Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 21:17

Ερώτηση Β'. Αν είναι ακίνδυνο να ιερουργεί κάποιος που δεν έχει καθαρίσει την καρδιά του από πονηρή συνείδηση, ή από ακαθαρσία, ή από μολυσμό. Απάντηση. Ο Μωυσής, δίνοντας έναν τύπο στους ανθρώπους εκείνης της εποχής, αλλά και για δική μας νουθεσία, στον νόμο που δόθηκε από τον Θεό γράφει: «Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή λέγοντας: Μίλησε στον Ααρών λέγοντας: Κάθε άνθρωπος από το γένος σου, σε όλες τις γενεές σας, ο οποίος έχει επάνω του κάποιο ψεγάδι (σωματικό ελάττωμα), δεν θα προσέλθει για να προσφέρει τα δώρα στον Θεό του· διότι κάθε άνθρωπος που έχει επάνω του ψεγάδι, δεν θα προσέλθει»· και στα επόμενα ερμηνεύει το ψεγάδι: όχι μόνο ως την ύπαρξη περιττών μελών, ούτε ως τη συντριβή (ακρωτηριασμό) κάποιου μέλους, έστω κι αν το ελάττωμα σε κάποιο μέρος του σώματος δεν εμποδίζει τόσο πολύ την ομαλή λειτουργία, αλλά παραβλάπτει την ευπρέπεια ή την αρτιμέλεια. Ο Κύριος όμως, λέγοντας: «Κάτι μεγαλύτερο από το ιερό βρίσκεται εδώ», μας διδάσκει ότι τόσο πιο ασεβής είναι εκείνος που τολμά να ιερουργεί το σώμα του Κυρίου, ο Οποίος πρόσφερε τον εαυτό Του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό εις οσμήν ευωδίας, όσο το σώμα του μονογενούς Υιού του Θεού υπερέχει των κριαριών και των ταύρων· όχι βέβαια συγκριτικά, διότι η υπεροχή Του είναι ασύγκριτη.

Παρότι έχουν θεσπιστεί με θεία αποκάλυψη αναρίθμητα πράγματα για αυτούς, σχετικά με τη λειτουργία και τους καθαρισμούς, και για την ακριβή μέριμνα ώστε να ζουν απόλυτα σύμφωνα με τον νόμο και άψογα με σκοπό τη νοητή κοσμιότητα, θεωρώ ότι πρέπει, πριν από όλα τα άλλα, να αναφέρω το εξής. ΠΑΛΛ. Τι εννοείς; ΚΥΡ. Αφιέρωμα στον Θεό και εκλεκτή από όλες τις φυλές ήταν η φυλή που προερχόταν από το αίμα του Λευί, και ο νόμος παραχωρούσε στο γένος αυτό την άσκηση της ιεροσύνης, επειδή ο Θεός του απένειμε αυτό το εξαιρετικό προνόμιο. Όμως, δεν άφηνε το πλήθος των ιερέων εντελώς ανεξέταστο, ούτε ανέθετε το λειτούργημα αυτό απλώς στον οποιονδήποτε επειδή απλώς προερχόταν από το αίμα του Λευί. Αντιθέτως, διέταζε να γίνεται πολύ αυστηρή και λεπτομερής εξέταση, μήπως τυχόν, εάν συνέβαινε κάποιος να πάσχει από κάποιο από τα κατακριτέα ελαττώματα, καταστεί ανεπιθύμητος στον Θεό, και κάνει την προσέλευσή του ελαττωματική, και, σαν να εισέρχεται με άπλυτα πόδια στη Σκηνή του Μαρτυρίου, προκαλέσει τη θεία οργή ακόμα και άθελά του. Γράφεται λοιπόν και πάλι στο Λευιτικό: «Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: Πες στον Ααρών: Κάθε άνθρωπος από το γένος σου, σε όλες τις γενεές σας, ο οποίος έχει επάνω του κάποιο ψεγάδι, δεν θα προσέρχεται για να προσφέρει τα δώρα του Θεού του.»

Είναι δυνατόν, λοιπόν, από αυτά να κατανοήσουμε ότι ο Δημιουργός των όλων δεν θα νομοθετούσε για τη φύση του ανθρώπου με βάση ανεπιθύμητα ελαττώματα, ούτε θα απέβαλλε ως ανίερο από την καθορισμένη σε αυτόν λειτουργία εκείνον που έπασχε σωματικά. Απεναντίας, χρησιμοποιώντας πάλι τα σωματικά ως τύπο, μας οδηγεί σε πιο εκλεπτυσμένες σκέψεις, και υποδεικνύει την πολυμορφία των παθών της ψυχής, δίνοντάς μας να κατανοήσουμε ότι το πράγμα αυτό είναι θεομίσητο. Διότι, μήπως δεν είπε και ο θεσπέσιος Παύλος ότι όσους επιλέγονται για την ιερωσύνη πρέπει να τους συνοδεύει η ένδοξη εκτίμηση για όλα τα αξιοθαύμαστα έργα τους; «Για να είναι», λέει, «τέλειος ο άνθρωπος του Θεού, πλήρως καταρτισμένος για κάθε αγαθό έργο». Αλλά και υποστήριξε με μεγάλη σαφήνεια ότι και ο επίσκοπος πρέπει να είναι ακατηγόρητος, και τήρησε μεγάλη ακρίβεια σε αυτά τα ζητήματα. ΠΑΛΛ. Συμφωνώ. Ποια μπορεί λοιπόν να είναι η σημασία για καθένα από τα ασθενήματα που απαριθμήσαμε προηγουμένως; Να ξέρεις καλά ότι θα ήθελα πολύ να το μάθω. ΚΥΡ. Εμπρός λοιπόν, ας τα πάρουμε με τη σειρά και αναλύοντάς τα ως είδη, ας εκθέσουμε όσα μας έρχονται στον νου: «Άνθρωπος», λέει, «στις γενεές σας, από το γένος σου, στον οποίο αν υπάρχει κάποιο ψεγάδι, δεν θα προσέλθει να προσφέρει τα δώρα του Θεού του». Ασφαλής ο λόγος, πικρή η θεία προσταγή. Διότι ο νόμος δεν έχει τεθεί μόνο για όσους κατάγονταν τότε από τον Ααρών, αλλά επεκτείνεται σε όλο το γένος, και ισχύει για κάθε ιερατικό αίμα, και διαρκεί σε όλους τους χρόνους.

Διότι δεν θα προσέλθει, λέει, για να προσφέρει τα δώρα του Θεού, άνθρωπος τυφλός ή χωλός. Αυτό λοιπόν καθαυτό, ακόμη και αν εννοηθεί σωματικά, έχει πολλή ασχήμια· διότι, όταν τα μάτια έχουν καταστραφεί, και το πόδι δεν στηρίζεται σταθερά και δεν μπορεί να βαδίσει ίσια, πώς δεν είναι προτιμότερο να μένει ήσυχος, εφόσον δεν γνωρίζει καν πού πρέπει να πάει ο ιερέας, παρά να προχωρά προκαλώντας τον περίγελο, χρησιμοποιώντας ξένο πόδι και ξένα μάτια;

Γι' αυτό, λοιπόν, αληθεύει σ' αυτούς ο λόγος που ψάλλεται δια στόματος του προφήτη: «Έχουν μάτια και δεν βλέπουν». Διότι το να βλέπει κανείς δεν ωφελεί σε τίποτα, εάν δεν προνοεί να βλέπει υγιώς, όπως ακριβώς βέβαια ορθώς λέγαμε ότι η χωλότητα και το κάταγμα του ποδιού πρέπει να τίθενται σε ίση μοίρα. Διότι δεν διαφέρει απολύτως σε τίποτα το να μην μπορεί κάποιος να βαδίσει καθόλου, από το να μη βαδίζει ενδεχομένως υγιώς, εννοώντας βεβαίως την πορεία στην πρακτική ζωή και την οδό των έργων. ΠΑΛΛ. Ορθά ομιλείς. ΚΥΡ. «Δεν θα προσέλθει όμως να ιερουργήσει άνθρωπος, ο οποίος έχει πάνω του άγρια ψώρα, ή λειχήνα, ή έχει μόνο έναν όρχι, ή όποιος έχει επάνω του οποιοδήποτε ψεγάδι». Με την άγρια ψώρα, λοιπόν, πρέπει να παρομοιάσουμε τα πλέον έκτοπα από τα πάθη, τα οποία κατακλύζουν τον νου με δριμύτερα ρεύματα, ξεπερνούν κάθε μέτρο, και έχουν μεν την αρχή τους στην ηδονή, καταλήγουν όμως σε πικρό τέλος. Ή μήπως δεν υποστηρίζεις ότι σε καθένα από τα σφάλματα παρατηρείται τόσο ένα μέτρο όσο και μια αμετρία του κακού; ΠΑΛΛ. Τι εννοείς; ΚΥΡ. Αυτός που ηττάται από τη σωματική ηδονή, δεν θα μπορούσε να το πάθει αυτό και σε μέτριο βαθμό και υπέρμετρα; Διότι κάποιοι μεν απλώς ηττώνται και νοσούν περιορισμένα, ενώ άλλοι φτάνουν στο έσχατο άκρο του κακού, και νοσούν από μια ασυγκράτητα εξαγριωμένη ηδονή, ώστε να διολισθήσουν πέρα και από τα ίδια τα κατά φύσιν πάθη. ΠΑΛΛ. Κατανοώ αυτό που λες. ΚΥΡ.

Από τα ερπετά της γης λέγει ότι είναι ακάθαρτα τα εξής: η γαλή, ο ποντικός, ο χερσαίος κροκόδειλος, η μυγαλίς, και ο χαμαιλέοντας, ο ασκαλαβώτης, η σαύρα και ο ασπάλακας. Διότι περί του όφεως και των ομοίων με αυτόν είναι περιττό να γίνει μνεία· καθώς ήταν σε όλους φανερό ότι αυτά είναι βδελυρά και μισητά. Ομοίως δε περί αυτών έκανε μνεία και στο Δευτερονόμιο. Ακόμη, περιέχει διατάξεις περί των θνησιμαίων ως απαγορευμένων, ομοίως και περί του αίματος, και περί των γυναικών που γεννούν. Και εάν κάποιος έχει σπερματική ρύση, θα είναι ακάθαρτος για επτά ημέρες. Και περί της περιτομής του βρέφους κατά την όγδοη ημέρα. Και περί της αφέδρου, και περί της διαφοράς στον καθαρισμό των γυναικών αναλόγως του εάν γεννούν άρρεν ή θήλυ. Και νόμο περί της λέπρας και του καθαρισμού από αυτήν, και περί αυτών που πάσχουν από γονόρροια και περί της σπερματικής εκροής. Περί ευλαβείας, περί του αποπομπαίου και περί νηστείας· και περί του ότι δεν πρέπει να συνάπτονται άτακτες συζυγίες, και περί νομίμων και αθέσμων γάμων, και ότι ο ιερέας δεν πρέπει να λαμβάνει ως σύζυγο χήρα ή διαζευγμένη, αλλά παρθένο και παντελώς ακηλίδωτη. Και περί της θυγατέρας ιερέως που εκπορνεύεται. Και περί του ότι ο ιερέας πρέπει να είναι άμωμος. Και περί των προσφερομένων δώρων. Περί των σαββάτων, των εορτών, της εορτής του Πάσχα, της Σκηνοπηγίας και των Σαλπίγγων.