Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:17

Όταν πλησιάζει ο θάνατος, τότε γίνεται σπορά παιδιού; Όταν στην ηλικία είμαι παππούς, τότε στην προσδοκία γίνομαι πατέρας; Δεν υπάρχει καμία απολύτως ελπίδα για απόγονο· νεκρώθηκαν τα γεννητικά όργανα, αποκοιμήθηκε πλέον η φύση, παραμένει σε αδυναμία αφύπνισης της επιθυμίας, περιέπεσε σε λήθη του ίδιου της του εαυτού. Και εγώ, εξαιτίας του γήρατος, έχω σκύψει προς τη γη, και η Ελισάβετ έχει εφοδιαστεί με βακτηρία για να στηρίζεται. Μία φορά άνθισε η ξερή ράβδος του Ααρών, και όχι πολλές. Από πού θα βεβαιωθώ γι' αυτό; Ο δε άγγελος του είπε: Τι φλυαρείς, Ζαχαρία; Και είσαι ιερέας, και αμφιβάλλεις; Δεν ήταν εκατό ετών ο Αβραάμ, και η μήτρα της Σάρρας δεν βρισκόταν σε νέκρωση; Μήπως δεν εστάλη ο δικός τους καρπός; Αν δεν είχες παραδείγματα, δικαιολογημένα θα αμφέβαλες· εφόσον όμως κατάγεσαι από εκείνους, γιατί δεν αναλογίζεσαι τα δικά τους; Ο εθνικός Αβραάμ πίστεψε, και εσύ, που είσαι ιερέας, αμφιβάλλεις; Εκείνος ευωδίασε χωρίς να προσφέρει θυμίαμα, και εσύ μέσα στο θυσιαστήριο σκοτίστηκες σαν από καπνό; Εκείνος, όταν δέχθηκε τον κληρονόμο, αγαλλίασε, και εσύ τον πρόδρομο Ιωάννη δεν τον υπολογίζεις καθόλου; Αυτός θα σε απαλλάξει από την καταδίκη, αυτός σε λύτρωσε από την κατάρα· αυτός κρατάει το κλειδί της γλώσσας σου· αυτός θα επιστρέψει πολλούς προς τον Κύριο· αυτός θα προπορευθεί με τη δύναμη του προφήτη Ηλία, όχι οδηγώντας πύρινο άρμα, αλλά ετοιμάζοντας το λουτρό του Ιορδάνη για τον πολύ ρύπο των αμαρτιών.

Ποια φωνή; Πάνω σε ποια ύδατα; Ας εκλάβουμε το ρητό ως προφητεία. Θυμήσου τον Ιωάννη, ο οποίος, όταν ερωτήθηκε από τους Ιουδαίους: «Ποιος είσαι εσύ; Τι απόκριση να δώσουμε σε αυτούς που μας έστειλαν;», αποκρίθηκε: «Εγώ είμαι φωνή Κυρίου βοώντος εν τη ερήμω». Επομένως, φωνή Κυρίου είναι ο Ιωάννης, άγγελος σταλμένος από τον Θεό προ προσώπου του Κυρίου, για να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν καταρτισμένο λαό. Αυτή, λοιπόν, η φωνή βρισκόταν πάνω στα ύδατα, στον Ιορδάνη, όπου βάπτισε κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας· και όχι μόνο στον Ιορδάνη, αλλά και στο Ενών κοντά στο Σαλήμ, επειδή εκεί υπήρχαν πολλά ύδατα. Άρα, φωνή Κυρίου πάνω στα ύδατα, είναι ο Ιωάννης κατά το βάπτισμα. Εκεί και ο Θεός της δόξης εβρόντησε.

Φωνή Κυρίου που συντρίβει κέδρους. Είναι δυνατόν να λεχθεί ότι, ετοιμάζοντας για τον Κύριο έναν προετοιμασμένο λαό, συντρίβοντας και καθαιρώντας τις ασέβειες που επαίρονται και υψώνονται κατά της γνώσεως του Θεού, έκανε τα στρεβλά ευθεία. Διότι εκείνος που ταπείνωνε κάθε βουνό και κάθε όρος, αυτός ήταν που συνέτριβε τους κέδρους και εξομάλυνε την έλευση του Κυρίου, οδηγώντας σε μετάνοια την υψηλόφρονη, επηρμένη και αταπείνωτη καρδιά του λαού. Επομένως, διαδεχόμενος αυτήν την προετοιμασία του, ο Κύριος συντρίβει, διά της δικής Του παρουσίας, τις αντικείμενες δυνάμεις, οι οποίες ονομάζονται τροπικώς κέδροι του Λιβάνου.

Διότι θα κατέβει ως κριτής στη δόξα του Θεού και Πατρός ο Υιός, συνοδευόμενος από αγγέλους, και θα καθίσει «επί του θρόνου της δόξης αυτού», κρίνοντας την οικουμένη με δικαιοσύνη, και οπωσδήποτε θα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με το έργο του. Επειδή όμως βρισκόμαστε σε πάρα πολλές αμαρτίες, προπορεύεται ωφέλιμα ο θεσπέσιος προφήτης, οδηγώντας σε ομοψυχία τους ανθρώπους πάνω στη γη, ώστε, αφού όλοι αχθούν στην ενότητα διά της πίστεως και παύσουν τις επιδιώξεις της φαυλότητας, να επιλέξουν να πράττουν το αγαθό, και έτσι να σωθούν όταν κατέλθει ο Κριτής. Προηγουμένως λοιπόν, ο μακάριος Ιωάννης ο Βαπτιστής ήλθε «με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία». Αλλά όπως ακριβώς εκείνος διακήρυσσε λέγοντας: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του», έτσι και ο θεσπέσιος Ηλίας διακηρύσσει τότε ότι Εκείνος είναι κοντά, και πρόκειται σύντομα να έλθει, για να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Και τώρα ίσως κάποιοι διχονοούν, και έχει διχαστεί ο πατέρας εναντίον του γιου, και ο γιος εναντίον του πατέρα. Διότι ο ένας έχει πιστέψει στον Χριστό, ενώ ο άλλος συγκαταλέγεται στους απίστους, και άλλοι έχουν απομακρυνθεί από την αμοιβαία αγάπη, διαιρεμένοι εξαιτίας έχθρας και ατελείωτης οργής, και φιλονικιών για οποιοδήποτε από τα πράγματα του κόσμου.

Αλλά και αν εμφανίστηκε, δεν εμφανιζόταν πλέον επειδή τον εξανάγκαζε η φύση να εμφανιστεί, αλλά κατά χάριν, καθιστώντας φανερή την οπτασία του όχι με φόβο και προκατάληψη, αλλά απροσδόκητα και αθόρυβα. Και έτσι, με κάθε τρόπο, κατέρρευσε ο ψευδής και παραποιημένος λόγος τους. Και υπάρχουν πολλές άλλες ανοησίες που λένε. * Μολονότι ο Ζαχαρίας δεν θανατώθηκε αμέσως, αλλά παρέμεινε στη ζωή και μετά τη γέννηση του Ιωάννη και προφήτευσε τόσο για τον Ιωάννη όσο και για την παρουσία του Κυρίου και την ένσαρκη γέννησή Του από την Αγία Παρθένο Μαρία διά του Αγίου Πνεύματος, όπως λέει: «Και εσύ, παιδί μου, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευθείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς Του», «για να στρέψεις τις καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα και τους απειθείς σε σύνεση» και τα εξής. Πόσα άλλα, εξάλλου, μπορεί να πει κανείς για την ψευδολογία και τον μιασμό τους; 13. Εκείνοι δε που αποκαλούνται από αυτούς Λευίτες, δεν συνουσιάζονται με γυναίκες, αλλά συνουσιάζονται μεταξύ τους. Και αυτοί είναι δήθεν οι εκλεκτοί και οι επαινετοί ανάμεσά τους. Καταγελούν, λοιπόν, εκείνους που ασκούν την πνευματική πολιτεία, την αγνεία και την παρθενία, θεωρώντας ότι μάταια έχουν αναλάβει αυτόν τον κόπο.

Διότι ίσως κάποιος, έχοντας διαπαιδαγωγήσει τη ζωή του με τις εντολές κατά το παράδειγμα εκείνου του πολυκτήμονα νεανίσκου, να μπορεί να καυχηθεί κατ' αυτόν τον τρόπο για τον βίο του και να πει στον Θεό: «Όλα αυτά τα φύλαξα από τη νεότητά μου», και να θεωρήσει ότι, επειδή δεν έσφαλε σε τίποτα ως προς τις εντολές, δεν του ταιριάζει ιδιαίτερα η παράκληση για την απαλλαγή από τα οφειλήματα, θεωρώντας πως αυτή αρμόζει μόνο σε όσους έχουν αμαρτήσει. Και ισχυρίζεται ότι τέτοια φωνή ταιριάζει σε εκείνον που μολύνθηκε μέσω της πορνείας, ή ότι η αίτηση της συγγνώμης είναι αναγκαία σε εκείνον που περιέπεσε στην ειδωλολατρία εξαιτίας της πλεονεξίας, και γενικώς ότι σε καθέναν ο οποίος, μέσω κάποιου παραπτώματος, στιγμάτισε τη συνείδηση της ψυχής του είναι καλό και αρμόζον να καταφύγει στο έλεος. Εάν όμως επρόκειτο για τον μέγα εκείνο Ηλία, ή για εκείνον που ήλθε με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, τον μεγαλύτερο μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες, ή τον Πέτρο, ή τον Παύλο, ή τον Ιωάννη, ή κάποιον άλλον από εκείνους για τους οποίους η θεία Γραφή μαρτυρεί τα βέλτιστα, σε τι θα του χρησίμευε μια τέτοια φωνή, η οποία ζητά την απαλλαγή του από τα οφειλήματα, από τη στιγμή που δεν βαρύνεται με κανένα απολύτως οφείλημα από αμαρτία;

Έπειτα, μετά από εκείνον, εμφανίζεται ύστερα από πολλά χρόνια εκείνος ο άλλος, ο οποίος ήλθε στη ζωή με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία μέσω του Ζαχαρία και της Ελισάβετ, συγκαλώντας όλο το έθνος στην έρημο μέσω του κηρύγματός του· και τον ρύπο από το αίμα των προφητών, και κάθε λογής μιάσματα, και τα ποικίλα δεσμά της αμαρτίας, με τα οποία όλος ο λαός ήταν τότε δεμένος σαν με υποδήματα· λύνοντας όλα αυτά με το κήρυγμα της μετανοίας και ξεπλένοντάς τα με το καθαρτήριο νερό στον Ιορδάνη, δεν αποδείχθηκε σε τίποτα κατώτερος στα θεία ζητήματα από εκείνους που είχαν προηγηθεί στην αρετή.

Κεφάλαιο ΣΤ΄ Ότι ο Ηλίας και ο Ιωάννης φρόντισαν για την ακρίβεια αυτού του βίου. Γι' αυτό νομίζω ότι και ο μέγας μεταξύ των προφητών Ηλίας και εκείνος που ήλθε στον βίο μετά από αυτόν «με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία», από τον οποίο «κανείς δεν είναι μεγαλύτερος μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες», αν και η ιστορία τους υποδηλώνει αινιγματικά και κάτι άλλο, κυρίως αυτό διδάσκουν με τον ίδιο τους τον βίο: το να αποχωριστεί από τις συνήθειες του ανθρώπινου βίου εκείνος που αφοσιώνεται στη θεωρία των αοράτων, ώστε, μη έχοντας εθιστεί σε τέτοιου είδους απάτες που προκαλούνται μέσω των αισθήσεων, να μην υποστεί κάποια σύγχυση και πλάνη ως προς την κρίση για το όντως αγαθό. Διότι και οι δύο, αμέσως από τη νεότητά τους, αποξενώθηκαν από την ανθρώπινη ζωή και έθεσαν τους εαυτούς τους τρόπον τινά έξω από τη φύση, αφενός περιφρονώντας, ως προς τη βρώση και την πόση, τη συνηθισμένη και καθιερωμένη τροφή, και αφετέρου με τη διαβίωσή τους στην έρημο, έτσι ώστε και η ακοή τους να προφυλαχθεί απαλλαγμένη από θορύβους, και η όρασή τους να παραμείνει απερίσπαστη, και η γεύση τους να διατηρηθεί απλή και ανεπιτήδευτη, καλύπτοντας τις ανάγκες τους από ό,τι τύχαινε στον καθένα. Εξαιτίας αυτού, περιήλθαν σε πολλή αιθρία και γαλήνη μακριά από τους εξωτερικούς θορύβους, και γι' αυτό υψώθηκαν σε τόσο μεγάλο μέγεθος θείων χαρισμάτων, όσο μνημονεύει ο λόγος (η Γραφή) για τον καθένα από αυτούς.

Όταν δε πλησίαζε ο καιρός της σύλληψής του, όχι άνθρωπος, αλλά άγγελος που κατέβηκε από τον ουρανό, έλυσε τη στειρότητα του Ζαχαρία και της Ελισάβετ, δίνοντας την υπόσχεση σε αυτούς που ήταν άγονοι από τη νεότητά τους ότι θα γεννήσουν παιδί σε βαθιά γεράματα, και προαναγγέλλει ότι η γέννηση αυτού του παιδιού θα γίνει πρόξενος μεγάλης χαράς, καθώς θα είναι σωτήρια για όλους. «Διότι», λέει, «θα είναι μέγας ενώπιον του Κυρίου και θα γεμίσει από Άγιο Πνεύμα ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, και θα επιστρέψει πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ στον Κύριο τον Θεό τους· και αυτός θα προπορευθεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία».

Διότι και αυτός υπήρξε παρθένος όπως εκείνος και ζούσε στην έρημο περισσότερο από εκείνον, και ήλεγχε βασιλείς και βασίλισσες που παρανομούσαν. Αυτό δε που τον καθιστά κυρίως ανώτερο από εκείνον, είναι το ότι θα είναι και πρόδρομος του Θεού· διότι «θα προπορευθεί», λέει, «ενώπιόν του».

Τα πρώτα θαύματα: ο Γαβριήλ του προανήγγειλε τον τοκετό, άγγελος εξηγεί στον Ζαχαρία τη σύλληψη. Ο ιερέας, στεκόμενος ανάμεσα στον ναό και το θυσιαστήριο, λάμβανε το δώρο από τον ουρανό, και τόσο άθλιοι αποδείχθηκαν οι απόγονοι των Ιουδαίων: διότι εκεί ακριβώς όπου ο ιερέας του Θεού δέχθηκε τη θεία αποκάλυψη, εκεί ακονίζουν το ξίφος, οπλίζουν τα χέρια τους, σχεδιάζουν τον φόνο και διαπράττουν το έγκλημα. Και τι έλεγε ο Γαβριήλ στον Ζαχαρία; «Μη φοβάσαι, Ζαχαρία, διότι εισακούσθηκε η δέησή σου, και ιδού η γυναίκα σου Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιωάννη. Και θα είναι για σένα χαρά και αγαλλίαση, και πολλοί θα χαρούν με τη γέννησή του. Διότι θα είναι μέγας ενώπιον του Κυρίου, κρασί και σίκερα δεν θα πιει, και θα πληρωθεί με Άγιο Πνεύμα ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, και πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ θα επιστρέψει προς τον Κύριο τον Θεό τους. Και αυτός θα προπορευθεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, για να επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων στα τέκνα και τους απειθείς στη φρόνηση των δικαίων, ώστε να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν λαό προετοιμασμένο». Ακούς πόσο μεγάλο πλούτο κομίζει ο βαπτιστής Ιωάννης πριν γεννηθεί και πόσων αγαθών γίνεται πρόξενος πριν καν συλληφθεί στα όργανα της γεννήσεως; «Μη φοβάσαι, Ζαχαρία», λέει, δηλαδή, έρχεται ο Λυτρωτής και ο λαός παύει να αμαρτάνει. «

«Θα είναι μέγας», επειδή υποδεικνύει τον αμνό που σηκώνει την αμαρτία όλου του κόσμου, αλλά «ενώπιον του Κυρίου»· διότι οι άνθρωποι δεν έχουν μεγάλη αντίληψη των επουρανίων, ενώ για τους Ιουδαίους τα μυστήρια του Χριστού αποτελούν αντικείμενο χλευασμού, και διακωμωδούν τους κήρυκες της αληθείας, θεωρώντας εχθρούς τους ρήτορες της χάριτος. «Δεν θα πιει κρασί και σίκερα», για να μην περιοριστεί το Πνεύμα που επέλεξε να κατοικήσει μέσα του. «Θα πληρωθεί με Άγιο Πνεύμα από την κοιλιά της μητέρας του», λέει, λαμβάνοντας προκαταβολικά τη δωρεά και φθάνοντας στα χαρίσματα όχι απλώς ούτε μάταια, αλλά για να κηρύξει το φως προτού έλθει σε επαφή με το φως, να αναγγείλει τον Ποιητή προτού ο ίδιος αντικρίσει τα στοιχεία της φύσης, να προαναγγείλει τον Ήλιο προτού δει την πορεία της ημέρας και παρατηρήσει τα πέρατα της νύχτας. «Και θα επιστρέψει πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ προς τον Κύριο τον Θεό τους.» Διότι αυτός υπήρξε παιδαγωγός του μεγάλου Ανδρέα, αυτός ήταν ο δάσκαλος του Ιωάννη του Θεολόγου, προτού εκείνοι παραδώσουν τους εαυτούς τους στη σαγήνη του Χριστού. Μαθαίνοντας από αυτόν οι απόστολοι το: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου», ακολουθώντας Τον λένε προς Αυτόν: «Ραββί, πού μένεις;», βιαζόμενοι να εισέλθουν στη σκηνή του Αχωρήτου. «Αυτός θα προπορευθεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία», όχι με την ψυχή και το σώμα του. Μακριά, μακριά από μια τέτοια ατοπία.

Αυτός «θα επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων στα τέκνα και τους απειθείς στη φρόνηση των δικαίων». Ως «πατέρες» θεωρείται ο Ισραήλ, και «τέκνα» ονομάζονται τα έθνη λόγω του χρόνου, αλλά οι πατέρες επιστρέφουν προς τα παιδιά, επειδή τα παιδιά προσλαμβάνουν την πηγή της ζωής, και ιδιοποιούνται το δείπνο της χαράς ως ευγνώμονες και πιστοί, και, έχοντας προλάβει, κάθονται γύρω από την τράπεζα του φωτός.

Και τι άλλο υπόσχεται ο Γαβριήλ ότι θα κατορθώσει ο Ιωάννης, παρά «να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν λαό προετοιμασμένο»; Τον οποίο ποιος τον προετοίμασε, αν όχι βεβαίως ο Χριστός; Διότι αυτός που τον έπλασε, τον ανέπλασε, αυτός που κύλησε τον τροχό από την αρχή, αυτός τον κύλησε ξανά αργότερα. Αυτός που είπε: «Ας γίνει ο άνθρωπος ζωντανή ψυχή», αυτός είπε: «Δεν θέλω να πεθάνει ο αμαρτωλός.» Και αυτά μεν τα ανήγγειλε ο Γαβριήλ, κατεβαίνοντας από τους ουρανούς. Με αυτά δε τα λόγια, ο Ιωάννης αφού συνελήφθη βρέθηκε μέσα στην κοιλιά της Ελισάβετ, και έχοντας προηγηθεί από αυτόν που ήταν στη μήτρα, από τη μήτρα τον ασπάζεται, και θεολογεί γι' αυτόν που βρισκόταν στην κοιλιά, μολονότι βρισκόταν ακόμη περιορισμένος στα δεσμά της κοιλιάς. Αφού γεννήθηκε, στέλνεται στην έρημο, για να γίνει όμοιος με τους αγγέλους, για να συνομιλεί με τον Θεό, για να ελευθερωθεί από τους καπνούς και τους θορύβους του βίου, για να ασκηθεί στην ανδρεία, για να διδαχθεί από τα ορατά θηρία με ποιον τρόπο πρέπει να μάχεται τα κρυμμένα και να πολεμά τα αόρατα.

Το διδασκαλείο σήμερα, λέει, δεν είναι δικό μου· διότι έχει αφιερωθεί στα νήπια από εκείνον που κατήρτισε αίνο από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων, για να καταλύσει τον εχθρό και τον εκδικητή. Έτσι ώστε, και μέσα από αυτό το θαύμα, να επιστρέψουν οι καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα, και των απειθών στη φρόνηση των δικαίων. Πείτε μας, ω παιδιά, από πού προήλθε σε εσάς αυτή η ωραία και χαριτωμένη άμιλλα και ωδή; Ποιος είναι αυτός που σας δίδαξε; Ποιος σας έκανε σοφούς; Ποιος σας συγκέντρωσε; Πού είναι οι δέλτοι; Ποιοι είναι οι παιδαγωγοί; Συμμετάσχετε μαζί μας, λέει, στην ευωχία και τη μελωδία, και θα μάθετε όσα επιθυμούσαν ο Μωυσής και οι υπόλοιποι προφήτες. Επειδή, λοιπόν, προτραπήκαμε, και τα παιδιά μάς έδωσαν το δεξί χέρι της κοινωνίας, ελάτε, αγαπητοί, να μιμηθούμε και εμείς τη θεοπρεπή χορεία, και μαζί με τους αποστόλους ας οδοιπορήσουμε με εκείνον που έχει επιβιβαστεί στον ουρανό του ουρανού κατά ανατολάς, και που τώρα, καθώς ευδόκησε, επιβαίνει πάνω στη γη σε υποζύγιο. Μαζί με τα νήπια ας σηκώσουμε τα κλαδιά, και με τα κλαδιά ας κροτήσουμε, ώστε να επιπνεύσει και σε εμάς το Άγιο Πνεύμα, και να αναπέμψουμε με ευταξία τη θεοδίδακτη ωδή: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· ωσαννά εν τοις υψίστοις. Σήμερα ο πατριάρχης Ιακώβ εορτάζει εν Πνεύματι, βλέποντας την προφητεία του να γίνεται πράξη, και εκείνον που δένει το πουλάρι του στην άμπελο, να επιβαίνει σε νέο πώλο· και μαζί με τους πιστούς προσκυνά εν Πνεύματι.

Διότι ένα ακόμη πλεονέκτημα της πόλεώς μας είναι και τούτο, το ότι έλαβε εξαρχής ως διδάσκαλο τον κορυφαίο των αποστόλων. Διότι έπρεπε η πόλη, η οποία πριν από ολόκληρη την οικουμένη περιεβλήθη το όνομα των Χριστιανών, να λάβει ως ποιμένα τον πρώτο των αποστόλων. Αλλά, αν και τον λάβαμε ως διδάσκαλο, δεν τον κρατήσαμε μέχρι το τέλος, αλλά τον παραχωρήσαμε στη βασιλεύουσα Ρώμη· ή μάλλον, τον έχουμε κρατήσει μέχρι το τέλος· διότι το μεν σώμα του Πέτρου δεν το κατέχουμε, την πίστη όμως του Πέτρου την κατέχουμε ως τον ίδιο τον Πέτρο. Και κατέχοντας την πίστη του Πέτρου, έχουμε τον ίδιο τον Πέτρο. Έτσι και όταν βλέπουμε τον δικό του ζηλωτή, έχουμε την αίσθηση ότι βλέπουμε τον ίδιο· διότι και τον Ιωάννη ο Χριστός τον ονόμασε Ηλία, όχι επειδή ο Ιωάννης ήταν ο Ηλίας, αλλά επειδή ήλθε με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία. Όπως λοιπόν ο Ιωάννης, επειδή ήλθε με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, ονομαζόταν Ηλίας, έτσι και αυτός, επειδή εμφανίστηκε με την ομολογία και την πίστη του Πέτρου, δικαίως θα μπορούσε να αξιωθεί εκείνης της ονομασίας. Διότι η συγγένεια του τρόπου ζωής δημιουργεί και την κοινότητα των ονομάτων. Ας ευχηθούμε δε όλοι να φθάσει και αυτός στο γήρας του Πέτρου· διότι και ο Απόστολος σε βαθύ γήρας τελείωσε τον βίο του. Διότι λέγει: Όταν γεράσεις, τότε θα σε ζώσουν και θα σε οδηγήσουν εκεί που δεν θέλεις.

Βʹ. «Για να κριθούν.» Δεν είπε, «Για να κολαστούν»· διότι και χωρίς αυτό επρόκειτο να κολαστούν, αλλά, «Για να κριθούν», δηλαδή να καταδικαστούν στο φοβερό κριτήριο, ώστε να είναι αναπολόγητοι. Ποιοι όμως είναι αυτοί; Ο ίδιος το ερμήνευσε προσθέτοντας: «Εκείνοι που δεν πίστεψαν στην αλήθεια, αλλά ευαρεστήθηκαν στην αδικία». Αποκαλεί δε «αγάπη της αλήθειας» τον Χριστό· διότι, όπως λέει, δεν δέχθηκαν την αγάπη της αλήθειας· επειδή ήταν και τα δύο, και για τα δύο προσήλθε, και από αγάπη προς τους ανθρώπους και υπέρ της αλήθειας. «Αλλά ευαρεστήθηκαν», λέει, «στην αδικία»· διότι εκείνος (ο Αντίχριστος) ήλθε για τη φθορά των ανθρώπων και για να τους αδικήσει. Διότι τι δεν θα πράξει τότε; Όλα θα τα κινήσει, όλα θα τα ταράξει, και με τα προστάγματα και με τον φόβο. Θα είναι φοβερός από παντού, από την εξουσία, από την ωμότητα, από τα παράνομα προστάγματα. Αλλά μη φοβηθείς· σε εκείνους που οδεύουν προς την απώλεια, λέει, θα έχει την ισχύ του. Διότι και ο Ηλίας θα έλθει τότε για να στηρίξει τους πιστούς. Και αυτό το λέει ο Χριστός: «Ο Ηλίας έρχεται και θα αποκαταστήσει τα πάντα». Γι' αυτό ειπώθηκε για τον Ιωάννη το: «Με τη δύναμη και το πνεύμα του Ηλία». Διότι ούτε σημεία έκανε, όπως ο Ηλίας, ούτε θαύματα· διότι, λέει, «ο Ιωάννης μεν δεν έκανε κανένα σημείο, όμως όλα όσα είπε ο Ιωάννης γι' Αυτόν ήταν αληθινά».

Και αυτός θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, για να στρέψει τις καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα, και τους απειθείς στη φρόνηση των δικαίων, ώστε να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν λαό καταρτισμένο.

Είπε δε, αναφέρει, ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι πρεσβύτης, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της. Τι είναι αυτό, Δέσποτα; Εγώ αναπέμπω ικεσίες προς τον Θεό ζητώντας την εξιλέωση όλου του λαού, και εσύ μου ευαγγελίζεσαι ότι θα αποκτήσω υιό; Αυτό είναι αδύνατο. Διότι το γήρας είναι ασθενικό, και η φύση άτονη, και η σύζυγός μου είναι πέτρα άγονη· πώς λοιπόν θα μου συμβεί αυτό; Όμως, ακόμη κι αν, όπως είπες, γεννηθεί σε εμένα υιός, ποια θα είναι η ωφέλεια από αυτόν για τον λαό; Ο δε άγγελος αποκρίθηκε: Μεγάλη θα είναι η σωτηρία μέσω εκείνου στον λαό και σε όλα τα έθνη· διότι αυτός θα επιστρέψει τους πάντες από την πλάνη και θα τους υποδείξει την οδό της σωτηρίας, γινόμενος μεσίτης Θεού και ανθρώπων. Διότι θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, και θα ονομαστεί προφήτης του Υψίστου. Αυτός θα προπορευθεί προ του προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.

Μηνυτής αυτού του παράδοξου τοκετού εστάλη στον γέροντα Ζαχαρία ο αρχάγγελος Γαβριήλ. Και αφού στάθηκε στα δεξιά του θυσιαστηρίου, εμφανίστηκε σε αυτόν. Και ο Ζαχαρίας, λέει η Γραφή, εταράχθη μόλις τον είδε, και φόβος έπεσε επάνω του. Διότι είδε αυτό που δεν είχε δει ποτέ του: πυρ να ομιλεί, ασώματο άνθρωπο, σχήμα αψηλάφητο, θέαμα ασύλληπτο, όψη ασύγκριτη, δρομέα που βαδίζει στον αέρα, πτηνό ανθρωπόμορφο· και βλέποντάς τον εταράχθη. Ο άγγελος όμως, βλέποντάς τον να ταράσσεται, με χαρμόσυνες υποσχέσεις αποδιώχνει τον φόβο: «Μη φοβάσαι, Ζαχαρία, διότι εισακούστηκε η δέησή σου· και η γυναίκα σου η Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα τον ονομάσεις Ιωάννη. Και θα είναι για εσένα χαρά και αγαλλίαση, και πολλοί θα χαρούν με τη γέννησή του». Μη φοβάσαι, Ζαχαρία· δεν ήλθα για να προκαλέσω φόβο, αλλά παρουσιάστηκα σε εσένα ως μηνυτής χαράς. Ποιας χαράς; Η γυναίκα σου η Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα τον ονομάσεις Ιωάννη. Αυτός θα ανατείλει στον κόσμο σαν αυγερινός, και θα διώξει το σκοτάδι της αγνωσίας, προσκαλώντας τον ήλιο της δικαιοσύνης. Διότι αυτός που έρχεται οπίσω μου, βρέθηκε εμπρός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματος. Και αυτός θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία. Το πνεύμα του Ηλία κατοίκησε και στον Ιωάννη· διότι τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες· και σχεδόν σε όλα βρίσκουμε τον Ιωάννη όμοιο με τον Ηλία.

Εκείνος κατοικούσε στα βουνά, και αυτός διέμενε στην έρημο· εκείνον τον έτρεφαν κόρακες, και αυτός έτρωγε ακρίδες· εκείνος ντυνόταν με μηλωτή, και αυτός με τρίχες καμήλας· εκείνος ήταν αυστηρός και ελεγκτικός, και αυτός ομοίως· εκείνος ήλεγχε τον Αχαάβ, τον βασιλιά των Ιουδαίων, και την Ιεζάβελ τη γυναίκα του λέγοντας: «Εσύ είσαι αυτός που διαστρέφει τον Ισραήλ, καθώς και ο οίκος του πατέρα σου»· και ο Ιωάννης ήλεγχε τον Ηρώδη και την Ηρωδιάδα: «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου»· και αυτός θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, για να επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων στα τέκνα. Τι σημαίνει «Να επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων στα τέκνα»; Οι πατέρες των Ιουδαίων, ο Αβραάμ, ο Ισαάκ και ο Ιακώβ, οι δώδεκα πατριάρχες και όλοι οι δίκαιοι, βλέποντας τον λαό να αγαπά την αμαρτία και να εκπορνεύεται πρόθυμα προς ξένους θεούς, τους αποστρέφονταν ως τέτοιους. Αφότου όμως ο Ιωάννης κήρυξε το βάπτισμα της μετανοίας, πολλοί επέστρεψαν προς τον Θεό. Βλέποντας λοιπόν οι πατέρες τους ότι αυτοί επιστρέφουν προς τον Θεό, επέστρεψαν και οι ίδιοι τις καρδιές τους προς αυτούς· και αυτό σημαίνει το «Να επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων στα τέκνα, να ετοιμάσει για τον Κύριο λαό προπαρασκευασμένο, περιούσιο»· για τον οποίο ο προφήτης Δαβίδ προκήρυξε λέγοντας: «Αυτή είναι η γενεά εκείνων που ζητούν το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ».

Για τη γέννηση του αγίου Ιωάννου του προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού. Είναι κατάλληλη ημέρα εορτής και πάνδημης χαράς, κατά την οποία θυμήθηκα τη λειτουργία του Γαβριήλ και την ιερατεία του Ζαχαρία, και φέρνω στον νου μου εκείνον που καταδικάστηκε σε αφωνία εξαιτίας της απιστίας του. Διότι ακούσατε τον ευαγγελιστή Λουκά, ο οποίος μας άνοιξε σήμερα το ψυχωφελές ιατρείο.

Διότι θαύμα ήταν αυτό που συνέβαινε με τον Ιωάννη· και δεν έφερε τόσο τα γνωρίσματα της πατρικής καταγωγής όσο του Θεού Λόγου. Και μάρτυρας αυτού είναι ο ίδιος ο αρχάγγελος Γαβριήλ, λέγοντας προς τον Ζαχαρία: «Ιδού, η γυναίκα σου θα σου γεννήσει υιό, και θα πληρωθεί με Πνεύμα Άγιο ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, και πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ θα επιστρέψει στον Κύριο τον Θεό τους· και αυτός θα προπορευθεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία». Ώ, πόσο παράδοξης φύσεως είναι η γέννηση του παιδιού! Ήταν παράδοξη, και όχι φυσική· διότι αυτός που γεννά, γεννά με ηδονή, ενώ εκείνη που τίκτει, τίκτει με οδύνες. Επειδή λοιπόν ο Ζαχαρίας απίστησε, ενώ η Ελισάβετ δεν αμφέβαλε, καθώς δεχόταν πέρα από κάθε ελπίδα το οψιγενές παιδί, για τον λόγο αυτό, αναφέρεται για αυτήν ότι και τίκτει και γεννά, το πρώτο λόγω της φύσεως και το δεύτερο λόγω της πίστεως. Διότι αυτός που γεννά, καθώς προείπα, γεννά με ηδονή· ενώ εκείνη που τίκτει, τίκτει με οδύνες. Ποια οδύνη όμως υπήρχε στην περίπτωση της Ελισάβετ, όπου βρισκόταν η παρουσία του Αγίου Πνεύματος και όχι η περιποίηση κάποιας άπειρης μαίας; Εφόσον αυτό ήταν έργο της χάριτος, και όχι βάρος της φύσεως; Και το πώς συνέβη, άκουσε. Ο πόνος ήταν μηδαμινός σε σύγκριση με την τεράστια χαρά.

Διότι ο Ιωάννης δεν έλαβε τη χάρη κατά τη γέννησή του, αλλά, έχοντας δεχθεί τη στολή του αγιασμού από την ίδια τη μητρική κοιλιά, έγινε παράδοξος στρατηγός, καθώς είπε ο άγγελος: Θα πλησθεί με Πνεύμα Άγιο από την κοιλιά της μητέρας του, και αυτός θα προπορευθεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία. Ποιος θα προπορευθεί ποιου; Ο Ιωάννης του Δεσπότη Χριστού· γι' αυτό ονομάζεται Πρόδρομος, όπως μπορεί κανείς να ακούσει τον ίδιο τον Ιωάννη να λέει για τον Σωτήρα: Έρχεται πίσω μου ένας άνδρας, ο οποίος υπήρχε πριν από εμένα· πίσω μου, λόγω του χρόνου· πριν από εμένα, λόγω του θρόνου. Και γιατί έλεγε ο Γαβριήλ ότι ο Ιωάννης θα προπορευόταν του βασιλιά Χριστού με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία του Θεσβίτη; Άκουσε με σύνεση: Ηλίας ερμηνεύεται Θεός. Επειδή, λοιπόν, ο Ιωάννης είχε τον Θεό μέσα του, διότι πληρώθηκε από το Άγιο Πνεύμα ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, και το Πνεύμα είναι Θεός· διότι για αυτόν έλεγε ο Κύριος μέσω του προφήτη πριν από πολλά χρόνια: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου μπροστά σου, και πολλούς θα επιστρέψει από την πλάνη στην αλήθεια· γι' αυτόν τον λόγο, με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία ο Ιωάννης προπορεύεται του Κυρίου· επειδή ο Ιωάννης είχε και πολλά κοινά με τον Ηλία. Πράγματι, μόλις το βρέφος γεννιέται, η φωνή επιστρέφει στον πατέρα.

Σήμερα η καλλιεργήσιμη γη καρποφόρησε τον σπόρο που ρίχτηκε σε αυτήν και φανέρωσε μυστικά, τόσο στους θεριστές όσο και στους συνδαιτυμόνες, την ακαλλιέργητη και άσπαρτη γη από την οποία βλάστησε το ζωοπάροχο στάχυ. Σήμερα, αφού γεννήθηκε ο κήρυκας της μετανοίας και η φωνή του Λόγου, αρχίζει να προετοιμάζει και ταυτόχρονα να προκηρύσσει την έλευσή Του. Σήμερα αγαλλιάζεται και ο μέγας ταξιάρχης Γαβριήλ, διότι το χαρμόσυνο άγγελμά του έχει εκπληρωθεί. Διότι έλεγε: «Μη φοβάσαι, Ζαχαρία, επειδή εισακούστηκε η δέησή σου, και η γυναίκα σου Ελισάβετ θα σου γεννήσει γιο, και θα του δώσεις το όνομα Ιωάννης. Και θα έχεις χαρά και αγαλλίαση, και πολλοί θα χαρούν για τη γέννησή του. Διότι θα είναι μέγας ενώπιον του Κυρίου, και δεν θα πιει κρασί και μεθυστικά ποτά, και θα γεμίσει από Πνεύμα Άγιο ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, και πολλούς από τους γιους του Ισραήλ θα επιστρέψει στον Κύριο και Θεό τους. Και αυτός θα προπορευτεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, για να στρέψει τις καρδιές των πατέρων προς τα παιδιά και τους απειθείς προς τη φρόνηση των δικαίων, ώστε να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν λαό απόλυτα προετοιμασμένο».

Ακούγοντας λοιπόν ο ιερός Ζαχαρίας αυτά τα μεγάλα και θαυμαστά για το παιδί που επρόκειτο να συλληφθεί, προβάλλει τα γηρατειά τα δικά του και της συζύγου του και δεν πιστεύει τα λεγόμενα, δεχόμενος ως ποινή τη σιωπή. Δες, παρακαλώ, και από τα λόγια του αγγέλου τι λογής και πόσο σπουδαίο επρόκειτο να γίνει το παιδί. Διότι λέει: «Θα είναι μέγας ενώπιον του Κυρίου», και ότι «θα γεμίσει με Πνεύμα Άγιο», και ότι «θα επιστρέψει πολλούς προς τον Κύριο», και ότι «θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία». Και πώς με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία; Ας ακούσουμε. Έλεγε, δηλαδή, ο Ηλίας στον Αχαάβ: «Δεν διαστρέφω εγώ τον Ισραήλ, αλλά εσύ και ο οίκος του πατέρα σου». Και ο Ιωάννης έλεγε στον Ηρώδη: «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου». Έλεγε ο Ηλίας στον ειδωλολατρικό λαό: «Μέχρι πότε θα χωλαίνετε και στα δύο σας γόνατα; Αν ο Κύριος είναι ο Θεός, ακολουθήστε αυτόν». Και έλεγε ο Ιωάννης στον παράνομο λαό: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μελλοντική οργή; Κάντε καρπούς άξιους της μετάνοιας». Προσφέροντας ως ολοκαύτωμα τις θυσίες διά του ύδατος και του πυρός, ο Ηλίας επέστρεψε στον Θεό τον ειδωλολατρικό λαό. Και ο Ιωάννης, βαπτίζοντας στα ύδατα του Ιορδάνη τον Ιησού, προσήγαγε στον Θεό την εκκλησία των εθνών.

Βλέπεις πώς ο Ιωάννης πορεύθηκε «με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία» σύμφωνα με τον θείο Γαβριήλ; Διότι, αν και ο Ιωάννης δεν φαίνεται να έκανε θαύματα όπως ο μέγας Ηλίας, ωστόσο έλαβε από τον Θεό χάρη που ξεπερνά κάθε θαυματουργία. Καθώς έγινε φίλος, νυμφοστόλος, βαπτιστής και αυτόπτης του Λόγου, έλαβε τη μαρτυρία από τον Ίδιο ότι είναι ανώτερος των προφητών και «ο μεγαλύτερος μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες».

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΚΑ' ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΠΟΤΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΝΟΛΒΙΑΣ ΚΑΡΑΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ, ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΘΥΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΥΠΟΜΟΝΗΣ Ευλόγησον, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, άραγε του Θεού και Δεσπότου πρέπει πρώτα να υμνήσω τη μακροθυμία ή του πιστού και γενναίου δούλου να θαυμάσω την υπομονή και την αξιοθαύμαστη παρρησία ή του διαβόλου και του ανομωτάτου βασιλιά να στηλιτεύσω την παρανομία; Διότι καθένα από αυτά επείγει να ειπωθεί πριν από το άλλο· από τα οποία το πρώτο και δίκαιο είναι να υμνήσουμε και να μεγαλύνουμε κατά δύναμη τη θεία μακροθυμία και ανοχή, διότι, αυτόν που ο Πατέρας έστειλε ως άγγελο «προ προσώπου» του Υιού, για να ετοιμάσει την οδό του μπροστά του, αυτόν που σύμφωνα με την υπόσχεση γεννήθηκε παραδόξως από στείρα μήτρα, αυτόν που πορεύθηκε με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, αυτόν που «επέστρεψε τις καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα», αυτόν που ετοίμασε για τον Κύριο λαό προετοιμασμένο, τον μεγαλύτερο μεταξύ αυτών που έχουν γεννηθεί από γυναίκες, τον ανώτερο από όλους τους προφήτες, τον λύχνο, τη φωνή, τον Πρόδρομο, τον βαπτιστή, που παραδόθηκε με αυτόν τον τρόπο σε έναν ανομώτατο βασιλιά εξαιτίας του ελέγχου της παρανομίας του και έγινε παίγνιο ακόλαστων γυναικών, Εκείνος δείχνει μακροθυμία και τον ανέχεται.

Και πάλι ο Θεός σώζει τους Ισραηλίτες μέσω αγίου αγγέλου την εποχή του Γεδεών και εξολόθρευσε τη Μαδιάμ, όπως ακριβώς και την εποχή του Εζεκία κατέβαλε τους Ασσυρίους μέσω αγγέλου. Και στον Ζαχαρία απέστειλε μέσα στον ναό τον Γαβριήλ, ο οποίος, αφού ανήγγειλε τη σύλληψη του Προδρόμου, δεν έγινε πιστευτός και επέβαλε κώφωση στον Ζαχαρία, και παρέμεινε έτσι, όπως το είπε ο αρχιστράτηγος των ασωμάτων.

Για να πιστέψεις, όμως, στα λόγια μου, σε οδηγώ στην πίστη και με ένα παράδοξο θαύμα, διηγούμενος σε εσένα εκείνα που δεν πίστευες πλέον ότι θα δεις. Ποια είναι αυτά; «Η γυναίκα σου η Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα τον ονομάσεις Ιωάννη. Και θα είναι για εσένα χαρά και αγαλλίαση, και πολλοί θα χαρούν για τη γέννησή του. Διότι θα είναι μέγας ενώπιον του Κυρίου, και δεν θα πιει κρασί και οινοπνευματώδη ποτά, και θα πληρωθεί με Άγιο Πνεύμα από την κοιλιά της μητέρας του. Και πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ θα επιστρέψει στον Κύριο τον Θεό τους. Και αυτός θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, για να επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων στα τέκνα, και τους απειθείς στη φρόνηση των δικαίων, ώστε να ετοιμάσει για τον Κύριο λαό προπαρασκευασμένο.» Ζ΄. Βλέπεις πόσο σπουδαία μαρτυρούνται με αγγελικές φωνές ότι είναι τα καυχήματα του Ιωάννη, ακόμη και πριν από την ίδια τη σύλληψή του στην κοιλιά; Διότι γεννήθηκε μεν από στείρα και ο Σαμουήλ, αλλά όχι από ηλικιωμένη, ούτε από πατέρα προβεβηκότα και γέροντα. Γεννήθηκε και ο Ισαάκ από ηλικιωμένους μεν, που είχαν ξεπεράσει τον καιρό και τη δύναμη της τεκνοποιίας, αλλά δεν είχε πληρωθεί με Άγιο Πνεύμα από την ίδια τη μήτρα. Ούτε όμως και κανένας άλλος από αυτούς στολίστηκε με όλα αυτά με τα οποία ο Ιωάννης στολίζεται ακόμη και πριν από τη γέννησή του.

Μερικοί, βέβαια, το κατανοούν με αυτόν τον τρόπο: «Εισακούστηκε η δέησή σου, Ζαχαρία, και ο Θεός συγχώρεσε τις αμαρτίες του λαού». Έπειτα, σαν να ρώτησε εκείνος: «Από πού είναι φανερό αυτό;», ο άγγελος του λέει: «Αυτό σου δίνω ως σημείο, ότι η Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό»· έτσι ώστε, από τη γέννα της Ελισάβετ, να πειστείς ότι συγχωρέθηκαν και οι αμαρτίες του λαού. «Διότι θα είναι μέγας ενώπιον του Κυρίου, και δεν θα πιει κρασί και σίκερα· και θα πληρωθεί με Πνεύμα Άγιο ήδη από την κοιλιά της μητέρας του· και πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ θα τους επιστρέψει στον Κύριο, τον Θεό τους· και αυτός θα προπορευτεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, για να επιστρέψει τις καρδιές των πατέρων στα τέκνα, και τους απειθείς στη σύνεση των δικαίων, ώστε να ετοιμάσει για τον Κύριο έναν προετοιμασμένο λαό.» Ο άγγελος υπόσχεται ότι ο Ιωάννης θα γίνει μέγας, αλλά «ενώπιον του Κυρίου»· διότι πολλοί αποκαλούνται μεγάλοι ενώπιον των ανθρώπων, και όχι του Θεού, όπως για παράδειγμα οι υποκριτές. Ο Ιωάννης όμως είναι μέγας κατά την ψυχή· όπως ακριβώς είναι μικρός κατά την ψυχή καθένας που σκανδαλίζεται· διότι κανένας μέγας δεν σκανδαλίζεται, παρά μόνο οι μικροί και οι ολιγόψυχοι. Γι' αυτό άλλωστε λέει ο Κύριος: «Όποιος σκανδαλίσει έναν από τους μικρούς». Και όπως εκείνοι που γέννησαν τον Ιωάννη ήταν δίκαιοι ενώπιον του Θεού, έτσι και το παιδί τους ήταν μέγα ενώπιον του Κυρίου· «σίκερα» δε, ονομάζεται καθετί που μπορεί να προκαλέσει μέθη, χωρίς να προέρχεται από το αμπέλι.

Ενώ βρισκόταν ακόμη στην κοιλιά της μητέρας του, γέμισε από Άγιο Πνεύμα· όταν ήλθε η Μητέρα του Κυρίου στην Ελισάβετ, και το βρέφος σκίρτησε με αγαλλίαση εξαιτίας της παρουσίας του Κυρίου. Έστρεψε δε τις καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα· δηλαδή, των Εβραίων προς τους αποστόλους· διότι πατέρες μεν ήταν οι Ιουδαίοι, τέκνα δε αυτών οι απόστολοι.

Επέστρεψε, λοιπόν, τις καρδιές των Ιουδαίων προς τους αποστόλους, διδάσκοντας για τον Χριστό και δίνοντας μαρτυρία. Εκείνος δε που δίνει μαρτυρία για τον Χριστό, καθιστά οπωσδήποτε αξιόπιστους και τους μαθητές Του. Ο Ιωάννης, βέβαια, δεν τους επέστρεψε όλους, αλλά πολλούς· ο Κύριος όμως τους φώτισε όλους. Προήλθε δε με το πνεύμα του Ηλία, επειδή, όπως ακριβώς ενήργησε η χάρις στον Ηλία, έτσι ενήργησε και στον Ιωάννη. Διότι ο Ηλίας είναι πρόδρομος της δεύτερης παρουσίας, και ο Ιωάννης της πρώτης. Και προήλθε με τη δύναμη του Ηλία, καθόσον την ίδια δύναμη έχουν οι παρουσίες και των δύο, και του Ηλία και του Ιωάννη, διότι συνάγουν τους ανθρώπους προς τον Χριστό.

Εξάλλου, ο Ιωάννης ήρθε με τη δύναμη και το πνεύμα του Ηλία, διότι ήταν και αυτός ερημίτης, και απέριττος, και ελεγκτικός όπως εκείνος. Επανέφερε δε και τους απειθείς Ιουδαίους στη φρόνηση των δικαίων, δηλαδή στη διδασκαλία των αποστόλων· διότι φρόνηση των αποστόλων είναι η χάρη του Πνεύματος που ενυπήρχε σε αυτούς, από την οποία καθοδηγούνταν. Ετοίμασε δε για τον Κύριο, δηλαδή για τον Χριστό, έναν λαό κατεσκευασμένο, δηλαδή έτοιμο να υποδεχθεί το κήρυγμα· με την εξής έννοια: Όταν ερχόταν κάποιος προφήτης κηρύττοντας, δεν πίστευαν όλοι, αλλά οι κατεσκευασμένοι, δηλαδή όσοι είχαν προετοιμάσει τους εαυτούς τους για αυτό το γεγονός. Διότι, όπως ακριβώς εάν έρθει κάποιος σε ένα σπίτι τη νύχτα, δεν τον υποδέχονται όλοι, αλλά εκείνοι που αγρυπνούν και τον προσδοκούν και έχουν ετοιμαστεί για να τον υποδεχθούν, έτσι και ο Ιωάννης ετοίμασε λαό για τον Κύριο, όχι όμως τον απειθή, αλλά τον κατεσκευασμένο, που σημαίνει τον προετοιμασμένο, για την υποδοχή του Χριστού. «Και είπε ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της».