Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 25:3

Το ότι, πάλι, εμείς πρέπει να μην κάνουμε καμία εργασία το Σάββατο, αλλά να αναπαυόμαστε και να απέχουμε από καθετί που προκαλεί ιδρώτα και κόπο, θα το γνωρίσουμε και από άλλα (χωρία). Διότι στο βιβλίο της Εξόδου λέει: «Έξι έτη θα σπείρεις τη γη σου και θα συνάξεις τα γεννήματά της· στο δε έβδομο θα κάνεις άφεση και θα την αφήσεις ακαλλιέργητη». Και στο Λευιτικό: «Όταν εισέλθετε στη γη που εγώ σας δίνω, θα αναπαυθεί η γη που εγώ σας δίνω ως σάββατα στον Κύριο· έξι έτη θα σπείρεις τον αγρό σου, και έξι έτη θα κλαδέψεις το αμπέλι σου και θα συνάξεις τον καρπό του· στο δε έβδομο έτος θα υπάρξει ανάπαυση για τη γη, σάββατα στον Κύριο». Διότι δεν αναπαύει τη γη που δεν έχει αίσθηση των κόπων, ούτε βέβαια σε αυτήν κυρίως χάριζε τον σχετικό με αυτά νόμο, αλλά μέσω της αγρανάπαυσης της γης αποσκοπούσε στο να μην πρέπει να κοπιάζουν αυτοί που την κατέχουν. Διότι με πολλούς τρόπους μας προεσήμαινε την εορτή εν Χριστώ, κατά την οποία όσοι έζησαν με τον θείο φόβο, θα ανέλθουν σε παντελή και ολοκληρωμένη ελευθερία, που βρίσκεται στον αγιασμό και στην πλουσιότατη χάρη του Πνεύματος. Και αυτό πάλι θα το μάθουμε μέσα από τα ίδια τα μωσαϊκά εντάλματα. Διότι έχουν ως εξής: «Όταν σου πουληθεί ο αδελφός σου ή η αδελφή σου, ο Εβραίος ή η Εβραία, έξι έτη θα σε δουλεύσει, στο δε έβδομο έτος θα δοθεί άφεση».

Αποκλείστηκε λοιπόν το αρχαίο πλήθος των κληθέντων, επειδή νοσούσε από το έγκλημα της απιστίας, και αναφύτρωσε αντ' αυτού σαν νέος λαός, ο οποίος διαπρέπει αφενός με την πνευματική του δύναμη (διότι αυτό συμβολίζει ο μόσχος), και ευδοκιμεί τέλεια, σαν να βρίσκεται σε πλήρη ωριμότητα ηλικίας (διότι αυτό συμβολίζει ο κριός), έχοντας αφετέρου το εξαίρετο κάλλος της εν Χριστώ νηπιότητας και ακακίας (διότι αυτό συμβολίζει ο αμνός), έστω και αν νοηθεί σε τελειότατη πληθώρα. Διότι το να λέγεται ότι οι αμνοί είναι επτά, αυτό ακριβώς βεβαίως υποδηλώνει. Ακολουθεί δε και ο τράγος. Διότι εν Χριστώ ευδοκιμεί μέσω της πίστεως, ανεβαίνοντας ως οσμή ευωδίας προς τον Θεό, όπως έχουμε πει πολλές φορές. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Έτσι είναι. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Το ότι δε θα σαββατίσουμε εν Χριστώ, εισερχόμενοι στην ανάπαυση, επειδή πρέπει να σταματήσουμε τις κοσμικές ενασχολήσεις και να μην ανεχόμαστε πλέον τις γήινες φροντίδες, αλλά να εντρυφούμε μάλλον στον Κύριο, όπως έχει γραφτεί, και να έχουμε σε αυτόν τον εξαίρετο κλήρο, το αποσαφηνίζει λέγοντας στο Λευιτικό προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Μίλησε στους γιους του Ισραήλ και πες τους: Όταν εισέλθετε στη γη την οποία εγώ σας δίνω, και αναπαύσετε τη γη, την οποία εγώ σας δίνω, θα είναι Σάββατα για τον Κύριο. Έξι χρόνια θα σπέρνεις το χωράφι σου και έξι χρόνια θα κλαδεύεις το αμπέλι σου και θα μαζεύεις τον καρπό του, το έβδομο όμως έτος θα είναι Σάββατα. Ανάπαυση θα υπάρξει για τη γη σας, Σάββατα για τον Κύριο.»

Έχει τιμηθεί, λοιπόν, η έβδομη ημέρα, το Σάββατο, και για αυτόν τον λόγο ο έβδομος αριθμός θεωρείται τίμιος στους Ιουδαίους· κατά τον οποίο τελούνται η εορτή της Σκηνοπηγίας, η εορτή των Σαλπίγγων και η ημέρα του Ιλασμού. Επίσης, και το έβδομο έτος θεωρείται τίμιο σε αυτούς, το οποίο ονομάζεται έτος της αφέσεως. Διότι τους επιτρεπόταν να καλλιεργούν τη γη επί έξι έτη, ενώ κατά το έβδομο έτος έπρεπε να αρκούνται στα αυτοφυή προϊόντα, όταν κατείχαν τη Γη της Επαγγελίας. Έξι έτη υπηρετούσε ως δούλος ο Εβραίος και το έβδομο απελευθερωνόταν από τη δουλεία. Το εβδομηκοστό έτος έληξε για αυτούς η αιχμαλωσία. Ομοίως μπορεί κανείς να παρατηρήσει και τα καθ' ημάς. «Επτά φορές», αναφέρει, «θα πέσει ο δίκαιος και θα εγερθεί». Έτσι ενστερνιζόμαστε και εμείς την επτάδα. Ο έβδομος απόγονος από τη δημιουργία δεν γνώρισε θάνατο· αυτό αποτελεί μυστήριο της Εκκλησίας. Ο έβδομος από τον Αβραάμ, ο Μωυσής, έλαβε τον Νόμο. Αυτό σήμανε μεταβολή του τρόπου ζωής, κατάλυση της ανομίας, είσοδο της δικαιοσύνης, έλευση του Θεού, ευταξία στον κόσμο, νομοθέτηση των πρακτέων. Κατά την εβδομηκοστή έβδομη γενεά από τον Αδάμ, ο Χριστός φανερώθηκε. Γνωρίζει το μυστήριο της επτάδας ο Πέτρος: «Πόσες φορές θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;» Αποκρίθηκε ο Διδάσκαλος και ούτε Αυτός απομακρύνθηκε από τον αριθμό επτά, αλλά μίλησε μεν σύμφωνα με όσα γνώριζε ο μαθητής, πλην όμως ο Δεσπότης υπερέβη το μέτρο με τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. Στο ερώτημα «Πόσες φορές θα αμαρτήσει και θα συγχωρήσω;» δεν απάντησε: «έως έξι φορές» ή «έως οκτώ φορές». Έπειτα συμπλήρωσε: «Έως εβδομηκοντάκις επτά». Με την αύξηση αυτή δεν μετέπεσε σε άλλον αριθμό.