Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 10:34

Τι είναι όμως το κτήνος, πάνω στο οποίο ο Σωτήρας τοποθέτησε τον ψυχορραγούντα και τον οδήγησε στο πανδοχείο; Είναι προφανές ότι αποτελεί όχημα του Θεού Λόγου και, όπως θα μπορούσε να πει κανείς, υποζύγιο είναι το ομόφυλο με εμάς σώμα που Εκείνος ενδύθηκε, πάνω στο οποίο και μέσω του οποίου, αναλαμβάνοντας και βαστάζοντας τους πάντες, τους οδηγεί προς την απαλλαγή από τη νόσο, δηλαδή στην Εκκλησία· διότι αυτή αποτελεί την τέλεια θεραπεία και απαλλαγή από τα τραύματα.

Τότε λέει: «Κανείς δεν βάζει το χέρι του στο άροτρο και στρέφεται προς τα πίσω». Ανέδειξε εβδομήντα μαθητές και τους στέλνει ανά δύο, προτρέποντάς τους να μην πάρουν τίποτα μαζί τους. Ονειδίζει τις πόλεις. Τότε λέει: «Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα». Έπειτα λέει: «Έβλεπα τον Σατανά να πέφτει σαν αστραπή»· και δίνει στους μαθητές εξουσία εναντίον του, και τους προτρέπει να μη χαίρονται για αυτό. Έπειτα δοξολογεί τον Πατέρα, και λέει στους μαθητές: «Μακάρια τα μάτια που βλέπουν αυτά που βλέπετε. Διότι πολλοί προφήτες επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε». Ο νομικός τον πειράζει, και λέγεται η παραβολή εκείνου που κατέβαινε στην Ιεριχώ.

Απόκριση: Ο μεν άνθρωπος είναι ο Αδάμ· η δε Ιερουσαλήμ ο παράδεισος· η Ιεριχώ αυτός ο κόσμος· και οι ληστές οι δαίμονες. Ερώτηση 31: Κατά συγκυρία κάποιος ιερέας τον είδε και τον αντιπαρήλθε (τον προσπέρασε από την απέναντι πλευρά)· ομοίως και ένας Λευίτης. Ένας Σαμαρείτης όμως, αφού τον είδε, τον σπλαχνίστηκε και έδεσε τα τραύματά του. Τι σημαίνει το «κατά συγκυρίαν»; Και ποιος είναι ο ιερέας; Και ποιος ο Λευίτης; Και ποιος ο Σαμαρείτης;

Άλλη ιε΄. «Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ και έπεσε σε ληστές». Ο άνθρωπος είναι ο Αδάμ· η Ιερουσαλήμ ο παράδεισος· η Ιεριχώ ο κόσμος· οι ληστές οι πονηροί λογισμοί και η παράβαση· ο ιερέας οι προφήτες· ο Λευίτης ο Μωσαϊκός νόμος· ο Σαμαρείτης ο Χριστός· το έλαιο και ο οίνος το τίμιο σώμα και αίμα, και το άγιο βάπτισμα· το πανδοχείο η Εκκλησία· ο πανδοχέας ο άγιος Παύλος· τα δύο δηνάρια, η Παλαιά και η Νέα Διαθήκη.

Όμως ο αλλογενής, που συγκαταλεγόταν στους Σαμαρείτες, εκπλήρωσε τον νόμο της αγάπης. Άκουσε λοιπόν και την παραβολή. Παίρνοντας τον λόγο ο Ιησούς, κ.τ.λ. <Και αφού τον ανέβασε στο δικό του ζώο, κ.τ.λ.> (A f. 144, B f. 106 b, E f. 180 b) Κατ' άλλον τρόπο δε, επειδή, σύμφωνα με το γεγραμμένο, «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή δεν το κατανόησε, αλλά παραβλήθηκε με τα ανόητα κτήνη και εξομοιώθηκε με αυτά», και ασθένησε υποκύπτοντας σε κάθε κτηνώδη και ακόλαστη επιθυμία· ο Χριστός, γινόμενος απαρχή του γένους μας, αυτός που δεν γνώρισε αμαρτία, έδειξε πρώτα στον εαυτό του ότι εμείς έχουμε υπερβεί αυτά τα κτηνώδη πάθη· διότι αυτός έλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας.

Και κάποιος Σαμαρείτης προσήλθε, ο οποίος τον σπλαχνίστηκε. Και παίρνοντάς τον έδεσε τα τραύματά του, και έχυσε φάρμακα στις πληγές του, και έδωσε αμοιβή σε εκείνον που τον φρόντισε· μέγα θαύμα, πώς ένας Σαμαρείτης, αντικρίζοντάς τον, τον σπλαχνίστηκε, αυτόν τον οποίο δεν τον σπλαχνίστηκαν οι άριστοι! Διότι εγώ δεν γνωρίζω σαφώς τι υποκρύπτεται σε αυτήν την εικόνα, τέτοιου είδους μυστήρια περικαλύπτει ο Θεός με τη σοφία Του.

Αλλά εμένα, Κύριε, ελέησέ με και σώσε με από τον θάνατο, εμένα που με εγκατέλειψαν οι ιερείς όταν με είδαν να υποφέρω. Κατάδεσε καλά τις πληγές μου, οδηγώντας με στο πανδοχείο, και έπειτα στείλε με πάλι αρτιμελή στην ιερή πόλη, όπου να παραμείνω σταθερός, και να απομακρύνεις από εμένα τους κακούς ληστές, καθώς και τον δύσβατο δρόμο, τα τραύματα και τους διαβάτες που έχουν άσπλαχνη ψυχή, ενώ καυχώνται για την ευσέβειά τους.

«Αυτός», λέγει, «είναι ο αδελφιδός μου και αυτός είναι ο πλησίον μου, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ»· διότι, αφού έφερε ενώπιόν τους όλα τα γνωρίσματα μέσα από την περιγραφή του λόγου, μέσω των οποίων ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί η φανέρωση του ζητουμένου, τότε χρησιμοποίησε δεικτικό λόγο, λέγοντας, «αυτός είναι ο ζητούμενος», ο οποίος, με το να γίνει αδελφός ανατέλλοντας για εμάς από τον Ιούδα, έγινε πλησίον σε εκείνον που έπεσε στους ληστές, θεραπεύοντας τις πληγές του με έλαιο και οίνο και επιδέσμους, και αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο και τον ανέπαυσε στο πανδοχείο, προσφέροντας τα δύο δηνάρια για τη διαβίωσή του και δίνοντας την υπόσχεση πως, κατά την επιστροφή του, θα αποδώσει ό,τι επιπλέον δαπανηθεί για το έργο της εντολής. Είναι βεβαίως φανερό πού αποβλέπει το καθένα από αυτά· διότι απευθυνόταν στον νομικό που εκπείραζε τον Κύριο, ο οποίος επιθυμούσε να δείξει τον εαυτό του ανώτερο από τους άλλους και με υπερηφάνεια περιφρονούσε την ισοτιμία προς τους υπολοίπους, λέγοντας: «Και ποιος είναι ο πλησίον μου;»

Τότε, υπό μορφή διηγήματος, ο λόγος εκθέτει όλη τη φιλάνθρωπη οικονομία, διηγούμενος την από τα άνω κάθοδο του ανθρώπου, την ενέδρα των ληστών, την αφαίρεση του άφθαρτου ενδύματος, τα τραύματα της αμαρτίας, την προέλαση του θανάτου στο ήμισυ της φύσεως, καθώς η ψυχή παρέμεινε αθάνατη, και την ανωφελή διέλευση του νόμου, αφού ούτε ο ιερέας ούτε ο Λευίτης θεράπευσαν τις πληγές εκείνου που περιέπεσε στους ληστές· διότι είναι αδύνατον αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες. Αντιθέτως, Εκείνος που περιβλήθηκε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση μέσω της απαρχής του φυράματος, στην οποία υπήρχε η μερίδα κάθε έθνους, Ιουδαίου και Σαμαρείτη και Έλληνα και όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπων, Αυτός, μαζί με το σώμα Του, το οποίο αποτελεί το υποζύγιο, αφού έφτασε στον τόπο της κακώσεως του ανθρώπου, θεράπευσε τα τραύματα, τον ανέπαυσε πάνω στο δικό Του κτήνος και έκανε πανδοχείο για αυτόν τη δική Του φιλανθρωπία, στην οποία αναπαύονται όλοι όσοι κοπιάζουν και είναι φορτωμένοι. Εκείνος δε που βρίσκεται μέσα σε Αυτόν, δέχεται οπωσδήποτε μέσα του Εκείνον στον οποίο βρέθηκε, όπως ακριβώς είπε ο Λόγος: «Εκείνος που μένει σε εμένα, κι εγώ σε αυτόν». Αφού, λοιπόν, Τον δεχθεί στον δικό του χώρο, φιλοξενεί μέσα του τον αχώρητο, από τον οποίο λαμβάνει τα δύο νομίσματα, εκ των οποίων το ένα είναι η εξ όλης της ψυχής αγάπη προς τον Θεό, και το άλλο η αγάπη προς τον πλησίον όπως προς τον εαυτό του, όπως ακριβώς απάντησε και ο νομικός.

Ένας ιερέας και ένας Λευίτης, περνώντας από τον δρόμο εκείνο και βλέποντάς τον, τον προσπέρασαν από την απέναντι πλευρά. Κάποιος Σαμαρείτης όμως, φτάνοντας στον τόπο εκείνο και βλέποντάς τον, τον σπλαχνίστηκε, και αφού έβαλε και ανέμειξε κρασί με λάδι, τα έχυσε επάνω του και έδεσε τα τραύματά του. Έπειτα, αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον οδήγησε σε πανδοχείο, και έδωσε στον πανδοχέα δύο δηνάρια, λέγοντας: «Φρόντισε αυτόν τον άνθρωπο, και ό,τι επιπλέον ξοδέψεις, εγώ, κατά την επιστροφή μου, θα σου το αποδώσω».

Ούτε ο Μωυσής διά του νόμου ούτε οι προφήτες διά των σημείων θεράπευσαν το τραύμα του Αδάμ. Κανείς δεν τον ανέστησε, κανείς δεν του χάρισε ζωή, κανείς δεν τον λύτρωσε από τον θάνατο, κανείς δεν ανέστειλε το τραύμα της αμαρτίας· διότι και οι ίδιοι κατέχονταν από αμαρτίες. Αν και, λόγω της σεμνής τους πολιτείας, έγιναν φίλοι του Θεού, εντούτοις, επειδή ήταν ομόσαρκοι με τον Αδάμ και προέρχονταν από τη νεκρή ρίζα, δεν μπορούσαν, όντας οι ίδιοι κλάδοι, να ανασπάσουν τη ρίζα από την αμαρτία. Κάποιος Σαμαρείτης όμως, λέγει, πρόθυμος στα έργα, εύσπλαχνος στην προαίρεση, με συμπόνια προς τους ομοδούλους του, αφού έφθασε στον τόπο εκείνο και τον είδε τραυματισμένο, τον σπλαγχνίσθηκε, και επέθεσε έλαιο και οίνο, και περίδεσε τα τραύματά του, δηλαδή τις αμαρτίες του. Το πρόσωπο και την εικόνα του Σαμαρείτη αναλαμβάνει ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Αλλά θα ρωτήσει κάποιος από τους ακροατές: «Τι; Ονομάζεις τον Κύριο Σαμαρείτη;». Ναι, τον ονομάζω Σαμαρείτη, όχι κατά τη φύση της θεότητος, αλλά κατά τη μίμηση της ευσπλαγχνίας.

Σπλαγχνίσθηκε εμάς, κατήλθε από τον ουρανό στη γη, είδε τον άνθρωπο ριγμένο, ταλαιπωρημένο, τραυματισμένο μέσα σε πορνείες, ειδωλολατρίες, μοιχείες, φόνους· είδε, και σπλαγχνίσθηκε το ίδιο του το πλάσμα, και έριξε οίνο μαζί με έλαιο· δηλαδή, αφού ανέμειξε και τα δύο, έφτιαξε υγρό επίθεμα και το τοποθέτησε επάνω στον άνθρωπο.

Διότι, όταν το αίμα του Κυρίου έσταξε από την πλευρά πάνω στη γη, ξέπλυνε το χειρόγραφο των αμαρτιών μας. Και τι σημαίνει: «Έδεσε τις πληγές του»; Δηλαδή, έδεσε τον διάβολο και έλυσε τον άνθρωπο· έδεσε το σκάφος και ζωοποίησε το ναυαγισμένο πλοίο· κατέδεσε και υποδούλωσε τις δυνάμεις του πονηρού και ελευθέρωσε τον άνθρωπο. Εάν όμως θέλεις να το εννοήσεις και διαφορετικά, άκου: Αφού ανέμειξε οίνο με έλαιο· το μεν έλαιο εισάγει τον παρηγορητικό λόγο, ενώ καταβρέχοντας με τον στυπτικό οίνο, εισάγει τη διδασκαλία που συγκεντρώνει τον διασκορπισμένο νου, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον Απόστολο: «Έλεγξε, επιτίμησε, παρακάλεσε». «Και τον έβαλε πάνω στο δικό του κτήνος»· δηλαδή, ο Χριστός, λαμβάνοντας τη σάρκα πάνω στους δικούς Του ώμους της θεότητας, την ανύψωσε προς τον Πατέρα στους ουρανούς.

ια΄. Και ο μεν Σαμαρείτης, βλέποντας έναν τραυματία άγνωστο και εντελώς ξένο προς αυτόν, στάθηκε κοντά του, τον ανέβασε στο υποζύγιό του, τον μετέφερε στο πανδοχείο, μίσθωσε ιατρό, και άλλα μεν χρήματα έδωσε, άλλα δε υποσχέθηκε. Εσύ όμως, ενώ βλέπεις κάποιον να έχει περιπέσει όχι σε ληστές, αλλά σε φάλαγγα δαιμόνων και σε πολιορκία θυμού, όχι στην έρημο, αλλά στη μέση της αγοράς, και ενώ δεν πρόκειται να ξοδέψεις χρήματα, ούτε να μισθώσεις υποζύγιο, ούτε να τον συνοδεύσεις σε μακρινό δρόμο, αλλά μόνο λόγια να προφέρεις, διστάζεις και υποχωρείς, και τον προσπερνάς με σκληρότητα και χωρίς έλεος; Και πώς προσδοκάς, όταν επικαλείσαι τον Θεό, να τον βρεις ποτέ ίλεω; Ας απευθυνθώ όμως και προς εσάς που ασχημονείτε δημόσια, προς εκείνον που συμπεριφέρεται βάναυσα και αδικεί. Καταφέρεις χτυπήματα, πες μου, και κλωτσάς, και δαγκώνεις; Άγριος χοίρος έγινες και άγριος όνος; Και δεν ντρέπεσαι, ούτε κοκκινίζεις, που αποθηριώνεσαι και προδίδεις την ίδια σου την ευγένεια;

Κάποιος Σαμαρείτης, όμως, που οδοιπορούσε, έφτασε στο μέρος όπου βρισκόταν και, βλέποντάς τον, τον σπλαχνίστηκε. Και αφού τον πλησίασε, έδεσε τα τραύματά του, επιχύνοντας έλαιο και οίνο. Έπειτα, αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον οδήγησε σε ένα πανδοχείο και τον φρόντισε. Και την επόμενη ημέρα αναχωρώντας, έβγαλε δύο δηνάρια, τα έδωσε στον πανδοχέα και του είπε: «Φρόντισέ τον, και ό,τι επιπλέον δαπανήσεις, εγώ, όταν επιστρέψω, θα σου το αποδώσω». Ας μάθουμε, λοιπόν, ποια είναι η Ιερουσαλήμ, και ποια η Ιεριχώ, και ποιοι είναι οι ληστές στους οποίους έπεσε, και ποιο το ένδυμα που του αφαίρεσαν, και ποιες είναι οι πληγές που προξένησαν στον άνθρωπο, και γιατί έφυγαν αφήνοντάς τον μισοπεθαμένο, και ποιος είναι ο ιερέας, και ποιος ο Λευίτης, και ποιος ο Σαμαρείτης, και τι είναι το έλαιο, και τι ο οίνος, και ποιοι είναι οι επίδεσμοι, και τι το υποζύγιο, και τι το πανδοχείο, και ποιος ο πανδοχέας, και τι τα δύο δηνάρια, και τι η επιπλέον δαπάνη την οποία υποσχέθηκε να αποδώσει, και ποια η επιστροφή του Σαμαρείτη. Ποιος είναι, λοιπόν, ο άνθρωπος που κατεβαίνει από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ; Η Ιερουσαλήμ είναι ο παράδεισος, η Ιεριχώ είναι αυτός ο κόσμος. Ο άνθρωπος, δε, που κατεβαίνει από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ, είναι ο πρωτόπλαστος Αδάμ. Διότι, αφού εξέπεσε από τον παράδεισο, κατήλθε στην Ιεριχώ, δηλαδή στον κόσμο τούτο.

Επειδή λοιπόν αυτοί δεν μπόρεσαν να ανορθώσουν αυτόν που κειτόταν, έρχεται ένας Σαμαρείτης, ο οποίος είναι ο Δεσπότης Χριστός, ο φύλακας των ψυχών μας· διότι Σαμαρείτης ερμηνεύεται φύλακας. Γι' αυτό λοιπόν είπε: «Κάποιος Σαμαρείτης όμως, καθώς οδοιπορούσε, ήλθε». Και δεν είπε ότι «ήλθε προς αυτόν», αλλά «ήλθε κατ' αυτόν», δηλαδή, λαμβάνοντας σάρκα όμοια με τη δική του, υποκείμενος σε σωματικό πάθος όμοια με αυτόν, αλλά αναμάρτητα. Και βλέποντάς τον, τον σπλαχνίστηκε, και αφού τον πλησίασε, έδεσε τα τραύματά του, επιχύνοντας έλαιο και οίνο. Ποιοι είναι οι επίδεσμοι, τι είναι το έλαιο, και ποιος ο οίνος; Επίδεσμοι είναι οι παραγγελίες του Χριστού, έλαιο το άγιο χρίσμα, και οίνος το μυστήριο της πίστεως. Διαμέσου αυτών των τριών θεραπεύονται τα ψυχικά μας τραύματα.

Γνωρίζουν οι μυημένοι τα λεγόμενα. Αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον οδήγησε σε πανδοχείο. Ως δικό του υποζύγιο ο Χριστός εννοεί το σώμα, το οποίο ανέλαβε για εμάς από την άχραντη Παρθένο. Ανέβασε, λοιπόν, στο δικό του υποζύγιο τον τραυματισμένο από τους ληστές· επειδή, σύμφωνα με τον προφήτη Ησαΐα, Αυτός ανέλαβε τις ασθένειές μας και βάσταξε τις νόσους μας. Και τον οδήγησε σε πανδοχείο, δηλαδή στην αγία Εκκλησία, και τον φρόντισε, αρχικά ο ίδιος αυτοπροσώπως. Την επόμενη ημέρα, όταν αναχώρησε, δηλαδή μετά την αγία Ανάσταση, έβγαλε δύο δηνάρια και τα έδωσε στον πανδοχέα. Ποιος είναι ο πανδοχέας και τι είναι τα δύο δηνάρια; Ο πανδοχέας είναι ο απόστολος Παύλος, ο οποίος αναδείχθηκε στην εξ εθνών Εκκλησία· και ονομάστηκε πανδοχέας επειδή δέχεται τους πάντες και ελκύει τους πάντες προς τη σωτηρία. Βγάζοντας δύο δηνάρια ο Χριστός μετά την Ανάσταση, δηλαδή την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, τα έδωσε στον πανδοχέα, λέγοντάς του: Φρόντισέ τον· σε εσένα, λέει, παραδίδω τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος έχει τραυματιστεί από τους πιο φονικούς ληστές· μόνο φρόντισέ τον· και ό,τι επιπλέον δαπανήσεις, εγώ, όταν επιστρέψω, θα σου το αποδώσω. Τι δαπάνησε επιπλέον, λοιπόν, ο Παύλος στα δηνάρια; Τις δεκατέσσερις επιστολές, τις οποίες έστειλε στα έθνη. Τι σημαίνει το «Εγώ, όταν επιστρέψω, θα σου το αποδώσω»;

Τίποτε από αυτά δεν είπε· αλλά ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο έδειξε τότε πάρα πολλή πρόνοια, επειδή τον είδε να έχει διολισθήσει σε ανείπωτη κακία, και δεν σταμάτησε να φοβερίζει, να απειλεί, να τιμωρεί, και είτε ο ίδιος είτε μέσω πολλών άλλων να κάνει και να μεριμνά για τα πάντα, μέχρις ότου τον έφερε σε επίγνωση της αμαρτίας, σε συναίσθηση της παρανομίας, και τον απάλλαξε ολοκληρωτικά από κάθε κηλίδα. Αυτό λοιπόν πράξε και εσύ· μιμήσου εκείνον τον Σαμαρείτη, ο οποίος στο Ευαγγέλιο επέδειξε τόση πρόνοια για εκείνον τον τραυματία. Διότι και εκεί πέρασε ένας Λευίτης, πέρασε και ένας Φαρισαίος, και κανένας από τους δύο δεν έσκυψε με συμπόνια προς αυτόν που κειτόταν, αλλά αφήνοντάς τον ανελέητα και σκληρά, απήλθαν. Ένας Σαμαρείτης όμως, ο οποίος δεν είχε καμία απολύτως σχέση μαζί του, δεν τον προσπέρασε, αλλά στάθηκε, τον σπλαχνίστηκε, και έσταξε λάδι και κρασί· τον έβαλε πάνω στο υποζύγιό του, τον οδήγησε στο πανδοχείο, και άλλα χρήματα έδωσε και άλλα υποσχέθηκε να δώσει για τη θεραπεία του ανθρώπου αυτού, με τον οποίο δεν τον συνέδεε τίποτε.

Και δεν είπε στον εαυτό του: «Τι με ενδιαφέρει εμένα γι' αυτόν; Είμαι Σαμαρείτης, δεν έχω τίποτα κοινό μαζί του· βρισκόμαστε μακριά από την πόλη, και ούτε καν να περπατήσει δεν μπορεί. Και τι θα συμβεί, εάν δεν αντέξει στο μήκος της οδοιπορίας; Θα κουβαλώ έναν νεκρό, θα κατηγορηθώ για δολοφονία, θα θεωρηθώ υπεύθυνος για φόνο;» Διότι πολλοί, πολλές φορές, περνώντας και βλέποντας ανθρώπους χτυπημένους να ψυχορραγούν, γι' αυτόν τον λόγο τους προσπερνούν· όχι επειδή διστάζουν να τους περιμαζέψουν, ούτε επειδή λυπούνται τα χρήματα, αλλά επειδή φοβούνται μήπως συρθούν και οι ίδιοι στα δικαστήρια, ως υπεύθυνοι για τον φόνο. Εκείνος όμως, ο πράος και φιλάνθρωπος, δεν φοβήθηκε τίποτα από αυτά, αλλά, αφού τα αψήφησε όλα, τον ανέβασε στο υποζύγιό του και τον πήγε σε πανδοχείο· δεν υπολόγισε τίποτα από αυτά, ούτε τον κίνδυνο, ούτε τη χρηματική δαπάνη, ούτε τίποτα άλλο. Εάν λοιπόν ο Σαμαρείτης έδειξε τόση φιλανθρωπία και καλοσύνη για έναν άγνωστο άνθρωπο, ποια συγχώρηση θα μπορούσαμε να έχουμε εμείς, όταν αμελούμε τους δικούς μας αδελφούς που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα δεινά; Διότι και αυτοί που νήστεψαν τώρα έπεσαν σε ληστές, τους Ιουδαίους, ή μάλλον σε ανθρώπους σκληρότερους από όλους τους ληστές, οι οποίοι προξενούν μεγαλύτερα κακά σε όσους πέφτουν στα χέρια τους. Επειδή δεν τους έσκισαν τα ενδύματα, ούτε προξένησαν πληγές στο σώμα, όπως έκαναν εκείνοι τότε, αλλά καταπλήγωσαν την ψυχή, και αφού της κατάφεραν αναρίθμητα τραύματα, έφυγαν, αφήνοντάς τους να κείτονται στον λάκκο της ασέβειας.

Γι' αυτόν τον λόγο βροντοφώναζε: «Δεν ήρθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια». Και: «Δεν έχουν ανάγκη από γιατρό οι υγιείς, αλλά οι άρρωστοι». Και (έλεγε) ότι έχει έρθει για να ζητήσει και να σώσει το χαμένο. Και ότι έχει σταλεί προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Και με την παραβολή της δραχμής υπαινίχθηκε παραβολικά ότι ήρθε για να διασώσει τη βασιλική εικόνα, η οποία είχε περιέλθει κάτω από την πιο δυσώδη κοπριά των παθών. Και: «Αλήθεια σας λέω ότι γίνεται χαρά στον ουρανό και στη γη για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνον που έπεσε στα χέρια των ληστών, γυμνώθηκε από κάθε ένδυμα και απέμεινε μισοπεθαμένος από τις πληγές, τον θεράπευσε ρίχνοντας κρασί και λάδι και βάζοντας επιδέσμους· και αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον παραδίδει στον πανδοχέα· και δίνοντάς του τα αναγκαία για την περιποίησή του, του υποσχέθηκε ότι θα πληρώσει και όσα επιπλέον ξοδευτούν, όταν θα επιστρέψει. Γι' αυτό λέει ότι ο πανάγαθος πατέρας έσκυψε με ευσπλαχνία κατά την επιστροφή του ασώτου υιού, και αφού ασπάστηκε εκείνον που προσέτρεξε κοντά του μέσω της μετάνοιας, τον στόλισε και πάλι με την ομορφιά της πατρικής δόξας, χωρίς να τον μεμφθεί στο ελάχιστο για τα προηγούμενα. Γι' αυτό, το πρόβατο που είχε απομακρυνθεί από τη θεία εκατοντάδα, όταν το βρήκε να πλανάται στα όρη και τους λόφους, δεν το επανέφερε στη μάνδρα των προβάτων χτυπώντας το, ούτε καταπονώντας το με τον κόπο· αλλά, αφού το σήκωσε στους δικούς του ώμους, το διέσωσε με συμπόνια φέρνοντάς το κοντά στα υπόλοιπα του κοπαδιού.

ΟΕʹ. Η αγάπη προς τον Θεό αντιστέκεται στην επιθυμία· διότι πείθει τον νου να εγκρατεύεται από τις ηδονές. Η αγάπη προς τον πλησίον αντιστέκεται στον θυμό· διότι τον κάνει να περιφρονεί τη δόξα και τα χρήματα. Και αυτά είναι τα δύο δηνάρια, τα οποία ο Σωτήρας έδωσε στον πανδοχέα, για να σε φροντίσει. Αλλά μη φανείς αγνώμων συνδεόμενος με τους ληστές, μήπως τυχόν πληγωθείς ξανά και βρεθείς όχι πλέον ημιθανής, αλλά νεκρός.

κε΄. Περί του φθόνου του Κάιν κατά του αδελφού του, και τι σημαίνει το «όποιος σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επτά τιμωρίες». κστ΄. Περί του πώς ο Λάμεχ προέβη οικειοθελώς στην εξομολόγηση του φόνου. κζ΄. Περί αυτού που έπεσε στους ληστές, και ποιος είναι ο Σαμαρείτης, και τι είναι το πανδοχείο, και ποιος ο πανδοχέας.

Κάποιος Σαμαρείτης, όχι όμως από το γένος της Σαμάρειας ούτε από τη χώρα των Σαμαρειτών, αλλά προερχόμενος από την άχραντη Μαρία, ήρθε προς αυτόν τον ίδιο τον πληγωμένο και πεσμένο άνθρωπο, φέροντας απαθώς τη μορφή του· και, αφού τον σπλαχνίστηκε, τον πλησίασε και έδεσε τα θανατηφόρα τραύματά του με τους δεσμούς της μετανοίας και της τριαδικής θεογνωσίας. Και δεν θεώρησε ανάξιο να χύσει και να επιθέσει επάνω στα τραύματά του οίνο, δηλαδή το θείο αίμα του, και έλαιο της έμφυτης ευσπλαχνίας του. Έπειτα τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, δηλαδή στο σώμα που προσέλαβε γι’ αυτόν, διότι «αυτός έλαβε τις ασθένειες όλων μας και βάστασε τις νόσους», και τον οδήγησε σε πανδοχείο. Πανδοχείο, επειδή δέχεται τους πάντες· πανδοχείο που δέχεται όσους θέλουν να θεραπευθούν και να ζήσουν διά της μετανοίας· πανδοχείο ευρύχωρο και πρόξενο αναπαύσεως· πανδοχείο στο οποίο καταλύουν όσοι έχουν πληγωθεί βαριά και βρίσκουν θεραπεία· πανδοχείο στο οποίο και ο ίδιος ο Βασιλεύς της δόξης ευφραίνεται δικαίως. Και τον οδήγησε στο πανδοχείο της μετανοίας και τον περιποιήθηκε· διότι, υπομένοντας γι’ αυτόν σταυρό και θάνατο, φρόντισε για τη θεραπεία του.

Ναι, λέει, αλλά ιδού, εκείνος που έπεσε στους ληστές και χτυπήθηκε και έμεινε μισοπεθαμένος, φαίνεται ότι δεν έφτασε στο πανδοχείο εκείνο από μόνος του, αλλά ότι εκείνος ο Σαμαρείτης με το δικό του υποζύγιο τον μετέφερε στο εν λόγω πανδοχείο· κι εγώ πώς θα μπορούσα να φτάσω από μόνος μου σε εκείνο το πανδοχείο, όντας μισοπεθαμένος από τους ληστές δαίμονες και από τις πληγές των αμαρτιών;

Ο λόγος ονομάζει τον Σωτήρα Σαμαρείτη, καταισχύνοντας και εδώ την παράνοια των Ιουδαίων που τον αποκάλεσαν έτσι, διότι εξύβριζαν αποκαλώντας Σαμαρείτη εκείνον που σπλαχνίστηκε και θεράπευσε τον τραυματισμένο περισσότερο από τους λευίτες και τους ιερείς.

Τι είναι άραγε το κτήνος πάνω στο οποίο ο Σωτήρας τοποθέτησε αυτόν που ψυχορραγούσε και τον οδήγησε στο πανδοχείο; Είναι προφανές ότι όχημα του Θεού Λόγου και (όπως θα μπορούσε να πει κάποιος) υποζύγιο, είναι το ομόφυλο με εμάς σώμα το οποίο περιβλήθηκε, πάνω στο οποίο και διά του οποίου, αναλαμβάνοντας και βαστάζοντας τους πάντες, τους οδηγεί προς την απαλλαγή από τη νόσο και προς την Εκκλησία· διότι αυτή είναι η τέλεια θεραπεία και απαλλαγή από τα τραύματα.

Ο τρισάθλιος, δεχόμενος αυτή την πληγή πολύ βαθιά, έπεσε στο έδαφος και κυλιόταν, και σπαρταρούσε όπως σπαρταρούν όσοι σφάζονται, νομίζοντας ότι χάνει τη ζωή του, και δίνοντας στους παρευρισκόμενους την εντύπωση ότι πεθαίνει αμέσως. [7] Όταν οι θυρωροί και εκείνοι που τελούσαν τη διακονία των αγίων είδαν αυτό το γεγονός, καταλήφθηκαν από μεγάλο φόβο, θεωρώντας δικό τους σφάλμα και αιτία μομφής το ότι δεν προστάτευσαν από μια τέτοια απόπειρα αυτόν που βρισκόταν υπό την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. Και φοβούμενοι μήπως βρεθούν οι ίδιοι σε κίνδυνο, έτρεχαν στα γειτονικά χωριά προσκαλώντας ιατρούς, μήπως και μπορέσουν να ενώσουν το τραύμα με ραφές και να σώσουν τον άνθρωπο που δεν είχε πεθάνει ακόμη, σώζοντας ταυτόχρονα και τους εαυτούς τους που κινδύνευαν μαζί του. [8] Αφού βρήκαν μόνο έναν ιατρό στο Ηράκλειο, και τον έπεισαν με πολλές παρακλήσεις, τον οδήγησαν στο μαρτύριο. Αυτός, βλέποντας ότι η πληγή ήταν θανατηφόρα, αναχώρησε χωρίς να επιχειρήσει καμία επέμβαση, κατεχόμενος από μεγάλο φόβο και γεμάτος απορία πώς δεν είχε πεθάνει ακόμη ο Γεώργιος, ο οποίος είχε καταφέρει αυτήν την πληγή στον εαυτό του. Διότι η εκπνοή έβγαινε μέσα από την πληγή και πάλι η εισπνοή έμπαινε από αυτήν, και ομοίως οι τροφές από εκεί πραγματοποιούσαν την έξοδό τους. [9] Αλλά οι μάρτυρες εμφανίστηκαν μέσα στη νύχτα και υπέδειξαν στον οικονόμο, ενώ αυτός κοιμόταν, τη θεραπεία [η οποία ήταν οίνος και έλαιο], με την οποία ο Κύριος διέσωσε εκείνον που έπεσε στους ληστές, επιχέοντας στα τραύματά του οίνο και έλαιο. Με την ίδια θεραπεία και οι μιμητές του Σωτήρος διασώζουν τον Γεώργιο, προστάζοντας τον Χριστόδωρο να πράξει με αυτόν τον τρόπο.

Έχει δε, εκτός από αυτές, και πνευματικά χέρια αυτή η ηλικία, με τα οποία παρηγορεί τους ολιγόψυχους, ανορθώνει όσους πέφτουν, επιδένει τους συντετριμμένους ρίχνοντας σε αυτούς λάδι και κρασί. Με αυτά κάνει και άλλα πολλά καθημερινά με λόγια και με έργα προς τον πλησίον, και αγγίζει το ίδιο το κράσπεδο του Δεσπότη και προσφέρει άρτο στον Κύριό του και δίνει το ποτήριο στα χέρια Του. Και έτσι τρέφει Εκείνον που τρέφει με ένα Του νεύμα κάθε πνοή, με την τροφή που Εκείνος είπε ότι επιθυμεί και αποζητά. Και είναι μακάριος όποιος τα γνωρίζει αυτά, τα κατέχει και τα προσφέρει στον Δεσπότη του, διότι και Εκείνος, που επιβαίνει πάνω στα Χερουβείμ, θα τον ανακλίνει στη βασιλεία των ουρανών, και αφού ζωστεί σύμφωνα με την αψευδή υπόσχεσή Του, θα τον διακονήσει.

Σε Αυτόν, λοιπόν, που μας ελεεί, ενώ βρισκόμαστε σε αυτήν την κατάσταση που αναφέρθηκε, και μας σπλαχνίζεται και θεραπεύει τις ψυχές μας και μας διδάσκει τα προς σωτηρίαν και μας χορηγεί σιγά-σιγά την ίαση των τραυμάτων και των νοσημάτων μας, θα τολμήσουμε καθόλου να πούμε ότι Τον υπηρετούμε ως δούλοι; Βεβαίως όχι, όπως ακριβώς δεν λέγεται ότι υπηρέτησε ως δούλος εκείνος που συντρίφθηκε στο σώμα από τους ληστές και κειτόταν ημιθανής, εκείνον που τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο και τον πήγε στο πανδοχείο και έβαλε στις πληγές του κρασί και λάδι, αλλά μάλλον ότι ελεήθηκε και θεραπεύτηκε και επανήλθε μέσω αυτού στην προγενέστερη υγεία του. Επομένως, αφού είμαστε και εμείς παράλυτοι και ακρωτηριασμένοι και τραυματίες, και αμελούμε όσα συντελούν στη θεραπεία μας και δεν φροντίζουμε με κανέναν τρόπο να τα πράττουμε, όπως είπα, πώς θα τολμήσουμε να πούμε ή να διανοηθούμε ότι δουλεύουμε στον Κύριο; Με κανέναν τρόπο· αλλά τι;

Διότι, λέγει, μεγαλύτερη αγάπη από αυτή δεν μπορεί κανείς να δείξει, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του. Λέγει λοιπόν προς τον νομικό: Ορθά αποκρίθηκες. Επειδή, λέγει, υπόκεισαι ακόμη στον νόμο, ορθά αποκρίνεσαι· διότι σκέφτεσαι σύμφωνα με τον νόμο. «Αυτός όμως, θέλοντας να δικαιώσει τον εαυτό του, είπε προς τον Ιησού: Και ποιος είναι ο πλησίον μου; Παίρνοντας τον λόγο ο Ιησούς, είπε: Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ, και έπεσε σε ληστές, οι οποίοι, αφού τον έγδυσαν και του κατάφεραν πληγές, έφυγαν, αφήνοντάς τον μισοπεθαμένο. Κατά σύμπτωση, κάποιος ιερέας κατέβαινε σε εκείνον τον δρόμο, και βλέποντάς τον, πέρασε από την απέναντι πλευρά. Ομοίως και ένας Λευίτης, φτάνοντας σε εκείνο το μέρος και βλέποντάς τον, πέρασε από την απέναντι πλευρά. Ένας Σαμαρείτης, όμως, που οδοιπορούσε, ήρθε κοντά του, και βλέποντάς τον τον σπλαχνίστηκε, και πλησιάζοντας έδεσε τα τραύματά του, ρίχνοντας πάνω τους λάδι και κρασί.

«Αφού τον ανέβασε στο δικό του ζώο, τον οδήγησε σε ένα πανδοχείο και τον φρόντισε. Και την επόμενη ημέρα, αναχωρώντας, έβγαλε δύο δηνάρια, τα έδωσε στον πανδοχέα και του είπε: Φρόντισέ τον, και ό,τι επιπλέον ξοδέψεις, εγώ, κατά την επιστροφή μου, θα σου το αποδώσω. Ποιος, λοιπόν, από τους τρεις σου φαίνεται ότι έγινε πλησίον σε αυτόν που έπεσε στα χέρια των ληστών; Εκείνος δε απάντησε: Αυτός που του έδειξε έλεος. Του είπε, λοιπόν, ο Ιησούς: Πήγαινε, και κάνε και εσύ το ίδιο». Επειδή επαινέθηκε από τον Σωτήρα, ο νομικός εξέφρασε την αλαζονεία του. Διότι ρώτησε: «Και ποιος είναι ο πλησίον μου;» Επειδή νόμιζε ότι, όντας δίκαιος, δεν είχε κανέναν όμοιό του που να τον πλησιάζει στην αρετή. Διότι πίστευε ότι πλησίον μπορούσε να είναι μόνο ο δίκαιος στον δίκαιο.

Διότι υποδέχεται τους πάντες, και αμαρτωλούς και τελώνες. Δες όμως την ακρίβεια, πώς λέει ότι, αφού τον οδήγησε στο πανδοχείο, τον φρόντισε· διότι πριν τον οδηγήσει σε αυτό, απλώς έδεσε τα τραύματά του. Τι είναι λοιπόν αυτό που λέω; Ότι, αφού ιδρύθηκε η Εκκλησία και δημιουργήθηκε το πανδοχείο, δηλαδή, αφού αυξήθηκε η πίστη από σχεδόν όλα τα έθνη, τότε δόθηκε και η δωρεά του Αγίου Πνεύματος, και η χάρη του Θεού απλώθηκε. Και αυτό θα το μάθεις από τις Πράξεις των Αποστόλων. Τον ρόλο του πανδοχέα επέχει κάθε απόστολος, και δάσκαλος, και ποιμένας, στους οποίους ο Κύριος έδωσε δύο δηνάρια, τις δύο Διαθήκες, την Παλαιά και την Καινή. Διότι και οι δύο φέρουν την εικόνα ενός Βασιλιά, όντας λόγια του ίδιου Θεού. Αυτά, λοιπόν, τα δηνάρια, ανεβαίνοντας στους ουρανούς ο Κύριος, τα άφησε στους αποστόλους, και στους κατά καιρούς επισκόπους, και δασκάλους.