Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:66

Έτσι όχι μόνο σύμφωνα με το γεγραμμένο, «πριν να γνωρίσει το κακό επέλεξε το αγαθό», αλλά και πριν γνωρίσει τον κόσμο, ενώ ήταν έμβρυο, ο Ιωάννης ήταν υπερκόσμιος. Όταν γεννήθηκε, τους χαροποίησε όλους και τους εξέπληξε με τα θαυμαστά γεγονότα γύρω του· «διότι το χέρι του Κυρίου», λέει, «ήταν μαζί του» θαυματουργώντας πάλι όπως και προηγουμένως. Διότι το στόμα του πατέρα του, το οποίο είχε βουβαθεί επειδή δεν πίστεψε στην παράδοξη σύλληψη του παιδιού, άνοιξε και γέμισε με Άγιο Πνεύμα και προφήτευσε, μαζί με άλλα, και για το ίδιο του το παιδί λέγοντας: «και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τους δρόμους του, ώστε να δώσεις γνώση σωτηρίας στον λαό του». Όπως ακριβώς κατά τη σύλληψή του αυτό το θείο παιδί, το έμψυχο όργανο της χάριτος ήδη από τη μητρική κοιλιά, κινούνταν μέσα της και αγαλλιούσε με το θείο Πνεύμα, έτσι και αφού γεννήθηκε μεγάλωνε πάλι και ενδυναμωνόταν με το Πνεύμα. Επειδή όμως ο κόσμος δεν ήταν άξιός του, διέμενε συνεχώς στις ερήμους σχεδόν από την πιο τρυφερή του ηλικία, διάγοντας βίο ακτήμονα, αμέριμνο, απαλλαγμένο από βιοτικές ασχολίες, ελεύθερο από λύπη, αμέτοχο από ταπεινά πάθη, ανώτερο από την ευτελή και υλική ηδονή, η οποία αφορά το σώμα και θωπεύει μόνο τις σωματικές αισθήσεις· ζώντας μόνο για τον Θεό, βλέποντας μόνο τον Θεό, κάνοντας τον Θεό δική του τρυφή.

Πράγματι, λέει, όλοι όσοι τα άκουσαν έλεγαν: Τι άραγε θα γίνει αυτό το παιδί; Διότι απορούν βλέποντας τον Βαπτιστή να θαυματουργεί πριν από τον καιρό του, και θαυμάζουν την υπέρμετρη αξία του βρέφους. Βλέπουν το παιδί να είναι ανώτερο και από τα χρόνια της ζωής του και από τους τρόπους συμπεριφοράς.

Μαθαίνοντας τα όσα προηγήθηκαν της γέννησης εκπλήσσονται, και βλέποντας τα όσα ακολούθησαν τη γέννηση μένουν έκθαμβοι. Και γεμάτοι απορία αναφωνούν: «Τι άραγε θα γίνει το παιδί αυτό;» Θέλετε να μάθετε την προκοπή του παιδιού; Θέλετε να γνωρίσετε την αξία που του αποδόθηκε;

Επομένως, δεν στέλνουν κάποιους ευκαταφρόνητους, όπως στην περίπτωση του Χριστού· διότι, όταν ήθελαν να συλλάβουν εκείνον, έστειλαν υπηρέτες, καθώς και Ηρωδιανούς και άλλους παρόμοιους. Εδώ όμως στέλνουν ιερείς και Λευίτες· και όχι απλώς ιερείς, αλλά αυτούς από τα Ιεροσόλυμα, δηλαδή τους πιο αξιότιμους (διότι δεν τα σημείωσε αυτά τυχαία ο Ευαγγελιστής). Και τους στέλνουν για να τον ρωτήσουν: «Εσύ ποιος είσαι;». Και όμως, η γέννησή του ήταν απολύτως γνωστή, ώστε όλοι να λένε: «Τι άραγε να γίνει αυτό το παιδί;», και αυτή η φήμη διαδόθηκε σε όλη την ορεινή περιοχή. Και όταν εμφανίστηκε πάλι στον Ιορδάνη, όλες οι πόλεις αναπτερώθηκαν, και από τα Ιεροσόλυμα και από όλη την Ιουδαία πήγαιναν σε αυτόν για να βαπτιστούν. Αυτοί, λοιπόν, ρωτούν τώρα, όχι επειδή τον αγνοούν (πώς θα μπορούσαν άλλωστε να αγνοούν αυτόν που έγινε γνωστός με τόσους πολλούς τρόπους;), αλλά επειδή θέλουν να τον παρασύρουν σε αυτό που προανέφερα.

Γι' αυτό και όταν γεννήθηκε, όλοι θαύμαζαν και έλεγαν: «Τι άραγε θα γίνει αυτό το παιδί;» Κανείς όμως δεν γνώριζε ότι αυτός είναι άγγελος και «φωνή βοώντος εν τη ερήμω». Διότι, βλέποντας μια ηλικιωμένη γυναίκα να γεννά, και μαραμένους μαστούς να αναβλύζουν γάλα και να θηλάζουν βρέφος, και την ίδια να αναγγέλλει ξεκάθαρα το όνομα του παιδιού και να λέει: «Ιωάννης θα είναι το όνομά του», θαύμαζαν έκπληκτοι και έλεγαν: «Από πού άραγε το έμαθες αυτό, γερόντισσα Ελισάβετ, ότι το παιδί έχει ονομαστεί Ιωάννης; Διότι δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το έμαθες από τον σύζυγό σου, επειδή εκείνος, μέσα στον ναό, πριν από τη σύλληψη του παιδιού, δέχθηκε την ποινή της σιωπής από τον θείο Γαβριήλ. Και από πού γνωρίζεις ότι Ιωάννης είναι το όνομά του;» Όπως, λέει, όχι μόνο στον Αβραάμ αλλά και στη Σάρρα, πριν από τη σύλληψη, φανέρωσε ο Θεός το όνομα του Ισαάκ, και όπως ο Μανωέ και η σύζυγός του έμαθαν πριν από τη σύλληψη ότι θα αποκτήσουν ως τέκνο τον μέγα Σαμψών ως ναζηραίο του Θεού, έτσι ακριβώς έπρεπε να μάθω κι εγώ μαζί με τον ιερό Ζαχαρία ότι «Ιωάννης θα είναι το όνομά του». Και όπως πάλι δεν έπρεπε να το γνωρίζουν μόνο ο Αβραάμ και ο Μανωέ, και να το αγνοούν οι σύζυγοι που επρόκειτο να συλλάβουν, έτσι δεν έπρεπε να το γνωρίζει μόνο ο ιερός Ζαχαρίας, και εγώ να αγνοώ ότι «Ιωάννης θα είναι το όνομά του».

Επειδή όμως οι περίοικοι διαφωνούσαν, λόγω του ότι δεν υπήρχε τέτοιο όνομα στη συγγένειά της, ο δίκαιος έγραψε σε μια πινακίδα τα ίδια με τη γυναίκα, λέγοντας: «Ιωάννης θα είναι το όνομά του». Διότι, βλέποντας και ακούγοντας αυτά και όσα παρόμοια συνέβαιναν στην ορεινή περιοχή της Ιουδαίας, όλοι θαύμαζαν και έλεγαν: «Τι άραγε θα γίνει αυτό το παιδί;», μη γνωρίζοντας ότι αυτός είναι ο άγγελος που αποστέλλεται από τον Θεό προ προσώπου του Κυρίου, του Υιού του Θεού, αν και πριν από λίγη ώρα άκουγαν τον θείο Ζαχαρία να λέει: «Και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ακούγοντας όμως αυτά, νόμιζαν ότι το παιδί θα εξελιχθεί απλώς σε έναν προφήτη, όπως ένας από τους προγενεστέρους του, χωρίς να υποψιάζονται ότι αυτός θα είναι άγγελος Θεού, ούτε ανώτερος από όλους τους προφήτες, ούτε «ο μεγαλύτερος μεταξύ όσων έχουν γεννηθεί από γυναίκες». Και τι το αξιοθαύμαστο που διέφευγε από τους παρόντες το μεγαλείο του παιδιού που γεννήθηκε, τη στιγμή που ακόμη και από εσένα, μέχρι τώρα, το μέγεθος της δόξας του θα είχε διαφύγει, αν ο ίδιος δεν ομολογούσε τον εαυτό του ως άγγελο Θεού και «φωνή βοώντος εν τη ερήμω»; Διότι, όταν οι Ιουδαίοι απέστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες σε αυτόν στον Ιορδάνη για να τον ρωτήσουν, τότε, όταν ρωτήθηκε, ομολόγησε με αλήθεια ότι δεν είμαι εγώ ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης, αλλά εγώ είμαι «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», όπως είπε ο Ησαΐας, «ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου».

18. Αλλ' εγώ θα πω, απαντώντας στον προβληματισμό τους, ότι επειδή κανείς άλλος όμοιός του μέχρι τότε δεν είχε γεννηθεί από γυναίκα, για αυτό συνέβησαν τέτοια θαυμαστά και παράδοξα γεγονότα· διότι, επειδή έχει μαρτυρηθεί ότι είναι ο μεγαλύτερος μεταξύ όσων έχουν γεννηθεί από γυναίκες, για τον λόγο αυτό αξιώθηκε τέτοιας μεγάλης δόξας, ώστε και με αυτόν τον τρόπο να δοξάσει τον Χριστό, ο Οποίος επρόκειτο να γεννηθεί μετά από αυτόν για χάρη μας. Και όχι μόνο με αυτή τη δόξα των θαυμάτων περιέβαλε ο Χριστός τον δικό Του Πρόδρομο, αλλά, όντας αοράτως μαζί του ως Θεός, τον έκανε να φαίνεται σε όλους σπουδαίος και ένδοξος· διότι αυτό ακριβώς αναφέρει για τα γεγονότα αυτά η διήγηση του Ευαγγελίου: «Και έπεσε φόβος σε όλους όσοι κατοικούσαν γύρω τους και σε όλη την ορεινή περιοχή της Ιουδαίας διαδίδονταν όλα αυτά τα λόγια· και όλοι όσοι τα άκουσαν τα κράτησαν στην καρδιά τους, λέγοντας: Τι άραγε πρόκειται να γίνει αυτό το παιδί;»

«και το χέρι του Κυρίου ήταν μαζί του·» διότι με κανέναν τρόπο δεν εμποδιζόταν το χέρι του Κυρίου, ο Μονογενής Λόγος του Θεού, να είναι μαζί του κατά τη θεότητα και να τον μεγαλύνει ως τον πρώτο και μέγιστο κήρυκά του· διότι αυτός έχει ονομαστεί δεξιά και χέρι και βραχίονας του Θεού, επειδή ο Θεός ενεργεί τα πάντα δι' αυτού, έστω και αν είχε συλληφθεί σαρκωμένος σε παρθενική μήτρα, και αναπαυόταν βασιλικά σαν σε νυφικό θάλαμο· επομένως, όταν γεννήθηκε ο Ιωάννης, αποδεικνυόταν ανώτερος από όλους όσους έχουν γεννηθεί από γυναίκες, και γεννούσε και προκαλούσε μέγιστο φόβο, όχι μόνο σε αυτούς που κατοικούσαν μαζί του και ομοφρονούσαν και ποθούσαν τη θεϊκή επιφάνεια του Χριστού σε εμάς· αλλά και στους περιοίκους και σε όσους παρέμεναν έξω από τη χάρη, εξαιτίας της δυσκόλως αποσπώμενης προσήλωσής τους στο γράμμα του νόμου· διότι αυτοί νομίζουν ότι κατοικούν κάπως γύρω από εμάς, αποδεχόμενοι μερικώς τον νόμο και ακολουθώντας κατά γράμμα τον τύπο· εξαιτίας του οποίου έγιναν και για εμάς ξένοι και απομακρύνθηκαν από την κατανοούμενη χάρη τους· εκείνοι λοιπόν οι άθλιοι αποβλήθηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο από τη ζωή που ήταν κρυμμένη μέσα στον νόμο εξαιτίας της δικής τους κακοβουλίας· ενώ ο κήρυκας και Πρόδρομος αυτής της ζωής, αφού γεννήθηκε, γαλουχείται με τέτοια δύναμη· και μετά τον απογαλακτισμό εξέρχεται στην έρημο, αρνούμενος εντελώς τη συναναστροφή με τους ανθρώπους, θεωρώντας την ανάξια του υπεράνθρωπου τρόπου ζωής και πολιτείας του· διότι πώς θα μπορούσε αυτός που δεν έχει τίποτα το χαμερπές και ανθρώπινο, ούτε οικία, ούτε τροφή, ούτε σκέπη, ούτε φιλία, ούτε συναλλαγή, ούτε συγγένεια με το γένος, ούτε συζυγική συμβίωση με γυναίκα, ούτε οτιδήποτε άλλο από όσα πράττονται σε χωριά και πόλεις, να κατοικήσει μαζί με ανθρώπους σε πόλεις ή να συγκατοικήσει σε χωριά;

Γιατί όμως το όνομα δινόταν μετά την περιτομή; Διότι πρέπει πρώτα να δεχθεί κανείς τη σφραγίδα του Θεού και έπειτα το ανθρώπινο όνομα. Εξάλλου, η περιτομή αυτό σημαίνει, την αποβολή των σαρκικών. Κανείς λοιπόν, εάν δεν απορρίψει και δεν περικόψει πρώτα τα σαρκικά, δεν είναι άξιος να ονομαστεί στρατιώτης του Θεού και να καταγραφεί το όνομά του στο βιβλίο των ουρανών. Η δε Ελισάβετ μίλησε ως προφήτιδα για το όνομα, λέγοντας ότι το όνομά του είναι Ιωάννης. Ίσως όμως και ο ίδιος ο Ιωάννης να έδωσε το όνομα στον εαυτό του, διότι αυτός μετέδωσε στη μητέρα του το προφητικό χάρισμα. Επειδή δε ο Ζαχαρίας δεν μπορούσε να δηλώσει το όνομα με νεύματα, ζήτησε πινακίδιο. Και επειδή συμφώνησε με τη γυναίκα του ως προς το όνομα του παιδιού, όλοι εκπλήσσονται, διότι δεν υπήρχε τέτοιο όνομα στη συγγένειά τους, ώστε να μπορεί κάποιος να πει ότι και οι δύο το είχαν προσυμφωνήσει από καιρό. Ιωάννης δε ερμηνεύεται «χάρις Θεού». Γι' αυτό και ο πατέρας του, αφού αμέσως χαριτώθηκε, προφητεύει πρώτα για τον Χριστό και ύστερα για το παιδί. «Και έπεσε φόβος σε όλους τους περιοίκους τους, και σε όλη την ορεινή της Ιουδαίας διαλαλούνταν όλα αυτά τα λόγια. Και όλοι όσοι τα άκουσαν, τα έβαλαν στην καρδιά τους, λέγοντας:»

«Τι άραγε να γίνει αυτό το παιδί;» Και το χέρι του Κυρίου ήταν μαζί του. Και ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του, γέμισε από Άγιο Πνεύμα και προφήτευσε, λέγοντας: «Ευλογημένος να είναι ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και λύτρωσε τον λαό του, και ανέδειξε για εμάς κέρας σωτηρίας στον οίκο του Δαβίδ, του δούλου του, όπως ακριβώς μίλησε δια στόματος των αγίων προφητών του απ' αιώνος: σωτηρία από τους εχθρούς μας και από τα χέρια όλων εκείνων που μας μισούν, για να δείξει έλεος στους πατέρες μας και να θυμηθεί την αγία του διαθήκη, τον όρκο που έδωσε στον Αβραάμ τον πατέρα μας, να μας αξιώσει, αφού ελευθερωθούμε από τα χέρια των εχθρών μας, χωρίς φόβο να τον λατρεύουμε με οσιότητα και δικαιοσύνη ενώπιόν του όλες τις ημέρες της ζωής μας». Και έπεσε φόβος σε όλους, εξαιτίας του παράδοξου γεγονότος της ομιλίας του Ζαχαρία. Διότι, όπως ακριβώς εξεπλάγη ο λαός με τη σιωπή του, έτσι εξεπλάγη και όταν αυτός μίλησε· ώστε διαμέσου αυτών των δύο θαυμάτων, να συλλογιστούν όλοι για το βρέφος που γεννήθηκε, ότι είναι ανώτερο από τους πολλούς.