Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:36

Κεφάλαιο Αʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες, και οι λύχνοι σας αναμμένοι· και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε όταν έλθει και κρούσει τη θύρα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν. Αληθινά σας λέω, ότι θα περιζωστεί, θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι και περνώντας θα τους διακονήσει. Και εάν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, και εάν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι. Αυτό δε να γνωρίζετε, ότι εάν ο οικοδεσπότης γνώριζε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρηχθεί η οικία του. Και εσείς, λοιπόν, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣ. Αʹ. Περί δε των χρόνων και των καιρών, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφεται κάτι· διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται έτσι, όπως ακριβώς ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Και μετά από λίγα: ας αγρυπνούμε και ας νηφούμε.

Διότι ας είναι, λέγει, οι οσφύες σας περιεζωσμένες και οι λύχνοι αναμμένοι· και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που προσδοκούν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έλθει και κρούσει, αμέσως να του ανοίξουν.

B f. 125 b) Διότι το οδοιπορικό σχήμα είναι κατεξοχήν το πλέον κατάλληλο για όσους κηρύττουν το θείο Ευαγγέλιο. Έτσι και μέσω ενός από τους προφήτες λέει ο Θεός προς τους αιχμαλώτους στη Βαβυλώνα, προαναγγέλλοντας την επιστροφή και προτρέποντάς τους να προετοιμάζονται γι' αυτήν: «Παρατήρησε την οδό, σφίξε την οσφύ σου, ανδρείωσου πολύ με τη δύναμή σου.» Διότι, επειδή επρόκειτο να βαδίσουν πολύ σύντομα προς την Ιουδαία, τους προστάζει να κρατούν σφιγμένη την οσφύ τους· δηλαδή να είναι έτοιμοι και κατάλληλα προετοιμασμένοι για τους κόπους της οδοιπορίας, και να αντιμετωπίζουν με γενναιότητα κάθε κόπο επιδεικνύοντας ακατανίκητη προθυμία. (A f. 181 b) Ότι δε πρέπει να προσδοκούμε τον Χριστό να επιστρέφει από τον ουρανό (διότι θα κατέλθει με τη δόξα του Πατρός μαζί με τους άγιους αγγέλους), το εδίδαξε λέγοντας: «Και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον Κύριό τους», κ.τ.λ. Και αναλογίσου πάλι και εκείνο: διότι ο Χριστός θα επιστρέψει σαν από πανηγύρι· μέσω του οποίου αποδεικνύεται σαφώς ότι το Θείο βρίσκεται πάντοτε στις εορτές που του αρμόζουν· διότι εκεί η κατήφεια δεν υπάρχει πουθενά· διότι τίποτα δεν λυπεί την ακήρατη φύση. — (A f. 182) «Όταν, λέει, έρθει και τους βρει ζωμένους και σε εγρήγορση, και να έχουν φωτισμένη την καρδιά, τότε βέβαια, τότε θα τους ανακηρύξει μακάριους.» Διότι θα περιζωστεί και θα τους διακονήσει.

Μακάριοι όσοι αγάπησαν τον Θεό και, εξαιτίας της αγάπης τους προς Αυτόν, περιφρόνησαν τα πάντα· μακάριοι όσοι δακρύζουν ημέρα και νύχτα, για να λυτρωθούν από τη μέλλουσα οργή· μακάριοι όσοι ταπείνωσαν τον εαυτό τους εκούσια, διότι εκεί θα υψωθούν· μακάριοι οι εγκρατείς, διότι η τρυφή του παραδείσου τους περιμένει· μακάριοι όσοι καταπόνησαν τα σώματά τους με αγρυπνίες και άσκηση, διότι η αγαλλίαση του παραδείσου έχει ετοιμαστεί για αυτούς· μακάριοι όσοι έγιναν εκούσια ναός του Αγίου Πνεύματος, διότι αυτοί θα σταθούν στα δεξιά· μακάριοι όσοι απέκτησαν την αγάπη του Θεού στις ψυχές τους, διότι αυτοί θα ονομαστούν φιλόχριστοι· μακάριοι όσοι σταύρωσαν τον εαυτό τους, διότι στον Θεό βρισκόταν η μελέτη τους ημέρα και νύχτα· μακάριοι όσοι έχουν ζωσμένες τις οσφύες τους με αλήθεια, και έχουν έτοιμες τις λαμπάδες τους, και προσδοκούν τον Νυμφίο τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους· μακάριος όποιος απέκτησε με νοερά μάτια τη θεωρία των μελλοντικών αγαθών και της αιώνιας κόλασης, και φρόντισε να κοπιάσει, για να επιτύχει τα αιώνια αγαθά· μακάριος όποιος έχει συνεχώς μπροστά στα μάτια του τη φρικτή εκείνη ώρα, και φρόντισε να γίνει ευάρεστος όσο υπάρχει καιρός· μακάριος όποιος έγινε πάνω στη γη απαθής σαν άγγελος, για να χαρεί μαζί με τους Αγγέλους εκείνη την ημέρα.

Και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους. Σε άλλα σημεία έχει ήδη διδάξει σχετικά με τους γάμους λέγοντας: Ομοίασε η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο βασιλιά, ο οποίος έκανε γάμους για τον υιό του. Καθώς, λοιπόν, οι γάμοι έχουν ήδη τελεστεί και το συμπόσιο έχει ολοκληρωθεί, ο κύριος επιστρέφει στους άγρυπνους δούλους, οι οποίοι, όταν φθάσει ο ίδιος ο νυμφίος για να παραλάβει τη νύμφη και τους χτυπήσει τη θύρα της ψυχής, με απόλυτη ετοιμότητα θα υπακούσουν και θα του ανοίξουν, όντας διαρκώς άγρυπνοι και προσδοκώντας την παρουσία του.

Όταν δε ο Κύριός μου επιστρέψει από τους γάμους, εμφανιζόμενος αιφνιδίως σε εκείνους που τον προσδοκούν και σε εκείνους που δεν τον προσδοκούν, είθε να με βρει μεταξύ αυτών που τον προσδοκούν. Και είθε να με επαινέσει για τον φόβο μου, ως δούλο αγαθό και πράο προς τους υφισταμένους του, και ως άριστο χορηγό του σίτου, δηλαδή του στερεού λόγου.

Γι’ αυτόν τον λόγο μάς υποδεικνύει την έννοια της εγρήγορσης, λέγοντας: «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και οι λύχνοι αναμμένοι»· διότι, αφενός, το φως που προβάλλει στα μάτια διώχνει τον ύπνο από τα βλέμματα, και αφετέρου, η μέση που είναι σφιγμένη με τη ζώνη προετοιμάζει το σώμα ώστε να μην επιδέχεται τον ύπνο, επειδή η αίσθηση του κόπου δεν επιτρέπει τη χαλάρωση του ύπνου. Είναι πάντως σαφή όσα δηλώνονται μέσω αυτών των αινιγματικών συμβόλων: ότι δηλαδή εκείνος που έχει ζωστεί τη σωφροσύνη, ζει μέσα στο φως της καθαρής συνείδησης, με τον λύχνο της παρρησίας να καταυγάζει τον βίο του. Μέσω αυτών, καθώς προβάλλει η αλήθεια, η ψυχή παραμένει άγρυπνη και ανεξαπάτητη, χωρίς να ματαιοπονεί σε κανένα από αυτά τα απατηλά όνειρα. Εάν δε αυτό επιτευχθεί, σύμφωνα με την καθοδήγηση του λόγου, θα μας διαδεχθεί ένας αγγελικός βίος· διότι με αυτούς τους αγγέλους μάς εξομοιώνει το θείο παράγγελμα, δια του οποίου λέγει: «Και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έλθει και κρούσει, αμέσως να του ανοίξουν»· επειδή εκείνοι είναι που περιμένουν την επιστροφή του Κυρίου από τους γάμους και παραμένουν καθισμένοι μπροστά στις επουράνιες πύλες με άγρυπνο το βλέμμα, ώστε να εισέλθει και πάλι μέσα από αυτές, επιστρέφοντας από τους γάμους, ο Βασιλεύς της δόξης σε εκείνη την υπερουράνια μακαριότητα.

Προς αυτό προτρέποντας και ο κορυφαίος των Αποστόλων Πέτρος, λέει: «Αφού αναζωστείτε τις οσφύες της διανοίας σας και είστε απολύτως νηφάλιοι, ελπίστε στη χάρη που σας προσφέρεται κατά την αποκάλυψη του Ιησού Χριστού, τον οποίο αγαπάτε χωρίς να τον βλέπετε». Υπαινισσόμενος αυτό και ο Κύριος λέει: «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και τα λυχνάρια σας αναμμένα, και εσείς να μοιάζετε με ανθρώπους που περιμένουν τον Κύριό τους, πότε θα επιστρέψει».

Έχει ανάψει και για εμάς λύχνος στις ψυχές, όπως ακριβώς σε εκείνους ο σωματικός. Λύχνος δε των ψυχών για εμάς είναι ο νόμος του Χριστού· διότι «λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου». Λέει άλλωστε και ο ίδιος ο Κύριος σχετικά με αυτά: «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες, και οι λύχνοι αναμμένοι, και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους».

«Αγρυπνείτε, διότι δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα κατά την οποία έρχεται ο Υιός του ανθρώπου.» «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και οι λύχνοι σας αναμμένοι. Και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έλθει και κτυπήσει, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέγω, ότι θα περιζωστεί και θα τους ανακλίνει στο τραπέζι, και πλησιάζοντας θα τους υπηρετήσει. Και εάν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύκτας, και εάν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι. Αυτό δε να το γνωρίζετε, ότι, εάν ο οικοδεσπότης γνώριζε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρήξουν το σπίτι του. Και εσείς, λοιπόν, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, ο Υιός του ανθρώπου έρχεται.» Αρμόζει σε εκείνον που ξεκινά τον βίο του να έχει προ οφθαλμών του το τέλος.

Ωδή τρίτη. Εσένα που πάνω στα ύδατα. Αξίωσέ με να γίνω άξιος του μυστικού σου δείπνου, έχοντας αναμμένο τον λύχνο και τη μέση μου σφιχτά ζωσμένη, προσδοκώντας την επιστροφή σου, Χριστέ μου, ως πιστός δούλος.

Ότι δε αυτός που πρόκειται να καρεί έρχεται για να προσευχηθεί στον Χριστό, είναι σε όλους φανερό. Γι' αυτό και στέκεται ασκεπής, προσμένοντας να δεχθεί την περικεφαλαία της σωτηρίας, και άζωστος, επειδή έχει λύσει και αποθέσει τη ζώνη της λαγνείας και της επιθυμίας, και πρόκειται να περιζωστεί τη δύναμη της αγνείας και της σωφροσύνης. «Ας είναι», λέει, «οι οσφύες σας περιεζωσμένες» με το περίζωμα της αγνείας και της σωφροσύνης, «και οι λύχνοι αναμμένοι» για να φωτίζουν και να αποτρέπουν κάθε σκοτεινό έργο, «και εσείς όμοιοι με άνθρωπο που προσμένει» και τα εξής. Στέκεται δε ανυπόδητος, επειδή οφείλει να βαδίζει αταλάντευτα την καθαρή οδό του Θεού και μέσω των αγαθών έργων να ευαγγελίζεται την ειρήνη. Αυτό υποδηλώνει επίσης το ταπεινό, το φτωχό και το ανεπιτήδευτο του βίου, διότι και ο Χριστός ήρθε με φτώχεια και ταπείνωση, και χωρίς να έχει «πού να κλίνει το κεφάλι».

Ίσως μάλιστα υπονοεί την πρώτη, τη μεσαία και την τελευταία πορεία της ηλικίας της ζωής μας, επιθυμώντας να του προσφέρουμε τον χρόνο της παιδικής, της ανδρικής και της γεροντικής ηλικίας, έχοντας ζήσει με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σωφροσύνη· με τον ίδιο τρόπο που και στα Ευαγγέλια ο Κύριος νομοθετεί: «Γι' αυτό και εσείς να γίνετε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έρθει και χτυπήσει την πόρτα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είστε, διότι θα σας βάλει να καθίσετε στο τραπέζι και θα περάσει για να σας διακονήσει, και αν έρθει στη δεύτερη ή στην τρίτη, μακάριοι είστε». Παρατηρήστε, δηλαδή, ότι θέτοντας τρεις φυλακές της νύχτας, την εσπερινή, τη δεύτερη και την τρίτη, υπονόησε και τις τρεις μεταβολές της ηλικίας μας, την εφηβική, την ώριμη και την γεροντική, επιθυμώντας, εάν έρθει για να παραλάβει τον κόσμο, να μας βρει έτοιμους και καθαρούς, ακόμη και όταν είμαστε παιδιά, και ομοίως στη δεύτερη και στην τρίτη ηλικία. Διότι η εσπερινή φυλακή είναι η περίοδος της ακμής του ανθρώπου, κατά την οποία το ηγεμονικό μέρος της ψυχής αρχίζει να ταράσσεται, θολωμένο από τα πάθη· η δεύτερη είναι, όταν πλέον, φτάνοντας σε κατάσταση «τέλειου άνδρα», ο νους αρχίζει να αποκτά σταθερότητα απέναντι στους θορύβους· και η τρίτη είναι, όταν οι περισσότερες φαντασιώσεις των επιθυμιών φθίνουν, καθώς η σάρκα πλέον μαραίνεται και προχωρά προς το γήρας.

Γι' αυτό πρέπει, αφού ανάψουμε άσβεστο στην καρδιά μας τον λύχνο της πίστεως και περιζώσουμε την οσφύ μας με τη σωφροσύνη, να αγρυπνούμε και να προσδοκούμε τον Κύριο.

Διότι ο σκόρος βέβαια δεν καταστρέφει τον χρυσό, αλλά ο κλέφτης τον αρπάζει. Έπειτα, επειδή δεν κλέβονται όλοι, προσθέτει τον εντελώς μεγαλύτερο και αναντίρρητο συλλογισμό. Διότι, όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας. Ας υποθέσουμε δηλαδή, λέει, ότι ούτε ο σκόρος καταστρέφει, ούτε ο κλέφτης πλησιάζει· αυτό και μόνο το να έχεις την καρδιά προσηλωμένη στον θαμμένο θησαυρό, και να ρίχνεις το θείο κτήμα της ψυχής στη γη, πόσης τιμωρίας είναι άξιο; Ή μάλλον, πώς δεν αποτελεί τη μεγαλύτερη τιμωρία για εκείνον που έχει νου; Όπου είναι ο θησαυρός σου, εκεί είναι και η καρδιά σου· αν εκείνος βρίσκεται στη γη, εκεί βρίσκεται και αυτή, αν εκείνος βρίσκεται στον ουρανό, ψηλά βρίσκεται και αυτή. Ποιος λοιπόν δεν θα προτιμούσε να είναι ψηλά και όχι κάτω από τη γη; Να είναι άγγελος και όχι τυφλοπόντικας που ζει πάντοτε στα λαγούμια κάτω από τη γη. «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και τα λυχνάρια σας αναμμένα, και εσείς ας είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έρθει και χτυπήσει την πόρτα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έρθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα περιζωστεί και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και θα περάσει να τους υπηρετήσει. Και αν έρθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, ή κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι. Να γνωρίζετε δε τούτο, ότι αν ο οικοδεσπότης ήξερε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρήξουν το σπίτι του.»

Διότι ο μεν ένας (λύχνος) μας φωτίζει εσωτερικά, ενώ ο διδακτικός και προφορικός λύχνος φωτίζει τους άλλους. Ας είμαστε και εμείς όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον Κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους. Και ποιος είναι αυτός ο Κύριος, παρά ο Ιησούς Χριστός; Ο Οποίος, αφού προσέλαβε την ανθρώπινη φύση ως νύμφη και την ένωσε με τον Εαυτό Του, τέλεσε γάμο με το να προσκολληθεί σε αυτήν εις σάρκα μία. Μάλλον δε, δεν τελεί έναν γάμο, αλλά πολλούς. Διότι κάθε μέρα νυμφεύεται στον ουρανό τις ψυχές των αγίων, τις οποίες παρουσιάζει σε Αυτόν ο Παύλος, ή όποιος μιμείται τον Παύλο, ως αγνές παρθένους. Και επιστρέφει από τους ουράνιους γάμους, ίσως μεν καθολικά κατά την καθολική συντέλεια, όταν θα έλθει από τον ουρανό με τη δόξα του Πατρός. Ίσως δε και κάθε ώρα, κατά τη μερική συντέλεια του καθενός, εμφανιζόμενος αόρατα και απροσδόκητα. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος, τον οποίο θα βρει με περιζωσμένη την οσφύ, έτοιμο δηλαδή να υπηρετεί τον Θεό σύμφωνα με το πρακτικό μέρος της κατά Χριστόν φιλοσοφίας, και έχοντας τον λύχνο του λόγου και της διάκρισης αναμμένο, και όχι μόνο να πράττει το καλό, αλλά να το πράττει και με καλό τρόπο. Αλλά να έχει δεχθεί επίσης και τη θεωρία ως έναν λύχνο. Διότι, μέσω του να είναι περιζωσμένη η οσφύς μας, αποκτάται από εμάς και ο αναμμένος λύχνος της θεωρίας, ή μάλλον και οι δύο λύχνοι, τόσο ο ενδιάθετος όσο και ο προφορικός. Σε έναν τέτοιο, λοιπόν, υπηρέτη, ο Κύριος γίνεται υπηρέτης.