Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:10

Τότε λέγει προς αυτόν: «Εσείς καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηρίου». Και ταλανίζει αυτούς και τους νομικούς. Έπειτα λέγει: «Τίποτε δεν είναι κρυπτό»· και το, «Μη φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα»· και το, «Όχι πέντε στρουθία»· και, «Όποιος βλασφημήσει εις το Πνεύμα». Προσέρχεται κάποιος για να μοιραστεί την κληρονομιά με τον αδελφό του. Έπειτα ο πλούσιος που συλλογιζόταν· περί των αποθηκών. Παραινεί να μη μεριμνούν για την τροφή. Ομιλεί περί ελεημοσύνης, και περί του κυρίου που διακονεί τους δούλους του, και περί του πιστού δούλου, και περί εκείνου που γνωρίζει το θέλημα του Κυρίου του και δεν το πράττει. Και, «Πυρ ήλθα», λέγει, «να βάλω». Έλεγε δε και για εκείνους που εξετάζουν την όψη του ουρανού. Και το: «Εάν πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα». Έπειτα τους Γαλιλαίους που θανατώθηκαν από τον Πιλάτο, και εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο.

Πρώτον μεν, εκείνοι που, όταν συνέβη διωγμός, απέβαλαν την πίστη τους· Τον αρνούνται δε παρομοίως τα τέκνα και οι δάσκαλοι των αιρετικών, οι Αρειανοί και οι μαθητές της κενοφωνίας του Νεστορίου. <Κάθε ένας που θα πει λόγο εναντίον του Υιού του ανθρώπου, κ.λπ.> (A f. 167, B f. 121 b) Πώς λοιπόν αρμόζει να κατανοηθεί και αυτό; Διότι, αν μεν ο Σωτήρας θέλει να δηλώσει αυτό, ότι αν λεχθεί κάποιος υβριστικός λόγος εναντίον ενός κοινού ανθρώπου από εμάς, θα λάβει άφεση αν μετανοήσει, η ρήση έχει απαλλαγεί για εμάς από κάθε δυσκολία· διότι ο Θεός, επειδή είναι εκ φύσεως αγαθός, ελευθερώνει από τις κατηγορίες αυτούς που επιλέγουν να μετανοήσουν. Αν όμως ο λόγος αναφέρεται στον ίδιο τον Σωτήρα των όλων Χριστό, πώς μένει ανεύθυνος ή και ατιμώρητος αυτός που είπε λόγο εναντίον Του; Λέμε, λοιπόν, ότι όταν κάποιος, μη έχοντας ακόμη κατανοήσει πλήρως τη δύναμη του μυστηρίου Του, ούτε έχοντας γνωρίσει ότι, όντας Θεός εκ φύσεως, συγκατέβη στα ανθρώπινα και έγινε άνθρωπος, πει κάτι για Αυτόν από τα μέτρια και όσα είναι άξια συγγνώμης, αυτά ο Θεός τα συγχωρεί σε όσους αμάρτησαν από άγνοια. Όπως για παράδειγμα λέω: Είπε κάπου ο Χριστός: «Εγώ είμαι ο άρτος ο ζων, που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»· κάποιοι όμως, αγνοώντας τη δόξα Του και νομίζοντας ότι είναι ένας κοινός άνθρωπος, έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο γιος του τέκτονος, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα; Πώς λοιπόν λέει ότι Έχω κατέβει από τον ουρανό;»

Εάν δε ακούσεις ότι «αφού υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος» ή «να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα που ακούσατε»· ή ότι «το Πνεύμα τον βγάζει στην έρημο», ή ότι ο ίδιος λέει «μη μεριμνήσετε τι θα πείτε, διότι το Πνεύμα του Πατέρα μου είναι αυτό που μιλάει μέσα σας», ή «εάν δε εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού», ή «όποιος όμως βλασφημήσει κατά του Αγίου Πνεύματος, δεν θα του συγχωρεθεί» και τα εξής, ή «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου», ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα», ή «ο Ιησούς, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη» ή «επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος» ή «εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα», όμοιο με το να πει «εκείνο που έγινε σε αυτόν ήταν ζωή», ή «και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αλήθειας», ή «γιατί ο Σατανάς γέμισε την καρδιά σου (λέει ο Πέτρος στον Ανανία), ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» και μετά από αυτά «δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Άρα, Θεός εκ Θεού και Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο είπαν ψέματα αυτοί που ιδιοποιήθηκαν μέρος από το τίμημα του κτήματος, ή «ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν πνεύματι». Ανώτερο από αυτό δεν έχω να πω. Και Θεός είναι ο Υιός: «από τους οποίους (λέει) προήλθε ο Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος είναι Θεός πάνω από όλα». «

Διότι ή εκείνος που παραδέχεται αυτό, θα παραδεχθεί και ότι το πρώτο εκείνο εμφύσημα —το οποίο, αφού ο Θεός έπλασε εξαρχής τον άνθρωπο, ενεφύσησε στο πρόσωπό του, και έγινε ο άνθρωπος, όπως λέγει η Γραφή, ψυχή ζώσα— ήταν το Άγιο Πνεύμα, το ομοούσιο με τον Δημιουργό· και έτσι θα συνταχθεί με την κακόνοια των Μανιχαίων· ή, για ποιο λόγο, ενώ παραδέχεται αυτό, δεν θα παραδεχθεί και εκείνο, αφού μάλλον θα έπρεπε να παραδεχθεί εκείνο παρά αυτό; Διότι εκείνο είναι ολόκληρο ασώματο, ενώ αυτό είναι σωματικό, επειδή και το εμφύσημα προέρχεται από σώμα. Έπειτα, αν τότε ενεφύσησε ολόκληρο το Πνεύμα και το έδωσε στους Αποστόλους, τι ήταν εκείνο που μετά από αυτά, όταν συμπληρωνόταν η Πεντηκοστή, καταπέμφθηκε σε αυτούς και διαμερίσθηκε με τη μορφή πύρινων γλωσσών; Διότι ούτε αφαιρέθηκε από αυτούς αυτό που μία φορά είχε δοθεί, ούτε πάλι έλαβαν εκ νέου εκείνο που είχαν ήδη προλάβει να έχουν. Ή πώς αλήθευε όταν έλεγε: «Αν εγώ δεν απέλθω, ο Παράκλητος δεν θα έλθει»; Και βέβαια, Πνεύμα Άγιο δεν λέγεται μόνον εκείνο το Πνεύμα που συμπληρώνει την Τριάδα· αλλά υπάρχουν χωρία όπου και ο Πατήρ ονομάζεται Πνεύμα· διότι λέγει: «Πνεύμα είναι ο Θεός, και όσοι τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν εν πνεύματι και αληθεία». Ποιον δε Θεό είπε ότι προσκυνούν, το φανέρωσε προηγουμένως λέγοντας: «Έρχεται ώρα κατά την οποία δεν θα προσκυνήσουν τον Πατέρα ούτε εδώ ούτε εκεί». Υπάρχουν επίσης χωρία όπου και ο Υιός ονομάζεται Πνεύμα, όπως το: «Το Πνεύμα ενώπιον του προσώπου μας, ο Χριστός Κύριος». Πνεύμα, τέλος, λέγεται απλώς και η θεότητα, όπως στο: «Σε εκείνον όμως που θα βλασφημήσει κατά του Αγίου Πνεύματος δεν θα συγχωρηθεί».

Ως τρίχες δε αυτής εννοεί τις επιμέρους πιο νεκρές πράξεις του σώματος, οι οποίες αριθμούνται από τον Θεό, και λαμβάνονται υπόψη. Διότι τέτοιου είδους πράξεις σας αξιώνονται της θείας επιστασίας. Ορισμένοι δε θεωρούν τα πέντε σπουργίτια ως τις πέντε αισθήσεις, οι οποίες πωλούμενες αντί δύο ασσαρίων, δηλαδή μέσω της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης, δεν λησμονούνται από τον Θεό. Διότι εκείνοι των οποίων οι αισθήσεις ρυθμίζονται και προσάγονται στον Λόγο, ώστε να μην είναι άχρηστες για πνευματική τροφή, αυτοί δεν λησμονούνται από τον Κύριο. «Σας λέω δε, καθένας που θα με ομολογήσει έμπροσθεν των ανθρώπων, και ο Υιός του ανθρώπου θα τον ομολογήσει έμπροσθεν των αγγέλων του Θεού· όποιος δε με αρνηθεί ενώπιον των ανθρώπων, θα απαρνηθεί ενώπιον των αγγέλων του Θεού. Και σε καθέναν που θα πει λόγο κατά του Υιού του ανθρώπου, θα του συγχωρεθεί· σε όποιον όμως βλασφημήσει το Άγιο Πνεύμα, δεν θα του συγχωρεθεί. Και όταν σας φέρουν στις Συναγωγές, και στις αρχές, και στις εξουσίες, μη μεριμνάτε πώς ή τι θα απολογηθείτε, ή τι θα πείτε· διότι το Άγιο Πνεύμα θα σας διδάξει εκείνη την ώρα, αυτά που πρέπει να πείτε.» Τώρα προβάλλει το έπαθλο της μαρτυρίας. Επειδή δηλαδή είπε: «Μη φοβάστε αυτούς που σκοτώνουν το σώμα», και πρόσθεσε ότι, «Και οι τρίχες σας είναι αριθμημένες», για να μην πει κάποιος: «Δώσε μου και κάποιο μισθό· διότι τι με ενδιαφέρει αν έχεις αριθμημένες τις τρίχες μου;», λέει: «Θέλεις και μισθό;».

Γι' αυτό ούτε πρόσθεσε το «εν εμοί», αλλά «εκείνος που με αρνήθηκε», ίσως δε επειδή κάθε άγιος μένει εν Χριστώ και ο Χριστός σε αυτόν, σύμφωνα με αυτό έχει ειπωθεί: «Όποιος ομολογήσει εν εμοί», δηλαδή μένοντας, «θα ομολογήσω κι εγώ μένοντας σε αυτόν»· και «καθένας που θα πει λόγο εναντίον του Υιού του ανθρώπου, θα του συγχωρεθεί». Δηλαδή, όποιος βλασφημήσει εμένα που φαίνομαι ένας απλός Υιός του ανθρώπου, και τρώω και πίνω και συναναστρέφομαι με τελώνες και πόρνες, είναι συγχωρητέος, είτε μετανοήσει είτε όχι. Διότι δεν του λογίζεται ως αμαρτία το ότι δεν πιστεύει. Τι είδε, άλλωστε, για να πιστέψει; Και τι μάλλον δεν είδε που να είναι άξιο δυσφημίας; Είδε άνθρωπο να συναναστρέφεται με πόρνες, και τον βλασφημεί· δεν του λογίζεται λοιπόν ως αμαρτία. Διότι έπαθε κάτι το φυσιολογικό· πώς είναι δυνατόν να είναι Υιός Θεού εκείνος που συναναστρέφεται με πόρνες; Θα βλασφημήσει λοιπόν και θα αποκαλέσει πλάνο εκείνον που ζει με αυτόν τον τρόπο και παριστάνει τον εαυτό του ως Υιό Θεού. Όταν όμως κάποιος βλασφημήσει το Άγιο Πνεύμα, είναι ασυγχώρητος. Αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Όταν, βλέποντας θεία σημεία και μεγάλα και εξαιρετικά έργα, απιστεί και συκοφαντεί, αποδίδοντας τις ενέργειες του Αγίου Πνεύματος στον Βεελζεβούλ, τότε βλασφημώντας το Άγιο Πνεύμα και λέγοντας ότι τα σημεία γίνονται με πνεύμα πονηρό και όχι θείο, είναι ασυγχώρητος και δεν θα είναι αθώος αν δεν μετανοήσει· ενώ σε εκείνον που βλασφημούσε τον Υιό του ανθρώπου, ούτε αμαρτία λογιζόταν, γι' αυτό και αν δεν μετανοούσε, είναι συγχωρητέος.