Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 16:8

Διότι και οι ουρανοί έσταξαν τους θείους και πνευματικούς λόγους και νόμους, δηλαδή οι απόστολοι που φρονούν τα ουράνια. Αυτό δηλωνόταν και μέσω των δύο τράγων, από τους οποίους ο ένας θυσιαζόταν, ενώ ο άλλος απολυόταν στην έρημο, ώστε να εννοήσουμε αφενός τον Χριστό που έπασχε κατά τη σάρκα από τους Ιουδαίους, και αφετέρου ότι παρέμεινε απαθής κατά τη θεότητα, και ότι μεταβαίνει, σαν σε έρημο, από τους θεοκτόνους στα έθνη. Επεφοίτησε δε και η χάρη του Πνεύματος, μιμούμενη τρόπον τινά τις σταγόνες της δροσιάς. «Βροχή εκούσια θα ξεχωρίσεις, ω Θεέ, για την κληρονομία σου.» (A f. 338 b, E f. 126) Κατά το γράμμα, βροχή ονομάζει το μάννα, το οποίο ειδικά και αποκλειστικά προσφερόταν στους Ιουδαίους· κατά το πνεύμα, βροχή ονομάζει τον ευαγγελικό λόγο, ο οποίος ήλθε σε εμάς άνωθεν και από τον ουρανό μέσω του Χριστού, ή τον ίδιο τον Σωτήρα που επεδήμησε στην ανθρωπότητα, όπως και σε άλλον ψαλμό λέγει: «Θα κατέβει ως υετός», και τα λοιπά. «Εκούσια» δε, σε αντιδιαστολή προς τη νομική λατρεία. Διότι τα της Παλαιάς Διαθήκης κατά κάποιον τρόπο δεν ήταν εκούσια σε Αυτόν, ούτε δόθηκαν εξαρχής στον άνθρωπο, αλλά προσαρμόστηκαν σύμφωνα με τη φύση εκείνων που τα αποδέχονταν.

Προτύπωσή του ήταν ο Χριστός, ο οποίος θυσιάστηκε μεν ως μόσχος, προσφέρεται όμως ως ολοκαύτωμα ως κριός, και γεμίζει ολόκληρη την αγία σκηνή, δηλαδή την Εκκλησία, με τη νοητή ευωδία, όπως λέγεται και από εμάς: «Μύρο που χύνεται είναι το όνομά σου. Γι' αυτό οι νεάνιδες σε αγάπησαν και σε προσέλκυσαν. Θα τρέξουμε πίσω σου ακολουθώντας την οσμή του μύρου σου.» Αλλά ας πάρουμε τον λόγο από την αρχή. Διότι έτσι η εξήγηση των νοημάτων μας θα προχωρήσει ορθά. Λοιπόν, ο μόσχος και ο κριός προσφέρθηκαν για θυσία υπέρ του Ααρών· ενώ δύο τράγοι προσφέρθηκαν από τον λαό, καθώς και ένας κριός για ολοκαύτωμα. Διότι είναι γραμμένο το εξής: «Και θα πέσουν κλήροι για τους τράγους· ο ένας για τον Κύριο, και ο άλλος για τον αποπομπαίο.» Και είναι αναγκαίο να πούμε ποιο είναι το μυστήριο γύρω από αυτούς. Μερικοί λοιπόν θεωρούν ότι ο ένας από τους τράγους δόθηκε και αφέθηκε ελεύθερος στην έρημο σε κάποιον αποπομπαίο και ακάθαρτο δαίμονα, εμείς όμως λέμε ότι αυτή η άποψη είναι γεμάτη από παράλογη δεισιδαιμονία, και δεν απαλλάσσεται από τα σφάλματα που οδηγούν στην ειδωλολατρική πλάνη. Μάλλον δε, διότι θα προσθέσω χωρίς δισταγμό κάτι ακόμη βαρύτερο, θα καταλήξουμε να θεωρήσουμε τον Νόμο ως εισηγητή της αμαρτίας απέναντι στον Θεό λόγω της ανακολουθίας των λογισμών, αν και ο ίδιος ο Νόμος απομακρύνει με πολλούς τρόπους από την πολυθεϊστική πλάνη, υποδεικνύει τον ένα και κατά φύση Κύριο των όλων, και έχει τον σκοπό να παιδαγωγεί προς την επίγνωση της αλήθειας.

Όπως λοιπόν, όταν ονομάστηκαν οι τράγοι, ο ένας του Κυρίου και ο άλλος Αποπομπαίος εξαιτίας του ότι αποπεμπόταν (διότι από εκεί πήρε το όνομά του, και δεν θα θεωρήσουμε ότι εννοείται ως Αποπομπαίος κάποιος δαίμονας, αλλά το ίδιο το ζώο). Και ο μεν του Κυρίου, διότι αυτό ήταν το όνομα του ενός από τους τράγους, όπως είπα, σφαζόταν με τον ίδιο πρέποντα τρόπο. Αγίαζε δε με το αίμα του την εσωτερική σκηνή, καθώς βέβαια και το ίδιο το εξωτερικό θυσιαστήριο των ολοκαυτωμάτων, στο οποίο τελούσαν και τις θυσίες σύμφωνα με τον νόμο. Ο δε άλλος, δηλαδή ο Αποπομπαίος, αποστελλόταν στην έρημο, αφού ο Ααρών είχε απαριθμήσει πάνω του τις αμαρτίες των υιών Ισραήλ. Και μέσα από τους δύο συμβολίζεται ο Χριστός. Αφενός πεθαίνοντας ως άνθρωπος και θυσιαζόμενος υπέρ ημών, έχοντας τη μορφή του τράγου. Διότι ο τράγος σφαζόταν για την άφεση των αμαρτιών, αγιάζοντας την Εκκλησία, η οποία νοείται ως προτύπωση της εσωτερικής σκηνής, καθώς βέβαια και αυτούς που ζούσαν υπό τον νόμο. Διότι αγιαζόταν, όπως είπα, με το αίμα του τράγου και το ίδιο το νομικό θυσιαστήριο. Αλλά, χωρίς καμία απολύτως αμφιβολία, το κατώτερο ευλογείται από το ανώτερο. Επομένως, το τέλειο δεν βρίσκεται στον νόμο, ούτε η λατρεία κατά τον νόμο έχει τη δύναμη να αγιάζει κάποιους. Διότι έχει αναγκαστικά την ανάγκη του Χριστού, ως Εκείνου που έχει τη δύναμη να τελειοποιεί και να αγιάζει με το δικό Του αίμα αυτούς που ακολουθούν τη νομική λατρεία.

Επειδή δε ο τρωθείς τοίχος, τον οποίο εννοήσαμε αντί του σώματος, δεν έχει αίμα, προκειμένου να μην παραλειφθεί το πλέον καίριο από όσα κατανοούνται σχετικά με το μυστήριο μέσω του οποίου λυτρωθήκαμε, εννοώ το αίμα, αυτό βρίσκεται στα κενοτάφια. Διότι, μεταξύ των σπλάγχνων, μόνο το ήπαρ αποτελεί πηγή και εργαστήριο του αίματος, χωρίς το οποίο είναι αδύνατον να συσταθεί η φύση του αίματος. Εάν λοιπόν το αίμα προέρχεται από το ήπαρ, και το ήπαρ βρίσκεται στα κενοτάφια, ούτε το αίμα λείπει από την αποτροπή του θανάτου που συντελέστηκε για την ανθρώπινη φύση. Και το είδος αυτού του ζώου, από το οποίο ελήφθη το ήπαρ, είναι καθορισμένο για τις εξιλαστήριες θυσίες υπέρ των αμαρτιών. Όχι μόνο αυτό, αλλά ζώο από το ίδιο είδος λαμβάνεται και για το Πάσχα· και ο Μωυσής λέει ότι το ζώο αυτό πρέπει να χρησιμοποιείται για την αποπομπή της αμαρτίας του λαού, όταν [το ζώο αυτό] προορίζεται για διπλή ενέργεια. Και αφού παραταχθούν δύο τράγοι κατόπιν κλήρωσης, ο μεν ένας αφιερώνεται στον Θεό, ο δε άλλος αποστέλλεται για την αμαρτία στην έρημο. Για όλα αυτά λοιπόν και για παρόμοιους λόγους, το ήπαρ αυτού του ζώου παρελήφθη ως ένδειξη του αίματος, μέσω του οποίου επήλθε η αποτροπή του θανάτου για όσους νοσούσαν θανάσιμα, δια της εκ νεκρών αναστάσεως του Κυρίου μας, την οποία και συμβολίζει το κενοτάφιο.

Διότι, όταν ο άνθρωπος συγκρίνεται με άνθρωπο, λέγεται ότι έχουν μία φύση, εφόσον είναι ομοούσιοι και κατατάσσονται κάτω από ένα είδος. Όταν όμως εξετάζεται η φύση του ανθρώπου, θα θεωρηθούν σε αυτόν δύο φύσεις, δηλαδή της ψυχής και του σώματος. Διότι, κατά τη σύγκριση της ψυχής προς το σώμα, ποιος είναι τόσο ανόητος ώστε να πει ότι και τα δύο έχουν μία φύση; Όμως δεν υπάρχει είδος «Χριστών»· διότι δεν υπάρχουν πολλοί Χριστοί σύνθετοι από θεότητα και ανθρωπότητα, ώστε όλοι, τασσόμενοι υπό το αυτό είδος, να κηρυχθούν ως έχοντες μία φύση, αλλά ένας είναι ο Χριστός, ο οποίος γνωρίζεται από δύο και σε δύο φύσεις. «Προσέξτε δε, ότι και στους δύο τράγους ο μακάριος Κύριλλος τον απεικονίζει, αλλά δεν φέρνει το παράδειγμα ως προς τις υποστάσεις, αλλά ως προς τη διαφορά αυτού που ζει και αυτού που θυσιάστηκε.» Και λέμε και τούτο, ότι από δύο κτιστά ίσως να μην είναι αδύνατον να προκύψει μία φύση, αλλά από κτιστό και άκτιστο είναι αδύνατον να προκύψει μία φύση, η οποία είτε να μετέχει και στα δύο είτε να είναι κάτι άλλο εκτός από αυτά, σύμφωνα με τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο. Διότι πώς είναι δυνατόν η ίδια φύση και να άρχισε να υπάρχει και ταυτόχρονα να μην άρχισε;