Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 10:21

Κεφάλαιο ΙΔʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ: Δεν παρακαλώ δε μόνο για τούτους, αλλά και για εκείνους που πιστεύουν σε εμένα διά του λόγου τους, ώστε να είναι όλοι ένα, καθώς εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα, κι εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. Και πάλι: Πατέρα, αυτούς που μου έχεις δώσει, θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι κι εκείνοι μαζί μου. ΛΟΥΚΑΣ: Εκείνη την ώρα αγαλλίασε στο πνεύμα ο Ιησούς και είπε: Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψες αυτά από σοφούς και συνετούς, και τα αποκάλυψες σε νήπια. Ναι, Πατέρα, διότι έτσι φάνηκε ευάρεστο ενώπιόν σου. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ: Πρώτα μεν ευχαριστώ τον Θεό μου διά του Ιησού Χριστού για όλους εσάς, διότι η πίστη σας διακηρύσσεται σε όλο τον κόσμο.

Άλλη ευχή του ασπασμού. Υπερβαίνει κάθε δύναμη του λόγου και κάθε φαντασία του νου η γενναιοδωρία των δωρεών σου, ω Δέσποτα. Διότι όσα απέκρυψας από τους σοφούς και τους συνετούς, αυτά τα αποκάλυψας σε εμάς τα νήπια. Και ενώ προφήτες και βασιλείς επιθύμησαν να τα δουν και δεν τα είδαν, εσύ δώρισες σε εμάς τους αμαρτωλούς να τα διακονούμε και να αγιαζόμαστε με αυτά. Μας παρέστησες την οικονομία του μονογενούς σου Υιού και τη μυσταγωγία αυτής της θυσίας, κατά την οποία δεν υπάρχει αίμα του Νόμου, ούτε σαρκικό δικαίωμα, αλλά το μεν πρόβατο είναι πνευματικό, η δε μάχαιρα λογική και ασώματη. Προσφέροντάς σου, λοιπόν, αυτή τη θυσία, σε παρακαλούμε, Φιλάνθρωπε, καθάρισε τα χείλη μας και ελευθέρωσε τον νου μας από κάθε υλική πρόσμιξη. Στείλε μας ως ανταπόδοση τη χάρη του Αγίου σου Πνεύματος και αξίωσέ μας να ασπαστούμε ο ένας τον άλλον με φίλημα άγιο, ώστε να μετασχούμε ακατακρίτως της αθανάτου και επουρανίου δωρεάς σου, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, δι' ου κ.τ.λ.

Ναι, Πατέρα, διότι τέτοια υπήρξε η ευδοκία ενώπιόν σου. Ευλογητός είσαι, ο Θεός, ο Πατέρας του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου, κ.τ.λ. Ο διάκονος λέει: Τις κεφαλές.

Και παρόλα αυτά τα τόσο δεινά, δεν καταβλήθηκε από λύπη, παρά μόνο στο μέτρο που κατά θεία οικονομία δεν απέφυγε με φρίκη την αδοξία του πάθους, αλλά ήταν γεμάτος από την ταιριαστή σε αυτόν ευφροσύνη και χαρά, επειδή έβλεπε το πλήθος αυτών που σώζονταν και το ότι εκπληρωνόταν το θέλημα του Θεού και Πατρός. Για τον λόγο αυτόν θεωρούσε χαρά την ατιμία, και υπολόγιζε ως απόλαυση τους πόνους. Διότι, αν και τολμήθηκαν εναντίον του πολλά και απεχθέστατα, θα βρούμε γραμμένο ότι τότε ο Ιησούς «αγαλλίασε στο πνεύμα και είπε: Σε δοξολογώ, Πατέρα, κύριε του ουρανού και της γης, επειδή απέκρυψας αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς, και τα απεκάλυψας στα νήπια· ναι, Πατέρα, διότι έτσι φάνηκε καλό ενώπιόν σου». Ακούς ότι επειδή έβλεπε να αποκτούν σοφία αυτοί που ήταν νήπια και κάποτε ανόητοι, από τη μία χαίρεται και αγαλλιάζει δια του Πνεύματος, και από την άλλη αναπέμπει ευχαριστία εκ μέρους μας προς τον Πατέρα που μας διασώζει; Αλλά και όταν διέσχιζε τη χώρα των Σαμαρειτών και είχε κουραστεί «από την οδοιπορία», όπως είναι γραμμένο, δεν «καθόταν κοντά στην πηγή» του Ιακώβ; Και επειδή η γυναίκα του παρείχε ό,τι χρειαζόταν για την άντληση του νερού, και της μίλησε τα πρέποντα, και περίμενε να έρθει το πλήθος των Σαμαρειτών, φαίνεται να παραβλέπει την αναγκαία τροφή. Τι είπε άραγε προς τους μαθητές, όταν τον συμβούλευαν να φάει; «

Στο Λουκ. 10, 21α: Ας εξετάσουμε πριν από όλα, τι σημαίνει το «Αγαλλιάστηκε στο πνεύμα». Διότι το Άγιο Πνεύμα προέρχεται ως από πηγή από τον Θεό και Πατέρα, δεν είναι όμως ξένο προς τον Υιό· διότι κάθε ιδιότητα του Πατέρα ενυπάρχει στον κατά φύση και αληθινά γεννηθέντα από αυτόν Λόγο. Είδε λοιπόν, μέσω της ενέργειας του Πνεύματος, το οποίο έδωσε στους αξίους, στους οποίους και έδωσε την εντολή να ιερουργούν το θείο κήρυγμα, ότι πολλοί είχαν σαγηνευθεί. Είδε αξιοθαύμαστα σημεία να έχουν επιτελεστεί μέσω αυτών και, επιπλέον, ότι η σωτηρία που παρέχεται από αυτόν σε ολόκληρο τον κόσμο, εννοώ δηλαδή η σωτηρία μέσω της πίστεως, βρισκόταν πλέον στο ξεκίνημά της. Και για αυτήν την αιτία «αγαλλιάστηκε στο Άγιο Πνεύμα», δηλαδή για τις ενέργειες και τις δυνάμεις που επιτελούνταν μέσω του Αγίου Πνεύματος. Γνωρίζοντας καλά ότι οι απεσταλμένοι από αυτόν ωφέλησαν πολλούς και ότι, πριν από τους άλλους, οι ίδιοι από δική τους εμπειρία γνώρισαν τη δόξα του, γέμισε με ευφροσύνη, δηλαδή με αγαλλίαση. Διότι ως αγαθός και φιλάνθρωπος, και επειδή «θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι», θεωρούσε την επιστροφή των πλανημένων ως αφορμή για ευφροσύνη. Έπειτα, τι λέει;

Στο Λουκ. 10, 21β: Το «Εξομολογούμαι» λέγεται, σύμφωνα με την ανθρώπινη συνήθεια, αντί του «Ομολογώ χάρη», δηλαδή «Σε δοξάζω», «Σε ευχαριστώ». Διότι είναι συνήθεια στη θεόπνευστη Γραφή ο όρος της εξομολόγησης να λαμβάνεται με αυτόν τον τρόπο. Έχει γραφτεί, λοιπόν: «Ας εξομολογηθούν, Κύριε, στο μεγάλο σου όνομα». Και πάλι: «Θα σε εξομολογηθώ, Κύριε, με όλη μου την καρδιά». Αλλά «Ιδού», λένε αυτοί που έχουν διεστραμμένο νου, «ο Υιός ομολογεί χάρη στον Πατέρα· πώς, λοιπόν, δεν είναι κατώτερός του;». Σε αυτό θα μπορούσε να απαντήσει κάποιος από εκείνους που γνωρίζουν καλά να υπερασπίζονται τα δόγματα της αλήθειας: «Και τι εμποδίζει, ω άριστοι, τον ομοούσιο Υιό να αποδέχεται και να επαινεί τον δικό του Πατέρα, ο οποίος σώζει μέσω αυτού τα υπό τον ουρανό; Αν όμως νομίζεις ότι εξαιτίας της εξομολόγησης είναι κατώτερος από τον Πατέρα, δες και τη συνέχεια: διότι αποκαλεί τον Πατέρα 'Κύριο του ουρανού και της γης'. Ο δε Υιός του Θεού που κυβερνά τα σύμπαντα, εξάπαντος εξουσιάζει μαζί του τα σύμπαντα και είναι πάνω από όλα, όχι ως κατώτερος ή ετερούσιος, αλλά ως Θεός εκ Θεού, στεφανωμένος με την ίδια δόξα και έχοντας απέναντί του ουσιώδη ισότητα σε κάθε τι».

Χαίρονταν επειδή αξιώθηκαν να θαυματουργούν και να υποτάσσουν τα δαιμόνια.—(B f. 103) Το «να πέσει σαν αστραπή», δηλώνει το ότι γκρεμίστηκε από το ύψος στη γη, από τη δόξα στην ατιμία, από τη δύναμη στην αδυναμία. Διότι πριν από την οικονομία του Σωτήρα, κυριάρχησε σε ό,τι υπάρχει κάτω από τον ουρανό, αφού προσκυνήθηκε σχεδόν από όλους· τότε όμως έπεσε σαν αστραπή αυτός που είχε ως προσκυνητές όλους τους πλανεμένους, και τέθηκε κάτω από τα πόδια εκείνων που τον προσκυνούσαν. Διότι αυτό φανερώνει το: «Ιδού, σας έδωσα εξουσία να πατάτε πάνω σε φίδια και σκορπιούς», ονομάζοντας τους δαίμονες φίδια και σκορπιούς. <Εκείνη την ώρα αγαλλίασε στο Πνεύμα ο Ιησούς και είπε, κ.λπ.> (A f. 137) Ας δούμε όμως και τα λόγια τα οποία για εμάς και υπέρ ημών απηύθυνε ο Χριστός προς τον δικό Του Πατέρα: «Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι τα απέκρυψες αυτά από σοφούς και συνετούς, και τα απεκάλυψας σε νήπια.» (B f. 103 b) Ιδού, λένε όσοι έχουν διεστραμμένο νου, ομολογεί ευχαριστία στον Πατέρα· πώς λοιπόν δεν είναι κατώτερός Του;

Η αναφορά περί του Υιού του ανθρώπου και περί του ότι πρόκειται να παραδοθεί σε χέρια ανθρώπων, δεν αποτελεί έμφαση σε κάτι το φαινομενικό ούτε σε φαντασία, αλλά θεώρηση πραγματικού σώματος και μελών. 〈Σχόλιο〉 〈κα'〉. «Ούτε αυτό δεν διαβάσατε, το τι έκανε ο Δαβίδ; Πώς εισήλθε στον οίκο του Θεού;». 〈Έλεγχος〉 〈κα'〉. Εάν αποκαλεί οίκο του Θεού τον οίκο της σκηνοπηγίας που κατασκευάστηκε από τον Μωυσή, δεν αθετεί τον Νόμο ούτε τον Θεό που μίλησε μέσα στον Νόμο. Διότι αποκαλεί Θεό Εκείνον που είναι Πατέρας Του, * ή ο Ίδιος ο Μονογενής. Διότι η Τριάδα, ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα, συνηθίζει να ενεργεί και στον Νόμο και στους προφήτες και στα Ευαγγέλια και στους αποστόλους. 〈Σχόλιο〉 〈κβ'〉. «Σε ευχαριστώ, Κύριε του ουρανού». Δεν περιείχε όμως το «και της γης», ούτε το «Πάτερ». Ελέγχεται όμως [η αλλοίωση]· διότι παρακάτω περιείχε το «ναι, ο Πατέρας». 〈Έλεγχος〉 〈κβ'〉. Ευχαριστεί τον Κύριο του ουρανού, έστω κι αν αφαιρέσεις το «και της γης» και αν περικόψεις το «Πάτερ», προκειμένου να μην καταδείξεις, Μαρκίων, ότι ο Χριστός αποκαλεί Πατέρα Του τον Δημιουργό. Διότι τα μέλη της αλήθειας παραμένουν ζωντανά. Όπως ακριβώς, από λήθη, άφησες ως υπόλειμμα, ω Μαρκίων, το «ναι, ο Πατέρας», *. Έχει αποδειχθεί λοιπόν εξάπαντος ότι ο Χριστός ευχαριστεί τον δικό Του Πατέρα και Τον ονομάζει Κύριο του ουρανού. Και είναι μεγάλη η φρενοβλάβειά σου, που δεν κατανοεί την πορεία της αλήθειας. 〈Σχόλιο〉 〈κγ'〉. Είπε στον νομικό: «Μέσα στον Νόμο τι είναι γραμμένο;» και, αφού αποκρίθηκε μετά την απάντηση του νομικού, είπε: «Ορθά μίλησες.

Διότι η εξομολόγηση, σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής, άλλοτε μεν σημαίνει ομολογία αμαρτιών, άλλοτε δε φανερώνει ευχαριστία. Για παράδειγμα, στα Ευαγγέλια ο ίδιος ο Σωτήρας μας λέει: «Σε ευχαριστώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψες αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς, και τα αποκάλυψες στα νήπια. Ναι, Πατέρα, διότι αυτή ήταν η ευδοκία σου. Τα πάντα μου παραδόθηκαν από τον Πατέρα, και κανείς δεν γνωρίζει ποιος είναι ο Υιός παρά μόνο ο Πατέρας, και ποιος είναι ο Πατέρας παρά μόνο ο Υιός, και σε όποιον θέλει ο Υιός να τον αποκαλύψει».

Αλλά μάλλον διότι τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς, όχι με μελάνι, αλλά με τη μνήμη και τη χάρη του Θεού. Και ο μεν διάβολος καταπίπτει από ψηλά, ενώ οι άνθρωποι, αν και βρίσκονται κάτω, εγγράφονται ψηλά. Η αληθινή χαρά, λοιπόν, είναι το να γράφονται τα ονόματά σας ψηλά και να σας μνημονεύει ο Θεός. «Εκείνη την ώρα αγαλλίασε στο πνεύμα ο Ιησούς και είπε: Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψας αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς, και τα απεκάλυψας στα νήπια· ναι, Πατέρα, διότι έτσι φάνηκε καλό ενώπιόν σου.» Όπως ένας αγαθός πατέρας που βλέπει τα παιδιά του να έχουν κατορθώσει κάτι, έτσι και ο Σωτήρας αγάλλεται, διότι οι απόστολοι αξιώθηκαν τέτοιων αγαθών.