Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:6

Κεφάλαιο Γ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Πορευθείτε, λοιπόν, και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος· διδάσκοντάς τους να τηρούν όλα όσα σας παρήγγειλα. ΛΟΥΚΑΣ. Ήταν δε και οι δύο δίκαιοι ενώπιον του Θεού, πορευόμενοι σύμφωνα με όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι...

Και τώρα εμείς μακαρίζουμε τους αλλοτρίους, και «ανοικοδομούνται αυτοί που πράττουν την ανομία· αντιστάθηκαν στον Θεό και σώθηκαν. Αυτά καταλάλησαν όσοι φοβούνται τον Κύριο, ο καθένας προς τον πλησίον του· και πρόσεξε ο Κύριος και εισάκουσε». Εξαιτίας αυτής της αιτίας, λέει, νόμιζαν μερικοί ότι οι Ιουδαίοι έλεγαν: «Ας κάνουμε τα κακά για να έρθουν τα αγαθά»· λέγοντας ότι είναι δίκαιη η καταδίκη, είτε αυτών που διέδιδαν αυτά τα πράγματα για τους Ιουδαίους, είτε αυτών που τολμούν να λένε «Ας κάνουμε τα κακά για να έρθουν τα αγαθά». <Τώρα όμως, χωρίς τον νόμο, έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού.> Γνωρίζω ότι είναι γραμμένο για κάποιους, ότι «ήταν και οι δύο δίκαιοι, πορευόμενοι σε όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι», και ο μακάριος Παύλος είπε, ότι και ο ίδιος «ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξε άμεμπτος». Αλλά εκείνος που είναι άμεμπτος σε αυτά, δεν έχει πράξει ακόμη εκείνα με τα οποία θα γίνει λαμπρός και ονομαστός· γι' αυτό και ο ίδιος ο μακάριος Παύλος είπε πάλι, ότι θεωρούσε όλα τα του νόμου ζημία και τα λογάριαζε ίσα με σκύβαλα· και αναζητούσε πάλι «το υπερέχον της γνώσεως του Χριστού». Από την άλλη, ο νόμος κατακρίνει αυτούς που τον παραβαίνουν· γι' αυτό αλλού λέει: «Διότι αν η διακονία της κατακρίσεως είχε δόξα, πολύ περισσότερο περισσεύει σε δόξα η διακονία της δικαιοσύνης»· και επειδή υπάρχουν πάρα πολλές εντολές σε αυτόν, είναι απολύτως αναγκαίο ακόμη και ο πιο ακριβής τηρητής του νόμου να σφάλλει σε ορισμένα, και να καθίσταται παραβάτης του νόμου.

Δεν ήταν όμως απορριπτέοι από τον Θεό. Διότι ήταν ακόμη ο καιρός της σκιάς του Νόμου, και εφόσον η ευαγγελική και εν Χριστώ πολιτεία δεν είχε ακόμη φανερωθεί, εκείνα έχαιραν πολλών επαίνων. Έτσι και έχει γραφτεί για τον Ζαχαρία και την Ελισάβετ: «Υπήρξε στις ημέρες του Ηρώδη, του βασιλιά της Ιουδαίας, κάποιος ιερέας ονόματι Ζαχαρίας, από την εφημερία του Αβιά, και η γυναίκα του ήταν από τις θυγατέρες του Ααρών, και το όνομά της ήταν Ελισάβετ. Ήταν δε και οι δύο δίκαιοι ενώπιον του Θεού, πορευόμενοι σύμφωνα με όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι». Με αυτόν τον τρόπο νομίζω ότι έζησαν και οι ίδιοι οι άγιοι προφήτες. Ακόμη και ο θεσπέσιος Παύλος, παρόλο που λέει ξεκάθαρα ότι υπήρξε άμεμπτος ως προς τη δικαιοσύνη του Νόμου, αναφέρει: «Αλλά όσα ήταν σε εμένα κέρδος, αυτά, λέει, τα θεώρησα ζημία για τον Χριστό». Επομένως, πριν από την έλευση του Σωτήρα όλων μας Χριστού, κάποιοι που ευδοκιμούσαν στα καυχήματα του Νόμου, ήταν ανδρείοι και ακμαίοι. Μετά όμως την επιφάνειά Του και το ευαγγελικό κήρυγμα, τα του Νόμου έχουν παύσει, η σκιά μετέβη στην αλήθεια και έχει εισαχθεί η εν πνεύματι και αληθινή λατρεία. Επομένως, ο Θεός δεν ευφραίνεται με τους νεανίσκους των Ιουδαίων, δηλαδή με εκείνους που δείχνουν ακόμη ανδρεία επιλέγοντας να ζουν σύμφωνα με τον Νόμο. Είναι δε απαράδεκτες οι θυσίες με αίμα, η περιτομή της σάρκας, οι διδαχές περί βαπτισμών και οι αργίες των Σαββάτων.

Όπως ακριβώς βέβαια για τον Ζαχαρία και την Ελισάβετ μάς έχει γράψει ο θείος ευαγγελιστής, ότι «Ήταν και οι δύο δίκαιοι ενώπιον του Θεού, πορευόμενοι σε όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι.» ΠΑΛΛ. Συμφωνώ· διότι κάπου και ο Θεός κατηγορούσε τη μητέρα των Ιουδαίων λέγοντας: «Πώς έγινες πόρνη, πόλη πιστή Σιών, γεμάτη κρίση, στην οποία είχε αναπαυθεί η δικαιοσύνη;» ΚΥΡ. Υπήρχε λοιπόν δικαιοσύνη σύμφωνα με τον νόμο, μέσω της οποίας ήταν φυσικό να γίνουν αποδεδειγμένα δόκιμοι στην υπακοή του Θεού, αν και βέβαια ο νόμος δεν οδηγούσε στην απόλυτη τελειότητα του αγιασμού. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Επομένως, υποδηλώνοντας την κλήση του Ισραήλ, όπως στους ανώτερους, στους μεσαίους και στους κατώτερους, θυσιάζονταν στον Θεό μόσχοι και κριοί αλλά και αμνοί, και ο αριθμός των μόσχων ήταν πάντοτε μικρότερος, σαν να εξέλειπαν διαρκώς οι εκλεκτοί και εκείνοι που κατείχαν υπεροχή και οι πλέον δόκιμοι, επειδή η εποχή έπασχε πάντοτε από σπάνη τέτοιων ανθρώπων, και έτσι συνεχίστηκε μέχρι την έβδομη, δηλαδή μέχρι την έλευση του Σωτήρα μας, κατά την οποία αναδείχθηκε πλέον η πνευματική κατάπαυση και η παύση των έργων της αμαρτίας. Διότι έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ, καθώς ο παρών αιώνας βαδίζει ήδη προς το τέλος του. Σημείο δε και αυτού πάλι θα μπορούσε να αποτελεί το ότι το Σάββατο βρίσκεται στο τέλος ολόκληρης της εβδομάδας μας.

Και αρχικά βέβαια, υπέμεναν γενναία τα όσα σωρηδόν και πάνδημα επέφερε ο όχλος, δηλαδή κραυγές και χτυπήματα και συρσίματα και λεηλασίες και λιθοβολισμούς και εγκλεισμούς και όλα όσα συνηθίζει να πράττει ένα εξαγριωμένο πλήθος εναντίον εχθρών και πολεμίων. Και αφού οδηγήθηκαν στην αγορά από τον χιλίαρχο και τις προεστώσες εξουσίες της πόλης, ανακρίθηκαν ενώπιον όλου του πλήθους και, αφού ομολόγησαν, κλείστηκαν στη φυλακή αναμένοντας την παρουσία του ηγεμόνα. Στη συνέχεια, όταν οδηγήθηκαν στον ηγεμόνα και εκείνος μετήλθε απέναντί μας κάθε σκληρότητα, ο Ουέττιος Επάγαθος, ένας από τους αδελφούς, ο οποίος είχε φθάσει στο πλήρωμα της αγάπης προς τον Θεό και προς τον πλησίον, και του οποίου η πολιτεία είχε φθάσει σε τέτοια ακρίβεια ώστε, αν και νέος, να εξισώνεται με τη μαρτυρία του πρεσβυτέρου Ζαχαρίου· διότι πορευόταν άμεμπτος σε όλες τις εντολές και τα προστάγματα του Κυρίου, όντας άοκνος σε κάθε διακονία προς τον πλησίον, έχοντας πολύ ζήλο Θεού και ζέον πνεύμα· όντας λοιπόν ένας τέτοιος άνθρωπος, δεν άντεξε την παράλογη κρίση που διεξαγόταν εις βάρος μας, αλλά αγανάκτησε σφόδρα και αξίωσε να ακουστεί και ο ίδιος, απολογούμενος υπέρ των αδελφών, ότι τίποτε το άθεο ούτε το ασεβές δεν υπάρχει ανάμεσά μας.

Βλέποντας τον επίσκοπό σας, κατάλαβα ότι δεν αξιώθηκε να του ανατεθεί η διακονία που αφορά την κοινότητα από τον εαυτό του ούτε μέσω ανθρώπων ούτε από κενοδοξία, αλλά με την αγάπη του Ιησού Χριστού και του Θεού Πατέρα, ο οποίος Τον ανέστησε από τους νεκρούς. Θαυμάζω την επιείκειά του, διότι όταν σιωπά, έχει μεγαλύτερη δύναμη από όσους μιλούν πολύ. Διότι είναι εναρμονισμένος με τις εντολές και τα προστάγματα του Κυρίου, όπως οι χορδές στην κιθάρα, και είναι άμεμπτος όχι λιγότερο από τον ιερέα Ζαχαρία. Γι' αυτό η ψυχή μου μακαρίζει το φρόνημά του προς τον Θεό, γνωρίζοντας ότι είναι ενάρετο και τέλειο, καθώς και την ακλόνητη σταθερότητά του και το αόργητό του με όλη την επιείκεια του ζώντος Θεού.

Είδες την ευγνωμοσύνη του δούλου; Είδες την ταπεινοφροσύνη του Δεσπότη; Τι σημαίνει άραγε το «να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη»; Δικαιοσύνη ονομάζεται η εκπλήρωση όλων των εντολών, όπως όταν λέει: «Ήταν και οι δύο δίκαιοι, πορευόμενοι σύμφωνα με τις εντολές του Κυρίου άμεμπτοι». Επειδή, λοιπόν, έπρεπε όλοι οι άνθρωποι να εκπληρώσουν αυτή τη δικαιοσύνη, όμως κανένας δεν την ολοκλήρωσε ούτε την εκπλήρωσε, ήλθε ο Χριστός και εκπληρώνει αυτή τη δικαιοσύνη.

«Ο Ιωσήφ δε, ο άνδρας της, επειδή ήταν δίκαιος», λέει, «και δεν ήθελε να την διαπομπεύσει, θέλησε να την απολύσει κρυφά». Αφού ανέφερε ότι η σύλληψη έγινε εκ Πνεύματος Αγίου και χωρίς σαρκική συνεύρεση, θεμελιώνει τον λόγο του και με άλλον τρόπο. Διότι, για να μην πει κάποιος: «Από πού αποδεικνύεται αυτό; Ποιος είδε, ποιος άκουσε ποτέ να έχει συμβεί κάτι τέτοιο;», και για να μην υποπτευθείς τον μαθητή ότι επινοεί αυτά τα πράγματα για να χαριστεί στον Διδάσκαλό του, εισάγει τον Ιωσήφ, ο οποίος με όσα δοκίμασε συντελεί στο να γίνουν πιστευτά τα λεγόμενα, σαν να λέει μέσα από τη διήγησή του: «Εάν δεν πιστεύεις εμένα και αντιμετωπίζεις με καχυποψία τη μαρτυρία μου, πίστεψε τον άνδρα της». «Διότι ο Ιωσήφ», αναφέρει, «ο άνδρας της, όντας δίκαιος». Δίκαιο εδώ ονομάζει αυτόν που είναι ενάρετος στα πάντα. Επειδή δικαιοσύνη είναι μεν το να μην αδικείς, αλλά υπάρχει και η καθολική αρετή· και μάλιστα με αυτήν ακριβώς την έννοια χρησιμοποιεί η Γραφή την προσωνυμία της δικαιοσύνης, όπως όταν λέει: «Άνθρωπος δίκαιος, αληθινός»· και πάλι: «Ήταν δε και οι δύο δίκαιοι».

Όλα αυτά, λοιπόν, ας προηγηθούν της συλλήψεως του Ιωάννη, αποδεικνύοντας ότι είναι ανώτερος από όλους τους γεννημένους από γυναίκες πριν καν από τη σύλληψή του· όπως ακριβώς και ο Χριστός, η αλήθεια, μαρτύρησε αληθινά αυτή τη μαρτυρία για αυτόν. Ώστε να μην υποθέσουν κάποιοι ότι, επειδή δεν γεννήθηκε από σπουδαίους γονείς, είναι κατώτερος από οποιονδήποτε άνθρωπο· πράγμα που το ευαγγελικό κείμενο, φροντίζοντας, όπως νομίζω, γι' αυτό, απέκλεισε εκ των προτέρων μέσω της Γραφής που προαναφέρθηκε, αναιρώντας την υποψία όσων θα σκέφτονταν κάτι τέτοιο, λέγοντας ξεκάθαρα: «Ήταν δε και οι δύο ενώπιον του Θεού, πορευόμενοι σε όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι»· τι άλλο λοιπόν;

Αυτό λοιπόν που λέει, ότι ο Ζαχαρίας ήταν από την εφημερία του Αβιά, πρέπει να το κατανοήσουμε ως εξής: ότι ήταν από την εβδομάδα του Αβιά. Όχι ότι αναλάμβανε αυτός τη λειτουργία μετά την εβδομάδα του Αβιά, διότι τότε θα έλεγε ότι ήταν μετά την εφημερία του Αβιά· τώρα όμως, λέγοντας «από την εφημερία του Αβιά», φανερώνει ότι ήταν από την τάξη και την εβδομάδα του Αβιά. Και επειδή θέλει να δείξει ότι ο Ιωάννης καταγόταν νομίμως από ιερατικό γένος και από τις δύο πλευρές, λέει: «Και η γυναίκα του από τις θυγατέρες του Ααρών»· διότι δεν επιτρεπόταν να πάρει γυναίκα από άλλη φυλή, παρά μόνο από την ίδια. Το όνομα Ελισάβετ ερμηνεύεται «ανάπαυση του Θεού», ενώ το Ζαχαρίας, «μνήμη Κυρίου». «Ήταν δε και οι δύο δίκαιοι ενώπιον του Θεού». Πολλές φορές κάποιοι είναι δίκαιοι, όχι όμως ενώπιον του Θεού, αλλά φαινομενικά και ενώπιον των ανθρώπων· εκείνοι, αντίθετα, ήταν πραγματικά δίκαιοι ενώπιον του Θεού. «Πορευόμενοι σε όλες τις εντολές και τα δικαιώματα του Κυρίου άμεμπτοι». Εντολές μεν είναι, για παράδειγμα, το «ου μοιχεύσεις», «ου κλέψεις»· ενώ δικαιώματα είναι, όπως το «εκείνος που κακολογεί πατέρα ή μητέρα, να θανατώνεται»· διότι αυτό είναι δίκαιο. Να γνωρίζεις δε, ότι και η εντολή μπορεί να ονομαστεί δικαίωμα, καθώς καθιστά τον άνθρωπο δίκαιο, ή μάλλον επειδή αποτελεί και δικαίωμα του Θεού. Διότι κατά την ημέρα εκείνη, ο Θεός, έχοντας τις εντολές σαν ένα έγγραφο δικαίωμα, μας κατακρίνει.

Διότι, λέει, «αν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία»· και πάλι, «ο λόγος που τους μίλησα, εκείνος θα τους κρίνει». Για ποιο λόγο όμως προστίθεται στο «πορευόμενοι σύμφωνα με όλες τις εντολές» η λέξη «άμεμπτοι»; Άκουσε· πολλές φορές κάποιοι πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Θεού, αλλά κάνουν τα πάντα για να θεαθούν από τους ανθρώπους· τέτοιοι άνθρωποι, λοιπόν, δεν είναι άμεμπτοι. Ο Ζαχαρίας, όμως, και εφάρμοζε τις εντολές και τις εφάρμοζε άμεμπτα, χωρίς να τις εκτελεί για να αρέσει στους ανθρώπους. «Και δεν είχαν παιδί, επειδή η Ελισάβετ ήταν στείρα, και οι δύο ήταν προχωρημένοι στην ηλικία τους.» Οι γυναίκες των δικαίων, καθώς και οι ίδιες οι δίκαιες, ήταν πολλές φορές άτεκνες, για να μάθεις εσύ ότι ο νόμος δεν απαιτεί σωματική πολυτεκνία, αλλά πνευματική.