε η προφητεία. Διότι ο Ναδάβ και ο Αβιούδ κατακάηκαν, επειδή χρησιμοποίησαν ξένο πυρ· το Σεραφείμ όμως, από το άγιο πυρ που βρισκόταν στο νοητό θυσιαστήριο των αληθινών ολοκαρπωμάτων, πήρε τον άνθρακα, όχι με το ίδιο, αλλά με τη λαβίδα. Και για να δείξει ότι το ουράνιο πυρ δεν καίει, αλλά καθαρίζει, αφού το δέχθηκε στο χέρι, έτσι το φέρνει στα χείλη. —Συγγενικό προς αυτό το πυρ ήταν και εκείνο επί της βάτου, το οποίο είδε ο Μωυσής να βρίσκεται πάνω στο φυτό, αλλά να μην κατακαίει τη βάτο. —Ίσως δε η λαβίδα να είναι η ενυπάρχουσα στον καθένα επιτηδειότητα για την υποδοχή των αγαθών που δίδονται από τον Θεό, σύμφωνα με την αναλογία της οικείωσης προς το αγαθό που υπάρχει στον καθένα.

Έπειτα προτρέπει: Να δημιουργείτε σκέπη πένθους για αυτήν διαπαντός. Ο Ναδάβ και ο Αβιούδ, επειδή προσέφεραν αλλότριο πυρ στο θυσιαστήριο, καταφλέχθηκαν. Και εκείνοι που δεν δέχθηκαν το αληθινό φως, αλλά υποδέχθηκαν αυτόν που μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός, εάν αντιληφθούν ότι βρίσκονταν μεν σε φαντασίωση γνώσης, αλλά είχαν πλανηθεί ως προς την αλήθεια, αναγκαστικά θα πενθήσουν βαθιά τους εαυτούς τους. Γι' αυτό ο λόγος μετέφερε την προτροπή σε εκείνους που τους επιμελούνται, και λέει: Να δημιουργείτε σκέπη πένθους για αυτήν διαπαντός. Διότι εκείνοι που καλλιεργούν τη λύπη για τα αμαρτήματα, είτε αυτά αφορούν τον βίο είτε τη γνώση, ώστε να φθάσουν κάποιοι στο μακάριο πένθος, αυτοί δημιουργούν τη σκέπη του πένθους. Είδα εγώ κάποιους από εκείνους που κατέχονταν από άκρατη λύπη να κλείνουν τους εαυτούς τους σε ένα μικρό οίκημα και να φράζουν κάθε δίοδο του φωτός, τιμωρώντας τρόπον τινά τους εαυτούς τους με τη διαβίωση μέσα στο σκοτάδι.

Και άλλο παράγγελμα του Αποστόλου, που λέει: «Ούτε να γογγύζετε, όπως γόγγυσαν μερικοί από αυτούς και εξολοθρεύτηκαν από τον ολοθρευτή»· και το: «όχι με λύπη ή από ανάγκη». Είναι λοιπόν απρόσδεκτο το έργο τέτοιων ανθρώπων, σαν θυσία γεμάτη ψεγάδια· και το να αναμειχθεί αυτό με την εργασία των υπολοίπων δεν είναι ευσεβές. Διότι, εάν εκείνοι που προσέφεραν ξένη φωτιά στο θυσιαστήριο γνώρισαν τόσο μεγάλη οργή, πώς δεν είναι επικίνδυνο να γίνεται αποδεκτό στην οικονομία των εντολών ένα έργο που προέρχεται από διάθεση εχθρική προς τον Θεό; «Διότι ποια σχέση», λέει, «έχει η δικαιοσύνη με την ανομία; Ή ποια μερίδα έχει ο πιστός με τον άπιστο;» Γι' αυτό λέει: «Ο άνομος που μου θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν αυτόν που σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σεμίδαλι, σαν να προσφέρει αίμα χοίρου». Επομένως, αναγκαστικά τα έργα του οκνηρού και του αντιδραστικού πρέπει να απομακρύνονται από την αδελφότητα. Και αυτό ακριβώς το ζήτημα πρέπει να το φροντίζουν επιμελώς οι προεστώτες, ώστε ούτε οι ίδιοι να νοθεύσουν τον λόγο Εκείνου που είπε: «Αυτός που πορεύεται σε άμωμη οδό, αυτός με υπηρετούσε· δεν κατοικούσε μέσα στον οίκο μου αυτός που ενεργεί με υπερηφάνεια»· ούτε, με το να αποδέχονται τα έργα του, να ενθαρρύνουν να εμμένει στη διαστροφή του εκείνον που αναμειγνύει την αμαρτία με την εντολή και που μολύνει την εργασία του με τη ραθυμία προς τον κόπο ή με την έπαρση για τα πλεονεκτήματά του, μην αφήνοντάς τον έτσι να φθάσει στη επίγνωση των δικών του κακών.

Όσο για το γεγονός ότι φτάνουν να αγαπούν ένα τέτοιο σημείο ανοησίας, εγώ θα έλεγα ότι δεν τους το προκαλεί τίποτε άλλο παρά εκείνο. Β. Ποιο δηλαδή; Α. Το να έχουν υπερβολική έπαρση, και να νομίζουν ότι γνωρίζουν, σκέπτονται και λέγουν κάτι πιο απόκρυφο από τους άλλους, να έχουν ασκηθεί στις λογομαχίες και να έχουν ανατραφεί με τις τέχνες της δοκησισοφίας, και με τις ευέλικτες περιστροφές των εννοιών προς το οτιδήποτε να μπορούν να κατατροπώνουν αυτούς που έχουν επιλέξει να ζουν με απλή σύνεση· βάζοντας δε ως στήριγμα των ψυχών τους την κατά κόσμον σοφία σαν μια καλαμένια ράβδο και συλλέγοντας σωρούς νοθευμένων εννοιών, δεν υπολογίζουν καθόλου, νομίζω, την ανάγκη να μην παρεκκλίνουν στο ελάχιστο από την ορθότητα των δογμάτων. Διότι δεν κατανοούν ότι το ιερό ζεύγος των υιών του Ααρών καταφλέχθηκε, επειδή ακριβώς παραβίασε το θέλημα του Θεού και προσέφερε ξένο πυρ στο θυσιαστήριο, ούτε βέβαια ανέχονται πλέον, ίσως, να ακούν τον νόμο που διαλαλεί: «Και δεν θα εισαγάγεις βδέλυγμα στον οίκο σου, και θα γίνεις ανάθεμα όπως και αυτό. Θα το αποστραφείς μετά βδελυγμίας και θα το σιχαθείς, διότι είναι ανάθεμα». Διότι αληθώς ξένο πυρ και παράταιρο προς τον Θεό είναι η παρορμητική κίνηση της διάνοιας, η οποία είναι γεμάτη από δαιμονική σοφία και δεν έχει αναφθεί από τα Ιερά Γράμματα. Βδέλυγμα δε πάλι είναι το άγαλμα που πλάθεται κατά τον τύπο του Θεού.

Την ημέρα λοιπόν, λέει, της θυσίας που είναι αρεστή στον Θεό, δηλαδή τον καιρό κατά τον οποίο θα γίνει η σφαγή εκείνων που έχουν διαπράξει τα πιο φοβερά αμαρτήματα, η οργή θα στραφεί πρωτίστως ενάντια σε εκείνα που ξεχωρίζουν από τα άλλα ως προς τη δόξα και υπερέχουν. Αυτά δε είναι, ο οίκος του βασιλιά· και αμέσως μετά εκείνοι που βρίσκονται σε δόξα και επιφάνεια· και τρίτοι μετά από αυτούς, εκείνοι που είναι πιο τιμώμενοι από τους άλλους ενώπιον του Θεού, δηλαδή η τάξη των θείων ιερουργών· διότι άρχοντες είναι και αυτοί, και ηγέτες λαών, σύμφωνα με την τάξη της ιερωσύνης. Τους κατηγορεί δε σφοδρά, ότι είναι ντυμένοι με ξένα ενδύματα, ότι δηλαδή έφτασαν πλέον σε τέτοιο βαθμό αποξένωσης από τον Θεό, και επέλεξαν να περιφρονούν όσα είχαν νομοθετηθεί παλαιότερα μέσω του Μωυσή, ώστε να μην τηρούν ούτε καν το εξωτερικό σχήμα της ιερωσύνης, όταν έφτανε η ώρα να τελέσουν τις ιερουργίες. Όπως ακριβώς λοιπόν οι απόγονοι του Ααρών καταναλώθηκαν από τη φωτιά, και η κατηγορία και η καταδίκη τους ήταν το ότι προσέφεραν ξένο πυρ στο θυσιαστήριο, με τον ίδιο νομίζω τρόπο και αυτοί, για τους οποίους γινόταν ο λόγος, τιμωρούνται, επειδή, έχοντας παραμελήσει την πρέπουσα ευπρέπεια, δεν ντύνονταν ιεροπρεπώς σύμφωνα με το θέλημα του νομοθέτη, αλλά ντυμένοι με ξένα ενδύματα, τολμούσαν να τελούν τα ιερά. Και αυτό αποτελεί απόδειξη της έσχατης περιφρόνησης και του ότι δεν θεωρούσαν τον νόμο άξιο κανενός απολύτως λόγου.

Αν λοιπόν και αυτός που απλώς σκέφτηκε το κακό είναι ίσος με αυτόν που το έπραξε, πώς θα μπορέσω εγώ να απολογηθώ για τα άπειρα πλήθη των ανομιών μου; Ο Χαμ, επειδή διανοήθηκε τον χλευασμό του πατέρα του, αποβλήθηκε. Όσοι συναίνεσαν με τον Κορέ καταποντίστηκαν, χωρίς να πουν ή να πράξουν απολύτως τίποτα. Και εκείνοι στην εποχή του Ηλιού έπαθαν ομοίως. Και ο Σαούλ, επειδή συγκατατέθηκε σε λογισμούς ειδωλολατρίας, απορρίφθηκε. Και ο Αχιτόφελ, επειδή έδωσε μόνο συμβουλή στην αμαρτία, πέθανε. Και οι υιοί του Ααρών, επειδή έσφαλαν, πέθαναν. Και η Σαπφείρα και οι δικοί της, επειδή διέτριβαν με καταφρόνηση, δεν έτυχαν καιρού μετάνοιας.

Πένθος το εσπέρας της Τρίτης. Αλίμονο, σε ποια κατάκριση βρίσκομαι, σε ποια αισχύνη κατάκειμαι! Το κρυφό μου δεν ταυτίζεται με το φανερό. Ενώ συζητώ περί απαθείας, η ενασχόληση με τα αισχρά πάθη υπάρχει μέσα μου ημέρα και νύχτα. Ενώ προβάλλω την αγνεία, διαλογίζομαι περί ασελγείας. Αλίμονο, τι εξέταση με περιμένει! Αληθινά, φέρω το σχήμα της ευσέβειας, αλλά όχι τη δύναμή της. Με ποιο πρόσωπο να προσέλθω στον Κύριο και Θεό, ο οποίος γνωρίζει τα κρυπτά της καρδίας μου; Όντας ένοχος για τόσα κακά, δειλιάζω στεκόμενος στην προσευχή, μήπως κατέλθει πυρ από τον ουρανό και με καταφλέξει, όπως ακριβώς κάποτε εκείνους που προσέφεραν στην έρημο αλλότριο πυρ, τους οποίους κατέκαψε εξερχόμενο πυρ από τον Κύριο.

Ποια απολογία λοιπόν θα έχω; Αλίμονο, ποια εξέταση με περιμένει. Πράγματι, περιβάλλομαι το σχήμα της ευσέβειας και όχι τη δύναμή της. Με ποιο πρόσωπο λοιπόν να προσέλθω στον Κύριο και Θεό, ο οποίος γνωρίζει τα κρυπτά της καρδιάς μου; Όντας υπόλογος για τόσα κακά, δειλιάζω όταν στέκομαι στην προσευχή, μήπως κατέλθει πυρ από τον ουρανό και με εξαλείψει. Διότι, εάν εκείνους που προσέφεραν στην έρημο ξένο πυρ τους κατέκαψε πυρ που εξήλθε από τον Κύριο, τι να προσδοκώ εγώ, ο οποίος φέρω πάνω μου τόσο μεγάλο βάρος αμαρτημάτων; Τι λοιπόν; Να απελπιστώ για τη σωτηρία μου; Μη γένοιτο· διότι αυτή είναι και η επιδίωξη του αντικειμένου· όταν οδηγήσει κάποιον στην απόγνωση, τότε τον καταβάλλει. Εγώ όμως δεν απελπίζομαι για τον εαυτό μου· διότι θαρρώ στους οικτιρμούς του Θεού και στις δικές σας πρεσβείες.

Γ'. Ακούω για τον Ναδάβ και τον Αβιούδ ότι, επειδή θυμίασαν μόνο με «ξένο» πυρ, εξολοθρεύτηκαν από «ξένο» πυρ, τιμωρούμενοι ακριβώς από εκείνα με τα οποία ασέβησαν, και βρήκαν τον ίδιο χρόνο και τόπο για την καταστροφή τους που είχαν για την ασέβειά τους· και ούτε ο πατέρας τους, ο Ααρών, ο δεύτερος μετά τον Μωυσή ενώπιον του Θεού, δεν στάθηκε αρκετός για τη σωτηρία τους. Γνωρίζω, επίσης, και τον ιερέα Ηλί, καθώς και λίγο αργότερα τον Οζά· τον πρώτο, που κλήθηκε να λογοδοτήσει για την παρανομία των παιδιών του, τα οποία τολμούσαν να παίρνουν τις απαρχές από τις θυσίες πριν από τον χρόνο των λεβήτων, παρόλο που ο ίδιος δεν αποδεχόταν την ασέβειά τους, αλλά τους είχε επιτιμήσει πολλές φορές· τον δε δεύτερο, ο οποίος, επειδή άγγιξε την Κιβωτό την ώρα που κλονίστηκε από το βόδι, την έσωσε μεν, ο ίδιος όμως χάθηκε, καθώς ο Θεός προστάτευε τον σεβασμό που άρμοζε στην Κιβωτό.

Μερικοί βέβαια λέγουν ότι ούτε ο ναός τους δέχθηκε, αλλά ενώ πλησίασαν σε ορθάνοιχτες πύλες, τις βρήκαν κλειστές από κάποια αόρατη και αφανή δύναμη, η οποία επιτελεί τέτοια θαύματα προς κατάπληξη των ασεβών και ασφάλεια των ευσεβών. Εκείνο όμως που όλοι πλέον και λέγουν και πιστεύουν είναι ότι, ενώ αυτοί προσπαθούσαν με τη βία να εισέλθουν και φιλονικούσαν για την είσοδο, φωτιά που βγήκε από τον ναό τους σταμάτησε, και άλλους μεν κατέκαψε και αποτέφρωσε (ώστε να συμβεί σε αυτούς κάτι παρόμοιο με την καταστροφή των Σοδομιτών, ή με το θαύμα του Ναδάβ και του Αβιούδ, οι οποίοι προσέφεραν ξένο θυμίαμα και βρήκαν τον όλεθρο), άλλους δε, αφού τους ακρωτηρίασε σε καίρια σημεία, τους άφησε ως ζωντανές στήλες της απειλής και της οργισμένης επέμβασης του Θεού εναντίον των αμαρτωλών. Αυτό λοιπόν συνέβη κατ’ αυτόν τον τρόπο, και ας μην το αμφισβητεί κανείς, όπως ακριβώς δεν αμφισβητεί ούτε τις άλλες θαυματουργικές ενέργειες του Θεού· εκείνο όμως που είναι ακόμη πιο παράδοξο και περίλαμπρο από αυτό, είναι ότι εμφανίστηκε φως στον ουρανό που σχημάτιζε τον σταυρό, και το σχήμα και το όνομα που προηγουμένως περιφρονούνταν πάνω στη γη από τους αθέους, τώρα επιδεικνύεται στον ουρανό εξίσου σε όλους, και γίνεται τρόπαιο του Θεού για τη νίκη κατά των ασεβών, τρόπαιο υψηλότερο από κάθε άλλο.

Φοβάμαι, εξάλλου, τον όλεθρο των υιών του Ααρών, οι οποίοι, αφού προσέφεραν τις θυσίες τους πάνω σε ξένο πυρ, με παράδοξο τρόπο χάθηκαν αμέσως, και ο χώρος των θυσιών μετατράπηκε σε τόπο θανάτου· και παρόλο που ήταν τέκνα του μεγάλου Ααρών, καταστράφηκαν. Παρομοίως δε και τους υιούς του Ηλεί έπληξε θλιβερός όλεθρος, τους υιούς του Ηλεί, επειδή είχαν ασεβή νου. Διότι άπλωναν τα ανίερα χέρια τους πάνω από τους ιερούς λέβητες.

Μία πηγή δεν θα αναβλύσει ρεύμα γλυκό και συνάμα πικρό, και στο πορφυρό ένδυμα ο βόρβορος είναι κάτι το ξένο. Και το αλλότριο πυρ εξολόθρευσε παλαιότερα τους γιους του ιερέα, επειδή άγγιξαν τη θυσία χωρίς καθαρότητα. Και για την ιερή κιβωτό του μεγάλου Θεού άκουσα κάποτε, πως, ακόμη και όταν έγερνε, θανάτωσε εκείνον που την άγγιξε.

Και δεν ντρέπονταν οι μιαροί και αναίσχυντοι να ζητούν αυτά από έναν ασεβή και ειδωλολάτρη άνδρα, και να επικαλούνται τα μιαρά του χέρια για την ανοικοδόμηση των αγίων· ούτε αισθάνονταν ότι καταπιάνονται με πράγματα αδύνατα, ούτε κατανοούσαν ότι, αν βέβαια άνθρωπος ήταν εκείνος που τα είχε καταστρέψει, θα ήταν δυνατό να τα ανακτήσουν και πάλι από άνθρωπο. Επειδή όμως ο Θεός ήταν εκείνος που κατέστρεψε την πόλη τους, είναι αδύνατο η ανθρώπινη δύναμη να ανατρέψει ποτέ εκείνα που αποφασίστηκαν με τη θεία βουλή. «Διότι αυτά που ο άγιος Θεός αποφάσισε», λέγει, «ποιος θα τα ματαιώσει; Και το υψωμένο του χέρι ποιος θα το αποτρέψει;». Διότι, όπως ακριβώς όσα Εκείνος ανορθώσει και θελήσει να παραμείνουν όρθια, είναι αδύνατο να τα γκρεμίσουν οι άνθρωποι, έτσι και όσα γκρεμίσει και θελήσει να παραμείνουν γκρεμισμένα, δεν είναι δυνατό να αναστηλωθούν και πάλι. Αλλά ας υποθέσουμε, Ιουδαίοι, ότι ο βασιλιάς σας παραχωρούσε τον ναό και αναστήλωνε το θυσιαστήριο, όπως εσείς μάταια φαντάζεστε· μήπως θα μπορούσε να σας στείλει και φωτιά άνωθεν από τους ουρανούς; Χωρίς όμως να υπάρχει αυτή, η θυσία σας θα ήταν εναγής και ακάθαρτη. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο καταστράφηκαν οι γιοι του Ααρών, επειδή προσέφεραν ξένο πυρ. Παρ' όλα αυτά όμως, παραμένοντας τυφλοί απέναντι σε όλα, τον παρακαλούσαν και τον ικέτευαν να συνδράμει και να συμπράξει στην ανοικοδόμηση του ναού.

Τι συμβολίζουν ο Ναδάβ και ο Αβιούδ, οι οποίοι προσέφεραν αλλότριο πυρ και για τον λόγο αυτό κατακάηκαν; Εκείνοι που διαρκώς ιερουργούν ενώπιον του Θεού και προσφέρουν τον εαυτό τους στον Θεό ως θυσία ζωντανή, και έχουν μέσα τους τη ζέση του Αγίου Πνεύματος, κατά το παράδειγμα του Κλεόπα, αυτοί προσφέρουν το οικείο πυρ στον Θεό. Όταν, όμως, πέφτοντας σε ραθυμία, βρεθούν εκτός αυτής της καταστάσεως και συγκεντρώσουν μέσα τους την έξαψη των παθών, τότε εισάγουν το αλλότριο πυρ και η συνείδησή τους κατακαίεται από το πυρ των ελέγχων.

Αλλά ας εξετάσουμε, αν νομίζετε, πάλι τις προφητικές ρήσεις και ας ερευνήσουμε πιο προσεκτικά αν κάπου διαφαίνεται σε αυτές κάποιο προκαθορισμένο όριο (όρος). «Καμία χήρα και κανένα ορφανό», λέει ο πανάγαθος Δεσπότης, «δεν θα κακοποιήσετε. Εάν όμως με κακία τα κακοποιήσετε και αυτά κράξουν και βοήσουν προς εμένα, θα εισακούσω τη βοή τους και θα οργιστώ με θυμό και θα σας σκοτώσω με μάχαιρα». Ακούς πώς ο Θεός, ο πατέρας των ορφανών και κριτής των χηρών, μη θέλοντας κανένας άνθρωπος να παρανομεί εις βάρος τους, επιφέρει πικρό θάνατο ως δίκαιη τιμωρία σε αυτούς που αμαρτάνουν και δεν εκπληρώνουν το θέλημά Του; Άκουσε πάλι από το Λευιτικό ότι, επειδή, όπως αναφέρει, οι υιοί του Ααρών προσέφεραν ξένη φωτιά ενώπιον του Κυρίου, κάτι που δεν τους είχε προστάξει ο Κύριος ο Θεός, καταπέμφθηκε από τον Θεό φωτιά από τον ουρανό και τους αφάνισε. Επομένως, δεν χάθηκαν επειδή συμπληρώθηκαν τα όρια της ζωής τους, αλλά επειδή παρέβλεψαν το πρόσταγμα του Θεού· διότι, αν δεν είχαν πράξει έτσι αυτοί, δεν θα πέθαιναν τότε από τη φωτιά. Πρόσεξε δε, πώς όμοια παρανομία κατείχε ταυτόχρονα και τα Σόδομα και τα Γόμορρα και αυτήν την ίδια τη Νινευή· αλλά τα μεν, επειδή παρέμειναν αμετανόητα στην κακία τους, καταδικάστηκαν σε ολοκληρωτικό αφανισμό, ενώ η δε, επειδή μετανόησε και υπέστη την καλή αλλοίωση, διασώθηκε από τον κίνδυνο της καταστροφής. Τι λες γι' αυτό, φιλόριστε; «Ακόμη τρεις ημέρες», λέει ο Θεός, «και η Νινευή θα καταστραφεί».

Αν, αφού σου επιτεθεί με κάθε είδους αμαρτήματα και αποκρουστεί με τα προαναφερθέντα όπλα, μεταστραφεί επικαλούμενος τη χρηστότητα και τη φιλανθρωπία του Θεού, επιχειρώντας να σε πείσει να περιφρονήσεις τις κολάσεις (διότι ο εχθρός είναι πολύτροπος και πολυμήχανος, και ικανότατος στο να καθιστά την ορμή μας ευάλωτη προς την αμαρτία), μην αμελήσεις· έχεις και πάλι θεοχάλκευτα ξίφη και ασπίδες που σου χορηγούνται από τη θεία Γραφή, με τα οποία, εάν εξοπλιστείς και αγωνιστείς εναντίον του εχθρού, θα τον αναδείξεις ηττημένο και γεμάτο από κάθε αισχύνη και ατιμία· διότι ο στεναγμός και ο τρόμος του Κάιν και η ζωή του, που ήταν χειρότερη από τον θάνατο, όταν μελετώνται, είναι ικανά να διασπάσουν και να τρέψουν σε φυγή την παράταξη των μάταιων λογισμών του· οι καταρράκτες του ουρανού που άνοιξαν και κατέκλυσαν όλη τη γη εξαιτίας των αμαρτιών εκείνων που κατοικούσαν σε αυτήν, εκείνο το κοινό και παγκόσμιο ναυάγιο· το πυρ των Σοδόμων, πάλι, που κατέβηκε από τον ουρανό και κατέφαγε ανελέητα κάθε ηλικία· οι αιγυπτιακές και φοβερές πληγές και μάστιγες για την παρακοή των εντολών του Θεού που έπεσαν πάνω στον ίδιο τον Φαραώ και στους Αιγυπτίους και ώθησαν όλη την Αίγυπτο στο έσχατο σημείο κακών και κινδύνων, και οι πυθμένες του βυθού που διαρρήχθηκαν και έγιναν τάφος για τους ίδιους τους Αιγυπτίους εξαιτίας της σκληροκαρδίας τους· οι Ισραηλίτες, πάλι, όταν υποδουλώνονταν στα πάθη, πολλές φορές θερίζονταν από αδελφικό χέρι και μαχαίρι, ενώ άλλες φορές παραδίδονταν σε αλλόφυλους για λεηλασία, καίγονταν από φωτιά και θανατώνονταν από τα φίδια· και τέλος, εκείνος ο εκλεκτός λαός που οδηγούνταν από τον στύλο της νεφέλης, για χάρη του οποίου εξαπολύθηκαν στους Αιγυπτίους οι πικρές και βαριές τιμωρίες, για χάρη του οποίου επιτελούνταν τα μεγάλα τεράστια θαύματα· αυτοί λοιπόν, όταν μνημονεύονται για όσα έπαθαν, ας αποκρούσουν εκείνους τους μάταιους και δαιμονιώδεις λογισμούς· διότι και αυτοί, οι οποίοι αξιώθηκαν τόσης και τέτοιας πρόνοιας και χάρης, επειδή υπέστησαν τις συνέπειες της αχαριστίας και του γογγυσμού τους, έπεσαν νεκροί στην έρημο και καταδικάστηκαν σε έκπτωση από την υποσχεμένη γη· ο Ναδάβ, πάλι, και ο Αβιούδ, από τη λευιτική φυλή και οι οποίοι ήταν αφιερωμένοι στον Θεό, επειδή προσέφεραν ξένο πυρ, αποστερήθηκαν τη ζωή και έγιναν ξαφνικά παρανάλωμα του πυρός· αυτοί πάλι γύρω από τον Δαθάν και τον Αβειρών, που γόγγυζαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών και γι' αυτό αρπάχτηκαν από το χάσμα της γης μαζί με όλες τους τις αμαρτίες και τάφηκαν πριν από τον θάνατο και καταχώθηκαν πικρά ζωντανοί· ο ακάθεκτος θυμός και φόνος του Φινεές εναντίον εκείνων που εκπόρνευσαν· το αυστηρό και απότομο τέλος του Ανανία και της Σαπφείρας· αυτά και τα παρόμοια θα σου αρκέσουν ως όπλα και βέλη και ασπίδες, και γνωρίζω καλά ότι εάν ο επηρεάζων δαίμονας χτυπηθεί από τις βολές αυτών, θα εκδιωχθεί ισχυρά.

Στη συνέχεια, ας θεωρήσουμε τα θεία σύμβολα της θεογενεσίας. Και κανείς αμύητος ας μην προσέρχεται σε αυτή τη θέα. Διότι, όπως δεν είναι ακίνδυνο να αντικρίζει κανείς κατάματα τις ηλιακές ακτίνες με αδύναμα μάτια, ούτε είναι αβλαβές να καταπιανόμαστε με πράγματα που υπερβαίνουν τις δυνάμεις μας, εφόσον βεβαίως είναι αληθής η ιεραρχία του Νόμου, η οποία αποστράφηκε τον μεν Οζία επειδή επιχείρησε να αναλάβει τα ιερά, τον δε Κορέ επειδή επιδίωξε ιερά έργα ανώτερα από τον εαυτό του, και τον Ναδάβ επειδή μεταχειρίστηκε τα δικά του καθήκοντα με τρόπο ανίερο.