Πατερικές αναφορές στο ΛΕΥΙΤΙΚΟΝ 25:4

Το ότι, πάλι, εμείς πρέπει να μην κάνουμε καμία εργασία το Σάββατο, αλλά να αναπαυόμαστε και να απέχουμε από καθετί που προκαλεί ιδρώτα και κόπο, θα το γνωρίσουμε και από άλλα (χωρία). Διότι στο βιβλίο της Εξόδου λέει: «Έξι έτη θα σπείρεις τη γη σου και θα συνάξεις τα γεννήματά της· στο δε έβδομο θα κάνεις άφεση και θα την αφήσεις ακαλλιέργητη». Και στο Λευιτικό: «Όταν εισέλθετε στη γη που εγώ σας δίνω, θα αναπαυθεί η γη που εγώ σας δίνω ως σάββατα στον Κύριο· έξι έτη θα σπείρεις τον αγρό σου, και έξι έτη θα κλαδέψεις το αμπέλι σου και θα συνάξεις τον καρπό του· στο δε έβδομο έτος θα υπάρξει ανάπαυση για τη γη, σάββατα στον Κύριο». Διότι δεν αναπαύει τη γη που δεν έχει αίσθηση των κόπων, ούτε βέβαια σε αυτήν κυρίως χάριζε τον σχετικό με αυτά νόμο, αλλά μέσω της αγρανάπαυσης της γης αποσκοπούσε στο να μην πρέπει να κοπιάζουν αυτοί που την κατέχουν. Διότι με πολλούς τρόπους μας προεσήμαινε την εορτή εν Χριστώ, κατά την οποία όσοι έζησαν με τον θείο φόβο, θα ανέλθουν σε παντελή και ολοκληρωμένη ελευθερία, που βρίσκεται στον αγιασμό και στην πλουσιότατη χάρη του Πνεύματος. Και αυτό πάλι θα το μάθουμε μέσα από τα ίδια τα μωσαϊκά εντάλματα. Διότι έχουν ως εξής: «Όταν σου πουληθεί ο αδελφός σου ή η αδελφή σου, ο Εβραίος ή η Εβραία, έξι έτη θα σε δουλεύσει, στο δε έβδομο έτος θα δοθεί άφεση».

«Έξι έτη θα σπέρνεις τον αγρό σου, έξι έτη θα κλαδεύεις την άμπελό σου, και θα συνάξεις τον καρπό της· κατά δε το έβδομο έτος θα είναι Σάββατα, ανάπαυση θα υπάρξει στη γη, Σάββατα αφιερωμένα στον Κύριο». Αφού δε όρισε τον Σαββατισμό, προστάζοντας να αφήνεται η γη άσπαρτη και ακαλλιέργητη κατά το έβδομο έτος, προσθέτει πάλι: «Και θα αριθμήσεις για τον εαυτό σου επτά αναπαύσεις ετών, επτά φορές επτά έτη. Και θα είναι για εσένα οι επτά εβδομάδες ετών σαράντα εννέα έτη, θα διαγγείλετε με φωνή σάλπιγγας σε όλη τη γη σας, κατά τον έβδομο μήνα, τη δεκάτη του μηνός, την ημέρα του ιλασμού θα διαγγείλετε με σάλπιγγα σε όλη τη γη σας. Και θα αγιάσετε το έτος τον πεντηκοστό χρόνο, και θα διακηρύξετε άφεση πάνω στη γη σε όλους όσους την κατοικούν. Έτος αφέσεως θα είναι αυτό για εσάς, και θα επιστρέψει καθένας στην ιδιοκτησία του, και καθένας θα επιστρέψετε στην πατριά του».

Αποκλείστηκε λοιπόν το αρχαίο πλήθος των κληθέντων, επειδή νοσούσε από το έγκλημα της απιστίας, και αναφύτρωσε αντ' αυτού σαν νέος λαός, ο οποίος διαπρέπει αφενός με την πνευματική του δύναμη (διότι αυτό συμβολίζει ο μόσχος), και ευδοκιμεί τέλεια, σαν να βρίσκεται σε πλήρη ωριμότητα ηλικίας (διότι αυτό συμβολίζει ο κριός), έχοντας αφετέρου το εξαίρετο κάλλος της εν Χριστώ νηπιότητας και ακακίας (διότι αυτό συμβολίζει ο αμνός), έστω και αν νοηθεί σε τελειότατη πληθώρα. Διότι το να λέγεται ότι οι αμνοί είναι επτά, αυτό ακριβώς βεβαίως υποδηλώνει. Ακολουθεί δε και ο τράγος. Διότι εν Χριστώ ευδοκιμεί μέσω της πίστεως, ανεβαίνοντας ως οσμή ευωδίας προς τον Θεό, όπως έχουμε πει πολλές φορές. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Έτσι είναι. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Το ότι δε θα σαββατίσουμε εν Χριστώ, εισερχόμενοι στην ανάπαυση, επειδή πρέπει να σταματήσουμε τις κοσμικές ενασχολήσεις και να μην ανεχόμαστε πλέον τις γήινες φροντίδες, αλλά να εντρυφούμε μάλλον στον Κύριο, όπως έχει γραφτεί, και να έχουμε σε αυτόν τον εξαίρετο κλήρο, το αποσαφηνίζει λέγοντας στο Λευιτικό προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Μίλησε στους γιους του Ισραήλ και πες τους: Όταν εισέλθετε στη γη την οποία εγώ σας δίνω, και αναπαύσετε τη γη, την οποία εγώ σας δίνω, θα είναι Σάββατα για τον Κύριο. Έξι χρόνια θα σπέρνεις το χωράφι σου και έξι χρόνια θα κλαδεύεις το αμπέλι σου και θα μαζεύεις τον καρπό του, το έβδομο όμως έτος θα είναι Σάββατα. Ανάπαυση θα υπάρξει για τη γη σας, Σάββατα για τον Κύριο.»

Το χωράφι σου δεν θα το σπείρεις και το αμπέλι σου δεν θα το κλαδέψεις, και όσα φυτρώνουν από μόνα τους στο χωράφι σου δεν θα τα θερίσεις, και τα σταφύλια του αγιασμένου σου αμπελιού δεν θα τα τρυγήσεις· έτος αναπαύσεως θα είναι για τη γη. Και όσα παραγάγει η γη κατά την ανάπαυσή της θα αποτελούν τροφή για σένα, και για τον δούλο σου, και για τη δούλη σου, και για τον μισθωτό σου, και για τον ξένο που μένει μαζί σου· και για τα ζώα σου, και για τα άγρια θηρία που βρίσκονται στη γη σου, κάθε γέννημά της θα είναι για τροφή. Και θα μετρήσεις για τον εαυτό σου επτά αναπαύσεις ετών, δηλαδή επτά φορές επτά έτη· και θα είναι για σένα επτά εβδομάδες ετών, σαράντα εννέα έτη. Και θα διαλαλήσετε με ήχο σάλπιγγας σε όλη τη γη σας, τον έβδομο μήνα, τη δέκατη ημέρα του μήνα. Την ημέρα του εξιλασμού θα το διαλαλήσετε με σάλπιγγα σε όλη τη γη σας. Και θα αγιάσετε το έτος, το πεντηκοστό έτος, και θα διακηρύξετε άφεση πάνω στη γη για όλους τους κατοίκους της. Έτος αφέσεως θα είναι αυτό το χαρμόσυνο γεγονός για εσάς, και θα επιστρέψει ο καθένας στην ιδιοκτησία του, και ο καθένας θα επιστρέψει στην οικογένειά του.» Κατανοείς, λοιπόν, πώς ο νόμος επιτρέπει μεν το όργωμα και τη σπορά και τη φροντίδα των αμπελιών πριν από το έβδομο έτος; Έχει προστάξει, όμως, να απαλλάσσονται από τη φροντίδα αυτών κατά το έβδομο έτος. Διότι εμείς αναπαυόμαστε σαββατίζοντας εν Χριστώ και απομακρύνοντας τη φροντίδα των επιγείων, απέχοντας ολοκληρωτικά από τους μάταιους περισπασμούς. «

Το ίδιο δε θα μπορούσες να δεις να συμβαίνει και στα σώματα όσον αφορά τη ρώμη, διότι οι ιατροί δεν συνιστούν διαλείμματα και κάποιες αναπαύσεις από τις εργασίες μόνο για λόγους υγείας· διότι το συνεχές και πάντοτε μονότονο, και μάλιστα στις εργασίες, φαίνεται πως βλάπτει. Απόδειξη δε τούτου είναι το εξής: αν κάποιος τους υποσχόταν ότι θα καλλιεργήσει αυτήν ακριβώς τη γη κατά το έβδομο τούτο έτος πολύ περισσότερο από ό,τι προηγουμένως και ότι θα τους παραχωρούσε στο ακέραιο όλους τους καρπούς, με κανέναν τρόπο δεν θα το δέχονταν. Διότι δεν θεωρούν ότι μόνο οι ίδιοι πρέπει να απέχουν από τους κόπους (αν και, ακόμη κι αν το έπρατταν αυτό, δεν θα ήταν καθόλου παράδοξο), αλλά θεωρούν ότι πρέπει να δοθεί στην ίδια τη γη κάποια άνεση και ξεκούραση, ως μια νέα αρχή για τη μελλοντική φροντίδα και γεωργία. Επειδή, προς Θεού, τι θα τους εμπόδιζε κατά το προηγούμενο έτος να την ενοικιάσουν εκ των προτέρων και να εισπράξουν από τους εργάτες τη σοδειά εκείνου του έτους; Αλλά, όπως είπα, με κανέναν τρόπο δεν αποδέχονται τίποτε από αυτά, από πρόνοια, νομίζω, για τη γη. Μεγάλη δε, στ' αλήθεια, απόδειξη της φιλανθρωπίας τους αποτελεί και τούτο: επειδή οι ίδιοι απέχουν από τις εργασίες εκείνου του έτους, δεν θεωρούν σωστό να συλλέγουν ούτε να αποθηκεύουν τους παραγόμενους καρπούς, εφόσον δεν περιέρχονται σε αυτούς από τους δικούς τους κόπους· αντιθέτως, καθώς ο Θεός τούς τους έχει προσφέρει, εφόσον η γη τους βλαστάνει από μόνη της, θεωρούν σωστό να τους χρησιμοποιούν άφοβα όσοι το επιθυμούν ή έχουν ανάγκη, τόσο οι οδοιπόροι όσο και οι άλλοι. Και σχετικά με αυτά, τόσα σου είναι αρκετά.

Έχει τιμηθεί, λοιπόν, η έβδομη ημέρα, το Σάββατο, και για αυτόν τον λόγο ο έβδομος αριθμός θεωρείται τίμιος στους Ιουδαίους· κατά τον οποίο τελούνται η εορτή της Σκηνοπηγίας, η εορτή των Σαλπίγγων και η ημέρα του Ιλασμού. Επίσης, και το έβδομο έτος θεωρείται τίμιο σε αυτούς, το οποίο ονομάζεται έτος της αφέσεως. Διότι τους επιτρεπόταν να καλλιεργούν τη γη επί έξι έτη, ενώ κατά το έβδομο έτος έπρεπε να αρκούνται στα αυτοφυή προϊόντα, όταν κατείχαν τη Γη της Επαγγελίας. Έξι έτη υπηρετούσε ως δούλος ο Εβραίος και το έβδομο απελευθερωνόταν από τη δουλεία. Το εβδομηκοστό έτος έληξε για αυτούς η αιχμαλωσία. Ομοίως μπορεί κανείς να παρατηρήσει και τα καθ' ημάς. «Επτά φορές», αναφέρει, «θα πέσει ο δίκαιος και θα εγερθεί». Έτσι ενστερνιζόμαστε και εμείς την επτάδα. Ο έβδομος απόγονος από τη δημιουργία δεν γνώρισε θάνατο· αυτό αποτελεί μυστήριο της Εκκλησίας. Ο έβδομος από τον Αβραάμ, ο Μωυσής, έλαβε τον Νόμο. Αυτό σήμανε μεταβολή του τρόπου ζωής, κατάλυση της ανομίας, είσοδο της δικαιοσύνης, έλευση του Θεού, ευταξία στον κόσμο, νομοθέτηση των πρακτέων. Κατά την εβδομηκοστή έβδομη γενεά από τον Αδάμ, ο Χριστός φανερώθηκε. Γνωρίζει το μυστήριο της επτάδας ο Πέτρος: «Πόσες φορές θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;» Αποκρίθηκε ο Διδάσκαλος και ούτε Αυτός απομακρύνθηκε από τον αριθμό επτά, αλλά μίλησε μεν σύμφωνα με όσα γνώριζε ο μαθητής, πλην όμως ο Δεσπότης υπερέβη το μέτρο με τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. Στο ερώτημα «Πόσες φορές θα αμαρτήσει και θα συγχωρήσω;» δεν απάντησε: «έως έξι φορές» ή «έως οκτώ φορές». Έπειτα συμπλήρωσε: «Έως εβδομηκοντάκις επτά». Με την αύξηση αυτή δεν μετέπεσε σε άλλον αριθμό.