Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 21:20

Διότι το να μην έχει κανείς καθόλου τη δύναμη να πράξει κάτι από τα αγαθά, θα θεωρηθεί ισοδύναμο με το να μην πράττει ορθά. Και εύλογα θα μπορούσε να διαφανεί ότι η μεν χωλότητα υποδηλώνει την παντελή αδυναμία, ενώ το σύντριμμα την έλλειψη υγιούς δράσης. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Έτσι φαίνεται. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Τον κυρτό δε, και αυτόν που έχει στίγματα, και αυτόν που έχει πάθηση στα μάτια, τους συγκαταλέγει πάλι μεταξύ των πλέον ακατάλληλων.

Και λέμε ότι «κυρτός» είναι εκείνος που, τρόπον τινά, έχει σκύψει, βλέπει προς τα κάτω με τον νου του, έχει κλίνει προς τα πάθη της σάρκας, προσηλώνει τον οφθαλμό του, προφανώς τον νοητό, στα επίγεια και φθάνει πλέον σε τέτοιο σημείο φρονήματος, ώστε να μισεί την ανόρθωση, δηλαδή την υποχρέωση να φρονεί τα άνω. Σε αυτά θα μπορούσαν να ενταχθούν και τα εγκλήματα των Ιουδαίων, για τους οποίους έχει γραφεί: «Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, και τη ράχη τους σύγκαμψε για πάντα». Και «έφηλο» λέμε εκείνον που φέρει στα μέτωπά του τη λεγόμενη εφηλίδα. Και αυτή η πάθηση είναι ένα είδος που μαυρίζει την όψη της επιφάνειας του δέρματος. Στερεί δε από εκείνους που θα την πάθουν ακόμη και τη δυνατότητα να περάσουν απαρατήρητοι, καθώς αναδύεται πάνω στα ίδια τα φρύδια και εξαπλώνεται σε ολόκληρο το πρόσωπο.

"Έφηλος" λοιπόν είναι ο τέτοιος άνθρωπος σωματικά, ενώ πνευματικά υποδηλώνει τον αναιδή, ξεκάθαρα και απροκάλυπτα, και σαν να μην έχει πρόσωπο καθαρό, αλλά να είναι σε όλους φανερή η ασχήμια του βίου του, σαν να αγνοεί ίσως ακόμη και εκείνο που ορθά ειπώθηκε από κάποιον από τους σοφούς: "Οι σοφοί κρύβουν τις δικές τους ντροπές". ΠΑΛΛ. Τι εννοείς; ΚΥΡ. Διότι, ω Παλλάδιε, δεν είναι άπειρα τα πάθη που υπάρχουν μέσα μας; ΠΑΛΛ. Ναι· τι σημαίνει λοιπόν αυτό; ΚΥΡ. Ότι, ω γενναίε μου, ο καθένας νοσεί από ό,τι νοσεί, αλλά πολλές φορές επειδή νικιέται από τη ντροπή απέναντι στους αδελφούς, καταβάλλει μεγάλη σπουδή και φροντίδα και για το να φαίνεται υγιής και για το να μένουν απαρατήρητα τα κακά του. ΠΑΛΛ. Σωστά τα λες. ΚΥΡ. Εάν όμως κάποιος έφτανε σε τέτοιο βαθμό αναισχυντίας, ώστε να μην υπολογίζει καθόλου το να επιλέγει να αμαρτάνει ολοφάνερα, και να περιφρονήσει εντελώς τα βραβεία της κοσμιότητας, δεν θα θεωρούσε κάποιος ότι αυτός πλέον έχει απομακρυνθεί πολύ από το ιερό και άγιο γένος; ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ. Έφηλο λοιπόν αποκαλεί ο νόμος έναν τέτοιο άνθρωπο, ως κάποιον που δεν ξέρει να κρύβει και αφήνει να φαίνεται η αρρώστια και το πάθος που του συνέβη. Και "πτίλο στους οφθαλμούς" ονομάζει εκείνον που δεν στερείται καθόλου την όραση, αλλά δεν είναι σε θέση να βλέπει υγιώς. Τέτοιοι θα ήταν εκείνοι στους οποίους υπάρχει μεν η φρόνηση, όμως δεν φαίνεται να κατέχουν την προαίρεση να φρονούν ορθά.

Γι' αυτό, λοιπόν, αληθεύει σ' αυτούς ο λόγος που ψάλλεται δια στόματος του προφήτη: «Έχουν μάτια και δεν βλέπουν». Διότι το να βλέπει κανείς δεν ωφελεί σε τίποτα, εάν δεν προνοεί να βλέπει υγιώς, όπως ακριβώς βέβαια ορθώς λέγαμε ότι η χωλότητα και το κάταγμα του ποδιού πρέπει να τίθενται σε ίση μοίρα. Διότι δεν διαφέρει απολύτως σε τίποτα το να μην μπορεί κάποιος να βαδίσει καθόλου, από το να μη βαδίζει ενδεχομένως υγιώς, εννοώντας βεβαίως την πορεία στην πρακτική ζωή και την οδό των έργων. ΠΑΛΛ. Ορθά ομιλείς. ΚΥΡ. «Δεν θα προσέλθει όμως να ιερουργήσει άνθρωπος, ο οποίος έχει πάνω του άγρια ψώρα, ή λειχήνα, ή έχει μόνο έναν όρχι, ή όποιος έχει επάνω του οποιοδήποτε ψεγάδι». Με την άγρια ψώρα, λοιπόν, πρέπει να παρομοιάσουμε τα πλέον έκτοπα από τα πάθη, τα οποία κατακλύζουν τον νου με δριμύτερα ρεύματα, ξεπερνούν κάθε μέτρο, και έχουν μεν την αρχή τους στην ηδονή, καταλήγουν όμως σε πικρό τέλος. Ή μήπως δεν υποστηρίζεις ότι σε καθένα από τα σφάλματα παρατηρείται τόσο ένα μέτρο όσο και μια αμετρία του κακού; ΠΑΛΛ. Τι εννοείς; ΚΥΡ. Αυτός που ηττάται από τη σωματική ηδονή, δεν θα μπορούσε να το πάθει αυτό και σε μέτριο βαθμό και υπέρμετρα; Διότι κάποιοι μεν απλώς ηττώνται και νοσούν περιορισμένα, ενώ άλλοι φτάνουν στο έσχατο άκρο του κακού, και νοσούν από μια ασυγκράτητα εξαγριωμένη ηδονή, ώστε να διολισθήσουν πέρα και από τα ίδια τα κατά φύσιν πάθη. ΠΑΛΛ. Κατανοώ αυτό που λες. ΚΥΡ.

Επομένως, σε κάθε ένα από τα κακά, αυτό που παρεκκλίνει υπερβολικά πέρα από κάθε λογική, και πέρα από τα συνηθισμένα και κοινώς αποδεκτά μέτρα, θα μπορούσε να ονομαστεί «άγρια ψώρα». «Λειχήνας» δε, επιπλέον, θα ονομαζόταν οποιοδήποτε πάθος, το οποίο διαρκώς εξαπλώνεται ευρέως και έχει ατελείωτη αύξηση προς το χειρότερο. Ο θείος νόμος, όμως, θέλει να περιορίζονται και να μειώνονται από εμάς τα πάθη που μας προσβάλλουν. Κάτι τέτοιο θα κατανοήσεις ακούγοντας: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος ανέβει επάνω σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου, διότι η θεραπεία θα καταπαύσει μεγάλες αμαρτίες». Διότι τα πάθη που μένουν ανεξέλεγκτα, έρπουν πάντοτε προς το αισχρότερο· καταλαμβάνουν δε την καρδιά και τον νου, και οδηγούν σε παντελή όλεθρο. Πρέπει λοιπόν το φαύλο να ελέγχεται από εμάς, καθώς η νήψη που υπάρχει μέσα μας το περιστέλλει με τις αναβάσεις προς το καλύτερο και το καταργεί λίγο-λίγο. «Μόνορχι» επίσης, νομίζω, αποκαλεί τον μισό άνδρα, και εκείνον που κατά κάποιον τρόπο έχει ελαττώσει την πλήρη ανδροπρέπειά του. Διότι, λέει, «Ούτε πόρνοι ούτε μαλακοί πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Θηλυπρεπείς ονομάζει τέτοιους ανθρώπους, διότι, αν και έλαβαν την ανδρική φύση, διαψεύδουν την ανδροπρέπεια, γινόμενοι μαλθακοί και στον νου και στο σώμα, και υποχωρώντας με τη θέλησή τους προς το άνανδρο και το θηλυπρεπές.

Και πάλι τον μεν θυμό υποδηλώνει μέσω του στήθους· την δε ενέργειά του μέσω του λοβού του ήπατος, στο οποίο έχει πήξει η πικρή και δριμύτατη χολή. Εκείνος που ιερουργεί στον Θεό μέσω του ευσεβούς λόγου τις καρδιές των άλλων, στις οποίες αναλογεί το στήθος· και την πρακτική τους δύναμη, στην οποία αναλογεί ο βραχίονας, αφού την αφιερώσει στην εφαρμογή των εντολών, έχει γίνει ιερέας, λαμβάνοντας από εκείνους που προσφέρουν τον εαυτό τους ως θυσία στον Θεό, το στήθος και τον βραχίονα. Ακατάλληλος για ιερουργία είναι ο τυφλός κατά τον νου, και ο χωλός, επειδή δεν ορθοποδεί στον βίο και στα δόγματα· και εκείνος που έχει κολοβωμένη μύτη, επειδή δεν διαθέτει τέλεια διάκριση. Σύντριμμα δε χεριού και ποδιού είναι η θραύση της δύναμης να εργάζεται κανείς τα καλά και να βαδίζει προς τα αγαθά. Κυρτός είναι εκείνος που είναι σκυμμένος προς τα κάτω και δεν μπορεί να ανασηκώσει το βλέμμα του από τα γήινα. Έφηλος (αυτός που έχει κηλίδες) είναι εκείνος που από κάποιο νόσημα έχει μελανιάσει η όψη του δέρματός του, τέτοιος ακριβώς είναι αυτός που έχει σκοτεινιάσει στην ψυχή από το αμάρτημα. Και αυτός που έχει άρρωστα μάτια είναι εκείνος που βλέπει μεν, αλλά όχι υγιώς, όπως ακριβώς οι αιρετικοί, οι οποίοι πιστεύουν μεν ότι υπάρχει Θεός, δεν δογματίζουν όμως υγιώς για Αυτόν.

Η άγρια ψώρα, κατά την πνευματική αναγωγή, είναι το δριμύ ρεύμα του πάθους που κατακλύζει την ψυχή, το οποίο ξεκινά μεν από την ηδονή, καταλήγει δε σε πικρό τέλος. Ο λειχήνας είναι κάθε λογής πάθος που έρπει στην ψυχή και επεκτείνεται προς το χειρότερο. Μόνορχις είναι αυτός που καρποφορεί κατά το ήμισυ.

Από τα ερπετά της γης λέγει ότι είναι ακάθαρτα τα εξής: η γαλή, ο ποντικός, ο χερσαίος κροκόδειλος, η μυγαλίς, και ο χαμαιλέοντας, ο ασκαλαβώτης, η σαύρα και ο ασπάλακας. Διότι περί του όφεως και των ομοίων με αυτόν είναι περιττό να γίνει μνεία· καθώς ήταν σε όλους φανερό ότι αυτά είναι βδελυρά και μισητά. Ομοίως δε περί αυτών έκανε μνεία και στο Δευτερονόμιο. Ακόμη, περιέχει διατάξεις περί των θνησιμαίων ως απαγορευμένων, ομοίως και περί του αίματος, και περί των γυναικών που γεννούν. Και εάν κάποιος έχει σπερματική ρύση, θα είναι ακάθαρτος για επτά ημέρες. Και περί της περιτομής του βρέφους κατά την όγδοη ημέρα. Και περί της αφέδρου, και περί της διαφοράς στον καθαρισμό των γυναικών αναλόγως του εάν γεννούν άρρεν ή θήλυ. Και νόμο περί της λέπρας και του καθαρισμού από αυτήν, και περί αυτών που πάσχουν από γονόρροια και περί της σπερματικής εκροής. Περί ευλαβείας, περί του αποπομπαίου και περί νηστείας· και περί του ότι δεν πρέπει να συνάπτονται άτακτες συζυγίες, και περί νομίμων και αθέσμων γάμων, και ότι ο ιερέας δεν πρέπει να λαμβάνει ως σύζυγο χήρα ή διαζευγμένη, αλλά παρθένο και παντελώς ακηλίδωτη. Και περί της θυγατέρας ιερέως που εκπορνεύεται. Και περί του ότι ο ιερέας πρέπει να είναι άμωμος. Και περί των προσφερομένων δώρων. Περί των σαββάτων, των εορτών, της εορτής του Πάσχα, της Σκηνοπηγίας και των Σαλπίγγων.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΣΤ΄. — Περί των εργολάβων (εκείνων που αναλαμβάνουν ξένες υποθέσεις για ίδιον όφελος) και των εντολέων, οι οποίοι εμπλέκουν τον εαυτό τους σε ξένες δίκες. «Όπως αυτός που πιάνει την ουρά του σκύλου, έτσι είναι και εκείνος που αναμιγνύεται σε ξένη δίκη.» «Το σχέδιο των πονηρών επιδιώκει την ανομία, για να καταστρέψει τους ταπεινούς με άδικα λόγια και να διασκορπίσει τα λόγια των φτωχών κατά την κρίση.» «Όποιος επιδιώκει την εργολαβία, θα περιπέσει σε κρίση.» «Για ζήτημα που δεν σε αφορά, μην ερίζεις.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΖ΄. — Περί των χρηστών επισκόπων και εκείνων που φυλάττουν τις εντολές του Θεού. «Κάθε άνθρωπος, ο οποίος φέρει πάνω του σωματικό ψεγάδι, δεν θα προσέλθει για να προσφέρει θυσία. Άνθρωπος τυφλός, ή χωλός, ή με κομμένη μύτη, ή ακρωτηριασμένος, ή εκείνος που έχει συντριβή στο χέρι ή στο πόδι, ή είναι καμπούρης, ή έχει λεύκωμα στους οφθαλμούς, ή πάσχει από ασθένεια των βλεφάρων, ή εκείνος που έχει πάνω του άγρια ψώρα, ή λειχήνα, ή είναι μονόρχις, δεν θα πλησιάσει για να προσφέρει θυσίες στον Κύριο, διότι φέρει ψεγάδι. Από τα άγια δώρα μπορεί να τρώει, όμως δεν θα προσέλθει στο καταπέτασμα και δεν θα πλησιάσει στο θυσιαστήριό μου.»

Και αυτό δεν το λέω υποθετικά, αλλά από όσα άκουσα τον Θεό να λέει στον Μωυσή, τον θεράποντά του: «Κάθε άνθρωπος», λέει, «από το σπέρμα του Ααρών του ιερέα, ο οποίος έχει πάνω του ψεγάδι, δεν θα πλησιάσει για να προσφέρει τη θυσία στον Θεό, διότι υπάρχει ψεγάδι σε αυτόν». Ψεγάδι δε στον άνθρωπο, λέει, υπάρχει όταν τύχει να είναι κουτσός ή μονόφθαλμος ή με ακρωτηριασμένο χέρι ή με κομμένο αυτί ή με σπασμένο πόδι ή χέρι ή καμπούρης ή με στίγματα, δηλαδή με παραμορφωμένα χείλη, ή χωρίς βλεφαρίδες, δηλαδή με άρρωστα μάτια, ή να έχει άγρια ψώρα ή λειχήνα ή να είναι μονόρχις. Και αυτά μεν αποτελούν ψεγάδι για τον άνθρωπο και εμποδίζονται από τον νόμο να πλησιάσουν το θείο θυσιαστήριο, ακόμη και αν αυτοί τυγχάνει να προέρχονται «από το σπέρμα του Ααρών». Εάν λοιπόν το ακούσιο ψεγάδι εμποδίζει την προσέγγιση στο θείο θυσιαστήριο, τι θα μπορούσαμε να πούμε για το εκούσιο ψεγάδι που επισωρεύεται από τις αμαρτίες; Ψεγάδι δε ζώου που απαγορεύεται από τον νόμο να προσφερθεί ως θυσία στον Θεό, είναι το τυφλό, το τραυματισμένο, αυτό με κομμένο αυτί ή με κολοβωμένα κέρατα, αυτό που βγάζει εξογκώματα, αυτό που έχει ψώρα ή λειχήνα ή συνθλιμμένους ή αποκομμένους όρχεις, τα οποία είναι απαράδεκτα για θυσία στον Θεό, διότι, όπως λέει, υπάρχει «ψεγάδι» και «ελαττώματα» σε αυτό.

Ερμηνεία. Ο μεν παλαιός νόμος πρόσταζε να μην έχουν κανένα ελάττωμα στο σώμα όσοι επρόκειτο να γίνουν ιερείς, αλλά να είναι άρτιοι, αρτιμελείς και αψεγάδιαστοι. «Διότι κάθε άνθρωπος», λέει, «ο οποίος έχει πάνω του ελάττωμα, δεν θα προσέλθει. Άνθρωπος τυφλός, ή χωλός, ή με κολοβωμένη μύτη, ή με κομμένο αυτί. Ή άνθρωπος που έχει υποστεί κάταγμα χεριού, ή κάταγμα ποδιού, ή είναι κυρτός, ή έχει κηλίδες ή πάθηση στα μάτια, ή άνθρωπος που πάσχει από άγρια ψώρα, ή είναι μονόρχης». Αλλά και αν μετά την είσοδο στην ιεροσύνη αποκτούσαν κάποιο τέτοιο ψεγάδι στο σώμα, έπαυαν να ιερουργούν. Ο νέος όμως νόμος της χάριτος του Ευαγγελίου δεν θεωρεί τέτοια ψεγάδια και κολοβώματα του σώματος ως εμπόδια της ιεροσύνης, αλλά μάλλον απαιτεί να έχουν την ψυχή καθαρή από κάθε ρύπο. Γι' αυτό και ο παρών Κανόνας λέει: