Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:48

Διότι, τι λέει; Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο, και αγαλλίασε το πνεύμα μου για τον Θεό, τον σωτήρα μου, επειδή επέβλεψε στην ταπείνωση της δούλης του. Διότι ιδού, από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές. Και αν επιστήσεις την προσοχή σου σε όλα τα λόγια της, δεν θα διστάσεις να την ονομάσεις και Προφήτιδα. Διότι Πνεύμα Κυρίου επήλθε σε αυτήν και δύναμη Υψίστου την επισκίασε.

Επειδή λοιπόν αξιώθηκες τέτοιων πραγμάτων, γιε μου, πρέσβευε στον σωτήρα Χριστό υπέρ εμού, όταν σας λέει: ελάτε να κληρονομήσετε τη βασιλεία μου, την οποία σας έχω ετοιμάσει. Θυμήσου με, γιε μου, μαζί με τους ομοτίμους σου, και ζήτησε για μένα μισθό από τον Πατέρα των φώτων, ώστε, όπως έκλινε το σώμα σου πάνω μου, έτσι να συγκαταβούν προς εμένα από τον ουρανό οι οικτιρμοί του Χριστού, και όπως το αίμα σου έβαψε τα ράκη μου, έτσι να με αρδεύσουν από ψηλά τα ελέη του Κυρίου. Και όπως ήρθα μαζί σου αυτό το ένα μίλι, έτσι να φτάσω μαζί σου στις μονές των αγίων· ώστε μαζί με αυτούς και εγώ να ανυμνήσω και να πω, ότι δεν υπάρχει άγιος όπως ο Κύριός μας, διότι επέβλεψε στην ταπείνωση της δούλης του και ύψωσε το κέρας όλων των δούλων του· καταντρόπιασε τους εχθρούς και έσωσε τους φτωχούς· και σε Αυτόν πρέπει πάντοτε η δόξα στους αιώνες.

Όταν δε πρόκειται να εκδημήσω από το σώμα, στάσου δίπλα μου, φιλάγαθη Δέσποινα, και ελάφρυνε εκείνη την αφόρητη οδύνη, και κούφισε τον πόνο μου, 〈παρηγόρησε τη στενοχώρια μου,〉 και οδήγησε την άθλια ψυχή μου προς τις αιώνιες μονές, για να μη με συναντήσει κάποια σκοτεινή δύναμη και με τραβήξει στον βυθό του άδη. Μακάρι να αντικρίσω τον Κριτή σπλαχνικό και να με βλέπει με ευμένεια. Είθε να λυτρωθώ από την αιώνια φλόγα μέσω εσού, Θεονύμφευτε. Μακάρι να απολαύσω την τρυφή του παραδείσου και να αξιωθώ τη βασιλεία των ουρανών· ώστε εσένα, που στάθηκες η μόνη βοήθεια του ανθρώπινου γένους, και που με τον τόκο σου επανόρθωσες την πτώση της προμήτορος, εσένα που είσαι η προστάτιδα των αμαρτωλών, η παρηγοριά των απελπισμένων και η αναψυχή των θλιβομένων, να μεγαλύνω και να μακαρίζω παντοτινά, ενώ θα φυλάγομαι 〈και θα σκέπομαι〉 από εσένα· διότι εσένα μακαρίζουν όλες οι γενεές, Παρθένε Δέσποινα Θεοτόκε, η ελπίδα όλων των Χριστιανών.

Πώς, λοιπόν, κατά τη βασιλεία του πατέρα του, ο οποίος βασίλευσε επί δεκατέσσερα έτη, ενώ προφητευόταν ο Εμμανουήλ που επρόκειτο να γεννηθεί από παρθένο, επρόκειτο να γεννηθεί ο Εζεκίας, ο οποίος ανέλαβε τη βασιλεία σε ηλικία είκοσι ετών μετά τον πατέρα του, και δεν θα γίνει μάλλον φανερό στους συνετούς ότι ήταν ήδη γεννημένος, όταν ο προφήτης προφήτευσε τον λόγο αυτόν κατά τη βασιλεία του Άχαζ, του πατέρα του Εζεκία; Μάλιστα ούτε η γυναίκα του Άχαζ ήταν προφήτιδα, όπως είναι φανερό σε όλους. Η Μαρία, όμως, είναι αυτή που είπε και προφήτευσε: «διότι από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές της γης»· προς την οποία εισήλθε ο Γαβριήλ και ευαγγελίστηκε ότι το Πνεύμα, που μίλησε μέσω του Ησαΐα, θα έλθει επάνω της και θα γεννήσει Υιό, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, διά Πνεύματος Αγίου και όχι από σπέρμα ανδρός, όπως αυτοί βλασφημούν, παραλογιζόμενοι και πλανώμενοι. 32. Έχει δε ελεγχθεί η πλάνη του ματαιόφρονος και για την τήρηση του Σαββάτου και για την περιτομή και για τους καθημερινούς βαπτισμούς που τελούνται από αυτόν· διότι το Σάββατο ο Ιησούς επιδιώκει να επιτελεί τις περισσότερες θεραπείες. Και όχι μόνο θεραπεύει, αλλά ιάται και με δύο τρόπους. Διότι παραγγέλλει σε όσους θεραπεύθηκαν κατά το Σάββατο να σηκώσουν τον κράββατό τους και να περπατήσουν, αλλά επιπλέον το Σάββατο, αφού ζύμωσε πηλό, τον τοποθέτησε στα μάτια του τυφλού· και το να ζυμώσει κανείς πηλό συνιστά εργασία (έργο).

Σήμερα, νέο τόμο κατασκεύασε ο Λόγος του Θεού, ο Δημιουργός των πάντων, τον οποίο ο Πατέρας εξέφερε από την καρδιά Του για να γραφτεί σε αυτόν με το Πνεύμα, ως κάλαμο γραφής της γλώσσας του Θεού. Αυτός δόθηκε σε άνδρα που γνώριζε γράμματα και όμως δεν τον ανέγνωσε· διότι ο Ιωσήφ δεν γνώρισε τη Μαρία ούτε τη δύναμη αυτού του μυστηρίου. Ω ιερότατη θυγατέρα του Ιωακείμ και της Άννας, εσύ που διέλαθες από τις αρχές και τις εξουσίες και από τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού, που έζησες μέσα στον νυμφώνα του Πνεύματος και διατηρήθηκες άμωμη ως νύμφη του Θεού και μητέρα του κατά φύσιν Υιού του Θεού. Ω ιερότατη θυγατέρα, εσύ που ενώ φερόσουν ακόμη στις μητρικές αγκάλες ήσουν φοβερή σε όλες τις αποστατικές δυνάμεις. Ω ιερότατη θυγατέρα, εσύ που τρεφόσουν με γάλα από τον μαστό και περιστοιχιζόσουν από αγγέλους. Ω θεοπόθητη θυγατέρα, η δόξα των γεννητόρων σου· εσένα μακαρίζουν γενεές γενεών, όπως ακριβώς είπες επαληθεύοντας τα λόγια σου.

Διότι ιδού, σε μακαρίζουν όλες οι γενεές, όπως ακριβώς είπες. Σε είδαν οι θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, εννοώ της Εκκλησίας, και σε μακαρίζουν οι βασίλισσες, δηλαδή οι ψυχές των δικαίων, και εις τον αιώνα θα σε υμνούν. Διότι εσύ είσαι ο βασιλικός θρόνος, κοντά στον οποίο παρίσταντο οι άγγελοι βλέποντας τον Δεσπότη και Δημιουργό τους να επιβαίνει. Εσύ αναδείχθηκες νοητή Εδέμ, ιερότερη και θειότερη από την παλαιά. Διότι μέσα σε εκείνη μεν κατοικούσε ο χοϊκός Αδάμ, ενώ μέσα σε εσένα ο Κύριος εξ ουρανού.

Ενθυμούμενοι τα σεπτά σου λόγια, Πανάμωμε, ιδού σε μακαρίζουμε και σε ανυμνούμε ακατάπαυστα, διότι ο Δυνατός έκανε σε εσένα μεγαλεία, όπως προείπες.

Και είπε η Μαριάμ: «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο, και αγαλλίασε το πνεύμα μου για τον Θεό, τον σωτήρα μου, διότι επέβλεψε στην ταπείνωση της δούλης του. Ιδού γαρ, από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές, επειδή μου έκανε μεγαλεία ο Δυνατός». Όντως «σου έκανε μεγαλεία ο Δυνατός», εφόσον ο Ποιητής των όλων χώρεσε μέσα σου. Και συλλαμβάνεις ως παρθένος και γεννάς ως παρθένος και θηλάζεις ως παρθένος και ικετεύεις μητρικά υπέρ ημών, οι οποίοι σε ομολογούμε Παρθένο και Θεοτόκο. Και όπως προφήτευσες, «σε μακαρίζουμε όλες οι γενεές». «Και το έλεός του εκτείνεται από γενιά σε γενιά σε εκείνους που τον φοβούνται». Σε κάθε γενιά, λοιπόν, μην παραλείπεις, Πανάχραντε, να πρεσβεύεις υπέρ ημών των ικετών σου. Διότι, επειδή «το έλεός του είναι προς εκείνους που τον φοβούνται», μην παραλείπεις να πρεσβεύεις υπέρ ημών. «Έδειξε δύναμη με τον βραχίονά του». «Έδειξε δύναμη», διότι συνέτριψε τον Φαραώ μαζί με τα άρματα και τους αναβάτες, και έπειτα συνέτριψε τα βασίλεια των άπιστων εθνών, όπως είδε ο Δανιήλ, ενώ η ισχύς της δικής του βασιλείας δεν είχε τέλος. «Διασκόρπισε τους υπερήφανους με τις σκέψεις της καρδιάς τους». Διότι, εάν η ίδια η σκέψη των υπερηφάνων τους διασκορπίζει, ποιος θα μπορέσει πλέον να τους συγκεντρώσει;

Τώρα μεν λέγει: «τι είδους να είναι άραγε αυτός ο χαιρετισμός;», και «πώς θα μου γίνει αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα;», και «ας γίνει σε μένα σύμφωνα με τον λόγο σου»· τώρα δε «μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο και αγαλλίασε το πνεύμα μου για τον Θεό τον Σωτήρα μου, διότι επέβλεψε στην ταπείνωση της δούλης του», και «έκανε σε μένα μεγαλεία ο Δυνατός», και «ιδού, από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές», και όσα στη συνέχεια η Πανάμωμος προφητεύει σαφέστατα. Εάν δε κάποιος έλεγε ότι αυτά τα λόγια ανήκουν στην Πάναγνο όταν ήταν δώδεκα ετών και όχι τριών, λέω και εγώ ότι και ως τριετής η παιδίσκη είχε ολοκληρωμένο το φρόνημά της· και αν δεν ήταν έτσι, δεν θα εγκατέλειπε τους γονείς της σε τέτοια ηλικία και δεν θα ανατρεφόταν με ευλάβεια στα Άγια των Αγίων.

Ωδή Θ'. Αίνος της αγνής μητέρας και παρθένου κόρης. «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο», δηλαδή θα δοξάσει, «και αγαλλίασε το πνεύμα μου», η ψυχή μου, «για τον Θεό, τον Σωτήρα μου». Διότι με έχει ήδη σώσει με όσα μου έχει φανερώσει. «Επειδή επέβλεψε στην ταπείνωση της δούλης του· διότι ιδού, από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές». Και πλέον δεν είναι ταπεινή ως μία από τις γηγενείς, διότι πώς να είναι ταπεινή αυτή που αξιώθηκε τέτοιων υψηλών ευαγγελισμών; «Επειδή έκανε σε εμένα μεγαλεία ο Δυνατός». Διότι, επειδή είναι δυνατός, πράττει και δυνατά έργα, όπως και τώρα ευδόκησε μια νεαρή παρθένος να γίνει μητέρα του Θεού, αφού πρώτα αγιάστηκε με την έλευση του Αγίου Πνεύματος και έπειτα με την επισκίαση της δύναμης του Υψίστου, τα οποία είναι πράγματι «μεγαλεία του δυνατού και άγιο το όνομά του», δηλαδή δεδοξασμένο, «και το έλεός του παραμένει από γενεά σε γενεά σε αυτούς που τον φοβούνται». «Έδειξε τη δύναμή του με τον βραχίονά του». Βραχίονας και δύναμη του Πατρός είναι ο Υιός, μέσω του οποίου κατατροπώθηκε ισχυρά ο τύραννος διάβολος. «Διασκόρπισε τους υπερήφανους ως προς τις σκέψεις της καρδιάς τους». Ο διάβολος και η συμμορία του, επειδή υπερηφανεύτηκαν στη διάνοια και στην καρδιά, διασκορπίστηκαν με το νεύμα του Θεού και έγιναν δαίμονες. Και αυτοί μεν, αφού καθαιρέθηκαν από τον ουρανό και από τους θρόνους που προσδοκούσαν, έγιναν καταχθόνιοι, ενώ υψώνονται στη θέση τους άνθρωποι υλικοί και φτωχοί, που έχουν φύση θνητή και πεινασμένη. «

Γι' αυτό «εγκαταλείψτε την αφροσύνη» της αμαρτίας, «και θα ζήσετε, και κατορθώστε τη σύνεση» της αγνείας, «για να ζήσετε» και να μην πεθάνετε. Και αυτά μεν νοητώς τα απευθύνει προς εμάς η μητέρα της ζωής, εμείς όμως ας φροντίσουμε να τιμήσουμε με έργα και με λόγια την πάντιμη και θεοδόξαστη κοίμησή της, την όντως μακαρία και παναμώμητη. Και με έργα μεν, μέσω άμεμπτου βίου και καθαρής πολιτείας, ας τιμήσουμε και ας δοξάσουμε την υπερκάθαρη και υπεράμεμπτη, με λόγια δε αναφωνώντας το «σε μακαρίζουμε όλες οι γενεές», μητέρα της ζωής, όπως ακριβώς προφήτευσες. Σε μακαρίζουν πάντοτε, και ιδιαιτέρως σήμερα, και τα τάγματα των αγγέλων και τα πλήθη των θνητών· διότι μακάρια και υπεράμωμη υπήρξε όλη η πορεία της ζωής σου· διότι, αφού συνελήφθης, γεννήθηκες και ανατράφηκες με τρόπο μακάριο, αξιοθαύμαστο και θεόσδοτο, μακαρίως και ανεκφράστως συνέλαβες και τον μακάριο Λόγο, και αφού γέννησες υπέρ λόγον και έννοιαν τον άφραστο και παρέμεινες υπερφυώς Παρθένος, όπως ακριβώς και πριν από τον τόκο, δικαίως εσένα, παμμακάριστε, όλες οι γενεές σε μακαρίζουν.

Διότι αυτή τη νηστεία δεν την επέλεξε ο Κύριος, ο μόνος που επιθυμεί τη δική μας διόρθωση. Φώτισέ με με το θείο φως, Παρθένε Θεοτόκε, εσύ που γέννησες το φως, και διώξε το σκοτάδι της ψυχής μου, για να σε μακαρίζω, εσένα που μακαρίζουν όλες οι γενεές των ανθρώπων, όπως προφήτευσες.

ΣΤ'. Αλλά ω, πόσο επιφανής και λαμπρή (διότι με ευχαρίστηση το αναφέρω) είναι η πανήγυρίς σου! Ω, πόσο σημειοφόρος και θαυματουργή η μετάστασή σου! Ω, πόσο ζωοπάροχος και αειφθαρτοδώρητη η ενταφίασή σου, της φωτοκυήτορος! Αλλά, αφού διέσχισες τα νέφη και ανέβηκες στον ουρανό και εισήλθες στα Άγια των αγίων, με φωνή αγαλλιάσεως και δοξολογίας, αξίωσε να ευλογήσεις, Θεοτόκε, τα πέρατα της οικουμένης. Με τις πρεσβείες σου καθιστώντας τον καιρό εύκρατο, δωρίζοντας τις βροχές στην κατάλληλη εποχή, κατευθύνοντας ευνοϊκά τους ανέμους, κάνοντας τη γη εύφορη, ειρηνεύοντας την Εκκλησία, στερεώνοντας την Ορθοδοξία, διαφυλάσσοντας τη βασιλεία, αποδιώχνοντας τα βάρβαρα έθνη, προστατεύοντας ολόκληρο το γένος των Χριστιανών, και έπειτα συγχωρώντας και τη δική μου τόλμη. Διότι δικός σου είναι ο λόγος, και εσύ, ω Μητέρα του Θεού, έψαλες προφητικά αυτό που επρόκειτο να συμβεί: «Ιδού γαρ, από του νυν μακαριούσι με πάσαι αι γενεαί». Επειδή λοιπόν δεν είναι δυνατόν να διαψευστεί ο θεόφραστος λόγος σου, δέξου και από εμένα, τον ανάξιο δούλο σου, αυτόν τον κατά δύναμιν χαιρετισμό και «Απόδος την αγαλλίασιν του σωτηρίου σου». Και με το σθένος των πρεσβειών σου στήριξέ με, μαζί με τον προεστώτα πατέρα μου και το ποίμνιο που μου έχει ανατεθεί, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η τιμή και το κράτος, μαζί με τον παντοκράτορα Πατέρα και το ζωοποιό Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτό τον λόγο, και πριν ακόμη γεννήσεις, είσαι μητέρα και μακαρία εσύ, ω Μαρία, που πίστεψες ότι θα εκπληρωθούν όσα σου ειπώθηκαν από τον Κύριο. «Και είπε η Μαριάμ: Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο και αγαλλίασε το πνεύμα μου για τον Θεό τον Σωτήρα μου, διότι επέβλεψε στην ταπείνωση της δούλης του. Ιδού, από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές, επειδή ο Δυνατός έκανε σε εμένα μεγαλεία και άγιο είναι το όνομά του. Και το έλεός του παραμένει από γενεά σε γενεά σε όσους τον φοβούνται.» Η Παρθένος, έχοντας αποκτήσει τελειότερη βεβαιότητα, δοξολογεί τον Θεό, αποδίδοντας σε εκείνον το θαύμα και όχι στον εαυτό της. Διότι εκείνος, λέει, επέβλεψε σε εμένα την ταπεινή, δεν ανέβλεψα εγώ προς εκείνον· εκείνος με ελέησε, δεν τον αναζήτησα εγώ· και από τώρα θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές, όχι μόνο η Ελισάβετ, αλλά και οι γενεές όσων θα πιστέψουν. Γιατί όμως θα με μακαρίζουν; Άραγε για τη δική μου αρετή;