Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 11:6

Ο νόμος περί αυτού έχει ως εξής: «Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή και στον Ααρών, λέγοντας: Μιλήστε στους γιους του Ισραήλ, λέγοντας: Αυτά είναι τα ζώα που θα τρώτε από όλα τα ζώα που βρίσκονται πάνω στη γη· κάθε ζώο που έχει διχαλωτή οπλή, σχισμένη σε δύο χηλές, και αναμασά την τροφή του ανάμεσα στα ζώα, αυτά θα τρώτε. Όμως από αυτά δεν θα φάτε, δηλαδή από εκείνα που αναμασούν την τροφή τους και από εκείνα που έχουν διχαλωτές και σχισμένες οπλές: την καμήλα, διότι αναμασά την τροφή της, αλλά δεν έχει διχαλωτή οπλή, αυτή είναι ακάθαρτη για εσάς· και τον λαγό, διότι αναμασά την τροφή του αλλά δεν έχει διχαλωτή οπλή, αυτός είναι ακάθαρτος για εσάς· και τον χοιρογρύλλιο, διότι αναμασά την τροφή του, αλλά δεν έχει διχαλωτή οπλή, αυτός είναι ακάθαρτος για εσάς· και τον χοίρο, διότι έχει διχαλωτή οπλή, σχισμένη σε δύο χηλές, αλλά αυτός δεν αναμασά την τροφή του, είναι ακάθαρτος για εσάς. Από τα κρέατά τους δεν θα φάτε, και από τα θνησιμαία τους δεν θα φάτε, αυτά είναι ακάθαρτα για εσάς.» Πολύ ξεκάθαρα, λοιπόν, ο Χριστός λέει: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο εκείνο που εισέρχεται στο στόμα». Ειπώθηκε άλλωστε κάπου και προς τον θεσπέσιο Πέτρο, όταν κατέβαινε από ψηλά το σεντόνι κρατημένο από τις τέσσερις άκρες, μέσα στο οποίο περιέχονταν όλα τα τετράποδα και τα πτηνά: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε».

Επειδή όμως ο μαθητής αναφώνησε και, φοβούμενος ακόμη την τήρηση του νόμου, έλεγε: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτα το κοινό ή ακάθαρτο, ούτε εισήλθε στο στόμα μου κανένα βέβηλο κρέας», πάλι φώναξε ο Θεός: «Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς κοινά». Γράφει δε και ο θεσπέσιος Παύλος ότι «Το φαγητό δεν μας συνιστά στον Θεό». Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι ο νόμος δεν θεωρεί βέβηλο κανένα απολύτως από τα όντα, αλλά γνωρίζει ότι τα πάντα είναι καθαρά για τους καθαρούς· όμως, μεταφέροντας με μεγάλη επιτυχία τα φυσικά χαρακτηριστικά κάθε ζώου στις ποιότητες των ανθρώπινων ηθών, μας ωφελεί σε μεγάλο βαθμό. Θα μπορούσες δε να κατανοήσεις ότι αυτό που λέω είναι αληθές και αναμφίβολο, και πάλι από τα εξής. Διότι φαίνεται να προστάζει να αποστρεφόμαστε αυτά που είναι καταδικασμένα από όλους, αναφέροντας την καμήλα, τον χοιρογρύλλιο, τον νυκτικόρακα, τον καταρράκτη, τον ασκαλαβώτη, τη μυγαλό, και όσα είναι ακόμη πιο αισχρά από αυτά. Άραγε δεν είναι σαφής ο σκοπός του νομοθέτη σε αυτά τα ζητήματα, αγαθέ μου; ΠΑΛΛ. Πάρα πολύ μάλιστα. ΚΥΡ. Επομένως, πρέπει να αναγάγουμε με επιτυχία τις φυσικές ιδιότητες ορισμένων άλογων ζώων στην ποιότητα των ηθών, καθώς το καθένα από αυτά, για παράδειγμα, αποτυπώνει σαν μέσα του τον τρόπο συμπεριφοράς κάποιου ανθρώπου και υποδεικνύει σε ποια κατάσταση βρίσκεται.

Ακόμη κι αν πεθάνει τυχόν κάποιος από αυτούς, θα διατηρήσετε τον νου σας αμόλυντο, χωρίς καν να αγγίζετε τα όσα εκείνοι έχουν δημιουργήσει, δηλαδή βεβαίως τα λόγια και τα μιαρά τους συγγράμματα· διότι τέτοιου είδους πράγματα αποτελούν λείψανα της ζωής ενός τέτοιου ανθρώπου. Αυτό ακριβώς συνηθίζουν να κάνουν οι απαίδευτοι αιρετικοί. Διότι έχουν μεν πλανηθεί ομολογουμένως εκείνοι που έγιναν δάσκαλοι της ενυπάρχουσας σε αυτούς αμάθειας, αλλά παρέδωσαν σαν λείψανα της δικής τους δυσσέβειας στους μαθητές τους τα έργα τους. Εκείνοι δε, τα αποδέχονται με μεγάλη χαρά, τα ενστερνίζονται στον νου τους και αποκτούν μολυσμό που δύσκολα καθαρίζεται, σαν να αγγίζουν κρέατα νεκρών ζώων, τα οποία είναι γεμάτα από έσχατη δυσοσμία και ακαθαρσία. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Παραθέτει λοιπόν ως παράδειγμα αυτού που δεν έχει διχαλωτή οπλή αλλά αναμηρυκάζει την τροφή του, την καμήλα, ένα ζώο ρωμαλέο και τεράστιο, καθώς και τον δασύποδα και το χοιρογρύλλιο, τα οποία είναι, για να το πούμε έτσι, τα πιο μικροσκοπικά από όλα τα άλλα, περιλαμβάνοντας έτσι συνολικά τα πάντα μέσω των δύο άκρων, όπως νομίζω, και χωρίς να αφήνει τίποτα απέξω από τα ενδιάμεσα. Διότι είναι σαν να έλεγε τυχόν κάποιος: Από τον πολύ υψηλό και ανώτατο μέχρι τους μικρούς και τους πλέον κατώτατους, καθένας που είναι τέτοιος είναι βδελυρός και ακάθαρτος.

Διότι είναι αλήθεια αυτό που είπε ο Χριστός, ότι «Καθένας που πράττει τα φαύλα μισεί το φως, και δεν έρχεται στο φως, για να μην ελεγχθούν τα έργα του· ενώ εκείνος που πράττει την αλήθεια, έρχεται στο φως, για να φανερωθούν τα έργα του, επειδή είναι καμωμένα εν τω Θεώ». Ακάθαρτα είναι δε και τα ερπετά από τα πετεινά, «τα οποία πορεύονται», λέει, «με τα τέσσερα», όπως για παράδειγμα οι μύγες και όσα μοιάζουν με αυτές. Είναι δε μύρια αυτά τα μικρά και απεχθή, τα οποία δεν έχουν την ικανότητα να πετούν ψηλά. Ποιος είναι, λοιπόν, ο λόγος που ο νόμος αναφέρθηκε και σε αυτά, είναι αναγκαίο να το εξετάσουμε προσεκτικά. Διότι, όπως ακριβώς όταν έκανε μνεία των κτηνών, κατονομάζοντας την καμήλα πρόσθεσε τον λαγό, αποδεικνύοντας οπωσδήποτε εξίσου ακάθαρτους όσους κατηγορούνται για φαυλότητα, είτε είναι κανείς μεγάλος είτε μικρός (διότι δεν υπάρχει προσωποληψία στον Θεό, σύμφωνα με τα γεγραμμένα)· έτσι και εδώ κάνει μεν μνεία του αετού, και αφού κατονόμασε τον βασιλικότερο των πτηνών, κατέρχεται πάλι έως και στο πιο μικρό από όσα συνηθίζουν να φέρουν πτερά, θέτοντας στην ίδια μοίρα μικρό και μεγάλο, εφόσον είναι δημιουργός άτοπων έργων και φέρει ανεξίτηλη την κατάκριση. Εξαιρεί βεβαίως από ένα τέτοιο γένος την ακρίδα και τον βρούχο και τα παρόμοια με αυτά, εξαιτίας της ευρωστίας τους να μπορούν να αναπηδούν, και ελάχιστα μεν να παραμένουν στα χαμηλά, αλλά αντίθετα να υψώνονται συχνά ψηλά και να πηδούν με ευκολία.

Εσύ που αμάρτησες καθαρίζεις τον εαυτό σου στο χωνευτήρι· εσύ ανασταίνεις τον εαυτό σου από τους νεκρούς. Εάν λοιπόν κάνεις κάτι κατά το ήμισυ, αδικείς τον εαυτό σου. Διότι, εάν αυτό που υπολείπεται ελάχιστα και κατά τι μικρό είναι ελλιπές και ατελές, πόσο μάλλον αυτό που υπολείπεται κατά το ήμισυ; Ποιος ζήτησε και το λίγο εμπόδισε το όλο, και το μικρό νίκησε το μεγαλύτερο μέρος; Και πάλι, το ένα μισό θα νικήσει το άλλο μισό. Διότι, εάν δεν μετανοείς εξ ολοκλήρου, γίνεσαι δίκαιος μόνο κατά το ήμισυ· επειδή σε τίποτα δεν θα ωφελήσει τον χοίρο να είναι κατά το ήμισυ καθαρός, έχοντας δίχηλη οπλή· διότι έχει αποβάλει ολόκληρη την καθαρότητα. Και εσύ, εάν δεν επιστρέψεις ολοκληρωτικά, θα είσαι σαν τον χοίρο και τον λαγό· διότι και αυτός, όντας καθαρός κατά το ήμισυ, είναι εξολοκλήρου ακάθαρτος. Διότι ο μεν (λαγός) αναμασά την τροφή, αλλά έχει πόδια σαν του σκύλου· ο δε χοίρος έχει δίχηλη οπλή, αλλά δεν αναμασά την τροφή· και τα δύο είναι ακάθαρτα. Λέει ο Σωτήρας: «μη δώσετε τα άγια στους σκύλους και μη ρίξετε τα μαργαριτάρια σας στους χοίρους», και έτσι δεικνύει ως χοίρους εκείνους που προσέρχονται κατά το ήμισυ, και ως σκύλους εκείνους που επιστρέφουν στην αμαρτία· διότι συνηθίζουν να καταναλώνουν πάλι τα ίδια τους τα ξεράσματα.

Την καμήλα και τον χοίρο και τον δασύποδα, δηλαδή τον λαγό, δεν θα τα φάτε. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Δαβίδ υπονοεί τα έθνη· διότι αυτά έχουν ως καταφύγιο τη νοητή πέτρα, την Εκκλησία, και μέσω αυτής ενδυναμώνονται και καθαρίζονται. Τα ελάφια όμως, επειδή τυγχάνουν να είναι καθαρά ζώα, αποτελούν αναγκαίως τις ψυχές των δικαίων, όσες τήρησαν τον νόμο. «Εποίησε σελήνην εις καιρούς». Και βέβαια δεν έθεσε μόνο τη σελήνη, αλλά και τον ήλιο και τα άστρα, για τις ημέρες και τους μήνες και τους καιρούς και τα έτη. Αλλά εδώ ως σελήνη εννοεί τη Συναγωγή των Ιουδαίων, την οποία έθεσε μέχρι τον καιρό του νόμου και των προφητών· και ως ήλιο, τον Χριστό. Διότι έτσι τον αποκαλούσε και ο Μαλαχίας·