Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 24:7

Όπου δε υπάρχει περιτομή, εκεί υπάρχει και σίδηρος, και σπόγγοι, και τα παρεπόμενα. Όπου γίνεται αρτοποιία, εκεί υπάρχουν και κλίβανοι, εκεί και συλλογή φρυγάνων, και γενικά εργασία γι’ αυτούς, αυτή της αρτοποιίας. Στον μεν λαό των Ιουδαίων είχε απαγορευτεί να εργάζεται το Σάββατο· στους ιερείς όμως δεν ήταν απαγορευμένο. Γι’ αυτόν τον λόγο επιτρέπεται και σε εμάς και σε όλους να εργαζόμαστε το Σάββατο· διότι και εμείς όλοι είμαστε βασίλειο ιεράτευμα. Στο παρελθόν, λοιπόν, επιτρεπόταν στους ιερείς· επειδή πλέον και εμείς έχουμε γίνει βασίλειο ιεράτευμα και έθνος άγιο. Καθώς ο νόμος έγραφε: «Την ημέρα του Σαββάτου να τοποθετούνται οι δώδεκα άρτοι στην τράπεζα»· παρόλο λοιπόν που εκείνοι οι άρτοι ήταν αφιερωμένοι, από την τράπεζα ζητούσε ο Δαβίδ την τροφή. Και ο Αβιμέλεχ έλεγε: «Εάν οι νέοι έχουν διαφυλαχθεί καθαροί, απέχοντας τουλάχιστον από γυναίκα». Εδώ λοιπόν, ως παρέκβαση στον λόγο, συγκράτησε με ασφάλεια αυτό που ειπώθηκε, ω πιστέ, και κατανόησε τα λεγόμενά μου· και διατήρησε την αγνεία της σάρκας. Διότι εάν ο Αβιμέλεχ παρήγγειλε αυτά τότε, πώς να μην οφείλουμε να τα τηρούμε προσεκτικά;

Γι' αυτό λοιπόν φανέρωσε και την αρχή, δηλαδή την Κυριακή, ώστε να γνωρίζεις το τέλος της προηγούμενης. Ο Απόστολος, συνεπώς, γράφοντας για την πρώτη, λέει: «Όταν δε ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό αυτού»· και πάλι: «Στη συντέλεια των αιώνων». Επομένως, η μεν πρώτη έχει εκπληρωθεί και ολοκληρωθεί, όχι σε άλλον χρόνο παρά όπως έλεγαν οι προφήτες: «Στις έσχατες ημέρες θα εκχέω από το Πνεύμα μου». Και καθώς οι πρώτες ημέρες λαμβάνουν τέλος, δημιουργούνται άλλες, όπως λέει ο Ιερεμίας: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος». Αφού δε έλαβε τέλος η πρώτη, επακόλουθα έγινε η αρχή μιας άλλης· γι' αυτό μετά το Σάββατο αναστήθηκε ο Κύριος. Διότι ο Θεός δεν είχε δώσει προηγουμένως το Σάββατο για να αδρανούν οι άνθρωποι, Εκείνος που λέει: «Οι οδοί των αέργων είναι στρωμένες με αγκάθια», και ο οποίος προστάζει στο βιβλίο των Αριθμών: «Και την ημέρα του Σαββάτου θα προσφέρετε δύο αμνούς ενός έτους, αμώμους, και δύο δέκατα σεμιδάλεως ζυμωμένης με έλαιο για θυσία και σπονδή, και ολοκαύτωμα Σαββάτου κάθε Σάββατο, επιπλέον του παντοτινού ολοκαυτώματος». Και πάλι, λίγο πιο πριν στα ανωτέρω λέει: «Και θα επιθέσετε πάνω στο θύμα καθαρό λιβάνι και αλάτι, και θα είναι ως άρτοι εις ανάμνησιν, προκείμενοι στον Κύριο. Την ημέρα του Σαββάτου θα προτίθεται διαπαντός έναντι του Κυρίου ενώπιον των υιών Ισραήλ, ως αιώνια διαθήκη».

XIII. Αυτούς τους προτύπωσε ο νόμος, και τους προκήρυξαν επίσης οι προφήτες. Είναι γραμμένο λοιπόν στο Μωσαϊκό βιβλίο: «Και θα πάρετε σιμιγδάλι και θα το κάνετε δώδεκα άρτους και θα τους τοποθετήσετε σε δύο στοίβες πάνω στην καθαρή τράπεζα ενώπιον του Κυρίου και θα τοποθετήσετε πάνω στη στοίβα λιβάνι και αλάτι, και θα βρίσκονται ως άρτοι εις ανάμνησιν ενώπιον του Κυρίου». Διότι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι παρά ο Σωτήρας των όλων, ο Χριστός; Κατά μίμηση δε προς Αυτόν, άρτοι έχουν ονομαστεί και οι μακάριοι μαθητές. Επειδή, έχοντας γίνει μέτοχοι Εκείνου που μας τρέφει εις ζωήν αιώνιον, τρέφουν και αυτοί, μέσα από τα δικά τους συγγράμματα, εκείνους που πεινούν και διψούν για τη δικαιοσύνη. Και όπως ο Σωτήρας, όντας το αληθινό φως, ονόμασε φως και τους μαθητές: «Διότι εσείς είστε το φως του κόσμου», έτσι και Αυτός, όντας ο άρτος της ζωής, χάρισε στους δικούς Του μαθητές το να νοούνται στην τάξη των άρτων. Και πρόσεξε τη σοφία του νόμου. Διότι λέει ότι θα τοποθετήσετε πάνω στους άρτους λιβάνι και αλάτι. Το μεν λιβάνι είναι σύμβολο της ευωδίας, ενώ το αλάτι της συνέσεως και της φρόνησης. Και τα δύο αυτά ενυπήρχαν σε ύψιστο βαθμό στους αγίους αποστόλους. Διότι ο βίος τους ήταν ευώδης. Γι' αυτό και έλεγαν ότι «είμαστε η ευωδία του Χριστού προς τον Θεό», και επιπλέον ήταν και πάνσοφοι. Γι' αυτό και άκουγαν: «Εσείς είστε το αλάτι της γης».

Δεν είναι, λοιπόν, παράξενο αν και οι διάκονοί του μετασχηματίζονται σε αγγέλους δικαιοσύνης. Επομένως, εμείς κανέναν άλλον δεν γνωρίζουμε ούτε θα αποδεχτούμε, παρά μόνο εκείνους που έχουν ονομαστεί μέσα από τα ευαγγελικά κείμενα, και εκείνον που αναδείχθηκε μετά από αυτούς, τον σοφότατο Παύλο· για τον οποίο και ο ίδιος ο Σωτήρας μαρτύρησε λέγοντας: «Διότι αυτός είναι για μένα σκεύος εκλογής, για να βαστάξει το όνομά μου ενώπιον όλων των εθνών.» (A f. 94, H f. 293) Αυτούς, βέβαια, τους προτύπωνε ο νόμος, και τους προανήγγειλαν και οι προφήτες. Είναι γραμμένο, λοιπόν, στο Μωσαϊκό βιβλίο: «Και θα πάρετε σιμιγδάλι, και θα το κάνετε δώδεκα άρτους· και θα τους τοποθετήσετε σε δύο σειρές, πάνω στην καθαρή τράπεζα, ενώπιον του Κυρίου· και θα τοποθετήσετε πάνω στη σειρά λιβάνι και αλάτι· και θα είναι για άρτους, προκείμενα σε ανάμνηση για τον Κύριο.» Διότι, ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι παρά ο Σωτήρας των όλων Χριστός;

«Και θα τοποθετήσετε πάνω σε αυτά καθαρό λιβάνι και αλάτι, και θα αποτελούν ανάμνηση για τους άρτους που βρίσκονται ενώπιον του Κυρίου. Την ημέρα του Σαββάτου θα προσφέρονται διαρκώς ενώπιον του Κυρίου εκ μέρους των υιών Ισραήλ, ως αιώνια διαθήκη. Και θα ανήκουν στον Ααρών και στους γιους του. Και θα τα τρώνε σε άγιο τόπο, διότι αυτό είναι Άγια των αγίων γι' αυτούς, από τις θυσίες που προσφέρονται στον Κύριο, ως αιώνιος νόμος.» Στο δε βιβλίο των Αριθμών, παρουσιάζοντας πάλι ως έναν άρτο για εμάς αυτόν που προέρχεται από τον ουρανό και από εμάς - διότι ο Λόγος, ενώ ήταν από τη φύση του Θεός, έγινε σαν κι εμάς και κατοίκησε ανάμεσά μας - το υποδείκνυε λέγοντας προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Μίλησε στους υιούς Ισραήλ και πες τους: Όταν θα πορεύεστε προς τη γη στην οποία εγώ σας εισάγω, και συμβεί, όταν θα τρώτε από τους άρτους της γης, να ξεχωρίσετε μια αφιερωμένη προσφορά στον Κύριο, ως απαρχή από το ζυμάρι σας. Θα ξεχωρίσετε έναν άρτο ως προσφορά, όπως ακριβώς ξεχωρίζετε την προσφορά από το αλώνι, έτσι θα αφαιρέσετε την απαρχή από το ζυμάρι σας, και θα δώσετε στον Κύριο την προσφορά σε όλες τις γενεές σας.» Και μέσα από αυτά θα μπορούσε κανείς, χωρίς κόπο, να αντικρίσει το μυστήριο της αλήθειας.

«Και υπεράνω αυτής βρίσκονταν τα Χερουβίμ της δόξης, που επισκίαζαν το ιλαστήριο», για τα οποία δεν είναι δυνατόν να μιλήσουμε τώρα λεπτομερώς. ΠΑΛΛ. Εάν λοιπόν κάποιος επέλεγε να ρωτήσει από φιλομάθεια, και έλεγε ότι πρέπει να εξηγήσουμε τις αιτίες όλης της κατασκευής, ποια θα ήταν η δική μας απάντηση; ΚΥΡ. Ότι, ω Παλλάδιε, πρόσταξε να γίνουν άλλα μεν πριν από την κατασκευή της αγίας σκηνής, και άλλα μετά από αυτό. Διότι στο βιβλίο της Εξόδου, αν και πριν καν φανερωθούν οι τύποι σχετικά με την αγία σκηνή και πριν δοθούν τα προστάγματα για αυτήν, προανήγγειλε τον λόγο για τη χρυσή στάμνο, επειδή γνώριζε το μέλλον. Μετά όμως την ανέγερση ολόκληρης της σκηνής, στο βιβλίο των Αριθμών θα βρούμε ότι η ράβδος του Ααρών εισήχθη στα Άγια των Αγίων. Και στο βιβλίο του Λευιτικού ο Θεός νομοθέτησε επιπλέον σχετικά με τη λυχνία, αλλά και σχετικά με την τράπεζα που βρισκόταν στην πρώτη σκηνή. Επειδή δε ο σοφότατος Παύλος ήταν νομομαθής, δεν παραβλέπει απολύτως κανένα από τα γεγονότα, αλλά μνημονεύει και τα πρώτα, και τα μεσαία, και τα τελευταία. ΠΑΛΛ. Πολύ ορθά ομίλησες. Εξήγησε λοιπόν το καθένα με σαφήνεια και ευκρίνεια· διότι σίγουρα είναι βαθύ το νόημα που αφορά αυτά. ΚΥΡ. Ναι, ορθά ομιλείς. Διότι έτσι έχει το ζήτημα στην πραγματικότητα. Θα κάνω λοιπόν αρχή των διηγήσεων από τη στάμνο. Σαν βροχή λοιπόν έστελνε κάτω ο Θεός στους Ισραηλίτες το μάννα στην έρημο· διότι αυτό ήταν γι' αυτούς τροφή και άρτος άνωθεν και εξ ουρανού.