Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:30

Αυτός όμως, συνηθίζοντας να αποσύρεται μόνος του στο μοναστήρι του, ενέτεινε την άσκησή του, και καθημερινά αναστέναζε, φέρνοντας στον νου του τις ουράνιες μονές, τρέφοντας πόθο για αυτές και αναλογιζόμενος τον εφήμερο βίο των ανθρώπων. Διότι, όταν επρόκειτο να φάει και να κοιμηθεί και να ανταποκριθεί στις άλλες ανάγκες του σώματος, αισθανόταν ντροπή, αναλογιζόμενος τη νοερή φύση της ψυχής. Πολλές φορές, λοιπόν, όταν επρόκειτο να φάει μαζί με πολλούς άλλους μοναχούς, ενθυμούμενος την πνευματική τροφή, το απέφευγε και απομακρυνόταν από αυτούς, νομίζοντας ότι θα κοκκίνιζε από ντροπή, εάν τον έβλεπαν οι άλλοι να τρώει. Έτρωγε βέβαια μόνος του εξαιτίας της ανάγκης του σώματος, πολλές φορές όμως και μαζί με τους αδελφούς. Ντρεπόταν μεν για αυτά, μιλούσε όμως με παρρησία όταν τα λόγια απέβλεπαν στην πνευματική ωφέλεια. Και έλεγε ότι πρέπει όλη η ενασχόληση και ο χρόνος να αφιερώνεται στην ψυχή μάλλον παρά στο σώμα, και να παραχωρείται μεν λόγω ανάγκης λίγος χρόνος στο σώμα, εξολοκλήρου όμως να ασχολείται κανείς κυρίως με την ψυχή και να επιζητεί την ωφέλειά της, ώστε να μην παρασύρεται αυτή προς τα κάτω από τις ηδονές του σώματος, αλλά μάλλον το σώμα να υποδουλώνεται σε αυτήν. Διότι αυτό εννοεί εκείνο που ειπώθηκε από τον Σωτήρα: «Μη μεριμνάτε για την ψυχή σας τι θα φάτε, μήτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε. Και εσείς μην αναζητάτε τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, και μην κυριεύεστε από αγωνία. Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη του κόσμου. Ο δικός σας Πατέρας όμως γνωρίζει ότι τα έχετε ανάγκη όλα αυτά».

«Και εσείς μην αναζητάτε τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, και μην κυριεύεστε από ανησυχία· διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη του κόσμου. Ο δικός σας όμως Πατέρας γνωρίζει ότι τα έχετε ανάγκη όλα αυτά. Απεναντίας, να ζητάτε τη βασιλεία του, και όλα αυτά θα σας δοθούν επιπροσθέτως.» 1. Μετά από αυτά, έπληξε την Εκκλησία ο διωγμός που συνέβη εκείνον τον καιρό επί Μαξιμίνου. Και καθώς οι άγιοι μάρτυρες οδηγούνταν στην Αλεξάνδρεια, τους ακολούθησε και αυτός, έχοντας αφήσει το μοναστήρι, λέγοντας:

Ερώτηση 131. Εκείνος που δεν τρώει από εκείνα που τρώνε οι αδελφοί, αλλά επιζητά κάτι άλλο, πράττει άραγε ορθά; Απόκριση. Γενικά, το να επιζητά κανείς τροφή είναι αντίθετο προς την εντολή, αφού ο Κύριος είπε: «Μην αναζητάτε τι θα φάτε και τι θα πιείτε, και μην έχετε αγωνιώδη μέριμνα»· και πρόσθεσε πιο αυστηρά: «Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη». Αποτελεί δε χρέος του εντεταλμένου αδελφού να εκπληρώνει με επιμέλεια το: «Μοιραζόταν στον καθένα, ανάλογα με την ανάγκη που είχε».

Ερώτηση ΣΖ΄. Επομένως, εάν δεν πρέπει να μεριμνούμε ούτε για τα αναγκαία προς το ζην, και υπάρχει άλλη παραγγελία του Κυρίου που λέει: «Να εργάζεστε, όχι όμως για την τροφή που φθείρεται», τότε είναι περιττό το να εργαζόμαστε. Απόκριση. Ο ίδιος ο Κύριος και στα δύο χωρία αποσαφήνισε το δικό Του πρόσταγμα. Διότι εκεί, αφού απαγόρευσε να αναζητούμε τα αναγκαία προς το ζην με το να πει: «Μην επιζητείτε τι θα φάτε ή τι θα πιείτε· διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη του κόσμου», πρόσταξε λέγοντας: «Να ζητείτε δε τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του»· το πώς δε πρέπει να τη ζητούμε, το φανέρωσε μέσω εκείνων που καταξιώθηκαν. Εδώ πάλι, αφού μας απέτρεψε από το να εργαζόμαστε για την τροφή που φθείρεται, μας δίδαξε να εργαζόμαστε για την τροφή που μένει για την αιώνια ζωή· την οποία ο Ίδιος πάλι φανέρωσε σε άλλο σημείο λέγοντας: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Εάν λοιπόν θέλημα του Θεού είναι να θρέψουμε τον πεινασμένο, να ποτίσουμε τον διψασμένο, να ντύσουμε τον γυμνό, και τα υπόλοιπα, είναι απόλυτη ανάγκη να μιμούμαστε τον Απόστολο που λέει: «Σε όλα σας υπέδειξα ότι, κοπιάζοντας με αυτόν τον τρόπο, πρέπει να βοηθάτε τους αδυνάτους»· και να υπακούμε σε αυτόν που διδάσκει: «Μάλλον δε ας κοπιάζει εργαζόμενος το αγαθό με τα ίδια του τα χέρια, ώστε να έχει να μεταδίδει σε εκείνον που έχει ανάγκη».

Κεφάλαιο γ'. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Όταν προσεύχεστε, μην πολυλογείτε μάταια, όπως οι εθνικοί. Διότι νομίζουν ότι με την πολυλογία τους θα εισακουστούν. Μην γίνετε, λοιπόν, όμοιοι με αυτούς· διότι ο ουράνιος Πατέρας σας γνωρίζει τι έχετε ανάγκη, προτού εσείς του το ζητήσετε. ΛΟΥΚΑΣ. Και εσείς μην αναζητάτε τι θα φάτε και τι θα πιείτε· και μην διακατέχεστε από αγωνία. Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη του κόσμου. Ο δικός σας, όμως, Πατέρας γνωρίζει ότι τα έχετε ανάγκη αυτά.

Γι' αυτόν τον λόγο, πολύ εύλογα ο Χριστός απορρίπτει σοφά τη μέριμνα για τα εγκόσμια, λέγοντας ότι τα έθνη του κόσμου τα επιζητούν αυτά. Και τους ανυψώνει σε ακλόνητη πίστη ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο δεν θα τους λείψει τίποτα, αφού ο Πατέρας τους γνωρίζει καλά τι έχουν ανάγκη, και είναι προφανές ότι εννοεί τον επουράνιο· διότι λέει: «Και εσείς μην αναζητάτε τι θα φάτε κ.λπ., ο Πατέρας σας όμως γνωρίζει» κ.λπ. Πολύ επίκαιρα ονομάζει τον Θεό Πατέρα, για να γνωρίσουν ότι δεν θα ξεχνούσε ποτέ τα δικά του τέκνα, αλλά θα είναι αγαθός και στοργικός απέναντί τους. Ας μην αναζητούμε, λοιπόν, παράλογες και περιττές τροφές, αλλά όσα αποβλέπουν στη σωτηρία της ψυχής· όχι πολυτελή ενδύματα, αλλά το πώς θα απαλλάξουμε το ίδιο μας το σώμα από το πυρ και την καταδίκη, αναζητώντας τη βασιλεία Του. <Μη φοβάσαι, μικρό ποίμνιο, κ.λπ.> (A f. 180, D f. 51 b) Μικρό ποίμνιο ονομάζει τους αγίους· επειδή η μικρότητα στον κόσμο συνοδεύει όσους είναι εκούσια ακτήμονες και φτωχοί· διότι σε αυτούς ευδόκησε ο Πατέρας να δώσει τη βασιλεία. Γι' αυτό αμέσως στη συνέχεια δίδαξε: «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη», και τα εξής. Είτε εννοεί μικρό ποίμνιο σε σύγκριση με το μέγεθος του πλήθους των απίστων, είτε λόγω της εκούσιας ταπείνωσης αυτού του ποιμνίου· στο οποίο δίνει εντολή να μη φοβάται την έλλειψη των σωματικών αναγκών.

Κανείς ας μην σας πλανά, αδελφοί. Αυτά δεν είναι έργα Χριστιανών, αλλά των άπιστων εθνών, όπως είπε ο Δεσπότης: μην μετεωρίζεστε. Διότι όλα αυτά τα πράττουν τα έθνη του κόσμου, τα οποία δεν έχουν ελπίδα σωτηρίας ούτε πόθο για τα αιώνια αγαθά. Σε εμάς όμως έχει ειπωθεί: μην αγαπάτε τον κόσμο, ούτε όσα υπάρχουν στον κόσμο.

Και είπε: «Ποιος από εσάς θα έχει φίλο και θα πάει σε αυτόν τα μεσάνυχτα, ζητώντας τρία ψωμιά;» και τα λοιπά, «ζητάτε και θα σας δοθεί. Διότι, ποιον πατέρα από εσάς θα ζητήσει ο γιος του ψάρι, και αντί για ψάρι θα του δώσει φίδι; Ή αντί για αυγό θα του δώσει σκορπιό; Αν λοιπόν εσείς, που είστε πονηροί, γνωρίζετε να δίνετε αγαθά δώρα, πόσο μάλλον ο Πατέρας;». 〈κε〉. Έχει περικοπεί το τμήμα περί του προφήτη Ιωνά. Διότι είχε τη φράση: «σε αυτή τη γενεά δεν θα δοθεί σημείο». Δεν είχε όμως τα περί της Νινευή και της βασίλισσας του Νότου και του Σολομώντα. 〈κστ〉. Αντί του «παραβλέπετε την κρίση του Θεού» είχε «παραβλέπετε την κλήση του Θεού». 〈κζ〉. «Ουαί σε εσάς, διότι οικοδομείτε τα μνήματα των προφητών και οι πατέρες σας τους σκότωσαν». 〈κη〉. Δεν είχε το: «γι' αυτό είπε η σοφία του Θεού: αποστέλλω σε αυτούς προφήτες» και τα περί του αίματος του Ζαχαρία και του Άβελ και των προφητών, ότι θα εκζητηθεί από αυτή τη γενεά. 〈κθ〉. «Λέγω στους φίλους μου: μην φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά να φοβηθείτε εκείνον που, αφού σκοτώσει, έχει την εξουσία να ρίξει στη γέεννα». Δεν είχε όμως το: «δεν πωλούνται πέντε σπουργίτια για δύο ασσάρια; Και κανένα από αυτά δεν είναι ξεχασμένο ενώπιον του Θεού». 〈λ〉. Αντί του «θα ομολογήσει ενώπιον των αγγέλων του Θεού», λέει «ενώπιον του Θεού». 〈λα〉. Δεν έχει το «ο Θεός ενδύει το χορτάρι». 〈λβ〉. «Ο Πατέρας σας όμως γνωρίζει ότι έχετε ανάγκη από αυτά», δηλαδή από τα σαρκικά. 〈λγ〉. «

Διότι είναι ολοφάνερο ότι, όπως ο Θεός δίνει την αύξηση, έτσι θα δώσει και τα υπόλοιπα. «Παρατηρήστε τα κρίνα πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν. Σας λέω, όμως, ότι ούτε ο Σολομών σε όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε όπως ένα από αυτά. Εάν λοιπόν το χορτάρι που σήμερα υπάρχει στον αγρό και αύριο ρίχνεται στον φούρνο, ο Θεός το ντύνει με τέτοιο τρόπο, πόσο μάλλον εσάς, ολιγόπιστοι; Και εσείς μην αναζητάτε τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, και μην κυριεύεστε από αγωνία. Διότι όλα αυτά τα αναζητούν τα έθνη του κόσμου. Ο Πατέρας σας όμως γνωρίζει ότι τα έχετε ανάγκη αυτά· γι' αυτό να ζητάτε τη βασιλεία του Θεού, και όλα αυτά θα σας δοθούν επιπλέον.» Και το παράδειγμα των κρίνων το έθεσε για να μας κάνει να ντραπούμε περισσότερο· διότι, εάν ο Θεός ντύνει αυτά με τέτοιο τρόπο, ώστε ούτε η δόξα του Σολομώντα να μην μπορέσει ποτέ να ντυθεί όπως ένα από αυτά, και μάλιστα ενώ η ομορφιά των κρίνων δεν είναι κάτι το αναγκαίο, πόσο μάλλον δεν θα ντύσει εμάς, το πολύτιμο πλάσμα, και μάλιστα όταν το ένδυμα είναι αναγκαίο για το σώμα μας; Τι λοιπόν, λέει, μας προστάζεις να μην καλλιεργούμε τη γη;

Δεν είπε: Να μην καλλιεργείτε, αλλά, Να μην μεριμνάτε. Διότι, δεν εμποδίζω την εργασία, αλλά την μέριμνα, δηλαδή το να στηρίζετε την ελπίδα στους εαυτούς σας, αυτό το απαγορεύω. Επομένως, εκείνος που εργάζεται, αλλά ελπίζει στον Θεό, ζει χωρίς μέριμνα. Διότι είναι φανερό ότι αποκόπτει τη μέριμνα ως κάτι που απομακρύνει από τον Θεό. Διότι λέγει: Μην ζητάτε τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, και μην μετεωρίζεστε. Και ως μετεωρισμό δεν εννοεί τίποτε άλλο παρά τον περισπασμό και την άστατη περιφορά του λογισμού, ο οποίος άλλοτε σκέφτεται το ένα και άλλοτε το άλλο, και από αυτό πηδά σε εκείνο, φανταζόμενος πάντοτε τα υψηλότερα. Αυτό δεν είναι ο μετεωρισμός; Επειδή λοιπόν αυτή η μέριμνα, δηλαδή ο μετεωρισμός, μας απομακρύνει από τον Θεό, την απαγορεύει ο Κύριος, λέγοντας ότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη. Διότι η μέριμνα δεν σταματά στα αναγκαία, αλλά, όπως είπα, πάντοτε ζητά τα υψηλότερα. Γι' αυτό και ονομάζεται μετεωρισμός. Για παράδειγμα: Δεν έχουμε άρτο, μεριμνούμε από πού θα τον αποκτήσουμε, και δεν σταματάμε σε αυτό, αλλά επιζητούμε και εκλεκτό σιταρένιο ψωμί. Έπειτα ζητούμε και κρασί, και μάλιστα αρωματικό, και επιπλέον και προσφάγιο. Και αυτό να είναι από ατταγήνα ή φασιανό. Βλέπεις τη μέριμνα και τον μετεωρισμό; Γι' αυτό ο Κύριος την αποκόπτει εντελώς. διότι οι εθνικοί τα ζητούν αυτά. Έπειτα εισάγει και έναν άλλο συλλογισμό, ότι ο Πατέρας σας γνωρίζει ότι τα έχετε ανάγκη, και όχι μόνο έναν συλλογισμό, αλλά περισσότερους.