Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:3

Επειδή πρόκειται να κάνω μνεία σε αυτά, θα χρησιμοποιήσω, προς δικαιολόγηση της δικής μου τόλμης, το πρότυπο του ευαγγελιστή Λουκά, λέγοντας και εγώ: Επειδή ακριβώς κάποιοι επιχείρησαν να συντάξουν για τον εαυτό τους τα λεγόμενα απόκρυφα και να τα αναμείξουν με τη θεόπνευστη Γραφή, για την οποία έχουμε αποκτήσει πλήρη βεβαιότητα, σύμφωνα με όσα παρέδωσαν στους πατέρες μας εκείνοι που από την αρχή υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του λόγου, φάνηκε καλό και σε εμένα, αφού προτράπηκα από γνήσιους αδελφούς και έμαθα τα πράγματα από την αρχή, να εκθέσω με τη σειρά τα βιβλία που περιλαμβάνονται στον κανόνα, τα οποία μας παραδόθηκαν και πιστεύουμε ότι είναι θεία, ώστε ο καθένας, αν μεν έχει εξαπατηθεί, να καταδικάσει εκείνους που τον πλάνησαν, ενώ αυτός που έχει παραμείνει καθαρός να χαρεί καθώς του υπενθυμίζονται και πάλι.

Και για να μη νομίσει κανείς από τους πλανεμένους ότι αυτός εξέφρασε τη γέννηση με μυθικό τρόπο, ανάγει το έργο στις απαρχές του, και για χάρη της ακρίβειας εκθέτει λεπτομερώς όλη την πραγματεία, και για την απόδειξη της αλήθειας εισάγει ως μάρτυρες εκείνους που έγιναν υπηρέτες του Λόγου, λέγοντας: «επειδή ακριβώς πολλοί επιχείρησαν», ώστε να υποδείξει κάποιους ως απλούς επίδοξους συγγραφείς, εννοώ δηλαδή τους οπαδούς του Κήρινθου και του Μήρινθου και τους άλλους· έπειτα τι λέει; «Φάνηκε καλό και σε μένα, που παρακολούθησα με τη σειρά από την αρχή τους αυτόπτες μάρτυρες και εκείνους που έγιναν υπηρέτες του Λόγου, να σου γράψω, κράτιστε Θεόφιλε (είτε δηλαδή έλεγε αυτό γράφοντας τότε σε κάποιον Θεόφιλο, είτε σε κάθε άνθρωπο που αγαπά τον Θεό), για να επιγνώσεις», λέει, «την ασφάλεια των λόγων για τους οποίους κατηχήθηκες»· και ανέφερε ότι η κατήχηση είχε προηγηθεί, ότι δηλαδή είχε ήδη κατηχηθεί από άλλους, αλλά δεν είχε μάθει από αυτούς με ασφάλεια την ακρίβεια. Έπειτα λέει: «Υπήρξε στις ημέρες του βασιλιά Ηρώδη, από την εφημερία του αρχιερέα Αβιά, κάποιος ιερέας με το όνομα Ζαχαρίας, και η γυναίκα του καταγόταν από τις θυγατέρες του Ααρών, και το όνομά της ήταν Ελισάβετ». Και αρχίζει πριν από τον Ματθαίο· διότι ο μεν Ματθαίος υπέδειξε χρονικό διάστημα τριάντα ετών από την αρχή, ο δε Μάρκος κατέτασσε τα μετά τα τριάντα έτη, δηλαδή τα γεγονότα που συνέβησαν αληθινά στον Ιορδάνη, όμοια με τον Ματθαίο και τον Λουκά.

Επομένως, ο μεν Ιωάννης, με τη συγγραφή του κατά τον ίδιο Ευαγγελίου, παραδίδει τα όσα έπραξε ο Χριστός προτού ακόμη ο Βαπτιστής ριχθεί στη φυλακή, ενώ οι υπόλοιποι τρεις Ευαγγελιστές μνημονεύουν τα γεγονότα μετά την κάθειρξη του Βαπτιστή στο δεσμωτήριο. Όποιος, λοιπόν, επιστήσει την προσοχή του σε αυτά, δεν θα θεωρήσει πλέον ότι τα Ευαγγέλια διαφωνούν μεταξύ τους, διότι το μεν κατά Ιωάννην περιέχει τα πρώτα από τα έργα του Χριστού, τα δε υπόλοιπα την ιστορία των όσων συνέβησαν στο τέλος της δράσης του. Εύλογα, επομένως, ο Ιωάννης αποσιώπησε τη γενεαλογία της σάρκας του Σωτήρα μας, εφόσον αυτή είχε ήδη καταγραφεί προηγουμένως από τον Ματθαίο και τον Λουκά, και ξεκίνησε από τη θεολογία, σαν να είχε επιφυλαχθεί αυτή σε αυτόν από το Άγιο Πνεύμα ως σε ανώτερο. Αυτά, λοιπόν, ας έχουν λεχθεί από εμάς σχετικά με τη συγγραφή του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου, ενώ για το κατά Μάρκον, η αιτία που οδήγησε σε αυτό έχει ήδη δηλωθεί από εμάς προηγουμένως. Ο Λουκάς, εξάλλου, αρχίζοντας και αυτός το δικό του σύγγραμμα, εξέθεσε την αιτία για την οποία προέβη στη σύνταξή του, δηλώνοντας ότι, επειδή πολλοί άλλοι επιχείρησαν με πιο προπετή τρόπο να συντάξουν διήγηση για τα γεγονότα για τα οποία ο ίδιος είχε πληροφορηθεί πλήρως, θέλοντας αναγκαίως να μας απαλλάξει από την αμφισβητήσιμη εντύπωση σχετικά με τους άλλους, παρέδωσε μέσω του δικού του Ευαγγελίου τον ασφαλή λόγο για όσα ο ίδιος είχε αντιληφθεί επαρκώς την αλήθεια, ωφελημένος από τη συναναστροφή και τη διαμονή του μαζί με τον Παύλο, καθώς και από την επικοινωνία του με τους υπόλοιπους αποστόλους.

Ώστε να επιδείξει τη δική του ακρίβεια. Διότι, αρχίζοντας εκείνη την πραγματεία, λέει: «Φάνηκε καλό και σε μένα, που παρακολούθησα από την αρχή τα πάντα με ακρίβεια, να σου τα γράψω με τη σειρά». Και δεν αρκείται μόνο στη δική του μαρτυρία, αλλά ανάγει τα πάντα στους αποστόλους, λέγοντας: «Καθώς μας τα παρέδωσαν εκείνοι που από την αρχή υπήρξαν αυτόπτες και υπηρέτες του λόγου». Γι' αυτό, αφού κατέστησε εκεί τον λόγο αξιόπιστο, δεν έχει ανάγκη εδώ από άλλη επιβεβαίωση, εφόσον έγινε άπαξ πιστευτός, και μέσω εκείνου τον έχει κατηχήσει στην ακρίβεια της αλήθειας. Διότι, αυτός που κατέστη αξιόπιστος και πιστεύτηκε γράφοντας όσα άκουσε, πολύ περισσότερο θα ήταν δίκαιο να πιστευτεί όταν συνθέτει αυτά που δεν παρέλαβε από άλλους, αλλά εκείνα που ο ίδιος είδε και άκουσε. Εάν δηλαδή, λέει, αποδέχθηκες τα περί του Χριστού, πολύ περισσότερο θα αποδεχθείς τα περί των αποστόλων. Τι λοιπόν; Μήπως το ζήτημα είναι απλώς ιστορία, και ο λόγος στερείται του Πνεύματος; Σε καμία περίπτωση. Πώς;

Του ιδίου, από την λθ΄ εορταστική Επιστολή, η οποία εδώ είναι η γ΄. Αλλά επειδή αναφερθήκαμε στους μεν αιρετικούς ως νεκρούς, σε εμάς δε ότι κατέχουμε για σωτηρία τις θείες Γραφές, φοβάμαι μήπως, όπως έγραψε ο Παύλος στους Κορινθίους, κάποιοι από τους αθώους αποπλανηθούν από την απλότητα και την αγνότητα εξαιτίας της πανουργίας των ανθρώπων, και στη συνέχεια αρχίσουν να διαβάζουν άλλα βιβλία, τα λεγόμενα απόκρυφα, εξαπατημένοι από την ομωνυμία τους με τα αληθινά βιβλία. Σας παρακαλώ, δείξτε ανοχή εάν για πράγματα που ήδη γνωρίζετε, γράφω και εγώ κάνοντας μνεία, εξαιτίας της ανάγκης και της ωφέλειας της Εκκλησίας. Προτιθέμενος λοιπόν να τα μνημονεύσω αυτά, θα χρησιμοποιήσω για τη δικαιολόγηση της τόλμης μου το πρότυπο του Ευαγγελιστή Λουκά, λέγοντας και εγώ: «Επειδή ακριβώς κάποιοι επιχείρησαν να ανασυντάξουν για λογαριασμό τους τα λεγόμενα απόκρυφα και να τα αναμείξουν με τη θεόπνευστη Γραφή, για την οποία έχουμε αποκτήσει πλήρη βεβαιότητα, όπως τα παρέδωσαν στους Πατέρες εκείνοι που εξαρχής υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου, φάνηκε καλό και σε εμένα, έχοντας προτραπεί από γνήσιους αδελφούς και έχοντας διδαχθεί άνωθεν, να εκθέσω με τη σειρά τα κανονικά και παραδοθέντα βιβλία, τα οποία πιστεύεται ότι είναι θεία, ώστε ο καθένας, εάν μεν εξαπατήθηκε, να καταδικάσει εκείνους που τον πλάνησαν, εάν δε παρέμεινε καθαρός, να χαίρεται καθώς του υπενθυμίζονται και πάλι αυτά».

Ερμηνεία στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Προοίμιο. «Επειδή πολλοί επιχείρησαν να συντάξουν διήγηση για τα γεγονότα που έχουν πλήρως επιβεβαιωθεί μεταξύ μας, σύμφωνα με όσα μας παρέδωσαν εκείνοι που από την αρχή υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου, φάνηκε καλό και σε μένα, που τα παρακολούθησα όλα με ακρίβεια από την αρχή, να σου τα γράψω με τη σειρά, κράτιστε Θεόφιλε, για να γνωρίσεις καλά την ασφάλεια των λόγων για τους οποίους κατηχήθηκες.» Ποιοι ήταν αυτοί οι πολλοί που επιχείρησαν; Οι ψευδαπόστολοι. Διότι πολλοί συνέγραψαν δήθεν Ευαγγέλια, όπως είναι το κατ' Αιγυπτίους και εκείνο που επιγράφεται «Των Δώδεκα». Τέτοιου είδους άνθρωποι λοιπόν επιχείρησαν μόνο, δεν ολοκλήρωσαν όμως το έργο τους. Διότι, επειδή άρχισαν χωρίς τη θεία χάρη, για τον λόγο αυτόν δεν το ολοκλήρωσαν. Σωστά λοιπόν είπε ο Λουκάς ότι οι πολλοί επιχείρησαν. Αντίθετα οι λίγοι, όπως ο Ματθαίος και ο Μάρκος, δεν επιχείρησαν μόνο, αλλά και ολοκλήρωσαν, διότι είχαν το τελειοποιό Πνεύμα. Έκανε δε λόγο για «γεγονότα που έχουν πλήρως επιβεβαιωθεί». Διότι τα όσα αφορούν τον Χριστό δεν βασίζονται απλώς σε μια κενή παράδοση, αλλά εδράζονται στην αλήθεια, σε βέβαιη πίστη και συνοδεύονται από κάθε είδους επιβεβαίωση. Πώς όμως έχουν επιβεβαιωθεί αυτά, πες μας, ω Λουκά;