Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 11:1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ'. <Και ενώ αυτός βρισκόταν σε κάποιον τόπο και προσευχόταν.> (A f. 147) Καίτοι είναι αληθινός Θεός και Υιός του επί πάντων Θεού, και ο ίδιος χορηγεί στην κτίση τα πάντα, μέσω των οποίων ευημερεί και σώζεται, δεν έχει ο ίδιος απολύτως καμία ανάγκη από τίποτα· διότι είναι πλήρης, λέγει, ο ίδιος. Ποια ανάγκη λοιπόν θα μπορούσε να πει κάποιος ότι έχει, αφού κατέχει φυσικά όλα όσα ανήκουν στον Πατέρα; Διότι είπε ξεκάθαρα ότι «Όλα όσα έχει ο Πατέρας, είναι δικά μου.» Έχει δε ο Πατέρας το να είναι πλήρης από κάθε αγαθό και από θεοπρεπή αξιώματα. Και τούτο ανήκει και στον Υιό· και γνωρίζοντας αυτό οι άγιοι λέγουν, ότι «Από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε.» Γιατί λοιπόν προσεύχεται, λέγει κάποιος, εάν είναι πλήρης και δεν έχει απολύτως καμία ανάγκη από αυτά του Πατέρα; Προς αυτό απαντούμε ότι ο τρόπος της ένσαρκης οικονομίας του δίνει τη δυνατότητα, εφόσον το επιλέξει, να εκπληρώνει τα ανθρώπινα, όταν το καλεί η περίσταση. Διότι εάν έφαγε και ήπιε, και βρίσκεται να συμμετέχει στον ύπνο, τι το άτοπο υπάρχει, αν, συγκαταβαίνοντας στα δικά μας μέτρα και εκπληρώνοντας την ανθρώπινη δικαιοσύνη, δεν παρέλειπε να ασκεί την προσευχή;

Ο ύμνος, εξάλλου, ή ο αίνος που αναμειγνύεται με την ωδή, γίνεται παράγγελμα να μην αποτολμούμε προηγουμένως να εκφέρουμε τα νοήματα περί του Θεού, προτού καταστήσουμε τον βίο μας άξιο μιας τέτοιας παρρησίας. Διότι «δεν είναι ωραίος», λέγει, «ο αίνος στο στόμα του αμαρτωλού». Και προς τον αμαρτωλό είπε ο Θεός: «Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου;». Ομοίως, λοιπόν, και η προσευχή που συνοδεύεται με ωδή το ίδιο μάς υποδεικνύει: να επιμελούμαστε πρώτα τον βίο μας, ώστε να μην τύχει κανείς να είναι άρρυθμος και παράφωνος ως προς τα έργα του, και τότε να προσέρχεται στον Θεό μέσω της προσευχής. Και μου φαίνεται ότι την ίδια έννοια παραδίδει ο Κύριος σε εκείνους που του είπαν «Δίδαξέ μας να προσευχόμαστε»· ότι, δηλαδή, η προσευχή δεν κατορθώνεται με τα λόγια, αλλά με τον βίο, σύμφωνα με τα όσα λέγει: «Εάν συγχωρήσετε στους ανθρώπους τα παραπτώματά τους, θα συγχωρήσει και σε εσάς ο ουράνιος Πατέρας τις αμαρτίες σας».

Διότι πράγματι τον πλησίασαν λέγοντας: Κύριε, δίδαξέ μας να προσευχόμαστε, όπως ακριβώς ο Ιωάννης δίδαξε τους μαθητές του. Τι έπρεπε λοιπόν να κάνει, πες μου; Να μην τους διδάξει να προσεύχονται; Μα γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ήλθε, για να τους εισαγάγει σε όλη την πνευματική φιλοσοφία. Αλλά έπρεπε να τους διδάξει; Επομένως, έπρεπε και ο Ίδιος να προσευχηθεί.

Όπως ακριβώς, λοιπόν, έδωσε εντολή να προσεύχονται, έτσι προσεύχεται και ο ίδιος, για να σε εκπαιδεύσει να προσεύχεσαι, και όχι επειδή ο ίδιος αδυνατούσε να παρέχει άφεση. Πάλι, έδωσε εντολή να ευεργετούμε όσους μας μισούν και να κάνουμε καλό σε όσους μας κακομεταχειρίζονται· και αυτό το έκανε πράξη. Διότι έβγαλε τους δαίμονες από τους Ιουδαίους, από αυτούς δηλαδή που τον αποκαλούσαν δαιμονισμένο, ευεργετούσε αυτούς που τον καταδίωκαν, έτρεφε αυτούς που τον επιβουλεύονταν, και καθοδηγούσε προς τη βασιλεία αυτούς που ήθελαν να τον σταυρώσουν. Έλεγε πάλι στους μαθητές: «Μην αποκτήσετε χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε χαλκό στις ζώνες σας», προετοιμάζοντάς τους για την ακτημοσύνη. Αυτό πάλι το δίδασκε μέσα από τα έργα του, λέγοντας τα εξής: «Οι αλεπούδες έχουν φωλιές, και τα πουλιά του ουρανού καταλύματα· ο Υιός του ανθρώπου όμως δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του». Και δεν είχε δικό του τραπέζι, ούτε σπίτι, ούτε τίποτε άλλο παρόμοιο· όχι επειδή βρισκόταν σε στέρηση, αλλά επειδή εκπαίδευε τους ανθρώπους να βαδίσουν αυτόν τον δρόμο. Με αυτόν λοιπόν τον τρόπο τους δίδασκε και να προσεύχονται. Του έλεγαν, συνεπώς: «Δίδαξέ μας να προσευχόμαστε». Γι' αυτόν τον λόγο προσεύχεται και ο ίδιος, για να μάθουν εκείνοι να προσεύχονται. Αλλά δεν έπρεπε να μάθουν μόνο να προσεύχονται, αλλά και πώς πρέπει να προσεύχονται· γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τους παρέδωσε προσευχή που λέει τα εξής: Πατέρα μας που βρίσκεσαι στους ουρανούς, ας αγιαστεί το όνομά σου· ας έλθει η βασιλεία σου· ας γίνει το θέλημά σου, όπως στον ουρανό, έτσι και στη γη.

Κεφάλαιο ΙΑ΄. Περί προσευχής. Περί εκείνου που είχε κωφό δαιμόνιο. Περί εκείνης από το πλήθος που ύψωσε τη φωνή της. Περί εκείνων που ζητούσαν σημείο. Περί του Φαρισαίου που προσκάλεσε τον Ιησού. Περί του ταλανισμού των νομικών. «Και συνέβη, ενώ αυτός προσευχόταν σε κάποιον τόπο, μόλις σταμάτησε, του είπε κάποιος από τους μαθητές του: Κύριε, δίδαξέ μας να προσευχόμαστε, όπως ακριβώς και ο Ιωάννης δίδαξε τους μαθητές του. Εκείνος δε τους είπε: Όταν προσεύχεστε, να λέτε: