Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 11:33

Η Μάρθα παραπονείται για την αδελφή της. Διδάσκει τους μαθητές να προσεύχονται και αναφέρει την παραβολή εκείνου που ζητά ψωμιά από τον φίλο του που βρίσκεται στο κρεβάτι. Θεραπεύει τον κωφό δαιμονιζόμενο. Τότε εκείνοι λένε ότι «με τη δύναμη του Βεελζεβούλ θεραπεύει». Έπειτα λέγει: «Όταν το ακάθαρτο πνεύμα βγει από τον άνθρωπο, περιπλανιέται σε άνυδρους τόπους». Κατόπιν, κάποια γυναίκα λέγει: «Μακαρία η κοιλία» και τα σχετικά. Προλέγει ότι οι άνθρωποι της εποχής εκείνης θα καταδικαστούν από τους Νινευίτες, και λέγει: «Κανείς, αφού ανάψει λυχνάρι, δεν το τοποθετεί κάτω από τον μόδιο». Εισήλθε για να γευματίσει σε οικία Φαρισαίου, ο οποίος παραπονείται διότι δεν νίφθηκε προ του γεύματος.

Εξάλλου, δεν ήταν καθόλου απίθανο, οι Ιουδαίοι ακούγοντας ότι «κάτι περισσότερο από τον Σολομώντα υπάρχει σε μένα», να προσπαθήσουν να πουν πάλι τα συνηθισμένα γι' αυτόν: Ιδού, ισχυρίζεται ότι είναι ανώτερος και από εκείνους που έχουν βασιλεύσει σε εμάς με δόξα. Επομένως, ο Σωτήρας μετριάζει τα πράγματα οικονομικώς, λέγοντας το «εδώ», αντί του «σε μένα». (A f. 159) Και λέει ότι οι Νινευίτες θα σταθούν για να τους κατακρίνουν στον καιρό της κρίσης. Διότι ήταν άνθρωποι σκληροί και βάρβαροι, που δεν γνώριζαν τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό, που δεν είχαν ακούσει καθόλου όσα νομοθετήθηκαν μέσω του Μωυσή, και ήταν άπειροι από τον εύγλωττο προφητικό λόγο. Αλλά, παρόλο που είχαν αυτή τη νοοτροπία, μετανόησαν, λέγει, στο κήρυγμα του Ιωνά· επομένως, είναι κατά πολύ ανώτεροι από τους Ισραηλίτες, και θα τους κατακρίνουν. Αλλά άκουσε και τα λόγια: «Άνδρες Νινευίτες θα αναστηθούν κατά την κρίση ενάντια σε τούτη τη γενεά και θα την κατακρίνουν, διότι μετανόησαν στο κήρυγμα του Ιωνά· και ιδού, κάτι περισσότερο από τον Ιωνά είναι εδώ». <Ουδείς δε, όταν ανάψει λύχνο, τον βάζει σε κρυφό μέρος, κ.λπ. (A f. 161, B f. 116 b) Και ποια ήταν η ανάγκη για τέτοια λόγια; Μάχεται ενάντια σε μια αντίθεση των Ιουδαίων που επινοήθηκε εξαιτίας της σκαιότητας και της αμάθειας που τους διέκρινε. Διότι ισχυρίζονταν ότι εκείνος θαυματουργούσε, όχι για να τον πιστέψουν περισσότερο, αλλά για να έχει πολλούς ακολούθους και για να υφαρπάζει τις επευφημίες από όσους έβλεπαν τις θεοσημίες.

Όπως ακριβώς, λοιπόν, δεν ωφελείται καθόλου αυτός που περπατά στο σκοτάδι, αν κρατά πολλές και πανέμορφες σβηστές λαμπάδες —διότι εξαιτίας αυτών ούτε τον εαυτό του ούτε κανέναν άλλον βλέπει—, έτσι και εκείνος που νομίζει ότι έχει μέσα του όλες τις αρετές, αν αυτό είναι δυνατό, εφόσον δεν έχει μέσα του το φως του Αγίου Πνεύματος, ούτε τις δικές του πράξεις μπορεί να δει καθαρά, ούτε έχει την απόλυτη βεβαιότητα αν αυτές είναι αρεστές στον Θεό. Αλλά ούτε και να καθοδηγήσει άλλους ή να διδάξει το θέλημα του Θεού μπορεί, ούτε είναι άξιος να αναδέχεται λογισμούς άλλων, έστω και αν γίνει πατριάρχης από τους ανθρώπους, έως ότου αποκτήσει το φως που να λάμπει μέσα του. Διότι λέγει ο Χριστός: «Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι, και όποιος περπατά στο σκοτάδι δεν ξέρει πού πηγαίνει». Εάν λοιπόν εκείνος δεν γνωρίζει πού πηγαίνει, πώς θα υποδείξει τον δρόμο σε άλλους; Τι όφελος υπάρχει, λοιπόν, αν τοποθετήσει κάποιος έναν σβηστό λύχνο πάνω σε μια άλλη λυχνία, η οποία στερείται φλεγόμενου και λαμπερού πυρός; Διότι δεν πρέπει να ενεργούμε έτσι! Αλλά πώς; Όπως όρισε ο ίδιος ο Θεός των όλων, διότι λέγει: «Κανείς, όταν ανάψει λύχνο, δεν τον τοποθετεί σε κρυφό μέρος, ούτε κάτω από το μόδιο, αλλά πάνω στη λυχνία, για να βλέπουν το φως όσοι εισέρχονται». Αφού λοιπόν είπε αυτό, προσθέτει και τα γνωρίσματα του λύχνου που καθοδηγείται και έχει μαζί του το φως, λέγοντας τα εξής: «Ο λύχνος του σώματος είναι ο οφθαλμός».

Όπως ο ίδιος ο Θεός των πάντων όρισε· διότι λέει: Κανείς, όταν ανάψει λύχνο, δεν τον βάζει σε κρυφό μέρος ούτε κάτω από το μόδι, αλλά πάνω στον λυχνοστάτη, για να βλέπουν το φως όσοι μπαίνουν. Αφού είπε λοιπόν αυτό, προσθέτει και τα γνωρίσματα εκείνου που έχει ήδη γίνει λύχνος και έχει μαζί του το φως, λέγοντας τα εξής: Ο λύχνος του σώματος είναι ο οφθαλμός. Ποιον, λοιπόν, εννοεί μέσω αυτού ως οφθαλμό, αν όχι προφανώς τον νου, ο οποίος ποτέ δεν θα μπορούσε να γίνει απλός, παρά μόνο όταν δει το απλό φως; Και απλό φως είναι ο Χριστός. Εκείνος, λοιπόν, που έχει πάντοτε το φως Του να λάμπει μέσα στη διάνοιά του, λέγεται ότι έχει νουν Χριστού. Όταν λοιπόν αυτός ο οφθαλμός σου είναι απλός, τότε και όλο το σώμα της ψυχής σου θα είναι φωτεινό· όταν όμως ο νους είναι πονηρός, δηλαδή σκοτισμένος και σβησμένος, τότε και αυτό το σώμα σου θα είναι σκοτεινό. Πρόσεχε, λοιπόν, μήπως το φως που υπάρχει μέσα σου είναι σκοτάδι. Πρόσεχε, λέει, μην νομίζεις ότι έχεις αυτό που δεν κατέχεις. Βλέπετε πώς και ο ίδιος ο Δεσπότης, παρόμοια με εμάς τους δούλους Του, απευθύνεται σε εσάς λέγοντας: «Πρόσεχε μην ξεγελάσεις τον εαυτό σου και, νομίζοντας ότι υπάρχει φως μέσα σου, αυτό να μην είναι φως αλλά σκοτάδι». Βλέπετε ότι και εμείς τα ίδια λέμε σύμφωνα με τον Δεσπότη προς εσάς τους ομοδούλους μας, και δεν λέμε τίποτα το διεστραμμένο ή φαύλο.

Εγώ είμαι ο Δεσπότης, εκείνος είναι δούλος. Εγώ κηρύσσω τη βασιλεία των ουρανών, εκείνος τη σωτηρία από την καταστροφή. Εγώ με θαύματα, εκείνος δεν έκανε κανένα θαύμα. Ομοίως και η βασίλισσα του νότου θα κατακρίνει τη γενεά αυτή, διότι ήλθε από τα πέρατα της γης για να ακούσει τη σοφία του Σολομώντα. Να θεωρείς δε ως βασίλισσα του νότου και κάθε ψυχή που επικρατεί και στέκεται σταθερή στο καλό. Τι εννοώ δηλαδή; Ο βορράς αποδοκιμάζεται στην Αγία Γραφή ως τόπος του αντιδίκου· διότι είναι ψυχρός και νεκροποιός και ναρκωτικός· ο δε νότος επαινείται ως πνεύμα θερμό και ζωογόνο, που θερμαίνει τα ναρκωμένα μέλη. Γι' αυτό και στο Άσμα Ασμάτων η νύμφη, αποδιώχνοντας τον βορρά, λέει: Ξύπνα, βορρά, και έλα, νότε. Και πάλι ο προφήτης λέει: Και αυτόν που έρχεται από τον βορρά θα τον εξολοθρεύσει ο Κύριος, εννοώντας προφανώς τον Σατανά. Επομένως, η ψυχή που βασιλεύει στον νότο, δηλαδή στην αγαθή μερίδα και στον πνευματικό βίο, και η οποία μέσω της πρακτικής αρετής έχει το κράτος, έρχεται για να ακούσει τη σοφία, που σημαίνει ότι αναβαίνει στη θεωρία. Διότι η σοφία του Σολομώντα, του ειρηνικού βασιλέως, είναι η θεωρία του Κυρίου και Θεού μας, στην οποία με κανέναν άλλο τρόπο δεν θα μπορούσε κανείς να εισέλθει, παρά μόνο εάν βασιλεύσει στον αγαθό βίο και επικρατήσει μέσω της πρακτικής αρετής. «Κανείς δε, όταν ανάψει λύχνο, δεν τον βάζει σε κρυφό μέρος, ούτε κάτω από τον μόδιο, αλλά πάνω στη λυχνία, για να βλέπουν το φως όσοι εισέρχονται. Ο λύχνος του σώματος είναι ο οφθαλμός.»