Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 10:31

Αυτός που κατεβαίνει θα μπορούσε να είναι ο Αδάμ, ο οποίος κατρακυλά από εκείνον τον μακάριο και υψηλό τρόπο ζωής σε αυτόν τον βαραθρώδη και χαμερπή βίο. Ποιος είναι ο ιερέας; Ποιος είναι ο λευίτης; Κατά την πνευματική ερμηνεία, θα μπορούσαν να είναι ο Μωυσής και ο Ιωάννης, οι οποίοι κρύβονται και οι δύο μέσα στα παραπετάσματα της παραβολής και διαφεύγουν από τα μάτια των πολλών. Διότι αυτοί, αφού συνάντησαν τον άνθρωπο, δηλαδή ολόκληρο το γένος μας, γυμνό από ευσέβεια και αρετή και τραυματισμένο από τα αντίθετα προς αυτές, τον είδαν μεν, αλλά δεν επαρκούσαν για να τον θεραπεύσουν. Όμως ο Σαμαρείτης, όταν τον βρήκε, φέροντας θησαυρό αγαθών κάτω από ένα περιφρονημένο όνομα, του προσέφερε τη θεραπεία. Αυτός είναι ο Σωτήρας μας, ο οποίος κρύπτεται κάτω από την κακόφημη ονομασία του Σαμαρείτη και αναβλύζει τις πηγές της σωτηρίας για εκείνον που κείτεται στο έδαφος.

Τότε λέει: «Κανείς δεν βάζει το χέρι του στο άροτρο και στρέφεται προς τα πίσω». Ανέδειξε εβδομήντα μαθητές και τους στέλνει ανά δύο, προτρέποντάς τους να μην πάρουν τίποτα μαζί τους. Ονειδίζει τις πόλεις. Τότε λέει: «Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα». Έπειτα λέει: «Έβλεπα τον Σατανά να πέφτει σαν αστραπή»· και δίνει στους μαθητές εξουσία εναντίον του, και τους προτρέπει να μη χαίρονται για αυτό. Έπειτα δοξολογεί τον Πατέρα, και λέει στους μαθητές: «Μακάρια τα μάτια που βλέπουν αυτά που βλέπετε. Διότι πολλοί προφήτες επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε». Ο νομικός τον πειράζει, και λέγεται η παραβολή εκείνου που κατέβαινε στην Ιεριχώ.

Απόκριση: Ο μεν άνθρωπος είναι ο Αδάμ· η δε Ιερουσαλήμ ο παράδεισος· η Ιεριχώ αυτός ο κόσμος· και οι ληστές οι δαίμονες. Ερώτηση 31: Κατά συγκυρία κάποιος ιερέας τον είδε και τον αντιπαρήλθε (τον προσπέρασε από την απέναντι πλευρά)· ομοίως και ένας Λευίτης. Ένας Σαμαρείτης όμως, αφού τον είδε, τον σπλαχνίστηκε και έδεσε τα τραύματά του. Τι σημαίνει το «κατά συγκυρίαν»; Και ποιος είναι ο ιερέας; Και ποιος ο Λευίτης; Και ποιος ο Σαμαρείτης;

Άλλη ιε΄. «Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ και έπεσε σε ληστές». Ο άνθρωπος είναι ο Αδάμ· η Ιερουσαλήμ ο παράδεισος· η Ιεριχώ ο κόσμος· οι ληστές οι πονηροί λογισμοί και η παράβαση· ο ιερέας οι προφήτες· ο Λευίτης ο Μωσαϊκός νόμος· ο Σαμαρείτης ο Χριστός· το έλαιο και ο οίνος το τίμιο σώμα και αίμα, και το άγιο βάπτισμα· το πανδοχείο η Εκκλησία· ο πανδοχέας ο άγιος Παύλος· τα δύο δηνάρια, η Παλαιά και η Νέα Διαθήκη.

Ώστε όποιος με βλέπει να τρέμει και να γίνεται ισχυρότερος, φεύγοντας από το μαύρο έδαφος της Αιγύπτου και τα πικρά έργα, και από τον βασιλιά Φαραώ, και να οδεύει προς τη θεία πατρίδα, και να μην παραμένει στις πεδιάδες της τραχιάς Βαβυλώνας, αιχμάλωτος πολέμου, καθισμένος στις όχθες του ποταμού, έχοντας αφήσει στην άκρη όλα τα μουσικά όργανα της ωδής ασάλευτα και δακρυσμένος, αλλά να σπεύδει προς τα όρια της ιερής γης, έχοντας ξεφύγει από τον δουλικό ασσυριακό ζυγό που προηγουμένως τον κατέτρυχε, και να βάλει με τα χέρια του τα θεμέλια του μεγάλου ναού, τον οποίο εγώ ο πανάθλιος, από τότε που εγκατέλειψα, ποτέ δεν έπαψα να τον ποθώ. Βαριά οδύνη με κατέβαλε στα γηρατειά μου, και σκύβω προς τη γη, αυξάνοντας το πένθος στην ψυχή μου, νιώθοντας δέος και για τους θνητούς και για τον αθάνατο Βασιλιά, κατηφής στα ενδύματα και στην καρδιά, και άφωνος, ελκύοντας τον οίκτο του Άνακτα με τη δυστυχία μου, ο Οποίος δείχνει ευμένεια σε όλους τους ταπεινούς, αλλά περιφρονεί τους υπερόπτες. Σαν εκείνον τον οδοιπόρο που κατέβαινε από την ιερή πόλη των Ιεροσολύμων προς την ονομαστή πόλη της Ιεριχούς, όπως διηγούνται, τον οποίο έβλαψαν κακοί ληστές στήνοντάς του ενέδρα· οι οποίοι, αφού τον καταπλήγωσαν με φρικτά χτυπήματα και τον έγδυσαν από τα ενδύματα που τον σκέπαζαν, τον άφησαν με ανηλεή ψυχή να ψυχορραγεί· γρήγορα δε, βρέθηκαν στον δρόμο του οδοιπόροι, ένας Λευίτης και ένας ιερέας, αλλά και αυτοί τον εγκατέλειψαν με ανηλεή ψυχή.

«Αυτός», λέγει, «είναι ο αδελφιδός μου και αυτός είναι ο πλησίον μου, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ»· διότι, αφού έφερε ενώπιόν τους όλα τα γνωρίσματα μέσα από την περιγραφή του λόγου, μέσω των οποίων ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί η φανέρωση του ζητουμένου, τότε χρησιμοποίησε δεικτικό λόγο, λέγοντας, «αυτός είναι ο ζητούμενος», ο οποίος, με το να γίνει αδελφός ανατέλλοντας για εμάς από τον Ιούδα, έγινε πλησίον σε εκείνον που έπεσε στους ληστές, θεραπεύοντας τις πληγές του με έλαιο και οίνο και επιδέσμους, και αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο και τον ανέπαυσε στο πανδοχείο, προσφέροντας τα δύο δηνάρια για τη διαβίωσή του και δίνοντας την υπόσχεση πως, κατά την επιστροφή του, θα αποδώσει ό,τι επιπλέον δαπανηθεί για το έργο της εντολής. Είναι βεβαίως φανερό πού αποβλέπει το καθένα από αυτά· διότι απευθυνόταν στον νομικό που εκπείραζε τον Κύριο, ο οποίος επιθυμούσε να δείξει τον εαυτό του ανώτερο από τους άλλους και με υπερηφάνεια περιφρονούσε την ισοτιμία προς τους υπολοίπους, λέγοντας: «Και ποιος είναι ο πλησίον μου;»

Τότε, υπό μορφή διηγήματος, ο λόγος εκθέτει όλη τη φιλάνθρωπη οικονομία, διηγούμενος την από τα άνω κάθοδο του ανθρώπου, την ενέδρα των ληστών, την αφαίρεση του άφθαρτου ενδύματος, τα τραύματα της αμαρτίας, την προέλαση του θανάτου στο ήμισυ της φύσεως, καθώς η ψυχή παρέμεινε αθάνατη, και την ανωφελή διέλευση του νόμου, αφού ούτε ο ιερέας ούτε ο Λευίτης θεράπευσαν τις πληγές εκείνου που περιέπεσε στους ληστές· διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες. Αντιθέτως, Εκείνος που περιβλήθηκε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση μέσω της απαρχής του φυράματος, στην οποία υπήρχε η μερίδα κάθε έθνους, Ιουδαίου και Σαμαρείτη και Έλληνα και όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπων, Αυτός, μαζί με το σώμα Του, το οποίο αποτελεί το υποζύγιο, αφού έφτασε στον τόπο της κακώσεως του ανθρώπου, θεράπευσε τα τραύματα, τον ανέπαυσε πάνω στο δικό Του κτήνος και έκανε πανδοχείο για αυτόν τη δική Του φιλανθρωπία, στην οποία αναπαύονται όλοι όσοι κοπιάζουν και είναι φορτωμένοι. Εκείνος δε που βρίσκεται μέσα σε Αυτόν, δέχεται οπωσδήποτε μέσα του Εκείνον στον οποίο βρέθηκε, όπως ακριβώς είπε ο Λόγος: «Εκείνος που μένει σε εμένα, κι εγώ σε αυτόν». Αφού, λοιπόν, Τον δεχθεί στον δικό του χώρο, φιλοξενεί μέσα του τον αχώρητο, από τον οποίο λαμβάνει τα δύο νομίσματα, εκ των οποίων το ένα είναι η εξ όλης της ψυχής αγάπη προς τον Θεό, και το άλλο η αγάπη προς τον πλησίον όπως προς τον εαυτό του, όπως ακριβώς απάντησε και ο νομικός.

Τι πρέπει, λοιπόν, να πράξουμε; Να μην εναντιωνόμαστε στη διάταξη του Πνεύματος· και αυτή συνίσταται στο να μην αποξενωνόμαστε από εκείνους που μετέχουν στην ίδια με εμάς φύση, ούτε να μιμούμαστε εκείνους που κατηγορήθηκαν στο Ευαγγέλιο, τον ιερέα, εννοώ, και τον Λευίτη, οι οποίοι προσπέρασαν δίχως συμπόνια εκείνον που είχε ανάγκη από έλεος, τον οποίο, όπως αναφέρει η διήγηση, τον είχαν αφήσει ημιθανή οι ληστές. Διότι, εάν εκείνοι είναι ένοχοι επειδή δεν έστρεψαν το βλέμμα τους προς τις πληγές που ήταν πρησμένες πάνω στο γυμνό σώμα, πώς θα είμαστε εμείς ανεύθυνοι, όταν μιμούμαστε τους ενόχους; Και όμως, τι το τόσο φοβερό υπήρχε να δει κανείς σε εκείνον που έπεσε στα χέρια των ληστών, τέτοιο που να συγκρίνεται με το θέαμα αυτών που έχουν κυριευθεί από την πάθηση; Βλέπεις τον άνθρωπο εξαιτίας της δεινής αρρώστιας να μεταπλάθεται σε σχήμα τετραπόδου, να στηρίζεται σε ξύλα με τις παλάμες του αντί για οπλές και νύχια, αφήνοντας ένα πρωτόγνωρο ίχνος στους ανθρώπινους δρόμους· ποιος θα μπορούσε να αντιληφθεί από το ίχνος αυτό, ότι ήταν άνθρωπος αυτός που αποτύπωσε τέτοια σημάδια κατά την πορεία του;

Ένας ιερέας και ένας Λευίτης, περνώντας από τον δρόμο εκείνο και βλέποντάς τον, τον προσπέρασαν από την απέναντι πλευρά. Κάποιος Σαμαρείτης όμως, φτάνοντας στον τόπο εκείνο και βλέποντάς τον, τον σπλαχνίστηκε, και αφού έβαλε και ανέμειξε κρασί με λάδι, τα έχυσε επάνω του και έδεσε τα τραύματά του. Έπειτα, αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον οδήγησε σε πανδοχείο, και έδωσε στον πανδοχέα δύο δηνάρια, λέγοντας: «Φρόντισε αυτόν τον άνθρωπο, και ό,τι επιπλέον ξοδέψεις, εγώ, κατά την επιστροφή μου, θα σου το αποδώσω».

Διότι αυτά τα έργα μαστιγώνουν τον άνθρωπο, αυτά προκαλούν δυσωδία και φθορά. Και ότι αυτό ακριβώς ισχύει, μάθε το από τον Δαβίδ, ο οποίος, απεικονίζοντας στον εαυτό του τις πληγές του Αδάμ, πολύ εύστοχα τις ονομάζει μώλωπες, λέγοντας: «Εξέπεμψαν δυσωδία και σάπισαν οι μώλωπές μου εξαιτίας της αφροσύνης μου». Κάθε δε αμαρτία προκαλεί μώλωπα και τραύμα. Τραυματίστηκε, λοιπόν, εξαιτίας της παρακοής, επλήγη εξαιτίας των ανομιών, όπως λέει ο προφήτης: «Επλήγην σαν το χορτάρι και ξηράνθηκε η καρδιά μου, διότι λησμόνησα να φάω τον άρτο μου»· δηλαδή, το να τηρήσω την εντολή του Θεού. Ημιθανή δε, λέει, τον εγκατέλειψαν, όχι επειδή δεν ήθελαν να τον θανατώσουν, αλλά επειδή δεν το επέτρεψε ο Θεός. Διότι, λέει, δεν επιθυμώ τον θάνατο του αμαρτωλού, όσο τη μετάνοια. Και πού τον εγκαταλείπουν; Στην οδό, δηλαδή, στον παρόντα βίο· διότι οδός ονομάζεται αυτός ο αιώνας, επειδή όλοι οι άνθρωποι διέρχονται μέσα από αυτόν. Όταν δε έφτασε, λέει, ένας ιερέας στην οδό και τον είδε, τον αντιπαρήλθε.

Διότι εκείνος που αναζητά μόνο τους μοναχούς και θέλει να ευεργετεί μόνο αυτούς, και αυτούς πάλι τους εξετάζει σχολαστικά, λέγοντας, «Εάν δεν είναι άξιος, εάν δεν είναι δίκαιος, εάν δεν κάνει θαύματα, δεν του απλώνω χέρι», αυτός έχει αφαιρέσει το μεγαλύτερο μέρος της ελεημοσύνης, και με την πάροδο του χρόνου θα εξαλείψει και αυτήν την ίδια· καίτοι ελεημοσύνη είναι εκείνη που προσφέρεται στους αμαρτωλούς, σε αυτούς που είναι ένοχοι. Διότι αυτό είναι η ελεημοσύνη, όχι το να ελεούμε εκείνους που έχουν επιτύχει τα κατορθώματα της αρετής, αλλά εκείνους που έχουν σφάλει. Και για να το μάθεις, άκουσε τι λέει ο Χριστός μέσα από την παραβολή: «Κατέβαινε», λέει, «κάποιος από τα Ιεροσόλυμα στην Ιεριχώ, και έπεσε σε ληστές· και αφού τον χτύπησαν, τον άφησαν στην άκρη του δρόμου μισοπεθαμένο. Κατά συγκυρία δε, πέρασε από εκείνον τον δρόμο κάποιος Λευίτης, και αφού τον είδε, τον προσπέρασε από την απέναντι πλευρά· παρομοίως και κάποιος ιερέας, κάνοντας το ίδιο, τον προσπέρασε προσπερνώντας τον».

ια΄. Και ο μεν Σαμαρείτης, βλέποντας έναν τραυματία άγνωστο και εντελώς ξένο προς αυτόν, στάθηκε κοντά του, τον ανέβασε στο υποζύγιό του, τον μετέφερε στο πανδοχείο, μίσθωσε ιατρό, και άλλα μεν χρήματα έδωσε, άλλα δε υποσχέθηκε. Εσύ όμως, ενώ βλέπεις κάποιον να έχει περιπέσει όχι σε ληστές, αλλά σε φάλαγγα δαιμόνων και σε πολιορκία θυμού, όχι στην έρημο, αλλά στη μέση της αγοράς, και ενώ δεν πρόκειται να ξοδέψεις χρήματα, ούτε να μισθώσεις υποζύγιο, ούτε να τον συνοδεύσεις σε μακρινό δρόμο, αλλά μόνο λόγια να προφέρεις, διστάζεις και υποχωρείς, και τον προσπερνάς με σκληρότητα και χωρίς έλεος; Και πώς προσδοκάς, όταν επικαλείσαι τον Θεό, να τον βρεις ποτέ ίλεω; Ας απευθυνθώ όμως και προς εσάς που ασχημονείτε δημόσια, προς εκείνον που συμπεριφέρεται βάναυσα και αδικεί. Καταφέρεις χτυπήματα, πες μου, και κλωτσάς, και δαγκώνεις; Άγριος χοίρος έγινες και άγριος όνος; Και δεν ντρέπεσαι, ούτε κοκκινίζεις, που αποθηριώνεσαι και προδίδεις την ίδια σου την ευγένεια;

Στην παραβολή του κατά Λουκάν Ευαγγελίου, η οποία λέει: Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε και έπεσε σε ληστές. Πράγματι, κατά τον θείο απόστολο, εκείνοι που τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, ένας όμως λαμβάνει το βραβείο. Έτρεξε σήμερα ο ιερέας, έτρεξε και ο Λευίτης, και μόνος ο Σαμαρείτης έλαβε το βραβείο.

Διότι αυτούς που ήρθαν και έτρεξαν πριν από αυτόν, τρέχοντας άκοπα τους ξεπέρασε· διότι όσα δεν έπραξαν οι νομομαθείς, αυτά τα κατόρθωσε ο αλλόφυλος. Διότι οι μεν, αν και είδαν σε έναν συνάνθρωπο να κινδυνεύει η ίδια τους η φύση, έκλεισαν τα σπλάχνα τους στη συμπάθεια, και κλείνοντας τα μάτια τους, προσπέρασαν αυτόν που κειτόταν κάτω σαν να ήταν νεκρή στήλη, όπως ακριβώς κάποτε ο πλούσιος τον Λάζαρο που ήταν πεταμένος μπροστά στις πόρτες του· ο δε άπιστος Σαμαρείτης, ο οποίος αποδείχθηκε μάλλον πιο πιστός και από τους ιερείς, ξεχνώντας τις δικές του υποθέσεις, περιέθαλψε τον ξένο, και λησμονώντας την ανάγκη που τον επείγε, έσπευσε για τη θεραπεία του πληγωμένου, και, μολονότι δεν γνώριζε τον νόμο, τον εκπλήρωσε, πράττοντας όλα όσα ορίζει ο νόμος. Διότι όταν τα έθνη που δεν έχουν τον νόμο πράττουν εκ φύσεως τα του νόμου, αυτοί, μη έχοντας νόμο, είναι οι ίδιοι νόμος για τον εαυτό τους· οι οποίοι φανερώνουν ότι το έργο του νόμου είναι γραμμένο στις καρδιές τους, καθώς συμμαρτυρεί η συνείδησή τους, και οι λογισμοί τους αλληλοκατηγορούνται. Τι λέει λοιπόν ο ευαγγελιστής; Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ και έπεσε σε ληστές, οι οποίοι, αφού τον έγδυσαν και τον τραυμάτισαν με χτυπήματα, έφυγαν, αφήνοντάς τον μισοπεθαμένο. Κατά σύμπτωση δε, κάποιος ιερέας κατέβαινε σε εκείνον τον δρόμο και, βλέποντάς τον, τον προσπέρασε αντιπαρερχόμενος. Παρομοίως και ένας Λευίτης, φτάνοντας σε εκείνο το σημείο, πλησίασε, τον είδε και τον προσπέρασε ομοίως.

Και ερχόμενος έπεσε πάνω σε ληστές· δηλαδή στους πονηρούς δαίμονες, τους πλέον φονικούς· οι οποίοι, αφού τον έγδυσαν από το ένδυμα της αθανασίας, το οποίο φορούσε πριν από την αμαρτία, τον έντυσαν με φύλλα συκιάς. Γιατί με φύλλα συκιάς; Διότι είναι τραχιά και πικρά. Επειδή, λοιπόν, μετά την αμαρτία επήλθε σε αυτόν τραχύτητα στις περιστάσεις του βίου και πολλή πίκρα, για τον λόγο αυτόν ντύθηκε με φύλλα συκιάς. Και του κατάφεραν πληγές, δηλαδή τις βιωτικές οδύνες. Το «Με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως το ψωμί σου» και «Αγκάθια και τριβόλια θα σου βλαστήσει η γη» και «Με λύπες θα γεννάς τέκνα»· αυτές είναι οι πληγές της ψυχής. Και έφυγαν, αφήνοντάς τον ημιθανή. Διότι ούτε μεταξύ των ζωντανών βρισκόταν ο Αδάμ, έχοντας παραβεί την εντολή του Θεού, ούτε νεκρώθηκε τελείως, επειδή δεν αρνήθηκε τελείως τον Θεό. Κατά συγκυρία δε, κάποιος ιερέας κατέβαινε σε εκείνον τον δρόμο. Και δεν είπε «κατά συντυχίαν», αλλά «κατά συγκυρίαν»· διότι το «κατά συντυχίαν» συμβαίνει απρόοπτα και απροσδόκητα, όταν κάποιος εμφανίζεται από μόνος του· ενώ το «κατά συγκυρίαν» συμβαίνει όταν κάποιος πράττει κάτι σύμφωνα με την πρόνοια του Θεού. Εδώ, λοιπόν, κατά την πρόνοια του Θεού κατέβαινε ο ιερέας σε εκείνον τον δρόμο, και αφού τον είδε, αντιπαρήλθε.

Τίποτε από αυτά δεν είπε· αλλά ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο έδειξε τότε πάρα πολλή πρόνοια, επειδή τον είδε να έχει διολισθήσει σε ανείπωτη κακία, και δεν σταμάτησε να φοβερίζει, να απειλεί, να τιμωρεί, και είτε ο ίδιος είτε μέσω πολλών άλλων να κάνει και να μεριμνά για τα πάντα, μέχρις ότου τον έφερε σε επίγνωση της αμαρτίας, σε συναίσθηση της παρανομίας, και τον απάλλαξε ολοκληρωτικά από κάθε κηλίδα. Αυτό λοιπόν πράξε και εσύ· μιμήσου εκείνον τον Σαμαρείτη, ο οποίος στο Ευαγγέλιο επέδειξε τόση πρόνοια για εκείνον τον τραυματία. Διότι και εκεί πέρασε ένας Λευίτης, πέρασε και ένας Φαρισαίος, και κανένας από τους δύο δεν έσκυψε με συμπόνια προς αυτόν που κειτόταν, αλλά αφήνοντάς τον ανελέητα και σκληρά, απήλθαν. Ένας Σαμαρείτης όμως, ο οποίος δεν είχε καμία απολύτως σχέση μαζί του, δεν τον προσπέρασε, αλλά στάθηκε, τον σπλαχνίστηκε, και έσταξε λάδι και κρασί· τον έβαλε πάνω στο υποζύγιό του, τον οδήγησε στο πανδοχείο, και άλλα χρήματα έδωσε και άλλα υποσχέθηκε να δώσει για τη θεραπεία του ανθρώπου αυτού, με τον οποίο δεν τον συνέδεε τίποτε.

Γι' αυτόν τον λόγο βροντοφώναζε: «Δεν ήρθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια». Και: «Δεν έχουν ανάγκη από γιατρό οι υγιείς, αλλά οι άρρωστοι». Και (έλεγε) ότι έχει έρθει για να ζητήσει και να σώσει το χαμένο. Και ότι έχει σταλεί προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Και με την παραβολή της δραχμής υπαινίχθηκε παραβολικά ότι ήρθε για να διασώσει τη βασιλική εικόνα, η οποία είχε περιέλθει κάτω από την πιο δυσώδη κοπριά των παθών. Και: «Αλήθεια σας λέω ότι γίνεται χαρά στον ουρανό και στη γη για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνον που έπεσε στα χέρια των ληστών, γυμνώθηκε από κάθε ένδυμα και απέμεινε μισοπεθαμένος από τις πληγές, τον θεράπευσε ρίχνοντας κρασί και λάδι και βάζοντας επιδέσμους· και αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον παραδίδει στον πανδοχέα· και δίνοντάς του τα αναγκαία για την περιποίησή του, του υποσχέθηκε ότι θα πληρώσει και όσα επιπλέον ξοδευτούν, όταν θα επιστρέψει. Γι' αυτό λέει ότι ο πανάγαθος πατέρας έσκυψε με ευσπλαχνία κατά την επιστροφή του ασώτου υιού, και αφού ασπάστηκε εκείνον που προσέτρεξε κοντά του μέσω της μετάνοιας, τον στόλισε και πάλι με την ομορφιά της πατρικής δόξας, χωρίς να τον μεμφθεί στο ελάχιστο για τα προηγούμενα. Γι' αυτό, το πρόβατο που είχε απομακρυνθεί από τη θεία εκατοντάδα, όταν το βρήκε να πλανάται στα όρη και τους λόφους, δεν το επανέφερε στη μάνδρα των προβάτων χτυπώντας το, ούτε καταπονώντας το με τον κόπο· αλλά, αφού το σήκωσε στους δικούς του ώμους, το διέσωσε με συμπόνια φέρνοντάς το κοντά στα υπόλοιπα του κοπαδιού.

ΟΕʹ. Η αγάπη προς τον Θεό αντιστέκεται στην επιθυμία· διότι πείθει τον νου να εγκρατεύεται από τις ηδονές. Η αγάπη προς τον πλησίον αντιστέκεται στον θυμό· διότι τον κάνει να περιφρονεί τη δόξα και τα χρήματα. Και αυτά είναι τα δύο δηνάρια, τα οποία ο Σωτήρας έδωσε στον πανδοχέα, για να σε φροντίσει. Αλλά μη φανείς αγνώμων συνδεόμενος με τους ληστές, μήπως τυχόν πληγωθείς ξανά και βρεθείς όχι πλέον ημιθανής, αλλά νεκρός.

κε΄. Περί του φθόνου του Κάιν κατά του αδελφού του, και τι σημαίνει το «όποιος σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επτά τιμωρίες». κστ΄. Περί του πώς ο Λάμεχ προέβη οικειοθελώς στην εξομολόγηση του φόνου. κζ΄. Περί αυτού που έπεσε στους ληστές, και ποιος είναι ο Σαμαρείτης, και τι είναι το πανδοχείο, και ποιος ο πανδοχέας.

Αυτόν, ούτε κάποιος ιερέας, λειτουργός του Θεού, ούτε χορός δικαίων μπόρεσε να θεραπεύσει, αλλά αφού απλώς τον είδε και αναγνώρισε ότι δεν ήταν σε θέση να θεραπεύσει την πτώση του, τον άφησε να κείτεται ημιθανής και τον προσπέρασε στον δρόμο του βίου, ούτε κάποιος Λευίτης, ο Μωυσής ή ο Ααρών ή ο χορός των προφητών, την εποχή του Νόμου ή μετά τον Νόμο, μπόρεσε διόλου να τον γιατρέψει. Διότι ήταν ημιθανής τραυματίας που έπνεε τα λοίσθια ολόκληρος ο ανθρώπινος λαός, έχοντας υποστεί παντοειδείς δαιμονικές πληγές, έχοντας λάβει δηλαδή πληγές σύμφωνες και αντίθετες προς τη φύση, όπως και τη λατρεία των ειδωλολατρικών ξοάνων και των μυσαρών τελετών. Γι' αυτό και αυτός, βλέποντας την πολλή σήψη και γνωρίζοντας ότι έχει ανάγκη από μεγάλο ιατρό και δραστικά φάρμακα, τον προσπέρασε επίσης στον δρόμο του βίου, εγκαταλείποντάς τον να κείτεται όπως πριν.

Ναι, λέει, αλλά ιδού, εκείνος που έπεσε στους ληστές και χτυπήθηκε και έμεινε μισοπεθαμένος, φαίνεται ότι δεν έφτασε στο πανδοχείο εκείνο από μόνος του, αλλά ότι εκείνος ο Σαμαρείτης με το δικό του υποζύγιο τον μετέφερε στο εν λόγω πανδοχείο· κι εγώ πώς θα μπορούσα να φτάσω από μόνος μου σε εκείνο το πανδοχείο, όντας μισοπεθαμένος από τους ληστές δαίμονες και από τις πληγές των αμαρτιών;

Ο λόγος ονομάζει τον Σωτήρα Σαμαρείτη, καταισχύνοντας και εδώ την παράνοια των Ιουδαίων που τον αποκάλεσαν έτσι, διότι εξύβριζαν αποκαλώντας Σαμαρείτη εκείνον που σπλαχνίστηκε και θεράπευσε τον τραυματισμένο περισσότερο από τους λευίτες και τους ιερείς.

Ο τρισάθλιος, δεχόμενος αυτή την πληγή πολύ βαθιά, έπεσε στο έδαφος και κυλιόταν, και σπαρταρούσε όπως σπαρταρούν όσοι σφάζονται, νομίζοντας ότι χάνει τη ζωή του, και δίνοντας στους παρευρισκόμενους την εντύπωση ότι πεθαίνει αμέσως. [7] Όταν οι θυρωροί και εκείνοι που τελούσαν τη διακονία των αγίων είδαν αυτό το γεγονός, καταλήφθηκαν από μεγάλο φόβο, θεωρώντας δικό τους σφάλμα και αιτία μομφής το ότι δεν προστάτευσαν από μια τέτοια απόπειρα αυτόν που βρισκόταν υπό την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. Και φοβούμενοι μήπως βρεθούν οι ίδιοι σε κίνδυνο, έτρεχαν στα γειτονικά χωριά προσκαλώντας ιατρούς, μήπως και μπορέσουν να ενώσουν το τραύμα με ραφές και να σώσουν τον άνθρωπο που δεν είχε πεθάνει ακόμη, σώζοντας ταυτόχρονα και τους εαυτούς τους που κινδύνευαν μαζί του. [8] Αφού βρήκαν μόνο έναν ιατρό στο Ηράκλειο, και τον έπεισαν με πολλές παρακλήσεις, τον οδήγησαν στο μαρτύριο. Αυτός, βλέποντας ότι η πληγή ήταν θανατηφόρα, αναχώρησε χωρίς να επιχειρήσει καμία επέμβαση, κατεχόμενος από μεγάλο φόβο και γεμάτος απορία πώς δεν είχε πεθάνει ακόμη ο Γεώργιος, ο οποίος είχε καταφέρει αυτήν την πληγή στον εαυτό του. Διότι η εκπνοή έβγαινε μέσα από την πληγή και πάλι η εισπνοή έμπαινε από αυτήν, και ομοίως οι τροφές από εκεί πραγματοποιούσαν την έξοδό τους. [9] Αλλά οι μάρτυρες εμφανίστηκαν μέσα στη νύχτα και υπέδειξαν στον οικονόμο, ενώ αυτός κοιμόταν, τη θεραπεία [η οποία ήταν οίνος και έλαιο], με την οποία ο Κύριος διέσωσε εκείνον που έπεσε στους ληστές, επιχέοντας στα τραύματά του οίνο και έλαιο. Με την ίδια θεραπεία και οι μιμητές του Σωτήρος διασώζουν τον Γεώργιο, προστάζοντας τον Χριστόδωρο να πράξει με αυτόν τον τρόπο.

Σε Αυτόν, λοιπόν, που μας ελεεί, ενώ βρισκόμαστε σε αυτήν την κατάσταση που αναφέρθηκε, και μας σπλαχνίζεται και θεραπεύει τις ψυχές μας και μας διδάσκει τα προς σωτηρίαν και μας χορηγεί σιγά-σιγά την ίαση των τραυμάτων και των νοσημάτων μας, θα τολμήσουμε καθόλου να πούμε ότι Τον υπηρετούμε ως δούλοι; Βεβαίως όχι, όπως ακριβώς δεν λέγεται ότι υπηρέτησε ως δούλος εκείνος που συντρίφθηκε στο σώμα από τους ληστές και κειτόταν ημιθανής, εκείνον που τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο και τον πήγε στο πανδοχείο και έβαλε στις πληγές του κρασί και λάδι, αλλά μάλλον ότι ελεήθηκε και θεραπεύτηκε και επανήλθε μέσω αυτού στην προγενέστερη υγεία του. Επομένως, αφού είμαστε και εμείς παράλυτοι και ακρωτηριασμένοι και τραυματίες, και αμελούμε όσα συντελούν στη θεραπεία μας και δεν φροντίζουμε με κανέναν τρόπο να τα πράττουμε, όπως είπα, πώς θα τολμήσουμε να πούμε ή να διανοηθούμε ότι δουλεύουμε στον Κύριο; Με κανέναν τρόπο· αλλά τι;

Διότι, λέγει, μεγαλύτερη αγάπη από αυτή δεν μπορεί κανείς να δείξει, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του. Λέγει λοιπόν προς τον νομικό: Ορθά αποκρίθηκες. Επειδή, λέγει, υπόκεισαι ακόμη στον νόμο, ορθά αποκρίνεσαι· διότι σκέφτεσαι σύμφωνα με τον νόμο. «Αυτός όμως, θέλοντας να δικαιώσει τον εαυτό του, είπε προς τον Ιησού: Και ποιος είναι ο πλησίον μου; Παίρνοντας τον λόγο ο Ιησούς, είπε: Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ, και έπεσε σε ληστές, οι οποίοι, αφού τον έγδυσαν και του κατάφεραν πληγές, έφυγαν, αφήνοντάς τον μισοπεθαμένο. Κατά σύμπτωση, κάποιος ιερέας κατέβαινε σε εκείνον τον δρόμο, και βλέποντάς τον, πέρασε από την απέναντι πλευρά. Ομοίως και ένας Λευίτης, φτάνοντας σε εκείνο το μέρος και βλέποντάς τον, πέρασε από την απέναντι πλευρά. Ένας Σαμαρείτης, όμως, που οδοιπορούσε, ήρθε κοντά του, και βλέποντάς τον τον σπλαχνίστηκε, και πλησιάζοντας έδεσε τα τραύματά του, ρίχνοντας πάνω τους λάδι και κρασί.