Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 19:2

Διότι Άγιος είναι ο Δημιουργός των πάντων, γι' αυτό και λέει: «Να είστε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος». Α. Πολύ σωστά μίλησες. Διότι και εμείς οι ίδιοι έχουμε κτιστεί κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού. Εκείνο δε που εμποιεί σε εμάς τη θεία απεικόνιση θα πρέπει να είναι βεβαίως ο αγιασμός, δηλαδή η εν Πνεύματι μέθεξη στον Υιό. Και μάλιστα, όταν η φύση του ανθρώπου ολίσθησε προς την εκτροπή και το κάλλος της εικόνας παραχαράχτηκε, ανακαινιστήκαμε προς την αρχική μας κατάσταση, αναπλαθόμενοι μέσω του Πνεύματος προς την εικόνα Εκείνου που μας έκτισε, δηλαδή προφανώς του Υιού, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα από τον Πατέρα. Γι' αυτό και ο σοφότατος Παύλος λέει: «Παιδιά μου, για τους οποίους πάλι κοιλοπονώ, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Και βέβαια, το ότι το είδος αυτής της μόρφωσης που αναφέρεται εδώ, εντυπώνεται μέσω του Αγίου Πνεύματος στις ψυχές μας, ο ίδιος το αποδεικνύει διακηρύσσοντας: «Εμείς δε όλοι, με ακάλυπτο πρόσωπο, αντικατοπτρίζοντας τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα από δόξα σε δόξα, ακριβώς όπως προέρχεται από το Πνεύμα του Κυρίου· και ο Κύριος είναι το Πνεύμα». Β. Άριστα μίλησες. Α. Επομένως, στην κτίση και στα δημιουργήματα ο αγιασμός είναι κάτι που δίδεται· διότι δεν τον έχουν από τη φύση τους, γι' αυτό και μπορεί να χαθεί, και όσα τον έχουν πλουτήσει θα μπορούσαν από μόνα τους να επιλέξουν την εκτροπή.

Διότι ένας άνδρας που δεν είναι πολύ εξασκημένος στις τέχνες της παλαίστρας, ακόμη και αν πιστεύεται ότι ξεπερνά τους άλλους σε δύναμη, με κανέναν τρόπο δεν θα καταφέρει να καυχηθεί με τις τιμές των στεφάνων, εάν δεν έχει προηγουμένως εισέλθει στους αγώνες για τη δόξα και δεν έχει τον αγωνοθέτη του σταδίου ως θεατή των δικών του κατορθωμάτων. Ας αγωνιζόμαστε λοιπόν σαν να βρισκόμαστε μπροστά στα μάτια του Θεού, τιμώντας τον θείο Του νόμο και κατευθύνοντας την ίδια μας τη ζωή σύμφωνα με το θέλημά Του, μέσω της πλήρους υποταγής, και ας επιδεικνύουμε θερμή και ακατανίκητη επιθυμία για όλα τα άριστα, παρουσιάζοντας τους εαυτούς μας ως οσμή ευωδίας στον Θεό, τον αγωνοθέτη των αγίων. Και την ακάθαρτη ηδονή ας την κρατήσουμε όσο το δυνατόν πιο μακριά από την ψυχή μας, ενώ τις επιθυμίες για τα πιο αισχρά πράγματα ας τις αποφεύγουμε σαν δυσέκπλυτη κηλίδα και ας τις θεωρούμε μόλυσμα που δύσκολα καθαρίζεται. Ας αναλογιστούμε, επιπλέον, αυτό που έχει ειπωθεί από τον Θεό: «Άγιοι να είστε, διότι εγώ είμαι άγιος.» Διότι έτσι θα παρασταθούμε ενώπιον του Θεού ως ζωντανοί εκ νεκρών· έτσι ο καθαρός θα μας δεχθεί καθαρούς· έτσι, προσερχόμενοι για να μετάσχουμε στη μυστική ευλογία, ο καθένας μας θα γεμίσει την ψυχή του με κάθε αγαθό.

Και έσβησε μαζί με τη δική του ρίζα το κακό που βλάστησε από αυτήν, εννοώ δηλαδή τον θάνατο. Ήταν λοιπόν η χαρά πλέον για εμάς όχι αταίριαστη, αλλά μάλλον πρέπουσα και φυσική. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο χορηγός και κυβερνήτης κάθε δικής μας ευημερίας: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα Σιών.» Αλλά ήταν αναγκαίο, έχοντας τον καιρό της εορτής πολύ κοντά, να ξεπλύνουμε από πριν τους ρύπους από τα σφάλματά μας και να αποβάλλουμε τους ψυχικούς και σωματικούς μολυσμούς. Γι' αυτόν τον λόγο, και πολύ εύλογα, αφού βάλουμε από πριν μέσα μας τη νηστεία, η οποία είναι τροφός και πρόξενος κάθε ευπρέπειας για εμάς, ας τρέχουμε με υπομονή τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας, σύμφωνα με το γεγραμμένο, λαμπρύνοντας τις διάνοιές μας με τα καυχήματα της ευσέβειας και ανεβαίνοντας σε μια ζωή πάναγνη και αμώμητη. Διότι θυμόμαστε τον Σωτήρα και Θεό όλων μας που λέει: «Να είστε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος.» Ας αγιαζόμαστε λοιπόν μέσα από σεμνή πολιτεία και απολύτως σύμφωνη με τον νόμο ζωή, φορώντας τη λαμπρότητα των αρετών σαν ένα περικαλλές ένδυμα που ταιριάζει σε αυτούς που εορτάζουν, και έτσι λοιπόν να προσέλθουμε με παρρησία ενώπιον Εκείνου που επιτελεί για εμάς την πανήγυρη. Διότι, λέει, «οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους και τα αυτιά του στη δέησή τους.» Επομένως, όταν μας δει λαμπρούς, θα διαφυλάξει για εμάς ακλόνητη την ευθυμία, εάν όμως δεν έχουμε τέτοιο φρόνημα, δεν θα μας επιτρέψει να συμμετάσχουμε στη μεγαλοδωρία που προέρχεται από Αυτόν.

Διότι είναι γραμμένο: «Αλίμονο σε εκείνους που εκτελούν το έργο του Κυρίου με αμέλεια». Εάν λοιπόν και αυτή καθαυτή η πράξη δεν μένει ατιμώρητη, αν δεν εκτελείται με επιμέλεια, ποια τιμωρία θα ακολουθήσει εκείνους που έχουν εντελώς παρεκκλίνει στο σημείο να μη θέλουν καθόλου να την πράξουν; Εμπρός λοιπόν, όπως ακριβώς είπε ένας από τους μαθητές του Σωτήρος, «Αφού αναζωστείτε τις οσφύες της διανοίας σας, μένοντας νηφάλιοι, να ελπίσετε απόλυτα στη χάρη που σας προσφέρεται κατά την αποκάλυψη του Ιησού Χριστού», χωρίς να συμμορφώνεστε με τις προηγούμενες επιθυμίες που είχατε μέσα στην άγνοιά σας, αλλά, σύμφωνα με τον Άγιο που σας κάλεσε, να γίνετε και εσείς άγιοι σε όλη τη διαγωγή σας. Διότι είναι γραμμένο ότι «Θα είστε άγιοι, επειδή εγώ είμαι άγιος». Διότι, όπως ακριβώς για τους κυβερνήτες των επίγειων πραγμάτων, οι πιο γνωστοί και από τους πιο στενούς συνεργάτες τους είναι όσοι είναι εξαιρετικά τολμηροί και έμπειροι στον πόλεμο, και εκείνοι που συνηθίζουν να διακρίνονται ιδιαίτερα στις πολεμικές παρατάξεις· έτσι και για τον πανάγιο Θεό, φίλοι θα ονομαστούν και κοντά Του θα βρίσκονται κατά τη διάθεση, όχι εκείνοι που έχουν εμπλακεί στις ακαθαρσίες της σάρκας και είναι περισσότερο προσκολλημένοι στις μέριμνες της παρούσας ζωής, αλλά εκείνοι που διαπρέπουν με τη λαμπρότητα των αρετών. Έπειτα, τι θα μπορούσε να υπάρχει, για όσους συνηθίζουν να σκέφτονται ορθά, καλύτερο από το να βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση; Ακόμη κι αν αναφέρει κάποιος τον επίγειο πλούτο, αυτός δεν είναι ασφαλής, δεν είναι με κανέναν τρόπο σταθερός και κινείται σαν σε ένα ολισθηρό μονοπάτι.

Προτρέπει, λοιπόν, τους αγίους του να θέτουν προ οφθαλμών τον φόβο του Κυρίου· διότι μέσω αυτού του φόβου αναδεικνύονται άγιοι. Γι' αυτό έχει λεχθεί σε άλλον ψαλμό: «Ο φόβος του Κυρίου είναι αγνός», αντί του «αγνοποιός». Γι' αυτό και ο θείος νόμος λέει: «Να είστε άγιοι, διότι εγώ, ο Κύριος ο Θεός σας, είμαι άγιος». Και σημείο του ότι κάποιος φοβάται τον Κύριο θα ήταν το εξής: το να παραμένει καθαρός από κάθε ρυπαρότητα και αισχρή πράξη, και να διαφυλάσσει τον εαυτό του άγιο και στο σώμα και στο πνεύμα. Σε αυτούς δε που φοβούνται τον Κύριο και έχουν αγιαστεί εξαιτίας του φόβου Του, τίποτε δεν πρόκειται να λείψει, εφόσον έχουν βρει μεγάλο πλούτο και αγαθό θησαυρό μέσα στον ίδιο τον φόβο του Κυρίου.

Αγίασε το σκήνωμά του ο Ύψιστος. Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: Το άγιο της κατασκηνώσεως του Υψίστου. Διότι, παρόλο που η πόλη είναι μεγάλη και πολυπληθής, υπάρχει σε αυτήν κάτι το εξαίρετο. Επειδή, από εκείνους που βρίσκονται στην Εκκλησία, το μεν υπόλοιπο πλήθος είναι πολύ, σπάνιοι όμως είναι αυτοί που έχουν αφοσιωθεί στην αγιοσύνη και τηρούν την εντολή που λέει: «Άγιοι να είστε, διότι εγώ ο Κύριος ο Θεός σας είμαι άγιος». Και σε αυτούς ακριβώς τους αγίους λέγεται ότι βρίσκεται η κατασκήνωση του Υψίστου· διότι μόνο σε αυτούς βρίσκει τόπο η φωνή του Θεού που λέει: «Θα κατοικήσω μέσα σε αυτούς και θα περπατήσω ανάμεσά τους· και θα είμαι ο Θεός τους, και αυτοί θα είναι ο λαός μου».

Λ'. ΠΕΡΙ ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΣΟΦΙΣΤΕΙΑΣ Και σε εμάς έχει ειπωθεί για κάθε ανθρώπινη σοφιστεία: «Διότι η σοφία αυτού του κόσμου είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Επειδή έχει γραφεί: Θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών, και τη σύνεση των συνετών θα αθετήσω. Πού είναι ο σοφός; Πού ο γραμματέας; Πού ο συζητητής αυτού του αιώνα;». Αλλά και για το ότι εκείνοι που φιλοσοφούν κατά Θεόν δεν πρέπει να έχουν κανένα μικρόπρεπο φρόνημα, διδασκόμαστε σε όσα έχουν ειπωθεί: «Επειδή εμείς δεν προσέχουμε τα βλεπόμενα, αλλά τα μη βλεπόμενα· διότι τα βλεπόμενα είναι πρόσκαιρα, ενώ τα μη βλεπόμενα αιώνια». Και για το ότι η κακία περιστρέφεται γύρω από τη γη και τον θνητό βίο, λέει κάπου ο θείος λόγος: «Εξαγοραζόμενοι τον καιρόν, διότι οι ημέρες είναι πονηρές·» και: «Αρκετή είναι στην ημέρα η κακία της». Λέει δε και ο προφήτης: «Η κατάρα και η κλοπή και η μοιχεία και ο φόνος έχουν διαχυθεί πάνω στη γη, και αίματα αναμειγνύονται με αίματα». Για το ότι πρέπει να φύγουμε από εδώ προς τον Θεό λέει ο Μωυσής: «Οπίσω Κυρίου του Θεού σου θα πορευθείς και σε Αυτόν θα προσκολληθείς». Ο ίδιος δε διδάσκει να μιμούμαστε τον Θεό, λέγοντας: «Άγιοι θα είστε, διότι ο Κύριος ο Θεός ημών είναι άγιος». Γνωρίζοντας δε και ο Δαβίδ ότι ο Θεός είναι δίκαιος και παροτρύνοντάς μας να γίνουμε και εμείς οι ίδιοι μιμητές του, λέει: «Δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη».

Πόσα είναι τα προσκυνούμενα που βρίσκουμε στην Αγία Γραφή και με πόσους τρόπους προσφέρουμε προσκύνηση στα κτίσματα; Πρώτον μεν, εκείνα στα οποία αναπαύεται ο Θεός, ο μόνος άγιος και «αυτός που αναπαύεται στους αγίους», όπως στην αγία Θεοτόκο και σε όλους τους αγίους. Αυτοί δε είναι εκείνοι που εξομοιώθηκαν όσο το δυνατόν με τον Θεό, τόσο εξαιτίας της δικής τους προαιρέσεως όσο και εξαιτίας της ενοικήσεως και της συνεργείας του Θεού, οι οποίοι και ονομάζονται αληθινά θεοί, όχι κατά φύση, αλλά κατά χάρη (θέσει), όπως ακριβώς πυρ ονομάζεται ο πυρακτωμένος σίδηρος, όχι κατά φύση, αλλά κατά θέση και μέθεξη του πυρός. Διότι λέγει: «Να είστε άγιοι, επειδή εγώ είμαι άγιος». Αυτό είναι το πρώτο, η προαίρεση. Έπειτα, σε καθέναν που επιλέγει με την προαίρεσή του το αγαθό, ο Θεός συνεργεί προς το αγαθό· έπειτα «θα κατοικήσω μέσα τους και θα συναναστραφώ μαζί τους», και «είμαστε ναοί του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα μας»· έπειτα «τους έδωσε εξουσία εναντίον των ακαθάρτων πνευμάτων, ώστε να τα εκβάλλουν και να θεραπεύουν κάθε νόσο και κάθε ασθένεια», και «όσα κάνω εγώ, θα τα κάνετε και εσείς, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνετε»· έπειτα «ζω εγώ», λέγει ο Κύριος, «ότι θα δοξάσω εκείνους που με δοξάζουν», και «εφόσον συμπάσχουμε, ώστε και να συνδοξαστούμε», και «ο Θεός στάθηκε σε σύναξη θεών· και ανάμεσα σε θεούς θα κρίνει».