Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 1:77

Έτσι όχι μόνο σύμφωνα με το γεγραμμένο, «πριν να γνωρίσει το κακό επέλεξε το αγαθό», αλλά και πριν γνωρίσει τον κόσμο, ενώ ήταν έμβρυο, ο Ιωάννης ήταν υπερκόσμιος. Όταν γεννήθηκε, τους χαροποίησε όλους και τους εξέπληξε με τα θαυμαστά γεγονότα γύρω του· «διότι το χέρι του Κυρίου», λέει, «ήταν μαζί του» θαυματουργώντας πάλι όπως και προηγουμένως. Διότι το στόμα του πατέρα του, το οποίο είχε βουβαθεί επειδή δεν πίστεψε στην παράδοξη σύλληψη του παιδιού, άνοιξε και γέμισε με Άγιο Πνεύμα και προφήτευσε, μαζί με άλλα, και για το ίδιο του το παιδί λέγοντας: «και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τους δρόμους του, ώστε να δώσεις γνώση σωτηρίας στον λαό του». Όπως ακριβώς κατά τη σύλληψή του αυτό το θείο παιδί, το έμψυχο όργανο της χάριτος ήδη από τη μητρική κοιλιά, κινούνταν μέσα της και αγαλλιούσε με το θείο Πνεύμα, έτσι και αφού γεννήθηκε μεγάλωνε πάλι και ενδυναμωνόταν με το Πνεύμα. Επειδή όμως ο κόσμος δεν ήταν άξιός του, διέμενε συνεχώς στις ερήμους σχεδόν από την πιο τρυφερή του ηλικία, διάγοντας βίο ακτήμονα, αμέριμνο, απαλλαγμένο από βιοτικές ασχολίες, ελεύθερο από λύπη, αμέτοχο από ταπεινά πάθη, ανώτερο από την ευτελή και υλική ηδονή, η οποία αφορά το σώμα και θωπεύει μόνο τις σωματικές αισθήσεις· ζώντας μόνο για τον Θεό, βλέποντας μόνο τον Θεό, κάνοντας τον Θεό δική του τρυφή.

Εάν όμως έχουμε δικά μας κτήματα και ταμεία, αυτό είναι το φοβερό που μας απομακρύνει από την κοινωνία των αγίων· διότι αυτός που αναχώρησε από τον κόσμο και έχει ιδιοκτησίες, είτε επειδή τις έφερε από εκεί είτε επειδή τις απέκτησε εδώ, περιφέρει μαζί του τον κόσμο και ποτέ δεν αναχωρεί από τον κόσμο, ακόμη κι αν βρίσκεται στο ίδιο το Άγιον Όρος, ακόμη κι αν κατοικεί σε αυτές τις μονές που εικονίζουν τον ουράνιο χώρο, ως προς τον εαυτό του καθιστά εγκόσμιο τον τόπο και δεν τον αφήνει να είναι ανώτερος του κόσμου. Ένας τέτοιος άνθρωπος βεβαίως οπωσδήποτε θα κατακριθεί, διότι θεώρησε κοινό το ιερό του Θεού. Αλλά μήπως και ο Βαπτιστής και Πρόδρομος του Κυρίου Ιωάννης δεν εξήλθε από εκείνη την ησυχία και την έρημο; Εξήλθε όμως επειδή στάλθηκε από Αυτόν, για να δώσει γνώση σωτηρίας στον λαό Του και για να ελέγξει τους απειθείς, εξαιτίας του οποίου ελέγχου αποκεφαλίστηκε από αυτούς σήμερα.

Διότι δεν έπρεπε αυτός να υποστεί φυσικό θάνατο· επειδή αυτός αποτελεί καταδίκη της παράβασης του Αδάμ, της οποίας δεν ήταν οφειλέτης ο υπηρέτης της εντολής, αυτός που από την ίδια τη μητρική κοιλιά ήταν υπάκουος στον Θεό. Το να θυσιάζουν όμως τη ζωή τους για την αρετή και την ευσέβεια αποτελεί χρέος των αγίων, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου· και γι' αυτόν τον λόγο αρμόζει περισσότερο σε αυτούς ο βίαιος θάνατος υπέρ του αγαθού· διότι και ο Κύριος κατ' αυτόν τον τρόπο γεύθηκε τον θάνατο. Έπρεπε εξάλλου και ο θάνατος του Ιωάννη να είναι πρόδρομος του θανάτου του Χριστού, ώστε, σύμφωνα με την προφητεία του πατέρα του, να προπορευτεί προ προσώπου Κυρίου, για να δώσει γνώση σωτηρίας και σε όσους κάθονταν στο σκοτάδι του Άδη, προκειμένου να προστρέξουν και εκείνοι και να επιτύχουν τη μακάρια και αθάνατη ζωή εν Χριστώ.

Έπειτα, στρέφοντας τον λόγο προς το παιδί του, προφητεύει σαφέστατα λέγοντας: «Και εσύ, παιδί μου, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς· διότι θα προπορευτείς μπροστά από τον Κύριο για να ετοιμάσεις τους δρόμους του». Διότι Ύψιστο Κύριο προανήγγειλε τον Χριστό, του οποίου πρόδρομος και κήρυκας και βαπτιστής αναδείχθηκε ο Ιωάννης, ετοιμάζοντας για αυτόν μέσω του κηρύγματος και προετοιμάζοντας μέσω του βαπτίσματος «λαό εκλεκτό», το οποίο σημαίνει «να ετοιμάσει τους δρόμους του». «Για να δώσει γνώση σωτηρίας στον λαό του με την άφεση των αμαρτιών μέσω της βαθιάς ευσπλαχνίας του Θεού μας». Θα δώσει, λέει, το κήρυγμά σου, παιδί μου, και η προετοιμασία σου «γνώση σωτηρίας» μέσω της μετάνοιας «στον λαό».

Διότι τώρα ο λόγος δεν γίνεται περί εκείνων, αλλά περί των θείων θελημάτων και ενεργημάτων του Χριστού, των οποίων την καταλλαγή και τον αγιασμό απέδειξε ο λόγος. «Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο», λέει ο Χριστός πριν από το πάθος, «ώστε έδωσε τον Υιό του, για να μη χαθεί καθένας που πιστεύει σε αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια». Εάν πριν λάβει το αίμα ο Πατέρας δεν είχε καταλλαγεί, πώς αγάπησε τον κόσμο πριν από την καταλλαγή; Και τον αγάπησε τόσο πολύ, ώστε να δώσει υπέρ αυτού τον μονογενή, τον αγαπητό Υιό· πώς καταλλάγηκε πριν λάβει το αίμα που αποτελεί την αιτία της καταλλαγής; Ή μήπως πρώτα καταλλάγηκε, όπως ο ίδιος γνωρίζει, καθώς μας εδικαίωσε φιλανθρώπως δια της αφέσεως των αμαρτιών μας, για να χρησιμοποιήσουμε τα λόγια του μεγάλου Ζαχαρία, «από τα σπλάχνα του ελέους του»· και έπειτα, αφού μας αγάπησε έτσι, έδωσε τον Υιό υπέρ ημών, και μέσω αυτού οικονόμησε τη σωτηρία μας; Επομένως, το σωτήριο αίμα δεν είναι η αιτία της καταλλαγής του Πατέρα μαζί μας, αλλά μάλλον η καταλλαγή είναι η αιτία του αίματος. Το δε λύτρο έχει δοθεί για την αιχμαλωσία μας και ως μέσο καθαρμού της αμαρτίας. Όπως ακριβώς και εμείς αποτελούμε αντάλλαγμα του Χριστού, σύμφωνα με τον θείο Δαβίδ, ο οποίος λέει: «Μνήσθητι, Κύριε, τον ονειδισμό σου, με τον οποίο ονείδισαν το αντάλλαγμα του Χριστού σου». Επομένως, πρέπει να λέγεται ότι το θείο αίμα είναι μάλλον αιτία της ανταλλαγής, και η μεσιτεία του Χριστού αιτία της καταλλαγής· και προπάντων ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος ανακεφαλαιώνει τα πάντα, (είναι) και καταλλαγή, όπως και ειρήνη.

ια'. Ομοίως δε και από όσα προφήτευσε προς το τέλος της ωδής του για το ίδιο του το παιδί: «Και εσύ, παιδίον, λέγοντας, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου, για να ετοιμάσεις τις οδούς του, για να δώσεις γνώση σωτηρίας στον λαό του, με την άφεση των αμαρτιών μας, διά της ευσπλαχνίας του ελέους του Θεού μας.» Και αυτά τα έλεγε όχι από τη δική του διάνοια, αλλά επειδή είχε γίνει πλήρης Αγίου Πνεύματος· διότι έχει γραφτεί στα Ευαγγέλια για αυτόν ως εξής: «Και ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του, λέει, επλήσθη Αγίου Πνεύματος και προφήτευσε λέγοντας·» τι λέγοντας; Αυτά δηλαδή που αναφέραμε προηγουμένως. Είναι δε ολοφάνερο ότι αυτός ο Ζαχαρίας δεν θα γέμιζε σαφώς με Άγιο Πνεύμα, εάν δεν ήταν πιστός στο Πνεύμα και άξιος αυτής της επιθυμητής πλήρωσης από αυτό· ούτε θα χρημάτιζε πατέρας του Ιωάννη, εάν δεν ήταν αντάξιος και αυτής της τιμής.

Όχι· αλλά για να τον λατρεύουμε, όχι μία φορά, ούτε δύο ημέρες, αλλά όλες τις ημέρες· και να λατρεύουμε όχι μόνο με σωματική προσκύνηση και υπηρεσία, αλλά με οσιότητα και δικαιοσύνη. Και οσιότητα μεν είναι το δίκαιο απέναντι στον Θεό, ενώ δικαιοσύνη είναι το δίκαιο απέναντι στους ανθρώπους· για παράδειγμα, εάν κάποιος απέχει από τα ιερά και δεν επιχειρεί να πλησιάσει τα θεία με ασέβεια, αλλά αποδίδει κάθε τιμή προς τα τίμια, αυτός είναι όσιος. Παρομοίως και αυτός που σέβεται τους γονείς του είναι όσιος· διότι και αυτοί είναι οικιακοί θεοί. Αν πάλι κάποιος δεν είναι πλεονέκτης, ούτε άρπαγας, ούτε κλέφτης, ούτε μοιχός, ούτε πόρνος· ένας τέτοιος είναι δίκαιος. Έτσι λοιπόν πρέπει να λατρεύουμε τον Θεό, με οσιότητα, δηλαδή με την ευλάβεια προς τα θεία, και με δικαιοσύνη, με την αξιέπαινη διαγωγή στα ανθρώπινα πράγματα· να λατρεύουμε όμως ενώπιον Του, όχι ενώπιον των ανθρώπων, όπως κάνουν οι ανθρωπάρεσκοι και οι υποκριτές. «Και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ του προσώπου του Κυρίου, για να ετοιμάσεις τις οδούς του, για να δώσεις γνώση σωτηρίας στον λαό του, μέσω της άφεσης των αμαρτιών τους. Εξαιτίας της βαθιάς ευσπλαχνίας του Θεού μας, με την οποία μας επισκέφθηκε η ανατολή από το ύψος, για να φανερωθεί σε αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, με σκοπό να κατευθύνει τα πόδια μας σε οδό ειρήνης. Το δε παιδί μεγάλωνε και ενδυναμωνόταν στο πνεύμα, και παρέμενε στις ερήμους μέχρι την ημέρα της φανέρωσής του στον Ισραήλ.»

Θα προπορευθείς δε, λέει, μπροστά από τον Κύριο, αφήνοντάς με πολύ σύντομα. Διότι γνώριζε ο Ζαχαρίας ότι θα τον στερηθεί μετά από λίγο, επειδή επρόκειτο να αναχωρήσει στις ερήμους. Γιατί όμως θα προπορευθεί; Για να ετοιμάσει τις οδούς του Κυρίου. Οδοί δε είναι οι ψυχές, πάνω στις οποίες οδεύει ο Κύριος. Ο Πρόδρομος λοιπόν ετοίμασε τις ψυχές, για να περιπατήσει μέσα σε αυτές ο Χριστός. Και πώς τις ετοίμασε; Δίνοντας γνώση σωτηρίας στον λαό. Η σωτηρία λοιπόν είναι ο Κύριος Ιησούς. Και η γνώση της σωτηρίας, δηλαδή του Χριστού, δόθηκε στον λαό από τον Ιωάννη. Διότι ο Ιωάννης μαρτυρούσε για τον Ιησού. Η γνώση δε αυτή έγινε μέσω της άφεσης των αμαρτιών. Διότι δεν θα αναγνωριζόταν διαφορετικά ο Κύριος ως Θεός, εάν δεν συγχωρούσε τις αμαρτίες του λαού, καθώς η συγχώρηση των αμαρτιών είναι ίδιον του Θεού.