Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:37

Κεφάλαιο Αʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες, και οι λύχνοι σας αναμμένοι· και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε όταν έλθει και κρούσει τη θύρα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν. Αληθινά σας λέω, ότι θα περιζωστεί, θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι και περνώντας θα τους διακονήσει. Και εάν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, και εάν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι. Αυτό δε να γνωρίζετε, ότι εάν ο οικοδεσπότης γνώριζε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρηχθεί η οικία του. Και εσείς, λοιπόν, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣ. Αʹ. Περί δε των χρόνων και των καιρών, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφεται κάτι· διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται έτσι, όπως ακριβώς ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Και μετά από λίγα: ας αγρυπνούμε και ας νηφούμε.

B f. 125 b) Διότι το οδοιπορικό σχήμα είναι κατεξοχήν το πλέον κατάλληλο για όσους κηρύττουν το θείο Ευαγγέλιο. Έτσι και μέσω ενός από τους προφήτες λέει ο Θεός προς τους αιχμαλώτους στη Βαβυλώνα, προαναγγέλλοντας την επιστροφή και προτρέποντάς τους να προετοιμάζονται γι' αυτήν: «Παρατήρησε την οδό, σφίξε την οσφύ σου, ανδρείωσου πολύ με τη δύναμή σου.» Διότι, επειδή επρόκειτο να βαδίσουν πολύ σύντομα προς την Ιουδαία, τους προστάζει να κρατούν σφιγμένη την οσφύ τους· δηλαδή να είναι έτοιμοι και κατάλληλα προετοιμασμένοι για τους κόπους της οδοιπορίας, και να αντιμετωπίζουν με γενναιότητα κάθε κόπο επιδεικνύοντας ακατανίκητη προθυμία. (A f. 181 b) Ότι δε πρέπει να προσδοκούμε τον Χριστό να επιστρέφει από τον ουρανό (διότι θα κατέλθει με τη δόξα του Πατρός μαζί με τους άγιους αγγέλους), το εδίδαξε λέγοντας: «Και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον Κύριό τους», κ.τ.λ. Και αναλογίσου πάλι και εκείνο: διότι ο Χριστός θα επιστρέψει σαν από πανηγύρι· μέσω του οποίου αποδεικνύεται σαφώς ότι το Θείο βρίσκεται πάντοτε στις εορτές που του αρμόζουν· διότι εκεί η κατήφεια δεν υπάρχει πουθενά· διότι τίποτα δεν λυπεί την ακήρατη φύση. — (A f. 182) «Όταν, λέει, έρθει και τους βρει ζωμένους και σε εγρήγορση, και να έχουν φωτισμένη την καρδιά, τότε βέβαια, τότε θα τους ανακηρύξει μακάριους.» Διότι θα περιζωστεί και θα τους διακονήσει.

Και όχι μόνο αυτά θα πει ο Χριστός τότε σε εκείνους που τον ευαρέστησαν και τον υπηρέτησαν, αλλά και θα τους βάλει να καθίσουν στο δείπνο, και περνώντας θα τους διακονήσει. Για να απολαύσουμε, λοιπόν, και εμείς τέτοια φωνή και δόξα και τιμή, ας τρέξουμε, αγαπητοί, ας σπεύσουμε, ας προλάβουμε, για να μην προληφθούμε· ας αρπάξουμε την ευκαιρία, για να μην αρπαγούμε ξαφνικά· ας εισέλθουμε, για να μη μείνουμε έξω. Ας δείξουμε προθυμία, αγαπητοί, ας γρηγορήσουμε, ας αρπάξουμε, ας κατακτήσουμε τον στόχο. Ας αποβάλουμε τη ραθυμία, στην οποία ζούμε μέχρι τώρα. Ας αποβάλουμε τις μάταιες οκνηρίες· ας απορρίψουμε τις ελπίδες που μας εμπαίζουν από μέρα σε μέρα. Ας μην πλανήσουμε στο εξής τους εαυτούς μας, ας μην τους χλευάσουμε. Ας μην μας εμπαίξει στο εξής ο Πονηρός. Ας μην μας περιπλανά στο «σήμερα» και «αύριο» ο μιαρός λογισμός· διότι πολλοί, που πολλά σχεδίασαν, δεν έφτασαν στο αύριο, αλλά ξαφνικά αρπάχτηκαν σαν τα σπουργίτια από το γεράκι, και σαν τα αρνιά από τον λύκο, και σαν τον αιχμάλωτο από τον ληστή· ούτε μπόρεσαν καθόλου να μιλήσουν, ούτε διαθήκες να συντάξουν, ούτε καν να αρθρώσουν λόγο.

Μη θεωρείς ως κέρδος τον ύπνο και την ανάπαυση του σώματος· αντιθέτως, κέρδος και ανάπαυση είναι το να βιάζει κανείς τον εαυτό του στο έργο του Κυρίου αδιαλείπτως. Ας βιάσουμε, λοιπόν, τους εαυτούς μας, αγαπητοί, ώστε όταν έλθει ο Κύριος να μας βρει να γρηγορούμε και να μας αξιώσει του μακαρισμού Του. Διότι ο Ίδιος έχει πει: μακάριοι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους, όταν έλθει ο Κύριός τους, θα τους βρει να γρηγορούν.

Προσθέτει, λοιπόν: Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν. Και πώς, άλλωστε, δεν είναι μακάριοι αυτοί που πρόκειται να αξιωθούν τόση τιμή; Τους διαβεβαιώνει, λοιπόν, λέγοντας: Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί και θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι, και πλησιάζοντας θα τους διακονήσει. Παραβάλλοντας, δε, τον ανθρώπινο βίο με τη νύχτα, ως αληθινά οικείο με το σκοτάδι και την άγνοια, παρομοιάζει τον χρόνο της ανθρώπινης ζωής με διάφορες φυλακές, δηλαδή με τις ώρες και τις περιόδους της νύχτας· και σε αυτόν τον χρόνο, ανακηρύσσει μακάριους όσους αγρυπνούν διαρκώς, εξαιτίας του ότι είναι άδηλο το τέλος του καθενός. Και ποια προτροπή θα μπορούσε να είναι ανώτερη από αυτήν, η οποία υπόσχεται ότι ο ίδιος ο δεσπότης θα διακονήσει τους δούλους, και οι δούλοι θα ανακλιθούν στη βασιλεία του, δηλαδή θα αναπαυθούν; Προχωρώντας, πάλι, επισφραγίζει την ίδια αυτή υπόσχεση προς τους μαθητές λέγοντας: Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί. Εσείς, δε, είστε εκείνοι που έχετε παραμείνει μαζί μου στους πειρασμούς μου· και εγώ σας παραχωρώ βασιλεία, όπως μου την παραχώρησε ο Πατέρας μου· για να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου, στη βασιλεία μου.

Τέτοιας μακαριότητας θα τύχουν οι δούλοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν· διότι κατά τον θνητό τούτο βίο, όντας ακόμη παιδιά και νήπια, και μη έχοντας ακόμη αξιωθεί τον νυμφώνα, κατοικώντας δε σε ξένη γη, ως ξένοι προς τα εδώ και παρεπίδημοι, και ανατρεφόμενοι υπό παιδαγωγούς και επιτρόπους, δεν είχαν πάντοτε τον νυμφίο μαζί τους. Γι' αυτό και νήστευαν, καθώς είπε ότι θα αφαιρεθεί από αυτούς ο νυμφίος, και τότε θα νηστεύσουν.

Αλλά στο τέλος υπόσχεται να τους παραλάβει, αφού αυξηθούν και φθάσουν στην τελειότητα, και να τους εισαγάγει μαζί του στον δικό του νυμφώνα· τότε, αφού τους ανακλίνει, θα τους διακονήσει· και αυτοί, όντες πάντοτε μαζί του, δεν θα νηστεύουν πλέον, αλλά, αφού αναπαυθούν από τους κόπους, θα απολαύσουν την ουράνια τρυφή.

Και εσύ μεν σε καιρό ειρήνης έχεις ταχθεί να πηδαλιουχείς το σκάφος της εξουσίας, ακόμη κι αν μια μικρή καταιγίδα παρενοχλεί και τώρα, εκείνοι όμως τάχθηκαν να την κατευθύνουν μέσα σε σφοδρές προσβολές και αντεπιθέσεις των πνευμάτων της πονηρίας. Διότι τότε ξεσηκωνόταν ο τυφωνικός άνεμος της αθεΐας και ο ευροκλύδωνας της ειδωλολατρίας, και από τη μία πλευρά φούσκωνε η τρικυμία των αιρέσεων, ενώ από την άλλη έπεφτε πάνω τους η θύελλα διαφόρων εξεγέρσεων. Αν λοιπόν εκείνοι, μολονότι αντιμετώπισαν τόσα αντίξοα, προσόρμισαν τη βασιλεία σε σωτήριο λιμάνι σαν να έπλεαν με ούριο άνεμο, και έμειναν στην ιστορία ως στήλες κάθε αρετής, τι θα πούμε εμείς, που δεν βαδίζουμε στα ίχνη τους, εμείς που δεν έχουμε κανένα εμπόδιο για να πράξουμε τα καλά; 15. «Αλλά είναι μικρό», θα πεις, «το μερίδιο της εξουσίας που μου αναλογεί, και υπάρχει ανάγκη από πολύ, ώστε να επιδοθώ σε προκοπή». Και σε τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, πες μου, εάν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο και ζημιωθεί την ίδια του την ψυχή; Ή μήπως επιθυμούμε να ακούσουμε κι εμείς: «Άφρον, αυτήν τη νύχτα απαιτούν από εσένα την ψυχή σου· αυτά λοιπόν που ετοίμασες, σε ποιον θα ανήκουν;»; Ας αναλογιστούμε, επομένως, το άωρο του θανάτου και ας αποκτήσουμε επίγνωση των εαυτών μας, ότι είμαστε τρεπτοί, ότι εύκολα μαραινόμαστε, ότι ανθίζοντας σαν το λουλούδι του αγρού με μια μικρή αρρώστια λιώνουμε, και θαφτόμαστε στη γη, καθώς από τη γη προερχόμαστε. Ας ετοιμάζουμε τα έργα μας για την έξοδο. Διότι πολύ σύντομα εκείνος που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει, και μακάριος είναι ο δούλος εκείνος, τον οποίο ο κύριός του, όταν έλθει, θα τον βρει να γρηγορεί.

Όταν δε ο Κύριός μου επιστρέψει από τους γάμους, εμφανιζόμενος αιφνιδίως σε εκείνους που τον προσδοκούν και σε εκείνους που δεν τον προσδοκούν, είθε να με βρει μεταξύ αυτών που τον προσδοκούν. Και είθε να με επαινέσει για τον φόβο μου, ως δούλο αγαθό και πράο προς τους υφισταμένους του, και ως άριστο χορηγό του σίτου, δηλαδή του στερεού λόγου.

Γι' αυτό, σύμφωνα με την ψαλμωδία, ο Νυμφίος αφού εξήλθε σαν από νυφικό θάλαμο, ένωσε με τον εαυτό Του την παρθένο, δηλαδή εμάς, μέσω της μυστικής αναγεννήσεως, αυτήν που είχε εκπορνευτεί στα είδωλα, αναδημιουργώντας τη φύση της σε παρθενική αφθαρσία. Αφού λοιπόν οι γάμοι είχαν ήδη τελεστεί και η Εκκλησία είχε νυμφευθεί τον Λόγο, καθώς λέει ο Ιωάννης ότι «Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος», και αφού αυτή έγινε δεκτή στον θάλαμο των μυστηρίων, οι άγγελοι περίμεναν την επάνοδο του Βασιλέως της δόξης στην κατά φύση μακαριότητα. Με αυτούς λοιπόν είπε ότι πρέπει να μοιάζουμε στον δικό μας βίο, ώστε, όπως ακριβώς εκείνοι ζουν μακριά από την κακία και την απάτη και είναι έτοιμοι για την υποδοχή της δεσποτικής παρουσίας, έτσι και εμείς, αγρυπνώντας στα πρόθυρα των κατοικιών μας, να καταστήσουμε τους εαυτούς μας έτοιμους για υπακοή, όταν Εκείνος σταθεί και χτυπήσει τη θύρα. «Διότι μακάριοι», λέει, «είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να πράττουν έτσι». Επειδή λοιπόν είναι μακάριο το να υπακούει κανείς σε Εκείνον που χτυπά, γι' αυτό τον λόγο η ψυχή που αποβλέπει διαρκώς προς τη μακαριότητα και αγρυπνεί ορθά στους δικούς της θησαυρούς, αντιλαμβάνεται Εκείνον που παρίσταται στη θύρα, και λέει: «Η φωνή του αδελφιδού μου χτυπά τη θύρα». Πώς θα μπορούσε άραγε κανείς να κατανοήσει επάξια, μέσα από τα όσα λέγονται, την άνοδο της νύμφης προς τα θειότερα;

Να γνωρίζεις ότι μπορείς να ευεργετείς τον πλησίον με πολλούς τρόπους, ο καθένας με όσα διαθέτει. Δεν μπορείς να γιατρέψεις τους ασθενείς με θαυματουργικό λόγο; Μπορείς όμως να τους θεραπεύσεις με παρηγορητικό λόγο. Εάν μάλιστα εξυπηρετήσεις τις ανάγκες τους αυτοπροσώπως, θα έχεις (ω του θαύματος!) τον ίδιο τον Χριστό υπηρέτη σου στον μέλλοντα αιώνα, σύμφωνα με τον δικό Του λόγο: «θα ζωστεί», λέει, «και θα τους βάλει να καθίσουν, και πλησιάζοντας θα τους διακονήσει». Εάν πάλι μεταδώσεις από τα αναγκαία αγαθά που έχεις και τα μοιραστείς μαζί του, θα γίνεις κοινωνός του θείου πλούτου και της βασιλείας του Χριστού, και επειδή έτυχε να ντύσεις, να ποτίσεις και να θρέψεις Εκείνον τον ίδιο, θα τραφείς με την αμβροσία και θα περιβληθείς το βασιλικό ένδυμα της αθανασίας. Μήπως δεν έχεις χάρισμα διδασκαλίας, ικανότητα παρότρυνσης προς την αρετή, δύναμη ελέγχου, που να αποτρέπει από την κακία και να προτρέπει στην αρετή; Γίνε δάσκαλος με τα έργα σου, καθιστώντας τον εαυτό σου αγαθό εργάτη για εσένα και για τον πλησίον. Με αυτόν τον τρόπο μπορείς να ελέγχεις και όσους παρανομούν. Ας λένε οι τέτοιοι άνθρωποι και για σένα: «μας είναι βαρύς ακόμη και όταν τον βλέπουμε, διότι οι δρόμοι του είναι ανόμοιοι με τα δικά μας μονοπάτια».

«Μακάριοι είναι εκείνοι που δεν είδαν και πίστεψαν.» «Ενώ έλεγε αυτά, μια γυναίκα από το πλήθος ύψωσε τη φωνή της και του είπε: Μακάρια η κοιλιά που σε βάσταξε και οι μαστοί που θήλασες. Εκείνος όμως είπε: Μακάριοι είναι μάλλον όσοι ακούνε τον λόγο του Θεού και τον τηρούν.» «Μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους υπηρετήσει. Και αν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, ή αν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι.» «Μακάριος είναι εκείνος που δεν κατακρίνει τον εαυτό του για ό,τι επιδοκιμάζει.» «Όλοι αυτοί πέθαναν έχοντας την πίστη, χωρίς να λάβουν τις υποσχέσεις, αλλά τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι αυτοί που λένε τέτοια λόγια, φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν τον χρόνο να επιστρέψουν. Τώρα όμως επιθυμούν διακαώς μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους. Επειδή ετοίμασε γι' αυτούς πόλη.» Και λίγο πιο κάτω: «Και τι άλλο να πω πλέον; Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ και τον Σαμψών, και τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ και τον Σαμουήλ, και τους προφήτες, οι οποίοι μέσω της πίστης κατατρόπωσαν βασίλεια.»

δεν είναι αυτός που κάθεται στο τραπέζι; Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που υπηρετεί.» «Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί, θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους υπηρετήσει. Είπε δε ο Κύριος: Ποιος άραγε είναι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος, τον οποίο ο κύριος θα εγκαταστήσει πάνω στους υπηρέτες του, για να τους δίνει στην κατάλληλη ώρα το μερίδιο της τροφής; Μακάριος είναι εκείνος ο δούλος, τον οποίο, όταν έλθει ο κύριός του, θα τον βρει να πράττει έτσι. Αληθινά σας λέω, ότι θα τον εγκαταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του.» «Σας δηλώνω επισήμως τη σημερινή ημέρα, ότι είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας. Διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω ολόκληρο το θέλημα του Θεού. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού, την οποία απέκτησε με το δικό του αίμα. Και τώρα σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του, ο οποίος έχει τη δύναμη να σας δώσει την κληρονομιά ανάμεσα στους αγιασμένους.» «Έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας.»

«Αγρυπνείτε, διότι δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα κατά την οποία έρχεται ο Υιός του ανθρώπου.» «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και οι λύχνοι σας αναμμένοι. Και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έλθει και κτυπήσει, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέγω, ότι θα περιζωστεί και θα τους ανακλίνει στο τραπέζι, και πλησιάζοντας θα τους υπηρετήσει. Και εάν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύκτας, και εάν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι. Αυτό δε να το γνωρίζετε, ότι, εάν ο οικοδεσπότης γνώριζε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρήξουν το σπίτι του. Και εσείς, λοιπόν, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, ο Υιός του ανθρώπου έρχεται.» Αρμόζει σε εκείνον που ξεκινά τον βίο του να έχει προ οφθαλμών του το τέλος.

Και από πού μπορεί κανείς να το μάθει αυτό, λέει, ότι δηλαδή το έλεος του Θεού σημαίνει τη βασιλεία Του; Από τα όσα λέει ο Χριστός όταν περιγράφει το έπαθλο των ελεημόνων, και την αμοιβή της αγαθότητας που θα λάβουν από Αυτόν, πότε λέγοντας ότι αυτοί «θα ελεηθούν» και πότε ότι θα επιτύχουν τη βασιλεία, ως να είναι το ίδιο πράγμα το να τύχουν του ελέους Του και το να λάβουν τη βασιλεία. «Διότι μακάριοι», λέει, «είναι οι ελεήμονες, επειδή αυτοί θα ελεηθούν.» Έπειτα αλλού, σαν να εξηγεί τον ίδιο Του τον εαυτό, και δηλώνοντας τι σημαίνει το να ελεηθεί κανείς: «Θα πει», λέει, «ο βασιλιάς προς εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά Του, εννοώντας τους ελεήμονες: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς.» Και με άλλον τρόπο, αν κάποιος θελήσει να διακρίνει το έργο του θείου ελέους από όσα πράττουν οι ελεήμονες άνθρωποι, δεν θα βρει να σημαίνει τίποτα άλλο παρά την ίδια τη βασιλεία. Τι κάνουν λοιπόν οι ελεήμονες; «Πείνασα», λέει, «και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε.» Επομένως και ο Χριστός, αυτούς που ελεεί, θα τους κάνει κοινωνούς της δικής Του τράπεζας. Και ποια είναι αυτή; «Για να τρώτε», λέει, «και να πίνετε στο τραπέζι μου στη βασιλεία μου.» Και για να γνωρίσεις τη λαμπρότητα εκείνης της τράπεζας, και ότι δεν είναι τράπεζα δούλων αλλά βασιλιάδων, μάθετε ποιος είναι ο διάκονος, ότι είναι δηλαδή ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων. «Διότι θα ζωστεί», λέει, «και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους διακονήσει.» Αλλά και θα ντύσει αυτόν που ελεήθηκε, επειδή ήταν γυμνός.

Διότι αυτά ο μεσίτης, ο πρόδρομος για χάρη μας στα άγια, ο μόνος που οδηγεί στον Πατέρα, ο μόνος ήλιος των ψυχών, ο οποίος τώρα μεν φανερώνεται και γίνεται αντικείμενο μετοχής με αυτόν τον τρόπο, όπως θέλησε ο ίδιος, από τους δέσμιους της σάρκας, τότε όμως θα τον δουν και θα τον μεταλάβουν χωρίς παραπετάσματα, όταν «θα τον δούμε, λέει, ακριβώς όπως είναι»· όταν σαν πτώμα θα συγκαλέσει τους αετούς· όταν «θα ζωστεί και θα τους ανακλίνει στο δείπνο, και πλησιάζοντας θα τους διακονήσει»· όταν πάνω στις νεφέλες θα αστράψει και μέσω αυτού «θα λάμψουν οι δίκαιοι σαν τον ήλιο». Όσοι δεν έχουν ενωθεί μαζί του, όπως γνωρίζει να ενώνει η Τράπεζα, είναι εντελώς αδύνατο να βρουν ανάπαυση ή να λάβουν κάποιο αγαθό, είτε μικρό είτε μεγάλο, εκεί.

Και το μεγαλύτερο από όλα: διότι όχι μόνο στο παρόν, όταν εμφανίστηκε με την ανθρώπινη αδυναμία και ήλθε όχι «για να κρίνει τον κόσμο» και επεδείκνυε τα γνωρίσματα των δούλων ενώ απέκρυπτε όλα εκείνα του Δεσπότη, αλλά ακόμη και στο μέλλον, όταν θα έλθει με δύναμη και θα εμφανιστεί μέσα στην πατρική δόξα, κατά την ανάδειξή του, στην ίδια του τη βασιλεία: «Θα ζωστεί», λέει, «και θα τους βάλει να καθίσουν, και περνώντας θα τους διακονήσει», ευλόγως, δι' αυτού μέσω του οποίου οι βασιλείς βασιλεύουν και οι άρχοντες κυβερνούν τη γη.

Ίσως μάλιστα υπονοεί την πρώτη, τη μεσαία και την τελευταία πορεία της ηλικίας της ζωής μας, επιθυμώντας να του προσφέρουμε τον χρόνο της παιδικής, της ανδρικής και της γεροντικής ηλικίας, έχοντας ζήσει με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σωφροσύνη· με τον ίδιο τρόπο που και στα Ευαγγέλια ο Κύριος νομοθετεί: «Γι' αυτό και εσείς να γίνετε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έρθει και χτυπήσει την πόρτα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είστε, διότι θα σας βάλει να καθίσετε στο τραπέζι και θα περάσει για να σας διακονήσει, και αν έρθει στη δεύτερη ή στην τρίτη, μακάριοι είστε». Παρατηρήστε, δηλαδή, ότι θέτοντας τρεις φυλακές της νύχτας, την εσπερινή, τη δεύτερη και την τρίτη, υπονόησε και τις τρεις μεταβολές της ηλικίας μας, την εφηβική, την ώριμη και την γεροντική, επιθυμώντας, εάν έρθει για να παραλάβει τον κόσμο, να μας βρει έτοιμους και καθαρούς, ακόμη και όταν είμαστε παιδιά, και ομοίως στη δεύτερη και στην τρίτη ηλικία. Διότι η εσπερινή φυλακή είναι η περίοδος της ακμής του ανθρώπου, κατά την οποία το ηγεμονικό μέρος της ψυχής αρχίζει να ταράσσεται, θολωμένο από τα πάθη· η δεύτερη είναι, όταν πλέον, φτάνοντας σε κατάσταση «τέλειου άνδρα», ο νους αρχίζει να αποκτά σταθερότητα απέναντι στους θορύβους· και η τρίτη είναι, όταν οι περισσότερες φαντασιώσεις των επιθυμιών φθίνουν, καθώς η σάρκα πλέον μαραίνεται και προχωρά προς το γήρας.

Γι' αυτό πρέπει, αφού ανάψουμε άσβεστο στην καρδιά μας τον λύχνο της πίστεως και περιζώσουμε την οσφύ μας με τη σωφροσύνη, να αγρυπνούμε και να προσδοκούμε τον Κύριο.

Ορμώμενοι, λοιπόν, από αυτά, με τον ίδιο τρόπο θα κατανοήσουμε και τα συμπόσια των οσίων στη βασιλεία του Θεού. Διότι, όπως λέγει (η Γραφή), αφού έλθει ο ίδιος ο Βασιλιάς, θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι και ο ίδιος «θα τους διακονήσει». Αυτά δε φανερώνουν μια κοινή και με πλήρη ομόνοια κοινωνία των αγίων στα θεία αγαθά, καθώς και εκκλησία «πρωτοτόκων απογεγραμμένων στους ουρανούς» και πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί με κάθε αγαθό και είναι πλήρη από όλα τα αγαθά. Και θεωρούμε την ανάκλιση αυτή ως ανάπαυση από τους πολλούς πόνους, ως ζωή απαλλαγμένη από οδύνες και ως ένθεη πολιτεία μέσα στο φως και στη χώρα των ζώντων, η οποία είναι γεμάτη από κάθε ιερή αγαλλίαση και αποτελεί άφθονη χορηγία παντοειδών και μακάριων αγαθών. Μέσα από αυτήν πλημμυρίζουν από κάθε είδους ευφροσύνη, καθώς ο ίδιος ο Ιησούς τους ευφραίνει, τους ανακλίνει και τους διακονεί, προσφέροντάς τους ως δώρο την αιώνια ανάπαυση, διανέμοντας και ταυτόχρονα επιδαψιλεύοντας άφθονα σε αυτούς την πληρότητα των καλών.

Έχει δε, εκτός από αυτές, και πνευματικά χέρια αυτή η ηλικία, με τα οποία παρηγορεί τους ολιγόψυχους, ανορθώνει όσους πέφτουν, επιδένει τους συντετριμμένους ρίχνοντας σε αυτούς λάδι και κρασί. Με αυτά κάνει και άλλα πολλά καθημερινά με λόγια και με έργα προς τον πλησίον, και αγγίζει το ίδιο το κράσπεδο του Δεσπότη και προσφέρει άρτο στον Κύριό του και δίνει το ποτήριο στα χέρια Του. Και έτσι τρέφει Εκείνον που τρέφει με ένα Του νεύμα κάθε πνοή, με την τροφή που Εκείνος είπε ότι επιθυμεί και αποζητά. Και είναι μακάριος όποιος τα γνωρίζει αυτά, τα κατέχει και τα προσφέρει στον Δεσπότη του, διότι και Εκείνος, που επιβαίνει πάνω στα Χερουβείμ, θα τον ανακλίνει στη βασιλεία των ουρανών, και αφού ζωστεί σύμφωνα με την αψευδή υπόσχεσή Του, θα τον διακονήσει.

Διότι περί αυτού και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος λέγει τα εξής: «Ό,τι είναι για τα αισθητά ο ήλιος, αυτό είναι για τα νοητά ο Θεός.» Διότι Αυτός θα είναι και ο μέλλων αιώνας και η ανέσπερη ημέρα και η βασιλεία των ουρανών, ο νυμφώνας και η παστάδα και η γη των πραέων και ο θείος παράδεισος, και ο βασιλιάς και ο διάκονος, καθώς ο Ίδιος έχει πει: «Μακάριοι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο κύριός τους, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν· αλήθεια σας λέγω, ότι θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι και, αφού ζωστεί την ποδιά, θα τους διακονήσει.» Όλα αυτά, λοιπόν, και άλλα περισσότερα από αυτά, τα οποία σε κανέναν δεν είναι δυνατόν να απαριθμήσει, θα γίνει ο Χριστός για όσους πιστεύουν σε Αυτόν, όχι μόνο στον μέλλοντα αιώνα, αλλά πρώτα σε αυτή τη ζωή, και έπειτα και στον μέλλοντα αιώνα.

Διότι ο σκόρος βέβαια δεν καταστρέφει τον χρυσό, αλλά ο κλέφτης τον αρπάζει. Έπειτα, επειδή δεν κλέβονται όλοι, προσθέτει τον εντελώς μεγαλύτερο και αναντίρρητο συλλογισμό. Διότι, όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας. Ας υποθέσουμε δηλαδή, λέει, ότι ούτε ο σκόρος καταστρέφει, ούτε ο κλέφτης πλησιάζει· αυτό και μόνο το να έχεις την καρδιά προσηλωμένη στον θαμμένο θησαυρό, και να ρίχνεις το θείο κτήμα της ψυχής στη γη, πόσης τιμωρίας είναι άξιο; Ή μάλλον, πώς δεν αποτελεί τη μεγαλύτερη τιμωρία για εκείνον που έχει νου; Όπου είναι ο θησαυρός σου, εκεί είναι και η καρδιά σου· αν εκείνος βρίσκεται στη γη, εκεί βρίσκεται και αυτή, αν εκείνος βρίσκεται στον ουρανό, ψηλά βρίσκεται και αυτή. Ποιος λοιπόν δεν θα προτιμούσε να είναι ψηλά και όχι κάτω από τη γη; Να είναι άγγελος και όχι τυφλοπόντικας που ζει πάντοτε στα λαγούμια κάτω από τη γη. «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και τα λυχνάρια σας αναμμένα, και εσείς ας είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έρθει και χτυπήσει την πόρτα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έρθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα περιζωστεί και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και θα περάσει να τους υπηρετήσει. Και αν έρθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, ή κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι. Να γνωρίζετε δε τούτο, ότι αν ο οικοδεσπότης ήξερε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρήξουν το σπίτι του.»

Διότι θα ζωστεί, λέει, και θα τους βάλει να ανακλιθούν. Και αφού πλησιάσει, θα τους υπηρετήσει· ζώννυται λοιπόν ο Θεός, επειδή δεν μας χορηγεί όλη την αφθονία των αγαθών, αλλά την περιορίζει· διότι ποιος μπορεί να χωρέσει τον Θεό, στο μέγεθος που είναι; Και αυτό είναι φανερό από τα Σεραφείμ που καλύπτονται εξαιτίας της υπερβολής του θείου φωτός· ενώ βάζει να ανακλιθούν τους καλούς δούλους· διότι τους αναπαύει πλήρως από κάθε άποψη· επειδή, όπως ακριβώς αυτός που ανακλίνεται αναπαύει όλο του το σώμα, έτσι και στη μελλοντική παρουσία οι άγιοι θα αναπαυθούν ολοκληρωτικά. Διότι εδώ δεν βρίσκουν άνεση στο σώμα τους, αλλά εκεί, μαζί με τις ψυχές, και τα πνευματικά και θεία τους σώματα, αφού κληρονομήσουν την αφθαρσία, θα απολαύσουν κάθε ανάπαυση, και ο Θεός θα είναι τα πάντα σε όλους αυτούς· υπηρετεί δε τους άξιους, ανταμείβοντάς τους με τα ίσα· και όπως ακριβώς εκείνοι Τον υπηρέτησαν, έτσι και Αυτός υπηρετώντας τους θα τους παρέχει πλούσια τράπεζα, χαρίζοντάς τους την τρυφή των πνευματικών χαρισμάτων. Ως δεύτερη και τρίτη φυλακή θα μπορούσες να εννοήσεις τις διάφορες ώρες της ζωής μας. Δηλαδή λέω το εξής: Όπως αυτός που αγρυπνά στη δεύτερη και τρίτη φυλακή, θεωρείται ότι βρίσκεται σε απόλυτη εγρήγορση (διότι αυτές οι ώρες της νύχτας προκαλούν περισσότερο ύπνο στους ανθρώπους, και μάλιστα τον πρώτο βαθύ ύπνο), έτσι να κατανοήσεις ότι και στις διάφορες καταστάσεις της ζωής μας υπάρχουν ώρες που μας καθιστούν μακάριους, εάν βρεθούμε να αγρυπνούμε.