Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 11:39

Τότε λέγει προς αυτόν: «Εσείς καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηρίου». Και ταλανίζει αυτούς και τους νομικούς. Έπειτα λέγει: «Τίποτε δεν είναι κρυπτό»· και το, «Μη φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα»· και το, «Όχι πέντε στρουθία»· και, «Όποιος βλασφημήσει εις το Πνεύμα». Προσέρχεται κάποιος για να μοιραστεί την κληρονομιά με τον αδελφό του. Έπειτα ο πλούσιος που συλλογιζόταν· περί των αποθηκών. Παραινεί να μη μεριμνούν για την τροφή. Ομιλεί περί ελεημοσύνης, και περί του κυρίου που διακονεί τους δούλους του, και περί του πιστού δούλου, και περί εκείνου που γνωρίζει το θέλημα του Κυρίου του και δεν το πράττει. Και, «Πυρ ήλθα», λέγει, «να βάλω». Έλεγε δε και για εκείνους που εξετάζουν την όψη του ουρανού. Και το: «Εάν πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα». Έπειτα τους Γαλιλαίους που θανατώθηκαν από τον Πιλάτο, και εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΟΑʹ. Εφόσον ο Κύριος λέγει: «Πλην όμως, δώστε ως ελεημοσύνη αυτά που έχετε, και ιδού, όλα είναι καθαρά για εσάς»· άραγε από όλα όσα έχει αμαρτήσει κάποιος, βρίσκει τον καθαρισμό διά της ελεημοσύνης; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Η ίδια η αλληλουχία των συμφραζομένων αποσαφηνίζει το λεχθέν. Διότι, αφού προείπε ότι «Καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ το εσωτερικό σας είναι γεμάτο από αρπαγή και πονηρία», προσέθεσε τα εξής: «Πλην όμως, δώστε ως ελεημοσύνη αυτά που έχετε, και ιδού, όλα είναι καθαρά για εσάς»· καθαρίζονται προφανώς όλα αυτά στα οποία αμαρτάνουμε και πράττουμε το πονηρό μέσω της αρπαγής και της πλεονεξίας.

Λούζονταν με νερό και εκείνοι που καλούνταν στην ιερουργία. Έτσι λοιπόν, ο θεσπέσιος Μωυσής έλουσε με νερό τον Ααρών, και μαζί με αυτόν τους Λευίτες· καταδηλώνοντας ο νόμος, μέσω αυτού του τυπικού και σκιώδους βαπτίσματος, ότι και η δική τους ιερουργία δεν διαθέτει την τελειότητα για αγιασμό, αλλά μάλλον έχει ανάγκη από το θείο και ιερό βάπτισμα, για αληθινή κάθαρση· και με άλλον τρόπο υποδεικνύοντας σε εμάς, ότι το ιερό και εκλεκτό στον Θεό γένος, δηλαδή εμάς, μας τελειοποιεί προς αγιασμό, και για την αποβολή κάθε ρύπου ο Σωτήρας των όλων, μέσω του αγίου και σεπτού βαπτίσματος. Ωστόσο, πουθενά δεν φαίνεται να έχει προστάξει να βαπτίζεται κανείς πριν από την τροφή· γιατί λοιπόν απόρησες, ή για ποια αιτία σκανδαλίστηκες, ω Φαρισαίε; Τι κάνει λοιπόν ο Σωτήρας; Βρίσκει την κατάλληλη αφορμή για την επίπληξη. Άκουσε λοιπόν: <Τώρα εσείς, οι Φαρισαίοι, καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, κ.τ.λ.> (A f. 162 b, C f. 132 b) Θα μπορούσε βέβαια ο Κύριος να χρησιμοποιήσει και άλλους λόγους, επιθυμώντας να νουθετήσει τον ασύνετο Φαρισαίο· αλλά δράττεται της ευκαιρίας, και τρόπον τινά από τα πράγματα που βρίσκονταν στα χέρια τους εξυφαίνει τη μυσταγωγία.

Ο δε Κύριος, δίνοντας αφορμή, όπως ακριβώς και σε εκείνη τη Σαμαρείτιδα με το να ζητήσει ο ίδιος νερό από αυτήν, της έδωσε την ευκαιρία να ζητήσει από αυτόν το αιώνιο νερό· αρχίζει λοιπόν ο Κύριος ήρεμα να επαναφέρει το πρόβατο, και να το καθοδηγεί από την πλάνη προς την αλήθεια. Διότι τώρα, εσείς οι Φαρισαίοι, καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, το δε εσωτερικό γέμει αρπαγής και δόλου.

Δηλαδή, εσείς τώρα καλλωπίζετε το σώμα, ενώ τις ψυχές σας τις φθείρετε. Πώς όμως θα προσφέρει τέρψη ένα ποτήρι, έστω κι αν είναι χρυσό, όταν στο εσωτερικό του περιέχει θανατηφόρο ποτό; Δεν είναι τέτοιες οι πόρνες; Στολίζοντας τα πρόσωπά τους με χρώματα, αφανίζουν τις ψυχές τους. Ή μήπως, κοκκινίζοντας τα πρόσωπά τους με το ερυθρό χρώμα, δεν κατασκευάζουν με τα ίδια τους τα δάχτυλα ένα είδωλο της φλόγας που πρόκειται να τις υποδεχθεί, ενώ θα έπρεπε να ραντίζουν τις καρδιές τους με το αίμα του Ιησού και να λευκαίνουν τις ψυχές τους με το Πνεύμα, ώστε το άνθος της ψυχής, αστράφτοντας, να είναι σαν ρόδο σμιγμένο με κρίνο; Τώρα όμως περιποιούνται τα πρόσωπά τους, για να παρασύρουν τις καρδιές των νέων στη μανία. Τώρα εσείς οι Φαρισαίοι πλένετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ το εσωτερικό σας γέμει από αρπαγή και πονηρία. Ο Ιωάννης έλεγε: «Γιατί το μεν σώμα το λούζετε με νερό, ενώ τα πταίσματα δεν τα ξεπλένετε με το Πνεύμα;» Διότι τολμώ να πω, αγαπητέ, πως σε τίποτα δεν θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, έστω κι αν πλύνει το σώμα και το πνεύμα, εάν δεν έχει συνεργό και συμπαραστάτη την ελεημοσύνη. Και όπως ακριβώς ένα ποτήρι που έχει πλυθεί εξωτερικά και εσωτερικά, εάν δεν έχει ποτό, δεν μπορεί να σβήσει την επιθυμία αυτού που διψά, παρομοίως και ένα πιάτο πλυμένο εσωτερικά και εξωτερικά δεν θα θρέψει τον πεινασμένο, εάν δεν περιέχει μέσα του τροφές. Έτσι και ο άνθρωπος, έστω κι αν είναι πλυμένος εσωτερικά και εξωτερικά, δεν πρόκειται να θρέψει τον Κύριο, εάν δεν θρέψει τον σύνδουλό του.

Αυτό πάθαινε ο Φαρισαίος, καθώς δεν έβλεπε με τους κρυφούς οφθαλμούς της καρδιάς τον Ταξίαρχο των αγγέλων που βρισκόταν μέσα στο σπίτι του. Αν Τον είχε δει, θα έπεφτε στα γόνατα και θα έπλενε με τα δάκρυά του τα πόδια Του, και θα έλεγε: «Σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό». Διότι θα έλεγε: «Εσύ έφερες τα πάντα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη. Με τον λόγο Σου στερεώθηκαν οι ουρανοί και με το Πνεύμα Σου δημιουργήθηκαν όλες οι δυνάμεις τους. Εσύ συγκεντρώνεις τα ύδατα της θάλασσας σαν μέσα σε ασκό, αποταμιεύοντας τις αβύσσους σε θησαυροφυλάκια. Από Εσένα φοβάται ολόκληρη η οικουμένη». Αλλά χωρίς ούτε να συλλογιστεί ούτε να πει τίποτα από αυτά, έκρινε τον Δεσπότη. Ο δε Κύριος, δίνοντας αφορμή, όπως ακριβώς σε εκείνη τη Σαμαρείτιδα με το να της ζητήσει νερό, έδωσε την ευκαιρία να ζητηθεί από Αυτόν το ουράνιο ύδωρ. Αρχίζει λοιπόν ο Κύριος ήρεμα να επαναφέρει το πρόβατο, και από την πλάνη να το καθοδηγεί προς την αλήθεια. «Εσείς οι Φαρισαίοι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ το εσωτερικό είναι γεμάτο από αρπαγή και δόλο». Δηλαδή: Εσείς τώρα το μεν σώμα το καλλωπίζετε, τις δε ψυχές σας τις φθείρετε. Πώς είναι δυνατόν να σε τέρψει το ποτήρι, ακόμη κι αν είναι χρυσό, όταν μέσα του περιέχει θανατηφόρο ποτό; Δεν είναι τέτοιες και οι πόρνες, οι οποίες στολίζοντας με χρώματα την όψη τους, αφανίζουν τις ψυχές τους; Ή μήπως, κοκκινίζοντας τα πρόσωπά τους, δεν κατασκευάζουν με τα ίδια τους τα δάχτυλα ένα είδωλο της φλόγας που πρόκειται να τις υποδεχθεί;

Ενώ θα έπρεπε αυτές να ραντίζουν, ή μάλλον να χρωματίζουν ρόδινες τις καρδιές τους με το αίμα του Ιησού, και με το Πνεύμα να λευκαίνουν τις καρδιές τους, ώστε το άνθος της ψυχής τους να αστράφτει όπως το ρόδο όταν αναμειγνύεται με τον κρίνο. Τώρα όμως βάφουν φλογερά τα πρόσωπά τους, για να καταφλέξουν τις καρδιές των νέων ωθώντας τες σε μανία. Τώρα εσείς, οι Φαρισαίοι, καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, αλλά το εσωτερικό σας είναι γεμάτο από αρπαγή και πονηρία. Σαν να έλεγε: Γιατί πλένετε με νερό το σώμα, αλλά τα πταίσματά σας δεν τα ξεπλένετε με το Πνεύμα; Διότι τολμώ να πω, αγαπητοί, σε τίποτε δεν θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, ακόμη κι αν πλύνει το σώμα, εάν δεν έχει το Πνεύμα ως συνεργό και την ελεημοσύνη ως συνοδοιπόρο. Όπως ακριβώς ένα ποτήρι, το οποίο έχει πλυθεί και εξωτερικά και εσωτερικά, αλλά δεν περιέχει πότο, δεν μπορεί να θεραπεύσει την επιθυμία του διψασμένου —και το ίδιο ισχύει για το πιάτο— έτσι και ο άνθρωπος, ακόμη κι αν έχει πλυθεί εσωτερικά και εξωτερικά, δεν θα ευαρεστήσει τον Κύριο, εάν δεν θρέψει τον σύνδουλό του. Γι' αυτό προσθέτει ο Κύριος και λέει: Δώστε ως ελεημοσύνη τα υπάρχοντά σας, και ιδού, όλα θα είναι καθαρά για εσάς.

Αποκρινόμενος ο Ιωάννης τούς λέγει: «Εκείνος που έχει δύο χιτώνες, ας δώσει σε εκείνον που δεν έχει, και εκείνος που έχει τρόφιμα, ας κάνει το ίδιο». «Είπε σε αυτούς ο Κύριος: Τώρα εσείς οι Φαρισαίοι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, αλλά το εσωτερικό σας είναι γεμάτο από αρπαγή και πονηριά».

Και τον οφθαλμό και το φως που έλαβε από τον Θεό, αν τα βρει σκοτισμένα είτε από φθόνο, είτε από φιλαργυρία, και, με απλά λόγια, από προσκόλληση στην ύλη, σκοτίζεται και η ίδια. «Ενώ δε μιλούσε, τον παρακάλεσε κάποιος Φαρισαίος να γευματίσει στο σπίτι του· και αφού εισήλθε, κάθισε στο τραπέζι. Ο δε Φαρισαίος, βλέποντάς το, απόρησε που δεν πλύθηκε πρώτα πριν από το γεύμα. Είπε τότε ο Κύριος προς αυτόν: Τώρα εσείς οι Φαρισαίοι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πινακίου, το εσωτερικό σας όμως είναι γεμάτο από αρπαγή και πονηριά· άφρονες, εκείνος που έφτιαξε το εξωτερικό δεν έφτιαξε και το εσωτερικό; Όμως, δώστε ως ελεημοσύνη τα υπάρχοντά σας, και ιδού, όλα θα είναι καθαρά για εσάς.» Γνώριζε βέβαια τη σκληροκαρδία των Φαρισαίων ο Κύριος, αλλά παρ' όλα αυτά συντρώγει μαζί τους γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή ήταν πονηροί και χρειάζονταν διόρθωση.