Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:18

Όταν πλησιάζει ο θάνατος, τότε γίνεται σπορά παιδιού; Όταν στην ηλικία είμαι παππούς, τότε στην προσδοκία γίνομαι πατέρας; Δεν υπάρχει καμία απολύτως ελπίδα για απόγονο· νεκρώθηκαν τα γεννητικά όργανα, αποκοιμήθηκε πλέον η φύση, παραμένει σε αδυναμία αφύπνισης της επιθυμίας, περιέπεσε σε λήθη του ίδιου της του εαυτού. Και εγώ, εξαιτίας του γήρατος, έχω σκύψει προς τη γη, και η Ελισάβετ έχει εφοδιαστεί με βακτηρία για να στηρίζεται. Μία φορά άνθισε η ξερή ράβδος του Ααρών, και όχι πολλές. Από πού θα βεβαιωθώ γι' αυτό; Ο δε άγγελος του είπε: Τι φλυαρείς, Ζαχαρία; Και είσαι ιερέας, και αμφιβάλλεις; Δεν ήταν εκατό ετών ο Αβραάμ, και η μήτρα της Σάρρας δεν βρισκόταν σε νέκρωση; Μήπως δεν εστάλη ο δικός τους καρπός; Αν δεν είχες παραδείγματα, δικαιολογημένα θα αμφέβαλες· εφόσον όμως κατάγεσαι από εκείνους, γιατί δεν αναλογίζεσαι τα δικά τους; Ο εθνικός Αβραάμ πίστεψε, και εσύ, που είσαι ιερέας, αμφιβάλλεις; Εκείνος ευωδίασε χωρίς να προσφέρει θυμίαμα, και εσύ μέσα στο θυσιαστήριο σκοτίστηκες σαν από καπνό; Εκείνος, όταν δέχθηκε τον κληρονόμο, αγαλλίασε, και εσύ τον πρόδρομο Ιωάννη δεν τον υπολογίζεις καθόλου; Αυτός θα σε απαλλάξει από την καταδίκη, αυτός σε λύτρωσε από την κατάρα· αυτός κρατάει το κλειδί της γλώσσας σου· αυτός θα επιστρέψει πολλούς προς τον Κύριο· αυτός θα προπορευθεί με τη δύναμη του προφήτη Ηλία, όχι οδηγώντας πύρινο άρμα, αλλά ετοιμάζοντας το λουτρό του Ιορδάνη για τον πολύ ρύπο των αμαρτιών.

ΙΩΑΝΝΗΣ. Φιλονικούσαν, λοιπόν, μεταξύ τους οι Ιουδαίοι, λέγοντας: Πώς μπορεί αυτός να μας δώσει να φάμε τη σάρκα του; Είπε λοιπόν σε αυτούς: Αμήν αμήν σας λέω, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. ΛΟΥΚΑΣ. Είπε δε σε αυτόν ο άγγελος: Μη φοβάσαι, Ζαχαρία, διότι εισακούσθηκε η δέησή σου· και η γυναίκα σου Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό. Και μετά από λίγο: Και είπε ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: Πώς θα το γνωρίζω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της. Και αποκρινόμενος ο άγγελος του είπε: Εγώ είμαι ο Γαβριήλ, που παρίσταμαι ενώπιον του Θεού· και απεστάλην για να μιλήσω προς εσένα και να σου ευαγγελιστώ αυτά.

Όταν, λοιπόν, ενώ δεν μπορούμε να αποφανθούμε για τη δική μας γένεση, περιεργαζόμαστε και επιχειρούμε να φιλονικούμε για τη γέννηση του Θεού, πώς να μην υπάρχει φόβος μήπως Εκείνος που δίνει όχι μόνο «γλώσσα παιδείας», αλλά και το «να γνωρίζει κανείς πότε πρέπει να πει λόγο», μας επιβάλει ως καταδίκη τη σιωπή εξαιτίας της προπετείας μας στο να μιλάμε; Αυτό ακριβώς έπραξε στην περίπτωση του μακάριου Ζαχαρία, ο οποίος, επειδή δεν πίστεψε σε εκείνον που του ευαγγελίστηκε τη γέννηση του παιδιού, κρίνοντας με ανθρώπινους λογισμούς τη χάρη και τη δύναμη του Θεού και απορώντας μέσα του αν είναι δυνατόν σύμφωνα με τη φύση ο γέροντας να αποκτήσει παιδί από γυναίκα προχωρημένης ηλικίας, τι λέει; «Πώς θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας και η γυναίκα μου προχωρημένη στις ημέρες της». Γι' αυτό, όταν άκουσε ότι «Ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις», βγαίνοντας έξω δεν μίλησε. 33. Γι' αυτόν τον λόγο, εγκαταλείποντας τις φιλονικίες για τα αμφισβητούμενα και για τα όσα υπερβαίνουν τα μέτρα μας, ας κρατήσουμε αυτά που έχουμε παραλάβει. Διότι ποιος είναι αυτός που τολμά να υπερηφανεύεται για τη γνώση του, όταν ο ίδιος που αξιώθηκε «των αποκαλύψεων», που αναλήφθηκε «στον τρίτο ουρανό», που «άκουσε άρρητα ρήματα», συνετίστηκε μέσω «του σκόλοπα στη σάρκα» ώστε «να μην υπεραίρεται»; Και ο ίδιος ο προφήτης που είπε «πίστεψα, γι' αυτό και μίλησα», λέει «ταπεινώθηκα», όχι απλώς, αλλά «σφόδρα».

Και είπε ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: «Πώς θα το γνωρίσω αυτό;». Ποιο σημείο μου δείχνεις, λέει, ώστε να πειστώ για όσα προφητεύθηκαν από εσένα, ότι πρόκειται να συμβούν; Διότι αυτό που ελέχθη είναι σχεδόν παρά φύσιν· καθώς οι προχωρημένοι στην ηλικία δεν τεκνοποιούν. Έπρεπε όμως να μην αποβλέπει στο δικό του γήρας και της γυναίκας του, αλλά στη δύναμη του Θεού που έδινε την υπόσχεση. Αλλά τα μεγάλα είναι δυσπρόσιτα στους ανθρώπους, και ο Θεός συγχωρεί· διότι ούτε και ο ίδιος ο Αβραάμ πίστεψε όπως έπρεπε, αλλά αρχικά γέλασε και είπε: «Σε εκατοντάχρονο άνθρωπο θα γεννηθεί υιός;»· και η Σάρρα επίσης, επειδή γέλασε, επικρίθηκε τότε. Διότι άλλοτε ο Θεός ελέγχει μόνο με λόγια, ενώ άλλοτε επιτιμά και με έργα. Για τον λόγο αυτόν λοιπόν, επιτίμησε και τον Ζαχαρία με έργο, και τον περιήγαγε σε κώφωση και αφωνία· διότι έπρεπε αυτός να παιδαγωγηθεί από τα προηγούμενα, και την επίκριση προς τους προπάτορες να την καταστήσει δική του παιδαγωγία.

Είπε δε, αναφέρει, ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι πρεσβύτης, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της. Τι είναι αυτό, Δέσποτα; Εγώ αναπέμπω ικεσίες προς τον Θεό ζητώντας την εξιλέωση όλου του λαού, και εσύ μου ευαγγελίζεσαι ότι θα αποκτήσω υιό; Αυτό είναι αδύνατο. Διότι το γήρας είναι ασθενικό, και η φύση άτονη, και η σύζυγός μου είναι πέτρα άγονη· πώς λοιπόν θα μου συμβεί αυτό; Όμως, ακόμη κι αν, όπως είπες, γεννηθεί σε εμένα υιός, ποια θα είναι η ωφέλεια από αυτόν για τον λαό; Ο δε άγγελος αποκρίθηκε: Μεγάλη θα είναι η σωτηρία μέσω εκείνου στον λαό και σε όλα τα έθνη· διότι αυτός θα επιστρέψει τους πάντες από την πλάνη και θα τους υποδείξει την οδό της σωτηρίας, γινόμενος μεσίτης Θεού και ανθρώπων. Διότι θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, και θα ονομαστεί προφήτης του Υψίστου. Αυτός θα προπορευθεί προ του προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.

β΄. Ο δε Ζαχαρίας, αποκρινόμενος, είπε προς τον άγγελο: Πώς θα το γνωρίσω αυτό; Είπε τότε ο άγγελος: Επειδή ζητάς σημείο για τη γέννηση και δεν πιστεύεις στα λόγια μου, λάβε ένα ασφαλές ενέχυρο: Εγώ είμαι ο Γαβριήλ, που παρίσταμαι ενώπιον του Θεού, και απεστάλην για να σου μιλήσω και να σου ευαγγελισθώ αυτά. Και ιδού, θα παραμείνεις σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις, μέχρι την ημέρα που θα συμβούν αυτά, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου, τα οποία θα εκπληρωθούν στον καιρό τους.

Ακόμη τον γέροντα Ζαχαρία η παράδοξη κύηση του παιδιού τον εκπλήσσει, ακόμη δυσφορεί με τον εκπρόθεσμο τοκετό, μη αναλογιζόμενος με σύνεση ότι ο Πλάστης της κοιλίας μπορεί να ανανεώσει τη γερασμένη μήτρα. Γι' αυτό και κατρακύλησε στον γκρεμό της απιστίας. Διότι, όταν ο άγγελος έλεγε: «Ιδού, η γυναίκα σου η Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα τον ονομάσεις Ιωάννη», ο Ζαχαρίας αντιμάχεται τον λόγο και λέει: «Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της». Από πού, λέει, θα έχω τη βεβαιότητα; Ποια απόδειξη μπορείς να μου παρουσιάσεις για την υπόσχεση; Δείξε μου και τώρα μια ανθισμένη ράβδο, όπως στην περίπτωση του αρχιερέα Ααρών, και τότε θα σε πιστέψω ότι και τα γηρατειά μπορούν να καρποφορήσουν παιδί.

Διότι εγώ είμαι πρεσβύτης, και η γυναίκα μου προχωρημένη στα χρόνια της. Τα λόγια σου είναι αγαθά· η υπόσχεση όμως είναι δυσκολόπιστη. Μου υπόσχεσαι παιδί, ελπίδα πέρα από κάθε ελπίδα· ο χρόνος της ακμής μου έχει παρέλθει· τον βίο της νεότητάς μου τον ανάλωσα άκαρπα. Τώρα που έγινα σαν το ξηρό ξύλο, τώρα με αναγκάζεις να καρποφορήσω· γυρίζω στην αγορά περπατώντας κυρτωμένος, δεν έχω πια τη δύναμη να ανασηκώσω το βλέμμα προς τον ουρανό· το γήρας με παρασύρει προς τη συγγενική γη· διότι γη είμαι, και στη γη θα επιστρέψω· μόλις και μετά βίας κάνω τα βήματά μου· δεν μου αρκούν τα δύο πόδια για να στηριχθώ· αντί για τρίτο πόδι κρατώ βακτηρία· διότι μέχρι τώρα δεν ευτύχησα να έχω ένα τέκνο για να με κρατά από το χέρι· είμαι ένας κινούμενος τάφος, και ένας νεκρός οδοιπόρος. Πώς λοιπόν από τώρα και στο εξής ένα τέκνο θα με ονομάσει πατέρα; Διότι εγώ είμαι πρεσβύτης, και η γυναίκα μου προχωρημένη στα χρόνια της. Όταν το γήρας με οδηγεί στον τάφο, τότε θα ανέβω σε νυμφική κλίνη, και θα δώσω ζωή σε παιδί, ενώ ο ήλιος της νεότητάς μου έχει πια δύσει; Και εγώ είμαι φθαρμένος εξαιτίας του χρόνου, και η μήτρα της Ελισάβετ έχει νεκρωθεί. Πώς λοιπόν θα βεβαιωθώ γι' αυτό; Διότι εγώ είμαι πρεσβύτης, και η γυναίκα μου προχωρημένη στα χρόνια της. Και αποκριθείς ο άγγελος του είπε: Εγώ είμαι ο Γαβριήλ που παρίσταμαι ενώπιον του Θεού, και αποστάληκα για να μιλήσω προς εσένα, και να σου ευαγγελιστώ αυτά.

Για τη γέννηση του αγίου Ιωάννου του προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού. Είναι κατάλληλη ημέρα εορτής και πάνδημης χαράς, κατά την οποία θυμήθηκα τη λειτουργία του Γαβριήλ και την ιερατεία του Ζαχαρία, και φέρνω στον νου μου εκείνον που καταδικάστηκε σε αφωνία εξαιτίας της απιστίας του. Διότι ακούσατε τον ευαγγελιστή Λουκά, ο οποίος μας άνοιξε σήμερα το ψυχωφελές ιατρείο.

Το γήρας απωθεί την πίστη, το γεγονός είναι πλέον έξω από τα όρια της φύσης, τα γεννητικά όργανα έχουν νεκρωθεί· προχωρώ στηριζόμενος στο ραβδί σαν σε άλογο, και μου ανακινείς την εμπειρία της συζυγικής ζωής, όταν ολόκληρο το σώμα έχει γίνει τάφος; Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Πες μου, ω μέγιστε Γαβριήλ (διότι είναι αναγκαίο να το μάθουν αυτό και όσοι το αγνοούν, ότι δηλαδή το όνομα Γαβριήλ ερμηνεύεται «άνθρωπος του Θεού»)· πες μου, πώς θα βεβαιωθώ γι' αυτό; Ιδού, τα μέλη μου τρέμουν· ιδού το γήρας και των δυο μας, που πλέον κοιτάζουμε προς τη γη. Εάν ο ένας μας ήταν νέος, και ο άλλος είχε γεράσει, θα υπήρχε κάποια μικρή ελπίδα για αυτά που λέγονται· τώρα όμως το σώμα και των δύο έχει φθαρεί. Δεν περιμένουμε τίποτε άλλο, παρά μόνο το δρέπανο του θανάτου, σαν τα ώριμα στάχυα που είναι έτοιμα για τον θερισμό. Εάν λοιπόν αυτά που λες είναι απολύτως αληθινά, δέσποτα Γαβριήλ, δώσε να προηγηθεί κάποιο άλλο σημείο, παραχώρησέ μου ένα θαύμα ως αρραβώνα της υπόσχεσης.

Με ποιον τρόπο θα το γνωρίσω αυτό; Ο Ααρών δεν πίστεψε, παρά μόνο όταν άνθισε η ράβδος· ο Μωυσής δεν βεβαιώθηκε, παρά μόνο όταν λευκάνθηκε το χέρι του· ο Γεδεών δεν κατανόησε, παρά μόνο όταν έπεσε η δροσιά πάνω στον πόκο. Ο Εζεκίας δεν αντελήφθη, παρά μόνο όταν ο ήλιος οπισθοχώρησε. Με ποιον τρόπο θα το γνωρίσω αυτό;

Δώσε εσύ σημείο, και εγώ θα σκιρτήσω νεανικά· δώσε σημείο, για να μη γελάσει η Ελισάβετ επιπόλαια, όπως η Σάρρα. Πώς θα το γνωρίσω αυτό, αρχάγγελε μηνυτή; Από πού θα μου γίνουν φανερά όσα μου είπες; Αν εμφανίζομαι ως δεύτερος Αβραάμ, θα πρέπει να υπάρξουν σε μένα τα γνωρίσματα του Αβραάμ. Είσελθε στο οίκημά μου, και θα νίψω τα πόδια σου έπειτα από την οδοιπορία, και θα σου παραθέσω τράπεζα γεμάτη μυστήριο· τρία σάτα αλεύρι θα ζυμώσει η Ελισάβετ, προεικονίζοντας την Εκκλησία. Ζήτησε μοσχάρι, για να δωρίσει απόγονο. Πώς θα το γνωρίσω αυτό, εσύ που φέρνεις σε εμάς άνωθεν επί της γης χαρμόσυνες ειδήσεις; Γιατί μου προλέγεις, άγγελε, το όνομα του παιδιού, και απαριθμείς τις αρετές εκείνου που δεν είναι παρών; Δείξε μου το υπερφυσικό, για να πιστέψω το παρά φύσιν· εάν ο ουρανός καμπυλώνεται, και εγώ ανανεώνομαι· εάν η θάλασσα μπορεί να μετρηθεί, τότε και η γυναίκα μου Ελισάβετ θα γεννήσει· εάν ο ήλιος μπορεί να καταληφθεί, τότε και οι ξηροί μαστοί θα αναβλύσουν γάλα· εάν η σελήνη αναχαιτίζεται, τότε και η ξηρή μήτρα καθίσταται γόνιμη. Πώς θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας, και η γυναίκα μου βρίσκεται σε προχωρημένη ηλικία. Ο δε άγγελος είπε προς τον Ζαχαρία: Ζητάς εγγύηση από τον Θεό; Ορίζεις την ανθρώπινη αδυναμία ως πιο βέβαιη από τη δεσποτική υπόσχεση; Δεν φοβάσαι να ανακρίνεις αυτόν που σου κομίζει χαρμόσυνες ειδήσεις; «Πώς θα το γνωρίσω αυτό», λες, ω Ζαχαρία; Μήπως αποστέλλεσαι στην Αίγυπτο, ώστε να φοβηθείς τον Φαραώ; «Πώς θα το γνωρίσω αυτό», λες, ω Ζαχαρία;

Δεν επιτελεί ο Θεός τίποτα που να υπερβαίνει τη φύση; Αναζητάς τη φυσική ακολουθία, και δεν είδες την παράδοξη δημιουργία της Θεότητας; Πες μου, Ζαχαρία, οι στύλοι της γης πού έχουν στερεωθεί; Το στερέωμα του ουρανού πού έχει κατασκευαστεί; Οι αποθήκες των νεφών πού βρίσκονται; Οι σταγόνες της βροχής πού υφαίνονται; Οι σβώλοι του χιονιού πού εξορύσσονται; Την πορεία του ήλιου ποιος την καθοδηγεί; Τη χάση της σελήνης ποιος την καθορίζει; Το πλήθος των αστέρων ποιος θα το καταμετρήσει; Η μανιασμένη θάλασσα πώς σέβεται την άμμο; Οι ποταμοί με τα θερμά ρεύματα πώς αναμειγνύονται; Το σκοτάδι της ομίχλης πώς υφαίνεται; Ο άνθρωπος πώς διαπλάθεται μέσα στη μήτρα; Και πώς το θηλυκό πλάθεται πιο απαλό από το αρσενικό; Και η θεοειδής ψυχή πώς βρίσκεται άξαφνα μέσα στο σώμα; «Από πού θα το γνωρίσω αυτό;», λες, ω Ζαχαρία. Αναζητάς τη φυσική ακολουθία, εκεί όπου ενεργεί η Θεότητα; Τι, δυσπιστείς στο ότι η στείρα θα γεννήσει; Τι θα πεις, λοιπόν, εάν ακούσεις για Παρθένο που γεννά παραδόξως; Μήπως, λοιπόν, το απίστευτο αποτελεί προγύμναση για την πίστη; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τιμωρείται τώρα η δυσπιστία σου στο ζήτημα της στείρας, ώστε να μην αμφιβάλεις για το θαύμα της Παρθένου. «Θα μείνεις», του λέει, «σιωπηλός, και δεν θα μπορείς να μιλήσεις».

Διότι, επειδή ικέτευε για τις αμαρτίες του λαού, και επρόκειτο να αποκτήσει υιό που θα διακήρυσσε: «Ιδού ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου», εύλογα του λέει: «Εισακούστηκε η δέησή σου και θα γεννήσεις υιό». Τι έκανε λοιπόν εκείνος; Διότι το ζητούμενο είναι τούτο: ότι το να περιεργάζεται κανείς τους τρόπους των θείων αποκαλύψεων είναι ασυγχώρητο, ενώ τις αποφάσεις πρέπει να τις αποδέχεται με πίστη. Κοίταξε τη δική του ηλικία, τα λευκά του μαλλιά, το εξασθενημένο σώμα του· κοίταξε τη στειρότητα της γυναίκας του και δυσπίστησε, και ζήτησε να μάθει τον τρόπο και είπε: «Από πού θα το γνωρίσω αυτό;». Πώς, λέει, θα γίνει αυτό;

Ιδού, εγώ έχω γεράσει και έχω ασπρίσει, και η γυναίκα μου είναι στείρα, προχωρημένη στην ηλικία· η ηλικία είναι ακατάλληλη, η φύση ανίκανη· πώς έχουν λογική τα όσα έχουν εξαγγελθεί; Εγώ που σπέρνω είμαι αδύναμος· ο αγρός άγονος. Άραγε δεν φαίνεται σε κάποιους ότι είναι άξιος συγγνώμης, εφόσον αναζητά την ακολουθία των πραγμάτων και δίνει την εντύπωση ότι λέει κάτι το λογικό; Αλλά ο Θεός δεν έκρινε ότι είναι άξιος (συγγνώμης). Και πολύ δικαιολογημένα. Διότι, όταν ο Θεός αποφαίνεται, δεν πρέπει να κινεί κανείς λογισμούς, ούτε να προβάλλει την ακολουθία των πραγμάτων, ούτε την αναγκαιότητα της φύσης, ούτε τίποτε άλλο παρόμοιο· διότι ανώτερη από όλα αυτά είναι η δύναμη της απόφασής Του, η οποία δεν ανακόπτεται από κανένα εμπόδιο.

Και είπε ο Ελισαίος: «Ιδού, θα το δεις με τα μάτια σου, αλλά από εκεί δεν πρόκειται να φας». «Είπε ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: Πώς θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας, και η γυναίκα μου είναι προχωρημένη στην ηλικία της. Και αποκρινόμενος ο άγγελος, του είπε: Εγώ είμαι ο Γαβριήλ, που παρίσταμαι ενώπιον του Θεού, και απεστάλην για να μιλήσω σε εσένα και να σου ευαγγελισθώ αυτά.

Και πάλι ο Θεός σώζει τους Ισραηλίτες μέσω αγίου αγγέλου την εποχή του Γεδεών και εξολόθρευσε τη Μαδιάμ, όπως ακριβώς και την εποχή του Εζεκία κατέβαλε τους Ασσυρίους μέσω αγγέλου. Και στον Ζαχαρία απέστειλε μέσα στον ναό τον Γαβριήλ, ο οποίος, αφού ανήγγειλε τη σύλληψη του Προδρόμου, δεν έγινε πιστευτός και επέβαλε κώφωση στον Ζαχαρία, και παρέμεινε έτσι, όπως το είπε ο αρχιστράτηγος των ασωμάτων.

Μπροστά σε αυτά, λόγω της ανυπέρβλητης υπερβολής τους, και ο Ζαχαρίας τότε, που επρόκειτο να αναδειχθεί πατέρας του Ιωάννη, μένοντας έκπληκτος στον νου του σαν να επρόκειτο για πράγματα ακατόρθωτα, δεχόταν το κεντρί της απιστίας· και αφού χτυπήθηκε από αυτό, έλεγε προς τον μακάριο άγγελο εκείνα τα λόγια της δεινής απιστίας: «Από πού θα το γνωρίσω αυτό;

«Διότι εγώ είμαι γέροντας, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της·» τα οποία καθόλου δεν άρμοζε να τα πει ο πατέρας του Ιωάννη. Τα είπε, όμως, όχι ο πατέρας του Ιωάννη, της φωνής που βοούσε μεγάλα και εξαίσια, αλλά καθώς έφερε το πρόσωπο του στενόφωνου και βραδύγλωσσου νόμου· διότι στενόφωνος και βραδύγλωσσος έχει καταγραφεί ο Μωυσής που συνέγραψε αυτόν τον νόμο. Γι' αυτό και αμέσως με καθετί που του επιτασσόταν, εικονίζει στον εαυτό του τη σιωπή του Μωσαϊκού νόμου, η οποία σιωπή επήλθε όταν φανερώθηκε σε εμάς εν σαρκί ο μεγάλος νομοθέτης Χριστός, επειδή θέλησε να γίνει προτύπωμα του νόμου· διότι υπάκουσε στον άγγελο που του επέβαλε τη σιωπή: «Εγώ είμαι ο Γαβριήλ που παρίσταμαι ενώπιον του Θεού, και απεστάλην για να σου μιλήσω και να σου ευαγγελιστώ αυτά· και ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις μέχρι την ημέρα που θα γίνουν αυτά, διότι δεν πίστεψες στα λόγια μου, τα οποία θα πληρωθούν στον καιρό τους.» Και πολύ εύλογα του επιβάλλει την αφωνία, παρόλο που επρόκειτο να γίνει γεννήτορας της φωνής· όχι μόνο επειδή δέχθηκε να γίνει τύπος εκείνων που αμφέβαλλαν υπό τον νόμο, αλλά επειδή δεν πίστεψε ότι η φωνή που αποστελλόταν να κηρύξει αυτά θα προερχόταν από τον ίδιο, και, εφόσον απίστησε στην προέλευση της φωνής, δικαίως στερήθηκε τη φωνή του.

9. Διότι, για ποιον λόγο άραγε εκείνος ο γέροντας και ιερέας, ο παιδαγωγός και δάσκαλος του νόμου, που περίμενε την παρηγορία του Ισραήλ και για αυτήν πρόσφερε πάντοτε θερμή δέηση, δεν πειθόταν στις χαρμόσυνες ειδήσεις της, αν δεν προεικόνιζε στον εαυτό του τον άπιστο λαό που βρισκόταν υπό τον νόμο; Διότι, αν μεν θεωρούσε ότι ήταν άγιος άγγελος εκείνος που στεκόταν δίπλα στο θυσιαστήριο και του έλεγε αυτά από εκεί, γιατί δεν άκουγε με πίστη τα λεγόμενα, προσαρμόζοντας τον εαυτό του ώστε να πιστέψει σύμφωνα με το παράδειγμα του Αβραάμ και της Σάρρας; Και όμως, ακόμα κι αν δεν ίσχυε αυτό, έπρεπε οπωσδήποτε να πιστέψει στον Θεό που αποφάσισε να επιτελέσει κάτι το παράδοξο και υπερφυσικό. Διότι τι υπάρχει από τα όντα που να μην συντρέχει άμεσα προς ύπαρξη σύμφωνα με το παντοδύναμο πρόσταγμα του Θεού; Αυτό άλλωστε και ο θαυμάσιος Ιώβ, διδασκόμενος από τον ίδιο τον Θεό, ο οποίος του μιλούσε μέσα από το σύννεφο για να τον πείσει, αναφώνησε με θαυμαστό τρόπο: «Γνωρίζω ότι τα πάντα μπορείς, και τίποτα δεν σου είναι αδύνατο». Εάν πάλι υπέθετε ότι η δύναμη που του μιλούσε ήταν εχθρική και αντίθεη, γιατί ζητούσε την επιβεβαίωση των όσων ειπώθηκαν, λέγοντας: «Πώς θα το γνωρίσω αυτό;»;

Πέτυχε αυτό που ικέτευε· βρήκε αυτό που αναζητούσε· την απαλλαγή από την ατεκνία, την απόκτηση της ευτεκνίας, όχι ως φυσική ακολουθία, αλλά ως καρπό της προσευχής του· διότι η στειρότητα δεν ήταν επιτίμιο κατάρας, μη γένοιτο, αλλά προτύπωση μεγάλου μυστηρίου. Καθώς ο Ζαχαρίας επέμενε στις συνεχείς ικεσίες προς τον Θεό για να λυθεί η στειρότητα, νομίζω πως ίσως άκουσε [τον Θεό να του λέει]: δεν έχει εκπληρωθεί ακόμη ο καιρός· δεν έχουν φτάσει ακόμη οι ημέρες της επιφανείας· τότε λοιπόν να ελπίζεις στην τεκνογονία, Ζαχαρία, όταν θα έλθει η προσδοκία των εθνών· τότε να περιμένεις την απαλλαγή από τη στειρότητα, όταν θα φθάσει η ελπίδα όλων των περάτων της γης. Και επειδή έφθασε ο καιρός, λάβε τον πόθο της καρδιάς σου μέσω της πρόρρησης του Γαβριήλ· ανανέωσε τη νεότητά σου σαν τον αετό· γνώρισε, λέει, τη σύζυγό σου· «Διότι εισακούσθηκε η δέησή σου, και η γυναίκα σου Ελισάβετ θα σου γεννήσει υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιωάννη». Του γνώρισε και το όνομα με το οποίο θα κληθεί, υποδεικνύοντας και από την ίδια την ετυμολογία του ότι πρόκειται για υιό σταλμένο άνωθεν. Ζ΄. «Είπε δε ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο». Πλέον δηλαδή συνομιλεί μαζί του με παρρησία, σαν να είναι σύνδουλός του· «Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της».

Η μεν πρόχειρη και πατερική ερμηνεία καταγράφει κατηγορία απιστίας στον ιερέα, ο δε παρών λόγος, χωρίς να υποκύπτει σε αυτό, αλλά προχωρώντας με διερεύνηση, λέγει ότι ο Ζαχαρίας έπαθε το ίδιο με τον μεγάλο Θωμά. Διότι δεν ήταν λογικό να το αγνοεί αυτό, όντας προφήτης και εκπαιδευμένος στα θεία, ότι δηλαδή ο Θεός θα μπορούσε και την φύση να καινουργήσει, και το γήρας να ανανεώσει, και να αναδείξει διέξοδο στα αδιέξοδα, όπως στην περίπτωση του Αβραάμ και της Σάρρας, όπως στην περίπτωση της Σουναμίτιδας, και των άλλων ποικίλων και παντοδαπών θαυμάτων Του. Αλλά επειδή οι υποσχέσεις μεγάλων και παράδοξων προσδοκιών, όταν ακούγονται ξαφνικά, συνηθίζουν κάπως να ταράζουν την ψυχή, όχι παρασυρόμενος προς την απιστία, νομίζω, αλλά βιαζόμενος προς την εκπλήρωση, αμέσως, σαν να κυριεύτηκε από χαρά, αναφωνεί και λέει: «Πώς θα το γνωρίσω αυτό;». Μη με γελάσεις, με κανέναν τρόπο μη διαψεύσεις, δώσε μου το σημάδι, παρέχέ μου το ενέχυρο· όπως παλαιότερα ο Θεός έδωσε στον Αβραάμ, για να γίνει πατέρας πολλών εθνών, και για να προέλθουν από την οσφύ του βασιλείς, το σημείο της περιτομής· και πριν από αυτό, όπως στον Νώε, για να μην επιφέρει κατακλυσμό επί της γης, το τόξο στο σύννεφο· επιπλέον δε και στον Μωυσή τη ράβδο που έγινε φίδι και αμέσως αποκαταστάθηκε, ώστε να πιστέψουν οι Αιγύπτιοι ότι του εμφανίστηκε ο Ων. Η'. «

Εξάλλου, ο Ιωάννης ήρθε με τη δύναμη και το πνεύμα του Ηλία, διότι ήταν και αυτός ερημίτης, και απέριττος, και ελεγκτικός όπως εκείνος. Επανέφερε δε και τους απειθείς Ιουδαίους στη φρόνηση των δικαίων, δηλαδή στη διδασκαλία των αποστόλων· διότι φρόνηση των αποστόλων είναι η χάρη του Πνεύματος που ενυπήρχε σε αυτούς, από την οποία καθοδηγούνταν. Ετοίμασε δε για τον Κύριο, δηλαδή για τον Χριστό, έναν λαό κατεσκευασμένο, δηλαδή έτοιμο να υποδεχθεί το κήρυγμα· με την εξής έννοια: Όταν ερχόταν κάποιος προφήτης κηρύττοντας, δεν πίστευαν όλοι, αλλά οι κατεσκευασμένοι, δηλαδή όσοι είχαν προετοιμάσει τους εαυτούς τους για αυτό το γεγονός. Διότι, όπως ακριβώς εάν έρθει κάποιος σε ένα σπίτι τη νύχτα, δεν τον υποδέχονται όλοι, αλλά εκείνοι που αγρυπνούν και τον προσδοκούν και έχουν ετοιμαστεί για να τον υποδεχθούν, έτσι και ο Ιωάννης ετοίμασε λαό για τον Κύριο, όχι όμως τον απειθή, αλλά τον κατεσκευασμένο, που σημαίνει τον προετοιμασμένο, για την υποδοχή του Χριστού. «Και είπε ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι γέροντας, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της».