Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 10:40

Αμήν. Απόκριση του ιδίου μεγάλου Γέροντος προς τον ίδιο που ζήτησε τα ίδια και την παρά του Θεού σύνεση: Αδελφέ Ανδρέα, είπε ο Δεσπότης μας Χριστός στη Μάρθα: «Εάν πιστέψεις, θα δεις τη δόξα του Θεού». Και εσύ λοιπόν πίστεψε, και θα δεις τον Λάζαρο να εγείρεται από τους νεκρούς και να συντρώγει με τον Ιησού. Και θα δεις τη Μαρία να κάθεται δίπλα στα άγια πόδια Του και να έχει απαλλαγεί από τον περισπασμό της Μάρθας. Και πίστεψε ότι θα σου γίνουν όλα όσα παρακλήθηκε ο Θεός, μέσω εμού του αναξίου, να παράσχει στην αγάπη σου. Τίποτε λοιπόν δεν απαιτεί από εσένα ο Θεός, παρά μόνο υπομονή και ευχαριστία, και σου ανοίγει τους θησαυρούς της εις Αυτόν σοφίας και συνέσεως. Σε ασπάζομαι εν Κυρίω. Στον Οποίο να έχεις υγεία ψυχής και σώματος, και προσεύχου υπέρ εμού.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Αʹ Περί του ότι πρέπει να προτιμάται η προσευχή πάνω από όλα. Κάθε πράξη, αγαπητέ, και κάθε λόγος του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού είναι κανόνας ευσέβειας και αρετής. Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, ενανθρώπησε, σκιαγραφώντας σε εμάς σαν σε εικόνα την ευσέβεια και την αρετή, ώστε, βλέποντάς την, ο καθένας και η καθεμία να ζηλώσουμε το αρχέτυπο, ανάλογα με τις δυνάμεις μας. Διότι γι' αυτό ενδύθηκε το δικό μας σώμα, για να μιμηθούμε κι εμείς τη δική Του πολιτεία, όσο είναι δυνατόν. Εσύ, λοιπόν, όταν ακούς κάποιον λόγο ή πράξη Του, μην τον ακούς επιπόλαια και απλά και στην τύχη· αλλά να εμβαθύνεις στο βάθος των νοημάτων· γίνε κοινωνός αυτών που έχουν παραδοθεί μυστικά. Διότι η μεν Μάρθα υποδέχεται τον Κύριο, η δε Μαρία κάθεται στα πόδια Του· και στις δύο αδελφές υπάρχει καλή προθυμία, διάκρινε ωστόσο τα πράγματα. Διότι η μεν Μάρθα διακονούσε, ετοιμάζοντας τα αναγκαία για την ικανοποίηση της σωματικής Του ανάγκης· η δε Μαρία, καθισμένη στα πόδια Του, άκουγε τους λόγους Του. Η μία, λοιπόν, ανέπαυε το ορατό, ενώ η άλλη υπηρετούσε το αόρατο. Επειδή Εκείνος που ήταν παρών ήταν αληθινά και άνθρωπος και Θεός, ο ίδιος ο Δεσπότης αποδέχθηκε την προθυμία και των δύο γυναικών. Αλλά η μεν Μάρθα, πιεζόμενη από τον κόπο, παρακαλούσε τον Κύριο να μεσολαβήσει, ώστε να λάβει την αδελφή της ως βοηθό στη διακονία. Πες της, λέει, να σηκωθεί και να με βοηθήσει στη διακονία. Ο δε Κύριος της είπε: «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζεις περί πολλά».

Η δε Μάρθα περισπώταν με την πολλή διακονία. Πλησιάζοντας δε, είπε: «Κύριε, δεν σε μέλει που η αδελφή μου με άφησε μόνη να διακονώ; Πες της, λοιπόν, να με βοηθήσει». Αποκρινόμενος δε ο Ιησούς της είπε: «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και ταράζεσαι για πολλά· ενώ λίγων πραγμάτων υπάρχει ανάγκη, ή μόνο ενός. Η δε Μαρία εξέλεξε την αγαθή μερίδα, η οποία δεν θα αφαιρεθεί από αυτήν».

Επομένως και εσύ, όταν μεταβάλλεις το τραπέζι του αδελφού σου με το πλήθος των φαγητών και την περίτεχνη παρασκευή τους χάριν της ηδονής, τον κατηγορείς ουσιαστικά για φιληδονία και επισωρεύεις εναντίον του ονείδη λαιμαργίας μέσω όσων ετοιμάζεις, ελέγχοντας την ηδυπάθειά του ως προς αυτά. Ή μήπως δεν συμβαίνει πολλές φορές, παρατηρώντας το είδος και τον τρόπο της ετοιμασίας, να βγάζουμε συμπέρασμα για τον αναμενόμενο επισκέπτη, ποιος είναι ή τι λογής είναι; Ο Κύριος δεν επαίνεσε τη Μάρθα, η οποία περισπωνόταν με την πολλή διακονία· αλλά είπε: «Μεριμνάς και τυρβάζεις περί πολλά· λίγα όμως χρειάζονται, ή και ένα»· λίγα μεν, εννοώντας προφανώς αυτά που παρασκευάζονται, ένα δε ως προς τον σκοπό, ώστε να εκπληρωθεί η ανάγκη. Και δεν αγνοείς βέβαια τι είδους τροφή παρέθεσε ο ίδιος ο Κύριος στους πεντακισχιλίους.

Ότι δε η προσευχή και ο λόγος του Θεού προτάσσονται όταν εκτελούμε αρμονικά το έργο κάθε εντολής και αρετής, το μαρτυρεί και ο ίδιος ο Κύριος. Διότι, όταν ήλθε στην οικία της Μάρθας και της Μαρίας, και ενώ η Μάρθα ασχολείτο με τη διακονία, η δε Μαρία καθόταν στα πόδια του Κυρίου και έτρεφε την ψυχή της μέσα από τη σωτηριώδη διδασκαλία, η Μάρθα, παραπονούμενη για την αδελφή της ότι δεν τη βοηθά, είπε προς τον Κύριο: «Κύριε, πες στην αδελφή μου να έλθει να με βοηθήσει, διότι με άφησε μόνη μου να διακονώ». Ο δε Κύριος προέκρινε το πρώτο και σπουδαιότερο έναντι του δεύτερου, λέγοντας: «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζεις για πολλά, ένα όμως είναι αναγκαίο· η δε Μαρία διάλεξε την αγαθή μερίδα».

Το ότι το έργο της προσευχής και του λόγου, όταν επιτελείται με τον αρμόζοντα τρόπο, προτάσσεται κάθε αρετής και εντολής, το μαρτυρεί ο ίδιος ο Κύριος. Διότι όταν ήλθε στην οικία της Μάρθας και της Μαρίας, και ενώ η Μάρθα ασχολείτο με τη διακονία, η δε Μαρία καθόταν παρά τους πόδας του Κυρίου και έτρεφε την ψυχή της από τη σωτηριώδη διδασκαλία, και όταν η Μάρθα διαμαρτυρήθηκε ότι δεν τη βοηθά και είπε προς τον Κύριο: Κύριε, πες να έλθει η αδελφή μου για να με βοηθήσει, διότι με άφησε μόνη· ο Κύριος προέκρινε το πρώτο και κεφαλαιωδέστερο έναντι του δεύτερου, λέγοντάς της: Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζεις για πολλά· ένα όμως χρειάζεται· και η Μαρία εξέλεξε την αγαθή μερίδα. Με αυτά τα λόγια ο Κύριος υπέδειξε το πρώτο και μείζον έργο της αρετής. Διότι δεν θεώρησε ως μηδαμινό το έργο της διακονίας. Αν πράγματι ήταν μηδαμινό, πώς ο ίδιος αποδεχόταν τη διακονία της Μάρθας και πώς ο ίδιος επετέλεσε προσωπικά το έργο αυτό, πλένοντας τους πόδας των μαθητών;

Διότι αυτοί οι λόγοι, τους οποίους απηύθυνε ο Θεός με ειρήνη στη Μαρία, ήταν πνεύμα και κάποια δύναμη· και αυτοί οι λόγοι, καθώς εισέρχονταν στην καρδιά, γίνονταν ψυχή μέσα στην ψυχή και πνεύμα μέσα στο πνεύμα, και θεϊκή δύναμη γέμιζε την καρδιά της. Διότι κατ' ανάγκην, όπου κατοικήσει εκείνη η δύναμη, παραμένει μόνιμα ως κτήμα αναφαίρετο. Γι' αυτό ο Κύριος, γνωρίζοντας τι της είχε δώσει, είπε: «Η Μαρία διάλεξε την αγαθή μερίδα». Μετά από καιρό, εκείνα που έκανε με προθυμία η Μάρθα για τη διακονία, την οδήγησαν στο ίδιο εκείνο χάρισμα· διότι και αυτή δέχτηκε θεϊκή δύναμη στην ψυχή της.

Εσύ λοιπόν, ω καλλίστη των γυναικών, είσαι αληθινά μακάρια και τρισμακάρια, διότι εξέλεξες την αγαθή μερίδα ακολουθώντας εκείνη την περίφημη Μαρία, καθήμενη τρόπον τινά παρά τους πόδας του Ιησού και ακούγοντας τον λόγο του μέσα από έναν βίο απαλλαγμένο από μέριμνες. Αγίασες τον εαυτό σου, αφιερώνοντας τη ζωή σου ως κειμήλιο στον Θεό. Εξευγένισες το αίμα σου εν Πνεύματι Αγίω, προβάλλοντας τον εαυτό σου ως καλό υπόδειγμα. Διότι, τι θα κερδίσουν και όσες βρίσκονται υπό τον ζυγό, εάν δεν αναζητήσουν και δεν ψηλαφήσουν και αυτές τον Θεό όσο τους είναι δυνατόν; Δεν διαλύονται όλες οι συζυγίες μέσω του θανάτου; Δεν παρέρχονται σαν όνειρο τα ωραία της παρούσας ζωής; Πόσο ελεεινά είναι τα του γάμου. Άλλοι είναι άτεκνοι, και άλλοι έχουν κακά παιδιά. Φτώχειες και πλούτη, όπου οι μεν πιέζουν και τρόπον τινά κατακαίνε, ενώ οι δε ρίχνονται σαν ζάρια από τον έναν στον άλλον. Νυφικοί θάλαμοι που εγείρονται, αλλά και καταλύονται με θρήνους, θρήνοι και κοπετοί, αλλεπάλληλες συμφορές, από τις οποίες είναι πλήρης ο βίος και τα παραδείγματα προ οφθαλμών.

Και λοιπόν ερωτώ σχετικά με τον προκείμενο σε εμάς αγώνα της ασκήσεως: τι λέτε, αδελφοί; Έχουμε το ζητούμενο; Κατακτήσαμε την αιώνια ζωή; Επιτυγχάνουμε την ελπίδα της σωτηρίας; Ή μήπως αποτυγχάνουμε στο καθήκον μας; Εγώ, επομένως, τουλάχιστον από τα φαινόμενα, νομίζω ότι σε τίποτα δεν υστερείτε από τους θεσμούς και τους κανόνες της υπακοής, πράγμα που αποτελεί το κεφάλαιο της σωτηρίας σας. Είθε δε και ως προς τα κρυπτά να διαφυλάσσεστε σώοι και αβλαβείς, ώστε μέσω υμών να τύχω και εγώ ο ταπεινός του θείου ελέους. Και ας δώσουμε αμφότεροι δόξα στον Θεό, διότι αξιωθήκαμε να επιλέξουμε την αγαθή μερίδα, και τρόπον τινά να καθίσουμε παρά τους πόδας του Ιησού και να ακούμε τους λόγους Του. Άλλοι, λοιπόν, μεριμνούν και τυρβάζουν περί πολλά, δηλαδή περί γυναικός και τέκνων, περί κτημάτων και χρημάτων. Για εμάς όμως υπάρχει μία μέριμνα: πώς θα αρέσουμε στον Κύριο. Άλλοι στρατεύονται στον επίγειο Καίσαρα και εξαναγκάζονται με κάθε τρόπο να υπηρετούν τα προστάγματα του Καίσαρα μέχρις αίματος. Η δική μας όμως στρατεία είναι εκούσια, εκτελώντας με κάθε ελευθερία τα εντάλματα του παμβασιλέως Χριστού, έχοντας την υπόσχεση ότι μετά τη στρατεία θα κληρονομήσουμε βασιλεία ασάλευτη.

Η δε Μάρθα περισπώταν από την πολλή διακονία. Και πλησιάζοντας είπε: Κύριε, δεν σε νοιάζει που η αδελφή μου με άφησε μόνη να διακονώ; Πες της, λοιπόν, να με βοηθήσει. Αποκρινόμενος δε ο Ιησούς της είπε: Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζεις για πολλά. Ενός όμως υπάρχει ανάγκη. Η δε Μαρία εξέλεξε την αγαθή μερίδα, η οποία δεν θα αφαιρεθεί από αυτήν.» Μεγάλο μεν είναι το αγαθό της φιλοξενίας, το οποίο επεδείκνυε η Μάρθα, και δεν είναι απορριπτέο· μεγαλύτερο όμως είναι το να προσέχει κανείς τους πνευματικότερους λόγους. Διότι μέσω του πρώτου τρέφεται το σώμα, ενώ μέσω του δεύτερου ζωοποιείται η ψυχή. Διότι δεν βρισκόμαστε εδώ, λέει, ω Μάρθα, για να γεμίσουμε την κοιλιά με ποικίλα φαγητά, αλλά για να ωφελήσουμε ψυχές.