Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 12:2

Από την Αγία Παρθένο, λοιπόν, γεννήθηκε ο Εμμανουήλ, η οποία είπε: «Πώς θα μου συμβεί αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα;». Στην οποία ο Άγγελος απάντησε ότι: «Πνεύμα Κυρίου θα έλθει επάνω σου και δύναμη Υψίστου θα σε επισκιάσει». Αυτή δεν υπόκειται στον νόμο περί καθαρισμού. Διότι είναι γραμμένο στο Δευτερονόμιο ότι: «Γυναίκα, η οποία θα δεχθεί σπέρμα και θα γεννήσει άρρεν, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες». Αυτή όμως, επειδή έγινε μητέρα του Εμμανουήλ χωρίς να δεχθεί σπέρμα, είναι καθαρή, αγία και αμίαντη, και αφού έγινε μητέρα, παραμένει ακόμη παρθένος.

E f. 120 b, K f. 4 b) Ενώ λοιπόν ο νόμος ίσχυε για κάθε γυναίκα που γεννούσε άρρεν ή θήλυ, και διατύπωνε γενικότατα την καταδίκη, η αγία Παρθένος, από την οποία λέμε ότι γεννήθηκε κατά σάρκα ο Χριστός, εξαιρείται από αυτή τη δυσφημία. Διότι, παρατήρησε, αν θέλεις, την ακρίβεια του νόμου: «Γυναίκα», λέει, και όχι απλώς η οποιαδήποτε αδιακρίτως, αλλά «όποια δεχθεί σπέρμα και γεννήσει άρρεν, ας είναι ακάθαρτη». Εδώ όμως το θείο σώμα συστάθηκε εκ Πνεύματος Αγίου, διαπλασσόμενο αρρήτως μέσα στην αγία Παρθένο, χωρίς να υπακούει στους νόμους της φύσεως. Διότι καθόλου δεν είχε ανάγκη από καταβολή σπέρματος ο πρωτότοκος των αγίων, η απαρχή εκείνων που αξιώθηκαν την εκ Θεού διά του Πνεύματος αναγέννηση, για τους οποίους έχει ειπωθεί σαφώς: «Οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός ή ανδρός, αλλά από τον Θεό». Συνεπώς, η αγία Παρθένος διέφυγε την καταδίκη του νόμου, καθώς ουδόλως δέχθηκε σπέρμα, αλλά με την ενέργεια του Πνεύματος γέννησε για εμάς το θείο βρέφος. (E f. 120, H f. 103 b) Μετά την περιτομή, αναμένει πάλι τον καιρό του καθαρισμού. Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες (και συμπλήρωση των ημερών ήταν η τεσσαρακοστή), τότε αναβαίνει στα Ιεροσόλυμα και προσφέρεται ενώπιον του Πατρός, ως άνθρωπος όμοιος με εμάς, ο Θεός Λόγος που συγκάθεται μαζί Του στον θρόνο, Αυτός που καταγραφόταν στους πρωτοτόκους και μέσω της σκιάς του νόμου.

Διότι είναι πάλι γραμμένο στο Λευιτικό: «Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή, λέγοντας: Μίλησε στους γιους του Ισραήλ και πες τους: Αν κάποια γυναίκα συλλάβει και γεννήσει αρσενικό παιδί, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες, όπως και τις ημέρες του χωρισμού της λόγω της έμμηνης ρύσης της θα είναι ακάθαρτη. Και την όγδοη ημέρα θα περιτμηθεί η σάρκα της ακροβυστίας του βρέφους. Και για τριάντα τρεις ημέρες η γυναίκα θα παραμείνει στον καθαρισμό από το αίμα της. Δεν θα αγγίξει τίποτε άγιο και δεν θα εισέλθει στο αγιαστήριο, μέχρι να συμπληρωθούν οι ημέρες του καθαρισμού της. Αν όμως γεννήσει θηλυκό παιδί, θα είναι ακάθαρτη για δύο φορές επτά ημέρες, σύμφωνα με την έμμηνη ρύση της, και θα παραμείνει για εξήντα έξι ημέρες στον καθαρισμό από το αίμα της. Και όταν συμπληρωθούν οι ημέρες του καθαρισμού της, είτε για γιο είτε για κόρη, θα προσφέρει ένα αμνό ενός έτους χωρίς ψεγάδι για ολοκαύτωμα, και ένα μικρό περιστέρι ή τρυγόνι ως προσφορά περί αμαρτίας, στη θύρα της σκηνής του μαρτυρίου προς τον ιερέα. Και αυτός θα το προσφέρει ενώπιον του Κυρίου, και ο ιερέας θα κάνει εξιλασμό γι' αυτήν, και θα την καθαρίσει από την πηγή του αίματός της». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ποια λοιπόν είναι άραγε αυτή η γυναίκα που γέννησε; Και ποιος μπορεί να είναι, πάλι, ο σκοπός του νόμου σχετικά με αυτήν; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Είναι αναγκαίο, όπως φαίνεται, να αναλύσουμε το θέμα με κάθε λεπτομέρεια.

Διότι το ζήτημα της εντολής είναι πάρα πολύ δύσκολο και δεν είναι εύκολο να το συλλάβει κανείς, εντούτοις ας το ερευνήσουμε όσο είναι δυνατόν. Εκείνο όμως, ω Παλλάδιε, που προπάντων των άλλων με έχει καταπλήξει. ΠΑΛΛ. Τι ακριβώς εννοείς; ΚΥΡ. Ενώ δηλαδή ο νόμος ισχύει για κάθε γυναίκα που γεννά άρρεν ή θήλυ, και ενώ κάνει εντελώς γενική την απόφανσή του, έχει εξαιρεθεί από αυτή τη μομφή η αγία Παρθένος, από την οποία ομολογούμε ότι γεννήθηκε κατά σάρκα ο Χριστός. Πρόσεξε, αν θέλεις, την ακρίβεια του νόμου. Διότι λέει «γυναίκα», και όχι ενδεχομένως όλες αδιακρίτως, αλλά «εάν κάποια λάβει σπέρμα και γεννήσει άρρεν, θα είναι ακάθαρτη». Όμως το θείο σώμα συγκροτήθηκε από το Άγιο Πνεύμα, πλάστηκε με τρόπο άρρητο μέσα στην αγία Παρθένο, χωρίς να υπολογίζει καθόλου τους νόμους της φύσεως. Διότι ουδόλως είχε ανάγκη από σπερματική καταβολή ο πρωτότοκος των αγίων, η απαρχή εκείνων που έλαβαν την εκ Θεού διά του Πνεύματος αναγέννηση.

Διότι δημιούργησε τα πάντα για να υπάρχουν, και αυτός ο λόγος είναι αληθινός. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ. Με ποιον τρόπο λοιπόν θα μπορούσε κανείς να απαλλαγεί από την ακαθαρσία, συνέχισε λοιπόν. ΚΥΡΙΛΛΟΣ. Ο ίδιος ο νόμος που καταδικάζει, ω Παλλάδιε, μας υπέδειξε τον δρόμο. «Διότι ας αποχωρίζεται», λέει, «ως ακάθαρτη για επτά ημέρες». Ας μετρά δε και άλλες τριάντα τρεις, και θα παραμείνει στο ακάθαρτο αίμα της, εφόσον βεβαίως το παιδί που γεννήθηκε είναι άρρεν. Αν όμως γεννήσει θήλυ, λέει, διπλασιάζεται ο αποχωρισμός, διπλασιάζεται και η καταμέτρηση των υπόλοιπων ημερών.

Επομένως, εάν μεν αυτό που γεννήθηκε είναι άρρεν, η μητέρα που το γέννησε θεωρείται ακάθαρτη και παραμένει σε μολυσμό επτά και τριάντα τρεις ημέρες, δηλαδή σαράντα· εάν δε είναι θήλυ, δύο φορές το επτά, και εξήντα έξι, δηλαδή ογδόντα. ΠΑΛΛ. Και ποια μπορεί να είναι λοιπόν η σημασία αυτού του λόγου; ΚΥΡ. Από σαρκικά παραδείγματα μας ανάγει πάλι ο νόμος στην κατανόηση των πιο αφανών πραγμάτων, και παρουσιάζει τα αισθητά σαν κάποιον πίνακα πνευματικής θεωρίας. Λένε λοιπόν όσοι κατέχουν τη σοφία σε αυτά, πως εάν αυτό που καταβλήθηκε στη μήτρα είναι άρρεν, διαμορφώνεται μόλις περάσουν σαράντα ημέρες· εάν πάλι είναι θήλυ, έχει πιο βραδεία πορεία προς αυτό το σημείο, καθώς είναι πιο ασθενές και άτονο. Χρειάζεται λοιπόν και αυτό, όπως λένε, για τη σαφή διαμόρφωσή του, τις δύο φορές σαράντα ημέρες, δηλαδή ογδόντα. Ακάθαρτη λοιπόν είναι αυτή που γέννησε άρρεν για σαράντα ημέρες· η μητέρα όμως θήλεος βρισκόταν σε μολυσμούς και ακαθαρσίες για συνολικά ογδόντα ημέρες, δηλαδή μέχρι την ακριβή διαμόρφωση του εμβρύου στη μήτρα και την πλήρη ανάπτυξή του στο ανθρώπινο είδος.

Άκουσε δε με ποιον τρόπο ο ίδιος πάλι νομοθέτης προστάζει τη γυναίκα μετά τον τοκετό να προσέρχεται και να προσφέρει θυσίες στον Θεό, λέγοντας τα εξής: «Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή, λέγοντας: μίλησε στους γιους του Ισραήλ και πες τους: γυναίκα η οποία θα συλλάβει και θα γεννήσει αρσενικό θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες». Έπειτα, αφού αναφέρει κάποια πράγματα ενδιάμεσα, προσθέτει: «Και όταν συμπληρωθούν οι ημέρες του καθαρμού της για γιο ή για κόρη, θα προσφέρει έναν αμνό ενός έτους ως ολοκάρπωμα, και έναν νεοσσό περιστεριού ή μια τρυγόνα περί αμαρτίας· θα τα προσφέρει στην είσοδο της σκηνής του μαρτυρίου στον ιερέα, ενώπιον του Κυρίου. Και ο ιερέας θα κάνει εξιλασμό για αυτήν και θα την καθαρίσει από την πηγή του αίματός της. Αυτός είναι ο νόμος για τη γυναίκα που γεννά αρσενικό ή θηλυκό».

Επειδή, λοιπόν, ο Νόμος ορίζει ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα πρέπει να αγιάζεται, και ότι η γυναίκα που μόλις έχει γεννήσει και έχει γίνει μητέρα αρσενικού παιδιού, αφού καθαριστεί σε διάστημα σαράντα ημερών μετά τη γέννα, πρέπει να προσέρχεται στον ναό του Θεού με μια σαφώς καθορισμένη θυσία· εκείνοι μεν που φέρουν το κάλυμμα στην καρδιά τους κατά την ανάγνωση της Παλαιάς Διαθήκης, με τις ίδιες ετήσιες θυσίες, για να εκφραστώ έτσι (οι οποίες ποτέ δεν δύνανται να τελειοποιήσουν όσους προσέρχονται), ας νομίζουν, με νηπιώδη νοοτροπία, ότι εκπληρώνουν τη νομοθεσία αυτή. Εμείς, όμως, από τους οποίους κατά την επιστροφή μας προς τον Θεό έχει αφαιρεθεί αυτό το κάλυμμα, εφόσον έχουμε πιστέψει ότι το μέγα μυστήριο της ευσεβείας έχει φανερωθεί άπαξ, κατά τη συντέλεια των αιώνων, για την εξάλειψη της αμαρτίας διά της θυσίας Του, οφείλουμε να εμβαθύνουμε στο μυστήριο της παρούσης εορτής επάξια του θείου φωτός της αλήθειας, με τον φωτισμό του Πνεύματος, προσεγγίζοντας το ζήτημα λίγο πιο από την αρχή, αφού όμως επισημάνουμε εγκαίρως και το εξής: ότι, σύμφωνα με τη λογική ακολουθία της εξετάσεώς μας, το προαναφερθέν θέσπισμα του Νόμου διαπιστώνεται πως εκπληρώνεται οριστικά και κατ' αποκλειστικότητα χωρίς να μπορεί να εφαρμοστεί σε κανέναν άλλον, μόνο στο πρόσωπο του σαρκωθέντος Θεού.

Ιδού λοιπόν, σύμφωνα με τον νόμο, και πάνω από τον νόμο, ενεργεί ως νομοθέτης και, ενώ ο ίδιος παρέχει την ελευθερία του Πνεύματος, δεν αρνείται ωστόσο τη δουλεία του γράμματος. Δεν αθετεί τον Μωυσή, ώστε στην κατάλληλη στιγμή να γίνει αξιόπιστος μάρτυρας. «Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους, σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή.» «Τους», ποιών δηλαδή; Διότι αφενός ο Ιωσήφ ούτε πατέρας ήταν, ούτε υπόχρεος για καθαρμούς, αφετέρου ούτε η Μαρία, ούτε το βρέφος είχαν ανάγκη από καθαρμούς. Επειδή λέγεται το εξής: «Γυναίκα, η οποία εάν συλλάβει από σπέρμα και γεννήσει αρσενικό, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες.» Όμως η Μαρία δεν συνέλαβε από σπέρμα, επομένως δεν είχε ανάγκη καθαρμών. «Γυναίκα, η οποία εάν συλλάβει από σπέρμα και γεννήσει αρσενικό, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες.» Γιατί; Επειδή εισήγαγε στη ζωή έναν δεύτερο Αδάμ. «Εάν όμως γεννήσει θηλυκό, θα είναι ακάθαρτη για δεκατέσσερις ημέρες.» Για ποιον λόγο εδώ όρισε διπλάσιες τις ημέρες; Επειδή γεννιέται πάλι μια Εύα από την Εύα, γεννιέται γυναίκα, το σαθρό σκεύος, το αδύναμο αγγείο, το συντριμμένο πήλινο σκεύος, η βακτηρία της απάτης, η καθοδηγήτρια της παρακοής, η σύμβουλος του δράκοντα. Αλλά όπως ακριβώς άκουσες τα εγκλήματα της γυναίκας, έλα τώρα να μάθεις και το κατόρθωμα που προήλθε από αυτήν.

Μια γυναίκα εισήγαγε την παρθενία στη ζωή, χώρεσε στη γαστέρα της τον Θεό τον οποίο η κτίση δεν μπορεί να χωρέσει, γέννησε σαρκικά αυτόν που ανέπλασε το γένος μας. Πρώτη υποδέχθηκε τον Ιησού εκ νεκρών, πρώτη άρχισε το κήρυγμα της αναστάσεως, πρώτη ανήγγειλε τη χαρά στους μαθητές. «Γυναίκα η οποία», λέει, «εάν συλλάβει σπέρμα». Η Θεοτόκος όμως, αν και ήταν γυναίκα, δεν υπέστη τα της γυναικείας φύσεως· διότι η κοιλιά της δεν δέχθηκε σπέρμα ανδρός, ο αγρός της Μαρίας δεν γνώρισε άροτρο, ο παρθενικός αμπελώνας δεν δέχθηκε αξίνα, επομένως η προσφορά δεν έγινε για την ίδια, αλλά για ολόκληρο το γένος. Διότι για χάρη μας περιτέμνεται ο Χριστός, για εμάς βαπτίζεται, για εμάς τελούνται οι καθαρμοί του νόμου. Εάν δακρύσει, ξεπλένει τη φύση· εάν ραπιστεί, ελευθερώνει τη δική μας αιχμαλωσία· εάν βαστάξει τον σταυρό, μας ανακουφίζει από τον ζυγό της αμαρτίας· εάν εμπτυστεί, απαλλάσσει τον Αδάμ από το εμπτύσμα της κατάρας. «Όταν συμπληρώθηκαν», λέει, «οι ημέρες του καθαρισμού τους, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο». Αυτά ορίζει ο νόμος.

Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός, όπως έχει προειπωθεί, φρόντιζε να εκπληρώσει όλα τα προστάγματα του νόμου, για να δώσει τέλος στον νόμο και να αρχίσει να χορηγεί τις δωρεές της χάριτος, αποδεικνύοντας ότι ο νόμος αποτελεί τύπο και σκιά των αληθινών πραγμάτων της χάριτος, ας ακούσουμε τον ίδιο τον νόμο που αναφωνεί: «Διότι μίλησε ο Κύριος», λέει, «στον Μωυσή λέγοντας: εάν κάποια γυναίκα συλλάβει και γεννήσει γιο, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες· και την όγδοη ημέρα το παιδί θα περιτμηθεί στη σάρκα της ακροβυστίας του, και αυτή θα παραμείνει στο αίμα της καθάρσεώς της για τριάντα τρεις ημέρες». Η ημέρα, λοιπόν, κατά την οποία επιτρέπεται να περιτμηθεί το βρέφος είναι η πρώτη εκ των τριάντα τριών ημερών. Μέτρησε, λοιπόν, επτά ημέρες ακαθαρσίας, και τριάντα τρεις κάθαρσης, και γίνονται σαράντα ημέρες. Ιδού, λοιπόν, μέχρι τη σημερινή ημέρα, από την εικοστή πέμπτη του μηνός Δεκεμβρίου, είναι σαράντα ημέρες. Επειδή, λοιπόν, πείσαμε την αγάπη σας σχετικά με τον αριθμό των ημερών και τη φύση του νόμου, ας προχωρήσουμε στον Συμεών, ο οποίος βαδίζει επί της γης και συγχορεύει με τους αγγέλους.

Αλλά στους Ιουδαίους, για τους οποίους η προσήλωση στον νόμο αποτελούσε περισσότερο ανάγκη παρά ελεύθερη επιλογή, υφίστατο και η προσφορά της θυσίας και το γεγονός ότι τα προσφερόμενα ήταν διπλά, ώστε το ένα να προορίζεται για εξιλασμό και το άλλο για ολοκαύτωμα, όπου μάλιστα οι πιο εύποροι προσέφεραν αμνό, όπως ακριβώς αναφέρει κατά λέξη ο νόμος τους αναλύοντας διεξοδικά αυτά τα ζητήματα. Όμως, βέβαια, σε αυτούς η προσφορά επιβαλλόταν ακόμη και χωρίς τη θέλησή τους, όπως είπαμε, ιδίως στις γυναίκες που συλλάμβαναν και γεννούσαν, οι οποίες για τον λόγο αυτόν είχαν ανάγκη και από εξιλασμό και από καθαρμούς.

Ηʹ. Περί των γυναικών: ότι πρέπει να υποτάσσονται στους συζύγους τους και να μην πράττουν τίποτα χωρίς τη δική τους γνώμη και βούληση. Θʹ. Περί των γυναικών που κυοφορούν: και ότι εάν μεν γεννήσει άρρεν, για σαράντα ημέρες δεν θα εισέλθει στον οίκο του Κυρίου· εάν δε θήλυ, για ογδόντα.

ΤΙΤΛΟΣ Ιʹ. — Περί κυοφορουσών γυναικών· εάν μεν γεννήσουν άρρεν. Επί σαράντα ημέρες δεν θα εισέλθει στον οίκο του Κυρίου· εάν δε γεννήσει θήλυ, επί ογδόντα. «Μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: Μίλησε στους υιούς του Ισραήλ και πες τους τα εξής: Εάν κάποια γυναίκα συλλάβει σπέρμα και γεννήσει άρρεν, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες, όπως και κατά τις ημέρες του χωρισμού της λόγω της εμμήνου ρύσεώς της. Και την όγδοη ημέρα θα περιτμηθεί η σάρκα της ακροβυστίας του βρέφους· και επί τριάντα τρεις ημέρες η γυναίκα θα παραμείνει για να καθαριστεί από το ακάθαρτο αίμα της. Δεν θα αγγίξει τίποτα το άγιο και δεν θα εισέλθει στο αγιαστήριο, έως ότου συμπληρωθούν οι ημέρες της καθάρσεώς της. Εάν δε γεννήσει θήλυ, θα είναι ακάθαρτη για δεκατέσσερις ημέρες, όπως κατά την έμμηνο ρύση της· και επί εξήντα έξι ημέρες θα παραμείνει για να καθαριστεί από το ακάθαρτο αίμα της». Τα έμβρυα στην κοιλιά είναι φυσικό να επιβιώνουν στους επτά μήνες, γεγονός που συνιστά κάτι το εξαιρετικά παράδοξο. Διότι τα επταμηνίτικα βρέφη καθίστανται βιώσιμα, ενώ τα οκταμηνίτικα, ως επί το πλείστον, δεν μπορούν να επιβιώσουν.

Αυτά δε δεν τα λέμε δογματικά. Και συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Πολύ ορθά είπε «σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή»· διότι σύμφωνα με την αλήθεια, η Παρθένος δεν είχε ανάγκη να περιμένει τις ημέρες του καθαρισμού, οι οποίες ήταν σαράντα, για τη γέννηση άρρενος τέκνου. Διότι αναφέρεται στον νόμο: Γυναίκα η οποία θα συλλάβει σπέρμα και θα γεννήσει άρρεν· η δε Παρθένος δεν συνέλαβε σπέρμα, αλλά γέννησε εκ Πνεύματος Αγίου, οπότε δεν είχε ανάγκη, αλλά θέλοντας να εκπληρώσει τον νόμο, ανέβηκε στο ιερό. Γιατί όμως για το άρρεν ορίζονται επτά ημέρες, ενώ για το θήλυ διπλάσιες; Διότι λέει, γυναίκα εάν συλλάβει σπέρμα και γεννήσει άρρεν, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες· εάν όμως γεννήσει θήλυ, δύο φορές επτά. Επειδή αυτή που γέννησε το άρρεν, εισήγαγε στον κόσμο έναν δεύτερο Αδάμ· ενώ αυτή που γέννησε το θήλυ, γέννησε μια δεύτερη Εύα, το σαθρό σκεύος, το ασθενές αγγείο, το συντετριμμένο πήλινο δοχείο, τη βακτηρία της απάτης, την καθοδηγήτρια της παρακοής. Όταν δε ο νόμος λέει: «Κάθε τι που διανοίγει μήτρα, θα είναι άγιο στον Κύριο», αυτό εκπληρώθηκε κυριολεκτικά μόνο στο πρόσωπο του Χριστού· διότι αυτός διήνοιξε τη μήτρα της Παρθένου, επειδή στις άλλες μήτρες, ο άνδρας διανοίγει τη μήτρα.