Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:33

Αυτοί όμως, σαν να δυσαρεστήθηκαν, επιχείρησαν πάλι να πράξουν κάτι άλλο, πιο σκληρό και ανόσιο, το οποίο ήταν μεν σκληρό προς όλους, ταίριαζε όμως στη χριστομάχο αίρεσή τους. Διότι ο Κύριος έδωσε εντολή να μεριμνούμε για τους φτωχούς, λέγοντας: «πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη», καθώς και: «πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε. Επειδή ό,τι κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα». Αυτοί όμως, έχοντας πραγματικά φρόνημα ενάντια στον Χριστό, τόλμησαν και σε αυτά να ενεργήσουν αντίθετα προς το θέλημά Του. Διότι, όσους είχαν ανάγκη και τις χήρες —επειδή ο δούκας είχε παραδώσει τις εκκλησίες στους Αρειανούς και δεν μπορούσαν να παραμένουν σε αυτές, αλλά κάθονταν στους τόπους που τους είχαν ορίσει οι κληρικοί στους οποίους ήταν εμπιστευμένη η φροντίδα των χηρών— βλέποντας τους αδελφούς να τους προσφέρουν με προθυμία και να τρέφουν τις χήρες, αυτές τις έδιωχναν χτυπώντας τες στα πόδια, και εκείνους που τους παρείχαν βοήθεια τους κατηγορούσαν στον δούκα. Και αυτό γινόταν μέσω κάποιου στρατιώτη ονόματι Δυναμίου, και η πράξη αυτή ήταν αρεστή στον Σεβαστιανό· διότι στους Μανιχαίους δεν υπάρχει έλεος, αντιθέτως είναι εχθρική γι' αυτούς η ελεημοσύνη προς τον φτωχό. Πρόβαλε, λοιπόν, μια πρωτοφανής κατηγορία και ένα δικαστήριο που για πρώτη φορά επινοήθηκε από αυτούς: κάποιος δικαζόταν επειδή έκανε ευεργεσία, και εκείνος μεν που ελεούσε κατηγορούνταν, εκείνος δε που ευεργετούνταν ξυλοκοπούνταν. Και προτιμούσαν να πεινάει ο φτωχός, παρά να του προσφέρει βοήθεια όποιος επιθυμούσε να τον ελεήσει.

«Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη, και θα αποκτήσετε πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς.» Όταν δε οι άγιοι μαθητές του εκπλήρωσαν και αυτήν την εντολή, τους είπε: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω.» Διότι, «Εκείνος που με αγαπά, θα τηρήσει τις εντολές μου· και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε, και θα κατοικήσουμε μαζί του». Υποδεικνύοντάς μας δε να υπομένουμε γενναία τους πειρασμούς και τους αγώνες, είπε: Μέσα στον κόσμο θα έχετε θλίψη. Αλλά «έχετε θάρρος· εγώ έχω νικήσει τον κόσμο. Εσείς δε, είστε εκείνοι που εξαιτίας μου παραμείνατε σταθεροί στους πειρασμούς μου, και εγώ σας παραχωρώ βασιλεία, όπως την παραχώρησε σε εμένα ο Πατέρας μου, ώστε να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου.» Αυτά όμως δεν τα λέει σε όλους, αλλά σε εκείνους που υπομένουν τους πειρασμούς και τις θλίψεις με μακροθυμία. Πηγαίνοντας προς το άγιο πάθος του σταυρού ο Κύριος, είπε τα εξής: Όποιος θέλει να τρώει και να πίνει στο τραπέζι μου, ας συμπορευθεί μαζί μου προς τον σταυρό· δηλαδή, ας νεκρωθεί και αυτός ως προς τον κόσμο, όπως εγώ, μέσω της εφαρμογής των εντολών μου. Ακούγοντας δε αυτά ο απόστολος Παύλος, και έχοντας αποκόψει από τον εαυτό του όλα τα σαρκικά φρονήματα, τολμούσε να λέει: «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Διότι, εφόσον πορευόμαστε σαρκικά, είμαστε νεκροί μέσα στις αμαρτίες.

Και κατακρίνεται κάποιος, όχι για το γεγονός και μόνο ότι τα κατείχε, αλλά επειδή είχε εσφαλμένο φρόνημα γι' αυτά, ή επειδή δεν τα χρησιμοποίησε ορθά. Διότι η απροσπαθής και υγιής διάθεση απέναντί τους, καθώς και η διαχείρισή τους σύμφωνα με την εντολή του Θεού, συμβάλλει σε πολλά και εξαιρετικά αναγκαία για εμάς πράγματα· άλλοτε μεν στον καθαρισμό των δικών μας αμαρτημάτων, γι' αυτό και έχει γραφτεί: «Δώστε ως ελεημοσύνη αυτά που έχετε, και ιδού, όλα είναι καθαρά για εσάς»· άλλοτε δε στην κληρονομία της βασιλείας των ουρανών και στην απόκτηση ανεξάντλητου θησαυρού, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί σε άλλο σημείο: «Μη φοβάσαι, μικρό ποίμνιο, διότι ο Πατέρας σας ο ουράνιος ευδόκησε να σας δώσει τη βασιλεία. Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη. Φτιάξτε για τους εαυτούς σας πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς».

Ερώτηση ΡΑ΄. Εκείνος στον οποίο έχει ανατεθεί η διαχείριση των πραγμάτων που έχουν αφιερωθεί στον Κύριο, έχει άραγε υποχρέωση να εφαρμόζει το: «Σε καθέναν που σου ζητά να δίνεις· και εκείνον που θέλει να δανειστεί από εσένα μην τον αποστραφείς»; Απόκριση. Το «Σε καθέναν που σου ζητά να δίνεις, και εκείνον που θέλει να δανειστεί από εσένα μην τον αποστραφείς» επέχει θέση δοκιμασίας, όπως δείχνει η αλληλουχία των συμφραζομένων· και η προσταγή αυτή αναφέρεται στους πονηρούς, και οφείλει να εφαρμόζεται όχι ως πρωταρχικός κανόνας, αλλά ανάλογα με την περίσταση. Διότι το πρωταρχικό πρόσταγμα του Κυρίου είναι το: «Πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς»· και πάλι: «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη».

Και βεβαίως δεν θα παραλείψει ο βασιλιάς να ανταποδώσει την τιμή σε εκείνους που τίμησαν τους στρατιώτες του. Το ότι δε και οι γονείς θησαυρίζουν για τα τέκνα τους, το δίδαξε ο Παύλος. Ποιος είναι ο θησαυρός; Το να τα αναθρέψουν εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Διότι αυτός είναι όντως ο αγαθός θησαυρός και το αναφαίρετο κτήμα εκείνου που τον κατέχει, τον οποίο ούτε κλέπτης πλησιάζει, ούτε σκόρος καταστρέφει, ούτε είναι ο πρόσκαιρος πλούτος του κόσμου, ο οποίος αποτελεί για τους ανθρώπους μάταιη φλυαρία, περισπασμό και πόλεμο.

Πωλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη. Κατασκευάστε για τους εαυτούς σας βαλάντια που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς. ΛΟΥΚΑΣ. Πώλησε όλα όσα έχεις και μοίρασέ τα στους πτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς.

Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη· θεωρώ ότι εκείνος που εγκαταλείπει την περιουσία του για έναν τέτοιο σκοπό, δεν πρέπει να αντιμετωπίζει με περιφρόνηση όσα του ανήκουν, αλλά να προσπαθεί, αφού τα αναλάβει όλα με προσοχή, ως αφιερωμένα πλέον στον Κύριο, να τα διαχειρίζεται με κάθε ευλάβεια, είτε ο ίδιος, εάν έχει τη δυνατότητα και την εμπειρία, είτε μέσω εκείνων που έχουν επιλεγεί μετά από μεγάλη δοκιμασία και έχουν δώσει αποδείξεις ότι μπορούν να τα διαχειριστούν πιστά και συνετά· γνωρίζοντας ότι δεν είναι ακίνδυνο ούτε το να τα αφήνει στους οικείους του ούτε το να τα διαχειρίζεται μέσω του οποιουδήποτε τυχαίου προσώπου. Διότι, εάν εκείνος στον οποίο ανατέθηκε η φροντίδα βασιλικών κτημάτων, ακόμη και αν πολλές φορές δεν υπεξαιρέσει κάτι από τα υπάρχοντα, αλλά από κάποια αμέλεια ζημιώσει αυτά που θα μπορούσαν να αποκτηθούν, δεν απαλλάσσεται από την κατηγορία· ποια καταδίκη πρέπει να αναμένουμε ότι θα υποστούν, για τα αγαθά που έχουν ήδη αφιερωθεί στον Κύριο, όσοι συμπεριφέρθηκαν με χαλαρότητα και αμέλεια ως προς τη διαχείρισή τους; Δεν καθίστανται υπόδικοι της καταδίκης των αμελών; Σύμφωνα με το γεγραμμένο:

Διότι είναι σύνηθες στον Κύριο, όσα έχουν προσταχθεί οριστικώς σε κάποιο σημείο, να τα εξηγεί με σαφήνεια μέσω όσων έχουν ειπωθεί σε άλλα σημεία· όπως το: «Να θησαυρίζετε για τους εαυτούς σας θησαυρούς στον ουρανό». Διότι, ενώ εδώ εκφράστηκε έτσι απλώς, το «πώς» θα γίνει αυτό το αποσαφηνίζει σε άλλο σημείο, λέγοντας: «Πωλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη· φτιάξτε για τους εαυτούς σας βαλάντια που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς».

Διότι είπε: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Στον δε όγδοο μακαρισμό λέει: «Μακάριοι οι διωκόμενοι ένεκεν δικαιοσύνης, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Και πάλι, προφητεύοντας μέσω της παραβολής του ποιμένα την ευλογία κατά τον καιρό της ανταπόδοσης, λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω», και τα εξής. Στο δε κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, σε διαφορετικό χρόνο και τόπο, καθώς φανερώνουν τα γεγραμμένα, εκθέτοντας πάλι μακαρισμούς, λέει: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»· και πάλι: «Μη φοβάσαι, μικρό ποίμνιο, διότι ευδόκησε ο Πατέρας σας ο ουράνιος να σας δώσει τη βασιλεία. Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη. Φτιάξτε για τους εαυτούς σας βαλάντια που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς». Αυτά λοιπόν και τα παρόμοια, είναι εκείνα δια των οποίων αξιώνεται κανείς τη βασιλεία των ουρανών.

Εάν όμως δοθεί μεν η εντολή, αλλά δεν προσδιοριστεί το πώς θα εφαρμοστεί, ας υπακούσουμε στον Κύριο που λέει: «Ερευνάτε τις Γραφές», και ας μιμηθούμε τους αποστόλους που ρωτούσαν τον ίδιο τον Κύριο για την ερμηνεία των λόγων Του, και από όσα έχουν λεχθεί από Αυτόν σε άλλο σημείο, ας μαθαίνουμε το αληθινό και σωτήριο. Όπως ακριβώς σχετικά με το χωρίο, «Να θησαυρίζετε για τους εαυτούς σας θησαυρούς στον ουρανό», διδασκόμαστε αφενός από όσα παραγγέλθηκαν στον νεανίσκο, όταν ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στον ουρανό», και αφετέρου από εκείνα που ειπώθηκαν προς όσους επιθυμούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία των ουρανών: «Μη φοβάσαι, μικρό ποίμνιο, διότι ο ουράνιος Πατέρας σας ευδόκησε να σας δώσει τη βασιλεία. Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη· φτιάξτε για τους εαυτούς σας πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς». Εάν όμως συνεπάγεται και κίνδυνος κατά την τήρηση της εντολής, η οποία αποτελεί το καύχημά μας, ας θυμηθούμε τον Απόστολο που λέει: «Προτιμώ μάλλον να πεθάνω, παρά να μου ματαιώσει κανείς το καύχημά μου»· και αλλού διεξοδικότερα: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» και τα εξής.

Και τι πρόκειται να κατορθώσει, το διασαφηνίζει πάλι ο ίδιος. Διότι, λέει, έχω έρθει για να εξαγγείλω το πρόσταγμα του Κυρίου. Και ποιο είναι αυτό; Διότι επιθυμεί ο φιλάρετος Δεσπότης μας να απέχουμε από κάθε γήινο και πρόσκαιρο πράγμα, να μη φιλονικούμε με τους αδελφούς μας, αλλά μάλλον να υποχωρούμε σε αυτούς, ακόμη κι αν θέλουν να μας εκμεταλλεύονται. «Διότι από αυτόν που παίρνει τα δικά σου», λέει, «μην τα απαιτείς πίσω»· αλλά μάλλον να αναζητούμε όλα όσα είναι χρήσιμα και αναγκαία για τη σωτηρία της ψυχής. Σε αυτούς που έχουν συνηθίσει να ζουν έτσι, ο Χριστός ορίζει νόμους, σύμφωνα με τους οποίους θα γίνουν λαμπροί και αξιοθαύμαστοι· είπε λοιπόν: «Μην αποκτήσετε άργυρο, ούτε χρυσό, ούτε δύο χιτώνες, ούτε σακίδιο, ούτε χαλκό στις ζώνες σας». Και πάλι: «Φτιάξτε για τους εαυτούς σας πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς». Και πάλι, επειδή κάποιος νεαρός που τον πλησίασε τον ρώτησε: «Τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;», «Πήγαινε», λέει, «πούλησε τα υπάρχοντά σου, και δώσε τα στους φτωχούς». Επομένως, σε αυτούς μεν που υποτάσσουν ευπειθώς σε Αυτόν τον αυχένα της διάνοιάς τους, και διατάζει, και νομοθετεί, και μοιράζει την ουράνια κληρονομιά, και διανέμει τις πνευματικές ευλογίες· σε αυτούς όμως που φρονούν μόνο τα επίγεια, δικαιολογημένα θα πει: «Ποιος με κατέστησε άρχοντα ή μεριστή πάνω σας;» Αποδιώχνει, λοιπόν, εκείνον ως ενοχλητικό, και ως κάποιον που δεν ήθελε να μάθει τίποτα από όσα θα έπρεπε να γνωρίζει.

Γι' αυτόν τον λόγο, πολύ εύλογα ο Χριστός απορρίπτει σοφά τη μέριμνα για τα εγκόσμια, λέγοντας ότι τα έθνη του κόσμου τα επιζητούν αυτά. Και τους ανυψώνει σε ακλόνητη πίστη ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο δεν θα τους λείψει τίποτα, αφού ο Πατέρας τους γνωρίζει καλά τι έχουν ανάγκη, και είναι προφανές ότι εννοεί τον επουράνιο· διότι λέει: «Και εσείς μην αναζητάτε τι θα φάτε κ.λπ., ο Πατέρας σας όμως γνωρίζει» κ.λπ. Πολύ επίκαιρα ονομάζει τον Θεό Πατέρα, για να γνωρίσουν ότι δεν θα ξεχνούσε ποτέ τα δικά του τέκνα, αλλά θα είναι αγαθός και στοργικός απέναντί τους. Ας μην αναζητούμε, λοιπόν, παράλογες και περιττές τροφές, αλλά όσα αποβλέπουν στη σωτηρία της ψυχής· όχι πολυτελή ενδύματα, αλλά το πώς θα απαλλάξουμε το ίδιο μας το σώμα από το πυρ και την καταδίκη, αναζητώντας τη βασιλεία Του. <Μη φοβάσαι, μικρό ποίμνιο, κ.λπ.> (A f. 180, D f. 51 b) Μικρό ποίμνιο ονομάζει τους αγίους· επειδή η μικρότητα στον κόσμο συνοδεύει όσους είναι εκούσια ακτήμονες και φτωχοί· διότι σε αυτούς ευδόκησε ο Πατέρας να δώσει τη βασιλεία. Γι' αυτό αμέσως στη συνέχεια δίδαξε: «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη», και τα εξής. Είτε εννοεί μικρό ποίμνιο σε σύγκριση με το μέγεθος του πλήθους των απίστων, είτε λόγω της εκούσιας ταπείνωσης αυτού του ποιμνίου· στο οποίο δίνει εντολή να μη φοβάται την έλλειψη των σωματικών αναγκών.

Και εάν συμβεί να το βρει, αληθινά σας λέω ότι χαίρεται γι' αυτό περισσότερο, παρά για τα ενενήντα εννέα που δεν έχουν πλανηθεί.» Παρατήρησε λοιπόν πώς, όταν ο αριθμός των λογικών κτισμάτων εκτείνεται σε δέκα δεκάδες, το επίγειο ποίμνιο αντιστοιχεί σε ένα στα εκατό. Όμως, αν και αυτό είναι μικρό και κατά τη φύση και κατά τον αριθμό και κατά τη δόξα σε σύγκριση με τα αμέτρητα πλήθη των άνω πνευμάτων, εντούτοις η αγαθότητα του Πατέρα, η οποία ξεπερνά κάθε λογική, έδωσε και σε αυτό την κληρονομιά των ανώτερων πνευμάτων, δηλαδή τη βασιλεία των ουρανών. <Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη.> (A f. 180, E f. 201 b) Ίσως η εντολή να είναι βαριά για εκείνους που κατέχουν πλούτο, διότι, όπως και ο ίδιος πάλι λέει κάπου, δύσκολα αυτοί που έχουν χρήματα θα εισέλθουν στη βασιλεία του Θεού. Όμως, για τους σώφρονες η εντολή δεν είναι ανώφελη. Αποταμιεύουν για τον εαυτό τους την ελπίδα για το μέλλον, διότι η παρούσα ζωή είναι πρόσκαιρη, σύντομη και περιορισμένη, ενώ η μελλοντική είναι άπειρη και μακρά. Εκείνος που θησαυρίζει στους ουρανούς, θα έχει την επουράνια βασιλεία, η οποία δεν αρπάζεται από χέρια ληστών, ούτε καταστρέφεται από τον σκόρο, επειδή ο ουράνιος πλούτος είναι ασύλητος και παραμένει αλώβητος. Πλησίασε λοιπόν χωρίς οκνηρία. Απόκτησε με τα πρόσκαιρα τα αιώνια. Δώσε αυτά που δεν μένουν, και πλούτισε με αυτά που διασώζονται. Δώσε τα επίγεια, και κέρδισε τα επουράνια. Εμπιστεύσου τον πλούτο σου στον Θεό.

Και πράγματι, μέσω της λύρας του Ψαλμωδού: «Ησυχάστε», λέει, «και γνωρίστε ότι εγώ είμαι ο Θεός». Και πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας των πάντων λέει σε αυτούς που κατέχουν τον πλούτο πάνω στη γη: «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας», λέει, «και δώστε ελεημοσύνη, φτιάξτε για τους εαυτούς σας βαλάντια που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς». Και η μεν εντολή είναι σωτήρια, όμως ο ανθρώπινος νους είναι πάρα πολύ αδύναμος, και πάντοτε είναι προσκολλημένος με κάποιον τρόπο στα γήινα πράγματα· και γνωρίζοντάς το αυτό ο ίδιος ο Σωτήρας είπε κάπου για αυτούς: «Πόσο δύσκολα αυτοί που έχουν τα χρήματα θα εισέλθουν στη βασιλεία του Θεού!» Και πάλι: «Είναι ευκολότερο να περάσει καμήλα από την τρύπα της βελόνας, παρά πλούσιος στη βασιλεία του Θεού». Διότι, όσο βρίσκεται κάποιος μέσα στον πλούτο και την τρυφή, αφήνει ακαλλιέργητη την ευσέβεια προς τον Θεό. (A f. 215 b) Άραγε, λοιπόν, δεν υπάρχει καμία οδός σωτηρίας για τους πλουσίους, αλλά έχει ετοιμαστεί για αυτούς το πυρ, το οποίο προορίζεται για τον διάβολο και τους αγγέλους του;

Θεωρώ όμως αναγκαίο να πω προηγουμένως ποια υπήρξε η αφορμή αυτού του λόγου ή προς απόδειξη ποιου πράγματος ο Χριστός διαμορφώνει και πλάθει με άριστο τρόπο την προκείμενη παραβολή. Ο Σωτήρας, λοιπόν, μας καθιστούσε τεχνίτες της αγαθοεργίας και επιθυμούσε να διαπρέπουμε στα καυχήματα των αρετών. Διότι ήθελε να αγαπούμε ο ένας τον άλλον, να φροντίζουμε να αγαπούμε τους φτωχούς και να επιδιδόμαστε με ζήλο στα έργα που αφορούν αυτόν τον σκοπό. Συνθέτοντας μάλιστα τις παραινέσεις Του γι' αυτό ακριβώς το θέμα προς τους πλούσιους αυτού του κόσμου, και οδηγώντας τους στον δρόμο που ταιριάζει απόλυτα στους αγίους, έλεγε: «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη». Και η εντολή βέβαια είναι καλή, αγαθή και σωτήρια. Ο Χριστός όμως δεν αγνοούσε ότι το να μπορέσουν να κατορθώσουν αυτό που προστάχθηκε δεν είναι εφικτό για τους περισσότερους, διότι ο ανθρώπινος νους πάντοτε ασθενεί μπροστά στα δυσχερή και δυσκατόρθωτα έργα. Επειδή όμως είναι αγαθός και φιλάνθρωπος, επινόησε κάποιον τρόπο βοήθειας για αυτούς, ώστε τον πλούτο της παρούσας ζωής να μην τον διαδεχθεί μια παντοτινή και αναπόφευκτη φτώχεια, και τις πρόσκαιρες απολαύσεις η αιώνια κόλαση.

Γι' αυτό, ο Κύριος και χορηγός των αγαθών μάς παρήγγειλε να μην προσκολλώμαστε στα βιωτικά πράγματα, λέγοντας το εξής: Κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους, και δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον μαμωνά· και μην αποταμιεύετε για τον εαυτό σας θησαυρούς πάνω στη γη, όπου ο σκόρος και η φθορά τους καταστρέφουν, και όπου οι κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και κλέβουν· διότι όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας. Και πάλι λέει: Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη.

Κατασκευάστε για τον εαυτό σας βαλάντια που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς. Και πάλι· κι εγώ σας λέγω· αποκτήστε για τον εαυτό σας φίλους από τον μαμωνά της αδικίας, ώστε, όταν εκλείψετε, να σας δεχθούν στις αιώνιες σκηνές.

Όσοι είστε μαθητές και φίλοι της ασπλαχνίας, ενδυθείτε σπλάγχνα οικτιρμών· εφόσον έχουμε καιρό, ας μάθουμε να ελεούμε και να συμπονούμε, ας μάθουμε να συγχωρούμε· όσοι κάποτε υπήρξατε καταπιεστές, παύστε, και μην εκβιάζετε κανέναν, αλλά να αρκείσθε στις απολαβές σας· εσείς που επιδιώκετε τον τρυφηλό βίο και την ασπλαχνία, ενδυθείτε σπλάγχνα οικτιρμών, καθώς προστάζει ο Χριστός διά στόματος του Παύλου· όσοι οικοδομείτε πελώριες οικίες, και συγκεντρώνετε εκεί όλα όσα θεωρούνται αγαθά από τα χέρια και τον ιδρώτα των φτωχών, μέσω της ασιτίας και της απλήρωτης εργασίας τους, θυμηθείτε τι άκουσε ο προγενέστερός σας αχόρταγος πλούσιος, ο κακοσύμβουλος του εαυτού του, ο οποίος οδύρετο σαν απελπισμένος φτωχός, λέγοντας: «Τι να κάνω, επειδή δεν έχω μεγαλύτερες αποθήκες;» Αναλογιζόμενοι την απόφαση που εξέδωσε ο Θεός γι' αυτόν, ανοίξτε τους θησαυρούς σας και προσφέρετε ελεημοσύνη· δημιουργήστε για τον εαυτό σας θησαυρό ανεξάντλητο στον ουρανό, καθώς προστάζει ο Κύριος.

«Άφρονες, εκείνος που έφτιαξε το εξωτερικό, δεν έφτιαξε και το εσωτερικό; Όμως, δώστε ως ελεημοσύνη τα υπάρχοντά σας, και ιδού, όλα θα είναι καθαρά για εσάς.» «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη. Φτιάξτε για τους εαυτούς σας πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς, όπου κλέφτης δεν πλησιάζει, ούτε σκόρος τον καταστρέφει. Διότι όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας.» «Έλεγε ο Κύριος σε αυτόν που τον είχε καλέσει: Όταν κάνεις γεύμα ή δείπνο, μην καλείς τους φίλους σου, ούτε τους πλούσιους γείτονες, ούτε τους συγγενείς σου, ούτε τους αδελφούς σου, μήπως σε καλέσουν και αυτοί με τη σειρά τους και σου γίνει ανταπόδοση. Αλλά όταν κάνεις συμπόσιο, κάλει φτωχούς, ανάπηρους, κουτσούς, τυφλούς· και θα είσαι μακάριος, επειδή δεν έχουν να σου ανταποδώσουν. Διότι η ανταπόδοση θα σου γίνει κατά την ανάσταση των δικαίων.» «Εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε ότι για τις ανάγκες μου και για όσους ήταν μαζί μου, υπηρέτησαν τα χέρια μου. Σε όλα σας έδειξα ότι, κοπιάζοντας έτσι, πρέπει να βοηθούμε τους αδυνάτους και να θυμόμαστε τα λόγια του Κυρίου, ότι ο ίδιος είπε: Μακάριο είναι να δίνει κανείς μάλλον παρά να παίρνει.» «Εκείνος που δίνει, ας το κάνει με απλότητα· εκείνος που προΐσταται, ας το κάνει με ζήλο· εκείνος που ελεεί, ας το κάνει με ιλαρότητα.» «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με αφθονία, με αφθονία και θα θερίσει.

Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του παραμένει στους αιώνες των αιώνων. Σκόρπισέ τον, λοιπόν, για να παραμείνει. Θησαυρίστε τον στους ουρανούς, όπου κλέφτης δεν πλησιάζει ούτε σκόρος καταστρέφει. Πού είναι εκείνοι που πλούτισαν πριν από εμάς; Λησμονήθηκαν.

ΟΓ΄. Γι’ αυτό πάλι λέει: «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη, και ιδού, όλα θα σας είναι καθαρά»· με την έννοια ότι δεν πρέπει πλέον να ασχολούνται με τα σωματικά πράγματα, αλλά να σπεύδουν να καθαρίσουν τον νου από το μίσος και την ακράτεια, τον οποίο ο Κύριος ονομάζει καρδιά. Διότι αυτά ρυπαίνουν τον νου και δεν του επιτρέπουν να βλέπει τον Κύριο που κατοικεί μέσα του διά της χάριτος του αγίου βαπτίσματος.

Στον Χριστόφορο, πρωτοσπαθάριο και πρωτασηκρήτη. Γνωρίζω ότι η δική σου απορία είχε κάποτε διατυπωθεί ακόμη πιο πικρά και πιο δριμεία από τον Ιουλιανό τον Παραβάτη· επομένως, όσα είπα προς εκείνον, και των οποίων η μνήμη φέρει τη σωτηρία, γράφοντάς τα τώρα και σε σένα, νομίζω ότι σου παρέχω την επαρκή λύση. Έλεγε λοιπόν εκείνος, σαν να πανηγύριζε με τις ύβρεις του ενάντια στην αλήθεια, τα εξής: «Ακούστε ένα καλό και πολιτικό παράγγελμα: 'Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε τα στους πτωχούς· φτιάξτε για τους εαυτούς σας πουγκιά που δεν παλιώνουν.' Μπορεί κανείς να επικαλεστεί εντολή πιο πολιτική από αυτήν; Διότι, εάν σε υπακούσουν όλοι, ποιος θα είναι ο αγοραστής; Επαινεί κανείς αυτήν τη διδασκαλία, η οποία, εάν επικρατήσει, ούτε πόλη, ούτε έθνος, ούτε καν μία οικία δεν θα μπορέσει να συγκροτηθεί; Διότι πώς, εάν πουληθούν όλα, είναι δυνατόν να σταθεί ένας αξιοσέβαστος οίκος ή μια οικία; Το γεγονός δε ότι, αν πωλούνταν ταυτόχρονα όλα τα αγαθά στην πόλη, δεν θα βρίσκονταν αγοραστές, είναι ολοφάνερο ακόμη και αν αποσιωπάται». Με τέτοιους λοιπόν συλλογισμούς ο Παραβάτης, διασκορπίζοντας τη χλεύη του ενάντια στη θεία εντολή, νομίζει ότι επιτελεί κάτι το σοφό και γενναίο.

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Ιουλιανός, έχοντας όλη την ψυχή του θολωμένη από το σκοτάδι της αποστασίας και έχοντας στερηθεί τα μάτια μέσω των οποίων γίνεται η κατανόηση του όντως Όντος, αναδεικνύεται εχθρός και πολέμιος των εντολών που οδηγούν στο άριστο. Αυτός ούτε μια τόσο μεγάλη παραίνεση δεν απέφυγε να καθυβρίσει, αλλά προσπάθησε πεισματικά να καταδικάσει σε χλεύη εκείνη την εντολή που είναι άξια κάθε επαίνου και θαυμασμού. Διότι το «πωλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη» ποια αφορμή συμπόνιας και ποια αφορμή αληθινής αμοιβαίας αγάπης αφήνει να λείπει; Ή μήπως την εγκράτεια; Ή μήπως τη σωφροσύνη; Και ποιος είναι καλύτερος δάσκαλος της φιλοσοφίας από αυτή την εντολή; Δεν χαρίζει άραγε ελευθερία από όλα τα πάθη που γνωρίζει να γεννά η φιλαργυρία; Διότι πού θα υπάρξει κλοπή, όταν έχει καταργηθεί η φιλαργυρία; Πού αρπαγή; Πού ληστεία, μεταξύ εκείνων που θεωρούν ως το πιο αξιοσπούδαστο έργο τη διανομή των δικών τους αγαθών; Και οι έριδες, οι μάχες και οι φιλονικίες δεν εξαφανίζονται αμέσως μαζί με την αφειδή προσφορά των χρημάτων; Ο δε ακόλαστος και άσωτος βίος άραγε θα μπορέσει να παρεισφρήσει, όταν επικρατεί η ελεημοσύνη, η οποία δαπανά όλο το περίσσευμα για τις ανάγκες των απόρων και δεν αφήνει τον άνθρωπο να εκτρέπεται στον κορεσμό της τρυφής ή άλλης ηδυπάθειας, μέσω των οποίων συνηθίζουν να αναφύονται και τα πιο αισχρά σαρκικά πάθη; Πώς, λοιπόν, το φιλάνθρωπο και κοινωνικό πνεύμα, που είναι έτοιμο να δείξει έλεος προς τους απόρους, θα ανατρέψει τις πόλεις, τα έθνη και τις οικίες;

Εξάλλου, καθιστά εφικτό, μέσω του εαυτού της, να θαυμάζεται εξίσου η ενεργητικότητα και η δύναμη των δεσποτικών λόγων. Διότι, στρέφοντας προς το μέρος της όσες ανθρώπινες ψυχές είναι άξιες, και ενσπείροντας και φυτεύοντας βαθιά μέσα τους τον σπόρο του λόγου, επινόησε την τέλεια προετοιμασία ώστε να αναγνωρίζεται το δέντρο από τον καρπό του, και μέσω αυτών να εξυμνείται εκ νέου η δύναμη και η σοφία του Φυτευτή. Και βέβαια, δεν φανερώνεται σε όλη του την έκταση το μεγαλείο της φύσης της μόνο μέσα από αυτά, αν και είναι τόσο σπουδαία, αλλά επειδή στηρίζει και συγκρατεί την ύπαρξη των άλλων αρετών και κατορθωμάτων. Πώς λοιπόν —εκτός αν κάποιος υποστεί την ίδια τιμωρία με τον Ιουλιανό και αποδειχθεί ότι περιπλανιέται τυφλός μέσα στο φως— δεν θα θαύμαζε υπερβολικά την έμφυτη δύναμή της και τον υψηλό και σωτήριο χαρακτήρα της; Άλλωστε, όσοι προτυπώνουν την ουράνια πολιτεία με τον τρόπο που ζουν πάνω στη γη, αυτούς ακριβώς μπορεί κανείς να δει να θέτουν ως πρώτο θεμέλιο και υπόβαθρο την εντολή «πωλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη», και έτσι να οικοδομούν τις άλλες αρετές, εφόσον χωρίς αυτήν καμία άλλη δεν έχει τη δύναμη να υφίσταται αμιγώς.

Διότι υπέρ αυτών έδωσα τη ζωή μου και πέθανα. Πρόσφερέ τους αντί για άλογη βοσκή τη ζωοποιό τροφή των εντολών μου· δίδαξέ τους ότι μέσω της εφαρμογής και της εκπλήρωσής τους γίνεται η μετάληψή τους· νουθέτησε και πρότρεψέ τους να χορταίνουν έτσι κάθε ώρα, ώστε να είναι πάντοτε χορτασμένοι από αυτά και γεμάτοι από τα δικά μου αγαθά. Το ποια είναι τα δικά μου αγαθά και με ποιες πράξεις αποκτώνται, θα τους το υποδείξεις λέγοντας τα εξής: Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη· φτιάξτε για τον εαυτό σας βαλάντια που δεν φθείρονται, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς. Αγαπάτε τους εχθρούς σας· προσεύχεστε για εκείνους που σας κακομεταχειρίζονται.

«Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη. φτιάξτε για τον εαυτό σας πορτοφόλια που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς, όπου κλέφτης δεν πλησιάζει, ούτε σκόρος καταστρέφει. Διότι όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας.» Μικρό ποίμνιο ονομάζει ο Κύριος αυτούς που θέλουν να μαθητεύσουν σε αυτόν, είτε επειδή σε αυτόν τον κόσμο οι άγιοι είναι μικροί και ελάχιστοι εξαιτίας της εκούσιας ακτημοσύνης και αφιλαργυρίας τους, είτε επειδή υστερούν σε σχέση με το πλήθος των αγγέλων που είναι αμέτρητο και ξεπερνά ασυγκρίτως τα δικά μας. Διότι το ότι οι άγγελοι είναι περισσότεροι, είναι φανερό από την παραβολή που είπε ο Κύριος: ότι χαίρεται ο βοσκός για το ένα που πλανήθηκε και βρέθηκε, παρά για τα ενενήντα εννέα που δεν είχαν πλανηθεί. Διότι έδειξε από αυτό, ότι όπως είναι το ένα προς τα ενενήντα εννέα, έτσι είναι και η ανθρώπινη φύση προς την αγγελική. «Μη φοβάσαι», λέει, «μικρό ποίμνιο», αντί του να πει «Μην απιστήσεις, διότι θα προνοήσει για σένα ο Θεός, ακόμη κι αν εσύ δεν μεριμνάς». Γιατί; Διότι ευδόκησε ο Πατέρας να σας δώσει τη βασιλεία. Εφόσον λοιπόν δίνει τη βασιλεία, πολύ περισσότερο θα δώσει τα επίγεια. Μην απιστείς, επομένως, θεωρώντας ότι αν επιδιώξεις την ακτημοσύνη δεν θα έχεις αυτόν που θα προνοήσει για σένα, αλλά πούλησε τα υπάρχοντά σου, δώσε ελεημοσύνη και δημιούργησε θησαυρό ανεξάντλητο.

Έπειτα μας πείθει και με αναντίρρητα επιχειρήματα. Διότι εδώ, λέει, ο σκόρος καταστρέφει, ενώ στους ουρανούς δεν συμβαίνει αυτό. Δεν είναι άραγε ανόητο να θησαυρίζει κανείς σε τόπο όπου υπάρχει φθορά; Έπειτα, επειδή τον χρυσό δεν τον καταστρέφει ο σκόρος, είπε και το εξής: Όπου κλέφτης δεν πλησιάζει.