Πρὸς τοῦτό σοι, φησὶ, τὸ ὑπόδειγμα, τὸ τῆς ταπεινοφροσύνης βλεπέτω μέτρον. Τάχα δέ μοι δοκεῖ καλῶς ἔχειν καὶ τὴν ἀλογίαν τοῦ τοιούτου διασκοπῆσαι πάθους, ὡς ἂν εὐκατόρθωτος ἡμῖν ὁ μακαρισμὸς γένοιτο, σὺν εὐμαρείᾳ πολλῇ καὶ ῥᾳστώνῃ τῆς ταπεινοφροσύνης κατορθουμένης. Καθάπερ γὰρ οἱ ἐπιστήμονες τῶν ἰατρῶν, τὸ νοσοποιὸν αἴτιον προεξελόντες, ῥᾷον ἐπικρατοῦσι τοῦ πάθους· οὕτως καὶ ἡμεῖς τὴν χαυνότητα τῶν τυφουμένων τῷ λογισμῷ καταστείλαντες, εὐεπίβατον ἑαυτοῖς τὴν τῆς ταπεινοφροσύνης ὁδὸν καταστήσωμεν. Πόθεν οὖν ἄν τις μᾶλλον ἐπιδείξειε τοῦ τύφου τὸ μάταιον; Πόθεν ἄλλοθεν, ἢ ἐκ τοῦ δεῖξαι τὴν φύσιν, ἥτις ἐστίν; Ὁ γὰρ πρὸς ἑαυτὸν, καὶ μὴ τὰ περὶ αὑτὸν βλέπων, οὐκ ἂν εὐλόγως εἰς τὸ τοιοῦτον ἐμπέσοι πάθος. Τί οὖν ἐστιν ἄνθρωπος; Βούλει τὸν σεμνότερον καὶ τιμιώτερον εἴπω τῶν λόγων; Ἀλλ᾽ ὁ κοσμῶν τὰ ἡμέτερα, καὶ πρὸς τὸ κομπωδέστερον διασκευάζων τὴν ἀνθρωπίνην εὐγένειαν, ἐκ πηλοῦ γενεαλογεῖ τὴν φύσιν· καὶ ἡ εὐγένεια, καὶ ἡ σεμνότης τοῦ ὑπερηφάνου, τὸ συγγενὲς πρὸς τὴν πλίνθον ἔχει. Εἰ δὲ τὴν προσεχῆ τε καὶ πρόχειρον τῆς γενέσεως εἰπεῖν ἐθέλοις, ἄπαγε, μὴ φθέγξῃ περὶ τούτου· μὴ γρύξῃς, μὴ ἀνακαλύψῃς, καθώς φησιν ὁ νόμος, ἀσχημοσύνην πατρὸς καὶ μητρός σου· μὴ δημοσιεύσῃς τῷ λόγῳ τὰ λήθης ἄξια καὶ βαθείας σιγῆς.
Μετάφραση
Προς αυτό το παράδειγμα, λέει, ας αποβλέπει το μέτρο της ταπεινοφροσύνης σου. Ίσως μάλιστα θεωρώ ότι είναι σωστό να εξετάσουμε και τον παράλογο χαρακτήρα αυτού του πάθους, ώστε να μας γίνει εύκολα κατορθωτός ο μακαρισμός, επιτυγχάνοντας την ταπεινοφροσύνη με πολλή άνεση και ευκολία. Διότι, όπως ακριβώς οι έμπειροι γιατροί, έχοντας εξαλείψει εκ των προτέρων το νοσογόνο αίτιο, καταπολεμούν ευκολότερα την ασθένεια, έτσι και εμείς, αφού καταστείλουμε με τη λογική τη χαυνότητα εκείνων που κυριεύονται από οίηση, ας καταστήσουμε στον εαυτό μας εύκολα προσβάσιμη την οδό της ταπεινοφροσύνης. Από πού, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να καταδείξει καλύτερα τη ματαιότητα της υπερηφάνειας; Από πού αλλού, παρά από το να δείξει τη φύση μας, ποια ακριβώς είναι; Διότι εκείνος που βλέπει τον εαυτό του, και όχι τα όσα τον περιβάλλουν, δεν θα μπορούσε λογικά να περιπέσει σε ένα τέτοιο πάθος. Τι είναι, λοιπόν, ο άνθρωπος; Θέλεις να αναφέρω τον πιο σεμνό και τιμητικό από τους λόγους; Αλλά και αυτός που εξωραΐζει τα δικά μας, και παρουσιάζει την ανθρώπινη καταγωγή με τρόπο πιο κομπαστικό, ανάγει τη γενεαλογία της φύσης στον πηλό· έτσι, και η ευγένεια και η μεγαλοπρέπεια του υπερήφανου έχουν άμεση συγγένεια με το πλιθάρι. Εάν όμως θελήσεις να αναφερθείς στην άμεση και υλική αιτία της γέννησης, πήγαινε μακριά, μη μιλήσεις καθόλου γι' αυτό· μη βγάλεις άχνα, μην αποκαλύψεις, όπως λέει ο νόμος, την ασχημοσύνη του πατέρα και της μητέρας σου· μη δημοσιοποιήσεις με τα λόγια όσα είναι άξια λήθης και βαθιάς σιγής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες