Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 10:37

Τότε λέει: «Κανείς δεν βάζει το χέρι του στο άροτρο και στρέφεται προς τα πίσω». Ανέδειξε εβδομήντα μαθητές και τους στέλνει ανά δύο, προτρέποντάς τους να μην πάρουν τίποτα μαζί τους. Ονειδίζει τις πόλεις. Τότε λέει: «Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα». Έπειτα λέει: «Έβλεπα τον Σατανά να πέφτει σαν αστραπή»· και δίνει στους μαθητές εξουσία εναντίον του, και τους προτρέπει να μη χαίρονται για αυτό. Έπειτα δοξολογεί τον Πατέρα, και λέει στους μαθητές: «Μακάρια τα μάτια που βλέπουν αυτά που βλέπετε. Διότι πολλοί προφήτες επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε». Ο νομικός τον πειράζει, και λέγεται η παραβολή εκείνου που κατέβαινε στην Ιεριχώ.

Φύλαξε αυτά και θα βρεις ανάπαυση. Ερώτηση του ιδίου προς τον ίδιο: Ο λογισμός μού λέει ότι η ησυχία είναι η πιο αναγκαία από όλα και ότι σε ωφελεί. Άραγε λέει σωστά; Απόκριση του Ιωάννη: Τι άλλο είναι η ησυχία, παρά το να συστείλει κάποιος την καρδιά του από δοσοληψίες, από την ανθρωπαρέσκεια και από τις υπόλοιπες δραστηριότητες; Και όταν ο Κύριος ήλεγξε τον γραμματέα σχετικά με εκείνον που έπεσε στους ληστές και τον ρώτησε ποιος έγινε πλησίον του, λέει: «Αυτός που του έδειξε έλεος». Και πάλι έχει πει: «Έλεος θέλω και όχι θυσία». Εάν λοιπόν έχεις κατανοήσει άπαξ ότι το έλεος είναι ανώτερο της θυσίας, προς το έλεος κλίνε την καρδιά σου. Διότι η πρόφαση της ησυχίας οδηγεί στην υψηλοφροσύνη προτού ο άνθρωπος κερδίσει τον εαυτό του, δηλαδή προτού γίνει άμεμπτος.

Ούτε έπραξε κακό στον πλησίον του. Το ποιον εννοεί ως πλησίον ο λόγος, κανένας δεν αμφιβάλλει από όσους έχουν ακούσει το Ευαγγέλιο σχετικά με εκείνον που ρώτησε: «Και ποιος είναι ο πλησίον μου;» Στον οποίο ο Κύριος διηγήθηκε την παραβολή για εκείνον που κατέβαινε από την Ιερουσαλήμ στην Ιεριχώ, και τον οποίο επίσης ρώτησε: «Ποιος από αυτούς νομίζεις ότι έγινε πλησίον του;» Και εκείνος αποκρίθηκε: «Αυτός που έδειξε έλεος σε αυτόν». Διότι μέσα από αυτά δίδαξε να θεωρούμε κάθε άνθρωπο ως πλησίον μας. Είναι όμως δυσκατόρθωτο και αυτό, και απαιτεί πολλή προσοχή, το να μη βλάπτει κανείς τον πλησίον του ούτε σε κάτι μικρό ούτε σε κάτι μεγάλο· να μην τον βλάψει με τα λόγια του, να μην του στερήσει τίποτα από τα οφειλόμενα, να μην του θελήσει το κακό, να μην αντιμετωπίσει με φθόνο την ευημερία των διπλανών του. «Και δεν έλαβε ονειδισμό για τους οικείους του». Η φράση επιδέχεται διπλή ερμηνεία: είτε ότι ο ίδιος δεν έπραξε έργα άξια κατακραυγής απέναντι στους οικείους του, και για αυτό τον λόγο δεν δέχθηκε από αυτούς ονειδισμό, είτε ότι ο ίδιος δεν ονείδισε κανέναν από τους οικείους του που υπέπεσαν σε ανθρώπινα σφάλματα, ή που βρέθηκαν με σωματικές αναπηρίες ή με κάποιες άλλες ελλείψεις της σάρκας. Διότι δεν πρέπει να ονειδίζουμε ούτε αυτόν που αμαρτάνει, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Μην ονειδίζεις άνθρωπο που αποστρέφεται την αμαρτία».

Και εκείνος απάντησε: «Αυτός που έδειξε έλεος σε αυτόν». Διότι ούτε ο ιερέας ούτε ο Λευίτης έγιναν πλησίον αυτού που υπέφερε, αλλά αυτός που τον σπλαχνίστηκε. Και προς αυτά ο Χριστός είπε: «Πήγαινε, και κάνε κι εσύ το ίδιο.» Διότι είναι ανώφελο το αξίωμα της ιερωσύνης για όσους το έλαβαν, και για εκείνους που θεωρούνται νομομαθείς το να ονομάζονται νομομαθείς, αν δεν διακρίνονται από τα ίδια τους τα έργα. Ιδού λοιπόν, πλέχτηκε το στεφάνι της αγάπης για εκείνον που αγάπησε τον πλησίον του· αυτός ήταν Σαμαρείτης, αλλά όχι απορριπτέος. Γι' αυτό έχει μαρτυρήσει ο πρώτος μεταξύ των μαθητών, δηλαδή ο μακάριος Πέτρος, λέγοντας περίπου τα εξής: «Επ' αληθείας κατανοώ ότι ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης, αλλά σε κάθε έθνος όποιος τον φοβάται και πράττει δικαιοσύνη, είναι δεκτός από αυτόν.» Διότι ο φιλάρετος Κύριος δέχεται κοντά του όλους τους εραστές των αγαθών έργων, και τους αγκαλιάζει, και τους καθιστά γνήσιους δικούς του, και τους αξιώνει των μελλοντικών αγαθών. <Μια γυναίκα, ονόματι Μάρθα, τον υποδέχτηκε στο σπίτι της.> (A f. 146 b) Πάντως, σύμφωνα με την αφήγηση, είναι σπουδαίο πράγμα και αξιόκτητο η αρετή της φιλοξενίας· και το επιβεβαιώνει ο σοφότατος Παύλος λέγοντας: «Την φιλοξενία να μην την ξεχνάτε.» Τέτοια ήταν η Μάρθα που υποδέχτηκε τον Κύριο, την οποία είναι καλό να μιμούμαστε· όπως ακριβώς και τη φιλομαθέστατη αδελφή της Μαρία, η οποία καθισμένη κοντά στα πόδια του Σωτήρα, γέμιζε το νου της από τις διδαχές του.

Αργότερα όμως ήλθε κάποιος Σαμαρείτης και επέδειξε μεγάλη μέριμνα για αυτόν. Διότι έδεσε τα τραύματά του, έσταξε έλαιο, τον ανέβασε στον όνο του, τον οδήγησε στο πανδοχείο και είπε στον πανδοχέα: «Περιποιήσου τον». Και πρόσεξε τη μεγάλη του γενναιοδωρία: «Και εγώ θα σου δώσω», λέει, «όσα δαπανήσεις». Έπειτα τον ρωτά: «Ποιος, λοιπόν, σου φαίνεται ότι έγινε πλησίον του;». Ο δε νομικός, αφού απάντησε, «Εκείνος που του έδειξε έλεος», ακούει: «Πήγαινε, λοιπόν, και κάνε και εσύ ομοίως». Και δες τι είδους παραβολή του είπε.

Ο λόγος ονομάζει τον Σωτήρα Σαμαρείτη, καταισχύνοντας και εδώ την παράνοια των Ιουδαίων που τον αποκάλεσαν έτσι, διότι εξύβριζαν αποκαλώντας Σαμαρείτη εκείνον που σπλαχνίστηκε και θεράπευσε τον τραυματισμένο περισσότερο από τους λευίτες και τους ιερείς.

«Αφού τον ανέβασε στο δικό του ζώο, τον οδήγησε σε ένα πανδοχείο και τον φρόντισε. Και την επόμενη ημέρα, αναχωρώντας, έβγαλε δύο δηνάρια, τα έδωσε στον πανδοχέα και του είπε: Φρόντισέ τον, και ό,τι επιπλέον ξοδέψεις, εγώ, κατά την επιστροφή μου, θα σου το αποδώσω. Ποιος, λοιπόν, από τους τρεις σου φαίνεται ότι έγινε πλησίον σε αυτόν που έπεσε στα χέρια των ληστών; Εκείνος δε απάντησε: Αυτός που του έδειξε έλεος. Του είπε, λοιπόν, ο Ιησούς: Πήγαινε, και κάνε και εσύ το ίδιο». Επειδή επαινέθηκε από τον Σωτήρα, ο νομικός εξέφρασε την αλαζονεία του. Διότι ρώτησε: «Και ποιος είναι ο πλησίον μου;» Επειδή νόμιζε ότι, όντας δίκαιος, δεν είχε κανέναν όμοιό του που να τον πλησιάζει στην αρετή. Διότι πίστευε ότι πλησίον μπορούσε να είναι μόνο ο δίκαιος στον δίκαιο.