Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:16

Κακός οικονόμος της παρούσας ζωής ήταν εκείνος ο πλούσιος, του οποίου τα χωράφια έφεραν άφθονη σοδειά, επειδή, μπροστά στην αφθονία των καρπών, ο άνθρωπος δεν σκέφτηκε τίποτα το αγαθό, αλλά, ανοίγοντας την επιθυμία της κοιλιάς του και τους πλατείς και αχώρητους κόλπους της πλεονεξίας, τα προόριζε όλα για τη δική του απόλαυση λέγοντας: Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα χτίσω μεγαλύτερες, και θα πω στην ψυχή μου: Έχεις πολλά αγαθά αποθηκευμένα, αναπαύσου, φάε, πιες, ευφραίνου. Και ενώ ακόμη μιλούσε, παρουσιάστηκε εκείνος που επρόκειτο να τον πάρει. Ήλθε ένας φοβερός σύνδουλος για να τον αποσπάσει βίαια από τη διαχείρισή του και να τον οδηγήσει μακριά. Και ποιο ήταν το όφελος της φιλήδονης απόφασής του; Και αυτά μεν γράφτηκαν παραστατικά για τη δική μας νουθεσία. Η πείρα όμως της ζωής τι είδους είναι;

Άλλη παραβολή δ΄. «Κάποιου πλούσιου ανθρώπου η γη έδωσε πλούσια σοδειά.» Ποιος είναι ο άνθρωπος; Ο Ιούδας, και οι όμοιοί του πλεονέκτες και φιλάργυροι. Έτερη ε΄. «Πηγαίνετε στο απέναντι χωριό, και θα βρείτε μία όνο και ένα πουλάρι δεμένα.» Ποιο είναι το χωριό; Ο κόσμος. Η όνος είναι οι Ιουδαίοι· το πουλάρι οι Χριστιανοί. Ποιος τα έδεσε; Ο Μωσαϊκός Νόμος. Ποιος τα έλυσε; Ο Χριστός. Διότι το πουλάρι είναι η αλογία και η άγνοια των εθνών.

Παραδείγματα των πειρασμών που προέρχονται από την ευημερία του βίου είναι, εκτός από διάφορα άλλα, και αυτός ο πλούσιος για τον οποίο διαβάσαμε μόλις τώρα· ο οποίος άλλον πλούτο είχε στην κατοχή του και άλλον ήλπιζε να αποκτήσει. Και τούτο, επειδή ο φιλάνθρωπος Θεός δεν τον καταδίκασε εξ αρχής για την αχαριστία της διαγωγής του, αλλά διαρκώς πρόσθετε νέο πλούτο στον προϋπάρχοντα, μήπως τυχόν, προκαλώντας του κάποτε τον κορεσμό, προσελκύσει την ψυχή του προς την κοινωνική προσφορά και την ημερότητα. Διότι λέει: «Τα χωράφια ενός πλούσιου ανθρώπου καρποφόρησαν άφθονα, και εκείνος διαλογιζόταν μέσα του: Τι να κάνω;».

«Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα οικοδομήσω μεγαλύτερες». Γιατί, λοιπόν, καρποφόρησε άφθονα το χωράφι του ανθρώπου, εφόσον δεν επρόκειτο να πράξει κανένα αγαθό από αυτή την ευφορία; Για να φανεί περισσότερο η μακροθυμία του Θεού, και ότι η χρηστότητά Του εκτείνεται μέχρι και σε τέτοιους ανθρώπους. Διότι βρέχει επί δικαίων και αδίκων, και ανατέλλει τον ήλιο επί πονηρών και αγαθών. Αυτή, όμως, η αγαθότητα του Θεού επισωρεύει μεγαλύτερη την κόλαση σε εκείνους που πράττουν την πονηριά. Έφερε τις βροχές πάνω στη γη που καλλιεργούνταν από πλεονεκτικά χέρια· έδωσε τον ήλιο για να θερμαίνει τα σπόρια και να πολλαπλασιάζει τους καρπούς μέσω της ευφορίας. Και από την πλευρά του Θεού προσφέρθηκαν τα εξής: η καταλληλότητα της γης, οι εύκρατες καιρικές συνθήκες, η αφθονία των σπόρων, η συνεργία των βοδιών και όλα τα άλλα με τα οποία η γεωργία από τη φύση της ευημερεί· από την πλευρά του ανθρώπου όμως, ποια ήταν τα αντίστοιχα; Η σκληρότητα του χαρακτήρα, η μισανθρωπία, το δυσμετάδοτο.

Κοιτάξτε τα πτηνά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε συγκεντρώνουν σε αποθήκες· και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει. Δεν έχετε εσείς πολύ μεγαλύτερη αξία από αυτά; Ποιος δε από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχη; Και για το ένδυμα γιατί μεριμνάτε; Παρατηρήστε προσεκτικά τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέγω δε ότι ούτε ο Σολομών με όλη του τη δόξα δεν περιβλήθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν, λοιπόν, το χορτάρι του αγρού, το οποίο σήμερα υπάρχει και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει με αυτόν τον τρόπο, δεν θα φροντίσει πολύ περισσότερο για εσάς, ολιγόπιστοι; Μην μεριμνήσετε, λοιπόν, λέγοντας: Τι θα φάμε, ή τι θα πιούμε, ή τι θα ντυθούμε; Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη. Γνωρίζει εξάλλου ο Πατέρας σας ο ουράνιος ότι έχετε ανάγκη από όλα αυτά. Ζητείτε όμως πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν. Μην μεριμνήσετε, λοιπόν, για την αυριανή ημέρα· διότι η αυριανή θα μεριμνήσει για τα δικά της ζητήματα. Αρκετή είναι για την κάθε ημέρα η δική της ταλαιπωρία. ΛΟΥΚΑΣ. Τα κτήματα κάποιου πλούσιου ανθρώπου απέδωσαν άφθονη καρποφορία, και διαλογιζόταν μέσα του, λέγοντας: Τι να κάνω, διότι δεν έχω πού να συγκεντρώσω τους καρπούς μου;

Αλλά ο μισόκαλος Σατανάς, ο εφευρέτης κάθε φαυλότητας, ο σπορέας των ζιζανίων, ο εχθρός κάθε αρετής, αυτός που πολεμά όσους διακρίνονται στο καλό, προκαλεί μερικές φορές επιζήμια οκνηρία σε αυτούς που μπορούν να ευεργετούν. Και ενώ ο νόμος του Θεού παρακινεί σε έλεος λέγοντας: «Να ανοίξεις διάπλατα τα σπλάχνα σου σε εκείνον που έχει ανάγκη από εσένα»· αυτός, αντίθετα, τον πείθει να αντιστέκεται και να κρατά κλειστό το χέρι του, να συσσωρεύει πλούτη στη γη και να επιδίδεται σε σαρκικές απολαύσεις. Επιπλέον, τον οδηγεί στη λήθη του θανάτου και δεν τον αφήνει να βλέπει το μέλλον, ούτε να σκέφτεται κάτι το ανθρώπινο. Και δες το πράγμα να περιγράφεται σαν σε εικόνα: <Ενός πλούσιου ανθρώπου τα χωράφια έφεραν άφθονη σοδειά.>

3. Εμπρός, λοιπόν, αφού μετρήσουμε το μήκος του βίου και στρέψουμε το μάτι της διανοίας μας στο τέλος του καθενός, ας εξετάσουμε πού άραγε θα καταλήξει το χρήμα για τους πλουσίους. Είπε κάποιος από τους αγίους: «Γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, γυμνός και θα απέλθω εκεί.» Γράφει δε και κάποιος άλλος: «Διότι τίποτα δεν φέραμε στον κόσμο· ούτε μπορούμε να πάρουμε κάτι μαζί μας.» Εφόσον λοιπόν ο χρόνος του βίου είναι τόσο περιορισμένος και βραχύς, και το τέλος του δεν επιτρέπει να πλουτίσει κανείς, πώς δεν είναι φανερά καλύτερο να προσηλωνόμαστε στα ιερά έργα και να έχουμε αναφαίρετο τον πλούτο, συγκεντρωμένο στους ουρανούς, «όπου ούτε ο σκόρος ούτε η φθορά τον καταστρέφουν, ούτε οι κλέφτες κάνουν διάρρηξη και κλέβουν», σύμφωνα με τα λόγια του Κυρίου; Ας παραθέσουμε με συντομία και κάτι από τις ευαγγελικές διηγήσεις, το οποίο δεν στερείται χρησιμότητας για την ωφέλεια των ακροατών. Είπε κάπου ο Χριστός: «Τα χωράφια κάποιου πλούσιου ανθρώπου έδωσαν άφθονη σοδειά· και συλλογιζόταν μέσα του, λέγοντας: Τι να κάνω; Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα χτίσω μεγαλύτερες, και θα πω στην ψυχή μου: Ψυχή, έχεις αγαθά αποταμιευμένα για πολλά χρόνια, φάε, πιες, ευφραίνου. Του είπε όμως ο Θεός: Άφρονα, αυτή τη νύχτα απαιτούν από εσένα την ψυχή σου. Αυτά λοιπόν που ετοίμασας, σε ποιον θα ανήκουν;» Ώ, τι παράδοξο πράγμα! Στενοχωριέται ενώ πλουτίζει, και αναλαμβάνει βαρύτερη τη φροντίδα για τα πολλά του αγαθά. «Τι να κάνω;»

Ποιος ανατέλλει τον ήλιο; Ποιος εξαφανίζει το σκοτάδι της νύχτας; Ποιος σου δείχνει την αχτίδα του φωτός; Ποιος περιστρέφει τον ουρανό, ώστε ο φωστήρας να βρεθεί πάνω από τη γη; Εκείνος που σου δωρίζει αυτά και άλλα τόσο σπουδαία αγαθά, έχει άραγε ανάγκη τη δική σου συνέργεια για να αναπληρώσει στη σάρκα σου ό,τι λείπει από τις ανάγκες της; Ποια φροντίδα καταβάλλει η φύση των άλογων ζώων για την ίδια της τη ζωή; Ποια είναι τα χωράφια των κορακιών; Ποιες είναι οι αποθήκες των αετών; Δεν είναι για όλα μία η χορηγία της ζωής, το θείο θέλημα, από το οποίο συγκρατούνται τα πάντα; Έπειτα, το βόδι, ή το υποζύγιο, ή κάποιο άλλο από τα άλογα ζώα κατέχει από τη φύση του αυτοδίδακτη τη φιλοσοφία, και διαχειρίζεται καλά το παρόν, ενώ για τα μελλοντικά δεν έχει καμία απολύτως φροντίδα· εμείς, αντίθετα, έχουμε ανάγκη από συμβούλους για να κατανοήσουμε το φθαρτό και εφήμερο αυτής της κατά σάρκα ζωής. Δεν διδασκόμαστε από τις συμφορές των άλλων; Δεν γινόμαστε συνετοί ως προς τον δικό μας βίο; Τι ωφελήθηκε από την πολλή προετοιμασία εκείνος ο πλούσιος, ο οποίος ματαιοπονούσε με ανυπόστατες ελπίδες, γκρεμίζοντας, χτίζοντας, συγκεντρώνοντας αγαθά, τρυφώντας, εγκλωβίζοντας μαζί στις αποθήκες του μακρές περιόδους ετών μέσα στη ματαιότητα των ελπίδων του; Μία μόνο νύχτα δεν διέψευσε όλη εκείνη την ελπίδα που ονειρευόταν, αποδεικνύοντάς την σαν κάποιο μάταιο όνειρο πλασμένο πάνω στη ματαιότητα;

Αν αυτά τα επιβλέπει ο Θεός, όπως βεβαίως και τα επιβλέπει, ποιο τέλος του βίου αναμένετε, εσείς οι μισόπτωχοι; Πείτε μου· ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι εξαιτίας τέτοιων ανθρώπων το ιερό Ευαγγέλιο ανακράζει και μαρτυρεί όλα τα φρικώδη και φοβερά παραδείγματα; Έτσι, είναι καταγεγραμμένο ότι οδύρεται βαριά και στενάζει εκείνος που έζησε μέσα στον βύσσο και τώρα συνέχεται μέσα στην άβυσσο των δεινών· ενώ κάποιος άλλος πάλι, με όμοιο χαρακτήρα, καταδικάστηκε σε απροσδόκητο θάνατο, καθώς το βράδυ σχεδίαζε την πρωινή του απόλαυση και τελικά δεν πρόλαβε να αντικρίσει την ακτίνα της αυγής. Ας μην είμαστε θνητοί ως προς την πίστη και αθάνατοι ως προς την απόλαυση· διότι αυτήν την αντίληψη έχουμε εμείς που θέλουμε να τα προσφέρουμε όλα στην κολακεία της σάρκας, σαν να είμαστε οικοδεσπότες δίχως διαδόχους, σαν να είμαστε παντοτινοί κύριοι των επίγειων αγαθών, μεριμνώντας το θέρος για τη σπορά και προσδοκώντας κατά τη σπορά την ευφροσύνη του θέρους· φυτεύοντας το πλατάνι και ελπίζοντας στη σκιά του υψηλού δέντρου· φυτεύοντας τον σπόρο του φοίνικα και αναμένοντας τη γλυκύτητα των καρπών του. Και αυτά μάλιστα τα κάνουμε συχνά όταν πια έχουμε ασπρισμένα μαλλιά, όταν έχει ήδη επέλθει το φθινόπωρο της ηλικίας μας, όταν είναι εγγύς ο χειμώνας του θανάτου, και δεν απομένει πλέον στη ζωή μας ένας κύκλος ετών, παρά μόνο τρεις ή τέσσερις ημέρες.

Εάν, λοιπόν, δεν δίνεις από τα δικά σου στον φτωχό, και μάλιστα ενώ σου περισσεύουν, τουλάχιστον μην τα αποκτάς εις βάρος του φτωχού· αν και ο Δεσπότης των πάντων Χριστός, όταν αποπέμπει στο πυρ αυτούς που βρίσκονται στην αριστερή πλευρά και τους καταράται, δεν τους καταδικάζει ως άρπαγες, αλλά επειδή δεν έδωσαν σε όποιον είχε ανάγκη. Επομένως, οι άρπαγες και οι άδικοι ούτε καν θα αναστηθούν για να παραστούν σε κρίση, αλλά αμέσως για μεγαλύτερη καταδίκη και κατάκριση, επειδή και εδώ, όπως φαίνεται, αυτοί ποτέ δεν παραστάθηκαν ολοψύχως ενώπιον του Θεού· διότι λέει: «αυτοί που τρώνε τον λαό μου σαν να τρώνε ψωμί, δεν επικαλέστηκαν τον Θεό». Ο πλούσιος του οποίου τα χωράφια έφεραν άφθονη σοδειά και εκείνος που ήταν ντυμένος με πορφύρα και βύσσο, δικαίως καταδικάζονται, όχι επειδή αδίκησαν κάποιον, αλλά επειδή δεν έδωσαν από όσα είχαν αποκτήσει· διότι τα αγαθά προέρχονται από τα κοινά ταμεία των δημιουργημάτων του Θεού και είναι κοινά. Πώς λοιπόν δεν είναι πλεονέκτης αυτός που ιδιοποιείται τα κοινά, έστω κι αν δεν είναι σαν εκείνον που σφετερίζεται ξεκάθαρα τα ξένα;

Διότι συνέβη, λέει, να πεθάνει και να μεταφερθεί από τους αγγέλους. Όμως, δεν οδηγούνται εκεί μόνο οι ψυχές των δικαίων, αλλά και εκείνων που ζουν μέσα στην πονηρία· και αυτό πάλι καθίσταται φανερό από έναν άλλο πλούσιο. Διότι, επειδή η γη του έδωσε πλούσια σοδειά, είπε μέσα του: «Τι να κάνω; Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα χτίσω μεγαλύτερες». Τίποτα δεν είναι πιο άθλιο από μια τέτοια σκέψη. Πράγματι, γκρέμισε τις αποθήκες του· διότι ασφαλείς αποθήκες δεν είναι οι τοίχοι, αλλά τα στομάχια των φτωχών· αυτός όμως, αφήνοντας εκείνες, ασχολούνταν με τοίχους. Τι του λέει λοιπόν ο Θεός; «Άφρον, αυτήν τη νύχτα απαιτούν την ψυχή σου από εσένα». Και πρόσεξε: εδώ λέει ότι μεταφέρθηκε από τους αγγέλους, ενώ εκεί ότι την απαιτούν· και τον μεν τον οδηγούσαν ως δεσμώτη, ενώ τον άλλον τον συνόδευαν τιμητικά ως στεφανωμένο νικητή.

Τι σημαίνει, «Μέσα μου»; Ούτε σε άλλους δεν μπορούσα να το φανερώσω, λέει, και να λάβω κάποια παρηγοριά. Τέτοιες είναι οι ψυχές των πονηρών ανθρώπων· δεν υπάρχει στιγμή που να μην ταράζονται, όχι μόνο από τα παρόντα δεινά, αλλά και από εκείνα που προσδοκούν. Ποτέ δεν υπάρχει σε αυτούς γαλήνη, δεν υπάρχει άνεση και ελευθερία στην ψυχή, αλλά κλονίζονται χειρότερα από κάθε πέλαγος· ούτε η νύχτα, ούτε η μέρα τους προσφέρει απαλλαγή από τη φουρτούνα, αλλά καταδιώκονται από παντού, ακόμη και αν δεν υπάρχει κανείς να τους ενοχλεί, έχοντας τον πόλεμο ως μόνιμο συγκάτοικο. Και δεν απολαμβάνουν αυτά που ήδη έχουν αποκτήσει, καθώς φθείρονται και καταπονούνται από τις μέριμνες για όσα δεν έχουν ακόμη αποκτήσει, φροντίζοντας για τις υποθέσεις των πάντων, περιεργαζόμενοι τις περιουσίες όλων, αναλογιζόμενοι πώς τον ένα θα πείσουν, τον άλλο θα φοβίσουν, τον άλλο θα κολακεύσουν, τον άλλο θα εξαναγκάσουν, τον άλλο θα περιποιηθούν, ξετυλίγοντας μέσα τους τον σωρό όλων αυτών των κακών: συκοφαντίες, αγορές, πωλήσεις, διαθήκες, εγγυήσεις, τόκους, κεφάλαια. Και όταν τα πράγματα τους έρχονται ευνοϊκά, τότε ακριβώς θορυβούνται περισσότερο. Δες, για παράδειγμα, εκείνον τον πλούσιο να ταράζεται, όταν τα χωράφια του καρποφόρησαν πλούσια, να βρίσκεται σε αδιέξοδο και αμηχανία, και να λέει: «Τι να κάνω; Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα χτίσω μεγαλύτερες».

«Όταν το άκουσαν οι μαθητές του, εξεπλάγησαν πάρα πολύ, λέγοντας: "Ποιος, άραγε, μπορεί να σωθεί;" Και αφού τους κοίταξε ο Ιησούς, τους είπε: "Για τους ανθρώπους αυτό είναι αδύνατο, για τον Θεό όμως τα πάντα είναι δυνατά"». «Κάποιου πλούσιου ανθρώπου τα χωράφια καρποφόρησαν άφθονα», και τα λοιπά. «Αλίμονο σε εσάς τους πλουσίους, διότι έχετε ήδη λάβει την παρηγοριά σας. Αλίμονο σε εσάς που είστε χορτασμένοι, διότι θα πεινάσετε».

Διότι κάποιου πλούσιου ανθρώπου, λέγει, τα χωράφια καρποφόρησαν πλούσια, και διαλογιζόταν μέσα του: Τι να κάνω; Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα οικοδομήσω μεγαλύτερες. Γιατί λοιπόν καρποφόρησε η γη ενός ανθρώπου που δεν επρόκειτο να κάνει κανένα καλό από αυτήν την ευφορία; Για να διαφανεί περισσότερο η μακροθυμία του Θεού, εφόσον η αγαθότητά Του εκτείνεται μέχρι και σε τέτοιους ανθρώπους.

Αυτός που έχει πολλά, ίσως μάλιστα και πέρα από κάθε προσδοκία· διότι αυτό είναι πλέον το πιο άδικο· και επειδή δεν τον χωρούν οι πολλές του αποθήκες, άλλες μεν γεμίζει, άλλες δε γκρεμίζει, για να χτίσει μεγαλύτερες για τους μελλοντικούς καρπούς, αγνοεί ότι θα αρπαγεί από τη ζωή πριν εκπληρωθούν οι ελπίδες του, και θα δώσει λόγο για τον πλούτο και τη ματαιοδοξία του, έχοντας αποδειχθεί κακός οικονόμος ξένων αγαθών.

Αυτό δε το λέει ο Κύριος, ανατρέποντας τους συλλογισμούς των φιλοπλούτων. Επειδή οι φιλόπλουτοι νομίζουν ότι, αγαπώντας τη ζωή, φροντίζουν για τον πλούτο και συγκεντρώνουν από παντού νομίζοντας ότι πρόκειται να ζήσουν για πολύ, λέει: Άθλιε και ταλαίπωρε, μήπως επειδή έχεις πολλά θα αποκτήσεις και μακροζωία; Γιατί λοιπόν ταλαιπωρείσαι ολοφάνερα για μια αβέβαιη ανάπαυση; Διότι είναι μεν αβέβαιο εάν θα φτάσεις στα γηρατειά, για τα οποία θησαυρίζεις. Είναι όμως ολοφάνερο ότι τώρα αναλώνεσαι στον πορισμό των χρημάτων. «Είπε δε παραβολή προς αυτούς λέγοντας: Κάποιου πλούσιου ανθρώπου τα χωράφια απέδωσαν άφθονη σοδειά, και συλλογιζόταν μέσα του λέγοντας: Τι να κάνω, επειδή δεν έχω πού να συγκεντρώσω τους καρπούς μου; Και είπε: Αυτό θα κάνω, θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου και θα χτίσω μεγαλύτερες, και θα συγκεντρώσω εκεί όλα τα γεννήματά μου και τα αγαθά μου, και θα πω στην ψυχή μου:»