Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:76

«Κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί. Και όλα τα στρεβλά θα γίνουν ευθεία, και η τραχιά οδός πεδιάδα, και θα φανερωθεί η δόξα του Κυρίου, και κάθε σάρκα θα δει το σωτήριο του Θεού, διότι ο Κύριος μίλησε». Λέγοντας ότι έχει λυτρωθεί ο Ισραήλ και ότι έχει απαλλαγεί από τα παραπτώματά της η Ιερουσαλήμ και έχοντας προστάξει να την παρηγορήσουν, υποδεικνύει ότι ο καιρός της παρηγοριάς ακολουθεί σχεδόν κατά πόδας τα λεγόμενα και έρχεται γρήγορα. Και αυτός είναι ο καιρός της παρουσίας του Σωτήρα μας, του οποίου πρόδρομος εμφανίστηκε ο θεσπέσιος Βαπτιστής στην έρημο της Ιουδαίας, φωνάζοντας δυνατά και λέγοντας: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου. Κάντε ευθείες τις οδούς του Θεού μας». Έχοντας προγνωρίσει ακριβώς αυτό εν πνεύματι, και ο μακάριος Ζαχαρίας, που ήταν πατέρας του Ιωάννη, προφήτευσε λέγοντας: «Και εσύ, παιδί, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς. Διότι θα προπορευτείς μπροστά από το πρόσωπο του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Και για αυτόν έλεγε ο Σωτήρας προς αυτούς: «Εκείνος ήταν ο λύχνος που έκαιγε και έλαμπε. Εσείς όμως θελήσατε να αγαλλιάσετε προσωρινά στο φως του». Διότι Ήλιος της δικαιοσύνης και αληθινό φως είναι ο Χριστός. Με λύχνο όμως παρομοιάζει η ιερή Γραφή τον μακάριο Βαπτιστή.

Και πώς δεν θέλουν να κατανοήσουν ότι το «Και εσύ προφήτης του Υψίστου θα κληθείς» ειπώθηκε από τον Ζαχαρία, σαν να είχαν γίνει και οι άλλοι προφήτες δικοί του, δηλαδή του Θεού; <Για να φανεί σε αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου.> (E f. 29 b) Σε αυτούς λοιπόν που βρίσκονταν υπό τον νόμο και στην Ιουδαία, ο Βαπτιστής ήταν σαν ένας λύχνος που προπορευόταν του Χριστού, και για αυτόν είχε προαναφωνήσει ο Θεός: «Ετοίμασα λύχνο για τον Χριστό μου». Τον προτύπωνε δε και ο νόμος, προστάζοντας να διατηρείται άσβεστος ο λύχνος στην πρώτη σκηνή· αλλά οι Ιουδαίοι, αφού χάρηκαν για λίγο χρονικό διάστημα με αυτόν, προστρέχοντας στο βάπτισμά του και θαυμάζοντας τον βίο του, ευθύς τον παρέδωσαν στον θάνατο, σχεδόν σβήνοντας τον αειφεγγή λύχνο· για αυτό και ο Σωτήρας έλεγε για αυτόν: «Εκείνος ήταν ο λύχνος που έκαιγε και έφεγγε· εσείς δε θελήσατε να αγαλλιάσετε για λίγο στο φως του». <Για να κατευθύνει τα πόδια μας σε οδό ειρήνης.> (I f. 132) Διότι η οικουμένη πλανιόταν, λατρεύοντας την κτίση παρά τον Κτίστη, και συσκοτιζόταν από το σκοτάδι της αμάθειας, και σαν μια νύχτα που έπεφτε στις διάνοιες όλων, δεν τους άφηνε να δουν τον κατά φύση και αληθινό Θεό· ανέτειλε όμως σε αυτούς από τον Ισραήλ, δίκην φωτός και ήλιου, ο Κύριος των όλων.

ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Ζαχαρίας, ο κατά σάρκα πατέρας του αγίου Βαπτιστή, όταν ανέπεμπε ευχαριστία για αυτόν, αναμεμειγμένη με προφητικούς λόγους, διακήρυττε: «Και εσύ, παιδί μου, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις για αυτόν λαό προετοιμασμένο.» Και ο ίδιος επίσης κάπου, όταν ρωτήθηκε από τους Ιουδαίους ποιος ήταν, λέει: «Εγώ είμαι φωνή βοώντος εν τη ερήμω: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου.» Πείτε μας, λοιπόν, εσείς που από άγνοια υποπτεύεστε ότι ο Χριστός προήχθη κάποτε σε κάτι ανώτερο, και ότι μόλις και μετά βίας ξεπέρασε το μέτρο του Ιωάννη στη βασιλεία των ουρανών, πότε ο προφήτης του Υψίστου δεν θα θεωρούνταν δικαίως κατώτερος; Και πότε ο κήρυκας και πρόδρομος, που εκπληρώνει τη διακονία που αρμόζει σε υπηρέτη, ανεβαίνει στο ίδιο μέτρο με τον κατά φύση Κύριο; Αλλά, νομίζω, σε όλους είναι ο λόγος εύκολα κατανοητός. Πώς λοιπόν αυτός που είναι πάντοτε ανώτερος, θα γίνεται τέτοιος κατά καιρούς, εάν ο Χριστός έλεγε, ως κάποιος που πρόκειται να γίνει ανώτερος του Ιωάννη: «Ο μικρότερος στη βασιλεία των ουρανών είναι ανώτερός του;»

Αλλά και αν εμφανίστηκε, δεν εμφανιζόταν πλέον επειδή τον εξανάγκαζε η φύση να εμφανιστεί, αλλά κατά χάριν, καθιστώντας φανερή την οπτασία του όχι με φόβο και προκατάληψη, αλλά απροσδόκητα και αθόρυβα. Και έτσι, με κάθε τρόπο, κατέρρευσε ο ψευδής και παραποιημένος λόγος τους. Και υπάρχουν πολλές άλλες ανοησίες που λένε. * Μολονότι ο Ζαχαρίας δεν θανατώθηκε αμέσως, αλλά παρέμεινε στη ζωή και μετά τη γέννηση του Ιωάννη και προφήτευσε τόσο για τον Ιωάννη όσο και για την παρουσία του Κυρίου και την ένσαρκη γέννησή Του από την Αγία Παρθένο Μαρία διά του Αγίου Πνεύματος, όπως λέει: «Και εσύ, παιδί μου, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευθείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς Του», «για να στρέψεις τις καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα και τους απειθείς σε σύνεση» και τα εξής. Πόσα άλλα, εξάλλου, μπορεί να πει κανείς για την ψευδολογία και τον μιασμό τους; 13. Εκείνοι δε που αποκαλούνται από αυτούς Λευίτες, δεν συνουσιάζονται με γυναίκες, αλλά συνουσιάζονται μεταξύ τους. Και αυτοί είναι δήθεν οι εκλεκτοί και οι επαινετοί ανάμεσά τους. Καταγελούν, λοιπόν, εκείνους που ασκούν την πνευματική πολιτεία, την αγνεία και την παρθενία, θεωρώντας ότι μάταια έχουν αναλάβει αυτόν τον κόπο.

Έτσι όχι μόνο σύμφωνα με το γεγραμμένο, «πριν να γνωρίσει το κακό επέλεξε το αγαθό», αλλά και πριν γνωρίσει τον κόσμο, ενώ ήταν έμβρυο, ο Ιωάννης ήταν υπερκόσμιος. Όταν γεννήθηκε, τους χαροποίησε όλους και τους εξέπληξε με τα θαυμαστά γεγονότα γύρω του· «διότι το χέρι του Κυρίου», λέει, «ήταν μαζί του» θαυματουργώντας πάλι όπως και προηγουμένως. Διότι το στόμα του πατέρα του, το οποίο είχε βουβαθεί επειδή δεν πίστεψε στην παράδοξη σύλληψη του παιδιού, άνοιξε και γέμισε με Άγιο Πνεύμα και προφήτευσε, μαζί με άλλα, και για το ίδιο του το παιδί λέγοντας: «και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τους δρόμους του, ώστε να δώσεις γνώση σωτηρίας στον λαό του». Όπως ακριβώς κατά τη σύλληψή του αυτό το θείο παιδί, το έμψυχο όργανο της χάριτος ήδη από τη μητρική κοιλιά, κινούνταν μέσα της και αγαλλιούσε με το θείο Πνεύμα, έτσι και αφού γεννήθηκε μεγάλωνε πάλι και ενδυναμωνόταν με το Πνεύμα. Επειδή όμως ο κόσμος δεν ήταν άξιός του, διέμενε συνεχώς στις ερήμους σχεδόν από την πιο τρυφερή του ηλικία, διάγοντας βίο ακτήμονα, αμέριμνο, απαλλαγμένο από βιοτικές ασχολίες, ελεύθερο από λύπη, αμέτοχο από ταπεινά πάθη, ανώτερο από την ευτελή και υλική ηδονή, η οποία αφορά το σώμα και θωπεύει μόνο τις σωματικές αισθήσεις· ζώντας μόνο για τον Θεό, βλέποντας μόνο τον Θεό, κάνοντας τον Θεό δική του τρυφή.

Διότι δεν έπρεπε αυτός να υποστεί φυσικό θάνατο· επειδή αυτός αποτελεί καταδίκη της παράβασης του Αδάμ, της οποίας δεν ήταν οφειλέτης ο υπηρέτης της εντολής, αυτός που από την ίδια τη μητρική κοιλιά ήταν υπάκουος στον Θεό. Το να θυσιάζουν όμως τη ζωή τους για την αρετή και την ευσέβεια αποτελεί χρέος των αγίων, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου· και γι' αυτόν τον λόγο αρμόζει περισσότερο σε αυτούς ο βίαιος θάνατος υπέρ του αγαθού· διότι και ο Κύριος κατ' αυτόν τον τρόπο γεύθηκε τον θάνατο. Έπρεπε εξάλλου και ο θάνατος του Ιωάννη να είναι πρόδρομος του θανάτου του Χριστού, ώστε, σύμφωνα με την προφητεία του πατέρα του, να προπορευτεί προ προσώπου Κυρίου, για να δώσει γνώση σωτηρίας και σε όσους κάθονταν στο σκοτάδι του Άδη, προκειμένου να προστρέξουν και εκείνοι και να επιτύχουν τη μακάρια και αθάνατη ζωή εν Χριστώ.

Είπε δε, αναφέρει, ο Ζαχαρίας προς τον άγγελο: Από πού θα το γνωρίσω αυτό; Διότι εγώ είμαι πρεσβύτης, και η γυναίκα μου προχωρημένη στην ηλικία της. Τι είναι αυτό, Δέσποτα; Εγώ αναπέμπω ικεσίες προς τον Θεό ζητώντας την εξιλέωση όλου του λαού, και εσύ μου ευαγγελίζεσαι ότι θα αποκτήσω υιό; Αυτό είναι αδύνατο. Διότι το γήρας είναι ασθενικό, και η φύση άτονη, και η σύζυγός μου είναι πέτρα άγονη· πώς λοιπόν θα μου συμβεί αυτό; Όμως, ακόμη κι αν, όπως είπες, γεννηθεί σε εμένα υιός, ποια θα είναι η ωφέλεια από αυτόν για τον λαό; Ο δε άγγελος αποκρίθηκε: Μεγάλη θα είναι η σωτηρία μέσω εκείνου στον λαό και σε όλα τα έθνη· διότι αυτός θα επιστρέψει τους πάντες από την πλάνη και θα τους υποδείξει την οδό της σωτηρίας, γινόμενος μεσίτης Θεού και ανθρώπων. Διότι θα προπορευθεί με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία, και θα ονομαστεί προφήτης του Υψίστου. Αυτός θα προπορευθεί προ του προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.

Από τότε άρχισε ο Ιησούς να κηρύττει και να λέει: Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών. Από τότε· δηλαδή πότε; Από τότε που φυλακίστηκε ο Ιωάννης. Και γιατί δεν τους κήρυξε εξ αρχής; Και γιατί χρειαζόταν καθόλου ο Ιωάννης, εφόσον η μαρτυρία των έργων Του τον διακήρυττε; Για να μάθεις και από αυτό την αξία Του, ότι δηλαδή, όπως ακριβώς ο Πατέρας, έτσι και Αυτός έχει προφήτες· πράγμα που έλεγε και ο Ζαχαρίας: Και εσύ, παιδίον, θα ονομαστείς Προφήτης του Υψίστου· και για να μην αφήσει καμία πρόφαση στους αναίσχυντους Ιουδαίους· αυτό ακριβώς διατύπωσε και ο Ίδιος λέγοντας: Ήλθε ο Ιωάννης, ο οποίος ούτε έτρωγε ούτε έπινε, και λένε: Έχει δαιμόνιο. Ήλθε ο Υιός του ανθρώπου, ο οποίος τρώει και πίνει, και λένε: Ιδού άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών.

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής λέει: «Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Οπίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος προηγείται από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα. Και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας με νερό», και «ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Κατανοήστε πώς, αποκαλώντας τον άνδρα και ονομάζοντάς τον αμνό, δεν εννοεί κάποιον άλλον ως αυτόν που αίρει την αμαρτία του κόσμου, και του έχει αποδώσει αυτό το μεγάλο, αληθινά εξαίσιο και θεοπρεπές αξίωμα. Και λέει ότι είναι προγενέστερος και πρώτος από αυτόν, αν και έρχεται ύστερα, αναφερόμενος βέβαια στον χρόνο της κατά σάρκα γεννήσεως. Διότι, αν και ο Εμμανουήλ γεννήθηκε αργότερα ως άνθρωπος, εντούτοις υπήρχε προ παντός αιώνος ως Θεός. Επομένως, σε αυτόν ανήκει και το πρόσφατο σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, και το αιώνιο σύμφωνα με τη θεία φύση. Γι' αυτό και ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, προφητεύοντας για το δικό του παιδί λέει: «Και εσύ, παιδί μου, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ο Υιός που γεννήθηκε από Παρθένο ρωτούσε τους μαθητές του λέγοντας: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» Επειδή λοιπόν άλλοι έλεγαν άλλα και τον θεωρούσαν ως έναν από τους προφήτες, μη αποδεχόμενος τα λεγόμενά τους επειδή δεν έλεγαν την αλήθεια, ρωτούσε πάλι: «Εσείς όμως», που γνωρίζετε περισσότερα από τους άλλους, «ποιος λέτε ότι είμαι;»

Σήμερα η γλώσσα του ιερού Ζαχαρία ελευθερώνεται από τον αγγελικό δεσμό και ανοίγει το στόμα του Θεού και προφητεύει ολοκάθαρα, λέγοντας: «Ευλογητός ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και λύτρωσε τον λαό του» και τα εξής, και ότι: «Εσύ, παιδί μου, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Σήμερα δια της προφητείας του Μαλαχία εκπληρώνεται η θεία πρόρρηση που λέει: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα κατασκευάσει την οδό σου εμπρός σου». Και ποιος άραγε από τους ανθρώπους γνώριζε αν ένας τέτοιος άγγελος υφίσταται σωματικά ή ασώματα;

Επειδή όμως οι περίοικοι διαφωνούσαν, λόγω του ότι δεν υπήρχε τέτοιο όνομα στη συγγένειά της, ο δίκαιος έγραψε σε μια πινακίδα τα ίδια με τη γυναίκα, λέγοντας: «Ιωάννης θα είναι το όνομά του». Διότι, βλέποντας και ακούγοντας αυτά και όσα παρόμοια συνέβαιναν στην ορεινή περιοχή της Ιουδαίας, όλοι θαύμαζαν και έλεγαν: «Τι άραγε θα γίνει αυτό το παιδί;», μη γνωρίζοντας ότι αυτός είναι ο άγγελος που αποστέλλεται από τον Θεό προ προσώπου του Κυρίου, του Υιού του Θεού, αν και πριν από λίγη ώρα άκουγαν τον θείο Ζαχαρία να λέει: «Και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ακούγοντας όμως αυτά, νόμιζαν ότι το παιδί θα εξελιχθεί απλώς σε έναν προφήτη, όπως ένας από τους προγενεστέρους του, χωρίς να υποψιάζονται ότι αυτός θα είναι άγγελος Θεού, ούτε ανώτερος από όλους τους προφήτες, ούτε «ο μεγαλύτερος μεταξύ όσων έχουν γεννηθεί από γυναίκες». Και τι το αξιοθαύμαστο που διέφευγε από τους παρόντες το μεγαλείο του παιδιού που γεννήθηκε, τη στιγμή που ακόμη και από εσένα, μέχρι τώρα, το μέγεθος της δόξας του θα είχε διαφύγει, αν ο ίδιος δεν ομολογούσε τον εαυτό του ως άγγελο Θεού και «φωνή βοώντος εν τη ερήμω»; Διότι, όταν οι Ιουδαίοι απέστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες σε αυτόν στον Ιορδάνη για να τον ρωτήσουν, τότε, όταν ρωτήθηκε, ομολόγησε με αλήθεια ότι δεν είμαι εγώ ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης, αλλά εγώ είμαι «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», όπως είπε ο Ησαΐας, «ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου».

Έπειτα, στρέφοντας τον λόγο προς το παιδί του, προφητεύει σαφέστατα λέγοντας: «Και εσύ, παιδί μου, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς· διότι θα προπορευτείς μπροστά από τον Κύριο για να ετοιμάσεις τους δρόμους του». Διότι Ύψιστο Κύριο προανήγγειλε τον Χριστό, του οποίου πρόδρομος και κήρυκας και βαπτιστής αναδείχθηκε ο Ιωάννης, ετοιμάζοντας για αυτόν μέσω του κηρύγματος και προετοιμάζοντας μέσω του βαπτίσματος «λαό εκλεκτό», το οποίο σημαίνει «να ετοιμάσει τους δρόμους του». «Για να δώσει γνώση σωτηρίας στον λαό του με την άφεση των αμαρτιών μέσω της βαθιάς ευσπλαχνίας του Θεού μας». Θα δώσει, λέει, το κήρυγμά σου, παιδί μου, και η προετοιμασία σου «γνώση σωτηρίας» μέσω της μετάνοιας «στον λαό».

ια'. Ομοίως δε και από όσα προφήτευσε προς το τέλος της ωδής του για το ίδιο του το παιδί: «Και εσύ, παιδίον, λέγοντας, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου, για να ετοιμάσεις τις οδούς του, για να δώσεις γνώση σωτηρίας στον λαό του, με την άφεση των αμαρτιών μας, διά της ευσπλαχνίας του ελέους του Θεού μας.» Και αυτά τα έλεγε όχι από τη δική του διάνοια, αλλά επειδή είχε γίνει πλήρης Αγίου Πνεύματος· διότι έχει γραφτεί στα Ευαγγέλια για αυτόν ως εξής: «Και ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του, λέει, επλήσθη Αγίου Πνεύματος και προφήτευσε λέγοντας·» τι λέγοντας; Αυτά δηλαδή που αναφέραμε προηγουμένως. Είναι δε ολοφάνερο ότι αυτός ο Ζαχαρίας δεν θα γέμιζε σαφώς με Άγιο Πνεύμα, εάν δεν ήταν πιστός στο Πνεύμα και άξιος αυτής της επιθυμητής πλήρωσης από αυτό· ούτε θα χρημάτιζε πατέρας του Ιωάννη, εάν δεν ήταν αντάξιος και αυτής της τιμής.

Όχι· αλλά για να τον λατρεύουμε, όχι μία φορά, ούτε δύο ημέρες, αλλά όλες τις ημέρες· και να λατρεύουμε όχι μόνο με σωματική προσκύνηση και υπηρεσία, αλλά με οσιότητα και δικαιοσύνη. Και οσιότητα μεν είναι το δίκαιο απέναντι στον Θεό, ενώ δικαιοσύνη είναι το δίκαιο απέναντι στους ανθρώπους· για παράδειγμα, εάν κάποιος απέχει από τα ιερά και δεν επιχειρεί να πλησιάσει τα θεία με ασέβεια, αλλά αποδίδει κάθε τιμή προς τα τίμια, αυτός είναι όσιος. Παρομοίως και αυτός που σέβεται τους γονείς του είναι όσιος· διότι και αυτοί είναι οικιακοί θεοί. Αν πάλι κάποιος δεν είναι πλεονέκτης, ούτε άρπαγας, ούτε κλέφτης, ούτε μοιχός, ούτε πόρνος· ένας τέτοιος είναι δίκαιος. Έτσι λοιπόν πρέπει να λατρεύουμε τον Θεό, με οσιότητα, δηλαδή με την ευλάβεια προς τα θεία, και με δικαιοσύνη, με την αξιέπαινη διαγωγή στα ανθρώπινα πράγματα· να λατρεύουμε όμως ενώπιον Του, όχι ενώπιον των ανθρώπων, όπως κάνουν οι ανθρωπάρεσκοι και οι υποκριτές. «Και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου, για να ετοιμάσεις τις οδούς του, για να δώσεις γνώση σωτηρίας στον λαό του, μέσω της άφεσης των αμαρτιών τους. Εξαιτίας της βαθιάς ευσπλαχνίας του Θεού μας, με την οποία μας επισκέφθηκε η ανατολή από το ύψος, για να φανερωθεί σε αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, με σκοπό να κατευθύνει τα πόδια μας σε οδό ειρήνης. Το δε παιδί μεγάλωνε και ενδυναμωνόταν στο πνεύμα, και παρέμενε στις ερήμους μέχρι την ημέρα της φανέρωσής του στον Ισραήλ.»

Θα προπορευθείς δε, λέει, μπροστά από τον Κύριο, αφήνοντάς με πολύ σύντομα. Διότι γνώριζε ο Ζαχαρίας ότι θα τον στερηθεί μετά από λίγο, επειδή επρόκειτο να αναχωρήσει στις ερήμους. Γιατί όμως θα προπορευθεί; Για να ετοιμάσει τις οδούς του Κυρίου. Οδοί δε είναι οι ψυχές, πάνω στις οποίες οδεύει ο Κύριος. Ο Πρόδρομος λοιπόν ετοίμασε τις ψυχές, για να περιπατήσει μέσα σε αυτές ο Χριστός. Και πώς τις ετοίμασε; Δίνοντας γνώση σωτηρίας στον λαό. Η σωτηρία λοιπόν είναι ο Κύριος Ιησούς. Και η γνώση της σωτηρίας, δηλαδή του Χριστού, δόθηκε στον λαό από τον Ιωάννη. Διότι ο Ιωάννης μαρτυρούσε για τον Ιησού. Η γνώση δε αυτή έγινε μέσω της άφεσης των αμαρτιών. Διότι δεν θα αναγνωριζόταν διαφορετικά ο Κύριος ως Θεός, εάν δεν συγχωρούσε τις αμαρτίες του λαού, καθώς η συγχώρηση των αμαρτιών είναι ίδιον του Θεού.