Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 21:18

Ερώτηση Β'. Αν είναι ακίνδυνο να ιερουργεί κάποιος που δεν έχει καθαρίσει την καρδιά του από πονηρή συνείδηση, ή από ακαθαρσία, ή από μολυσμό. Απάντηση. Ο Μωυσής, δίνοντας έναν τύπο στους ανθρώπους εκείνης της εποχής, αλλά και για δική μας νουθεσία, στον νόμο που δόθηκε από τον Θεό γράφει: «Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή λέγοντας: Μίλησε στον Ααρών λέγοντας: Κάθε άνθρωπος από το γένος σου, σε όλες τις γενεές σας, ο οποίος έχει επάνω του κάποιο ψεγάδι (σωματικό ελάττωμα), δεν θα προσέλθει για να προσφέρει τα δώρα στον Θεό του· διότι κάθε άνθρωπος που έχει επάνω του ψεγάδι, δεν θα προσέλθει»· και στα επόμενα ερμηνεύει το ψεγάδι: όχι μόνο ως την ύπαρξη περιττών μελών, ούτε ως τη συντριβή (ακρωτηριασμό) κάποιου μέλους, έστω κι αν το ελάττωμα σε κάποιο μέρος του σώματος δεν εμποδίζει τόσο πολύ την ομαλή λειτουργία, αλλά παραβλάπτει την ευπρέπεια ή την αρτιμέλεια. Ο Κύριος όμως, λέγοντας: «Κάτι μεγαλύτερο από το ιερό βρίσκεται εδώ», μας διδάσκει ότι τόσο πιο ασεβής είναι εκείνος που τολμά να ιερουργεί το σώμα του Κυρίου, ο Οποίος πρόσφερε τον εαυτό Του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό εις οσμήν ευωδίας, όσο το σώμα του μονογενούς Υιού του Θεού υπερέχει των κριαριών και των ταύρων· όχι βέβαια συγκριτικά, διότι η υπεροχή Του είναι ασύγκριτη.

Διότι δεν θα προσέλθει, λέει, για να προσφέρει τα δώρα του Θεού, άνθρωπος τυφλός ή χωλός. Αυτό λοιπόν καθαυτό, ακόμη και αν εννοηθεί σωματικά, έχει πολλή ασχήμια· διότι, όταν τα μάτια έχουν καταστραφεί, και το πόδι δεν στηρίζεται σταθερά και δεν μπορεί να βαδίσει ίσια, πώς δεν είναι προτιμότερο να μένει ήσυχος, εφόσον δεν γνωρίζει καν πού πρέπει να πάει ο ιερέας, παρά να προχωρά προκαλώντας τον περίγελο, χρησιμοποιώντας ξένο πόδι και ξένα μάτια;

Εκτός αν αξίζει να αναφωνήσει κανείς προς αυτούς που έχουν υποστεί τέτοια βλάβη: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα.» Κατηγορούσε δε και ο ίδιος ο Χριστός τα πλήθη των Ιουδαίων, επειδή δεν ανέχονταν να κάνουν ευθείες τις οδούς τους ως προς αυτόν, αλλά μάλλον τις είχαν εκτρέψει προς τη χωλότητα, και είχαν γλιστρήσει από τους ορθούς λογισμούς. «Διότι,» λέει, «ξένοι υιοί με εξαπάτησαν· ξένοι υιοί πάλιωσαν, και χώλαναν απομακρυνόμενοι από τα μονοπάτια τους.» Βρίσκονται λοιπόν σε ίση μοίρα μεταξύ τους και πάρα πολύ κοντά, ως προς την ομοιότητα των παθών, η χωλότητα του νου και η τυφλότητα· διότι η μία καταβιβάζει στην αχρηστία αυτό που είναι πολύτιμο στη σύνεση, και η άλλη την ευρωστία στα αγαθά έργα. Επιπλέον, ο νόμος όρισε ότι πρέπει να απορρίπτεται αυτός που έχει κολοβωμένη μύτη, και μαζί του αυτός που έχει κομμένα αυτιά. Και θα μπορούσε κανείς να εφαρμόσει σε αυτούς τον εξής λόγο.

Γι' αυτό, λοιπόν, αληθεύει σ' αυτούς ο λόγος που ψάλλεται δια στόματος του προφήτη: «Έχουν μάτια και δεν βλέπουν». Διότι το να βλέπει κανείς δεν ωφελεί σε τίποτα, εάν δεν προνοεί να βλέπει υγιώς, όπως ακριβώς βέβαια ορθώς λέγαμε ότι η χωλότητα και το κάταγμα του ποδιού πρέπει να τίθενται σε ίση μοίρα. Διότι δεν διαφέρει απολύτως σε τίποτα το να μην μπορεί κάποιος να βαδίσει καθόλου, από το να μη βαδίζει ενδεχομένως υγιώς, εννοώντας βεβαίως την πορεία στην πρακτική ζωή και την οδό των έργων. ΠΑΛΛ. Ορθά ομιλείς. ΚΥΡ. «Δεν θα προσέλθει όμως να ιερουργήσει άνθρωπος, ο οποίος έχει πάνω του άγρια ψώρα, ή λειχήνα, ή έχει μόνο έναν όρχι, ή όποιος έχει επάνω του οποιοδήποτε ψεγάδι». Με την άγρια ψώρα, λοιπόν, πρέπει να παρομοιάσουμε τα πλέον έκτοπα από τα πάθη, τα οποία κατακλύζουν τον νου με δριμύτερα ρεύματα, ξεπερνούν κάθε μέτρο, και έχουν μεν την αρχή τους στην ηδονή, καταλήγουν όμως σε πικρό τέλος. Ή μήπως δεν υποστηρίζεις ότι σε καθένα από τα σφάλματα παρατηρείται τόσο ένα μέτρο όσο και μια αμετρία του κακού; ΠΑΛΛ. Τι εννοείς; ΚΥΡ. Αυτός που ηττάται από τη σωματική ηδονή, δεν θα μπορούσε να το πάθει αυτό και σε μέτριο βαθμό και υπέρμετρα; Διότι κάποιοι μεν απλώς ηττώνται και νοσούν περιορισμένα, ενώ άλλοι φτάνουν στο έσχατο άκρο του κακού, και νοσούν από μια ασυγκράτητα εξαγριωμένη ηδονή, ώστε να διολισθήσουν πέρα και από τα ίδια τα κατά φύσιν πάθη. ΠΑΛΛ. Κατανοώ αυτό που λες. ΚΥΡ.

Και πάλι τον μεν θυμό υποδηλώνει μέσω του στήθους· την δε ενέργειά του μέσω του λοβού του ήπατος, στο οποίο έχει πήξει η πικρή και δριμύτατη χολή. Εκείνος που ιερουργεί στον Θεό μέσω του ευσεβούς λόγου τις καρδιές των άλλων, στις οποίες αναλογεί το στήθος· και την πρακτική τους δύναμη, στην οποία αναλογεί ο βραχίονας, αφού την αφιερώσει στην εφαρμογή των εντολών, έχει γίνει ιερέας, λαμβάνοντας από εκείνους που προσφέρουν τον εαυτό τους ως θυσία στον Θεό, το στήθος και τον βραχίονα. Ακατάλληλος για ιερουργία είναι ο τυφλός κατά τον νου, και ο χωλός, επειδή δεν ορθοποδεί στον βίο και στα δόγματα· και εκείνος που έχει κολοβωμένη μύτη, επειδή δεν διαθέτει τέλεια διάκριση. Σύντριμμα δε χεριού και ποδιού είναι η θραύση της δύναμης να εργάζεται κανείς τα καλά και να βαδίζει προς τα αγαθά. Κυρτός είναι εκείνος που είναι σκυμμένος προς τα κάτω και δεν μπορεί να ανασηκώσει το βλέμμα του από τα γήινα. Έφηλος (αυτός που έχει κηλίδες) είναι εκείνος που από κάποιο νόσημα έχει μελανιάσει η όψη του δέρματός του, τέτοιος ακριβώς είναι αυτός που έχει σκοτεινιάσει στην ψυχή από το αμάρτημα. Και αυτός που έχει άρρωστα μάτια είναι εκείνος που βλέπει μεν, αλλά όχι υγιώς, όπως ακριβώς οι αιρετικοί, οι οποίοι πιστεύουν μεν ότι υπάρχει Θεός, δεν δογματίζουν όμως υγιώς για Αυτόν.

Από τα ερπετά της γης λέγει ότι είναι ακάθαρτα τα εξής: η γαλή, ο ποντικός, ο χερσαίος κροκόδειλος, η μυγαλίς, και ο χαμαιλέοντας, ο ασκαλαβώτης, η σαύρα και ο ασπάλακας. Διότι περί του όφεως και των ομοίων με αυτόν είναι περιττό να γίνει μνεία· καθώς ήταν σε όλους φανερό ότι αυτά είναι βδελυρά και μισητά. Ομοίως δε περί αυτών έκανε μνεία και στο Δευτερονόμιο. Ακόμη, περιέχει διατάξεις περί των θνησιμαίων ως απαγορευμένων, ομοίως και περί του αίματος, και περί των γυναικών που γεννούν. Και εάν κάποιος έχει σπερματική ρύση, θα είναι ακάθαρτος για επτά ημέρες. Και περί της περιτομής του βρέφους κατά την όγδοη ημέρα. Και περί της αφέδρου, και περί της διαφοράς στον καθαρισμό των γυναικών αναλόγως του εάν γεννούν άρρεν ή θήλυ. Και νόμο περί της λέπρας και του καθαρισμού από αυτήν, και περί αυτών που πάσχουν από γονόρροια και περί της σπερματικής εκροής. Περί ευλαβείας, περί του αποπομπαίου και περί νηστείας· και περί του ότι δεν πρέπει να συνάπτονται άτακτες συζυγίες, και περί νομίμων και αθέσμων γάμων, και ότι ο ιερέας δεν πρέπει να λαμβάνει ως σύζυγο χήρα ή διαζευγμένη, αλλά παρθένο και παντελώς ακηλίδωτη. Και περί της θυγατέρας ιερέως που εκπορνεύεται. Και περί του ότι ο ιερέας πρέπει να είναι άμωμος. Και περί των προσφερομένων δώρων. Περί των σαββάτων, των εορτών, της εορτής του Πάσχα, της Σκηνοπηγίας και των Σαλπίγγων.

Και αυτό δεν το λέω υποθετικά, αλλά από όσα άκουσα τον Θεό να λέει στον Μωυσή, τον θεράποντά του: «Κάθε άνθρωπος», λέει, «από το σπέρμα του Ααρών του ιερέα, ο οποίος έχει πάνω του ψεγάδι, δεν θα πλησιάσει για να προσφέρει τη θυσία στον Θεό, διότι υπάρχει ψεγάδι σε αυτόν». Ψεγάδι δε στον άνθρωπο, λέει, υπάρχει όταν τύχει να είναι κουτσός ή μονόφθαλμος ή με ακρωτηριασμένο χέρι ή με κομμένο αυτί ή με σπασμένο πόδι ή χέρι ή καμπούρης ή με στίγματα, δηλαδή με παραμορφωμένα χείλη, ή χωρίς βλεφαρίδες, δηλαδή με άρρωστα μάτια, ή να έχει άγρια ψώρα ή λειχήνα ή να είναι μονόρχις. Και αυτά μεν αποτελούν ψεγάδι για τον άνθρωπο και εμποδίζονται από τον νόμο να πλησιάσουν το θείο θυσιαστήριο, ακόμη και αν αυτοί τυγχάνει να προέρχονται «από το σπέρμα του Ααρών». Εάν λοιπόν το ακούσιο ψεγάδι εμποδίζει την προσέγγιση στο θείο θυσιαστήριο, τι θα μπορούσαμε να πούμε για το εκούσιο ψεγάδι που επισωρεύεται από τις αμαρτίες; Ψεγάδι δε ζώου που απαγορεύεται από τον νόμο να προσφερθεί ως θυσία στον Θεό, είναι το τυφλό, το τραυματισμένο, αυτό με κομμένο αυτί ή με κολοβωμένα κέρατα, αυτό που βγάζει εξογκώματα, αυτό που έχει ψώρα ή λειχήνα ή συνθλιμμένους ή αποκομμένους όρχεις, τα οποία είναι απαράδεκτα για θυσία στον Θεό, διότι, όπως λέει, υπάρχει «ψεγάδι» και «ελαττώματα» σε αυτό.