Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:38

Κεφάλαιο Αʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες, και οι λύχνοι σας αναμμένοι· και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε όταν έλθει και κρούσει τη θύρα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν. Αληθινά σας λέω, ότι θα περιζωστεί, θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι και περνώντας θα τους διακονήσει. Και εάν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, και εάν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι. Αυτό δε να γνωρίζετε, ότι εάν ο οικοδεσπότης γνώριζε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρηχθεί η οικία του. Και εσείς, λοιπόν, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣ. Αʹ. Περί δε των χρόνων και των καιρών, αδελφοί, δεν έχετε ανάγκη να σας γράφεται κάτι· διότι εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε με ακρίβεια ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται έτσι, όπως ακριβώς ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Και μετά από λίγα: ας αγρυπνούμε και ας νηφούμε.

Από αυτό μπορούμε να μάθουμε ότι θα μας ανταμείψει με τα ίδια, και θα μας αναζωογονήσει σαν να έχουμε κοπιάσει, παραθέτοντάς μας τις πνευματικές τρυφές, και στρώνοντας άφθονο τραπέζι με τα δικά του χαρίσματα. <Και αν έρθει κατά τη δεύτερη φυλακή, κ.λπ.> (A f. 182) Εδώ πρόσεξε το πλάτος της θείας ημερότητας και την υπερβολή της γαληνότητάς του προς εμάς. Διότι γνωρίζει, γνωρίζει την πλάση μας, και το πόσο εύκολα γλιστράει η ανθρώπινη διάνοια στην αμαρτία. Γνωρίζει ότι η δύναμη της φιλοσαρκίας μας έχει τυραννήσει, και ο περισπασμός του παρόντος βίου σχεδόν μας καταβιάζει ακόμη και παρά τη θέλησή μας, παρασύροντας τον νου προς κάθε τι το άτοπο. Επειδή όμως είναι αγαθός, δεν επιτρέπει να απελπιζόμαστε, αλλά μάλλον σπλαχνίζεται, και μας έδωσε ως φάρμακο σωτηρίας τη μετάνοια.

Γι' αυτό λέει: «Και αν έρθει κατά τη δεύτερη, και αν έρθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει να κάνουν έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι.» Οπωσδήποτε όμως θα θελήσεις να μάθεις με σαφήνεια, τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Μερικοί λοιπόν χωρίζουν τη νύχτα σε τρεις ή σε (D f. 51) τέσσερις φυλακές· διότι όσοι κάθονται στα τείχη των πόλεων και παρακολουθούν για τις επιθέσεις των εχθρών, αφού αγρυπνήσουν τρεις ή τέσσερις ώρες, παραδίδουν σε άλλους τη φύλαξη και την επαγρύπνηση. Τρεις λοιπόν είναι και για εμάς οι ηλικίες· η πρώτη, κατά την οποία είμαστε ακόμη παιδιά, η δεύτερη, κατά την οποία είμαστε νέοι, και η τρίτη, κατά την οποία είμαστε ηλικιωμένοι. Αλλά η πρώτη, κατά την οποία είμαστε ακόμη παιδιά, δεν ελέγχεται από τον Θεό, αλλά αξιώνεται συγγνώμης· η δεύτερη όμως και η τρίτη οφείλουν στον Θεό την υπακοή και το να ζουν οσίως, σύμφωνα με το θέλημά Του· επομένως, αν κάποιος βρεθεί να αγρυπνεί, και να είναι σε ετοιμότητα όντας ακόμη νέος, ή ακόμη και έχοντας την ηλικία του πρεσβύτη, θα είναι μακάριος· διότι θα επιτύχει όσα έχει υποσχεθεί ο Χριστός. (A f. 182 b) Το ότι, εξάλλου, το να μην αγρυπνεί κανείς είναι επιζήμιο, το αποδεικνύει πολύ καλά μέσα από το εξής παράδειγμα· όπως ακριβώς λέει ο μαθητής Του: «Θα έρθει η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης, κατά την οποία οι ουρανοί με πάταγο θα παρέλθουν, και τα στοιχεία φλεγόμενα θα διαλυθούν· η γη και όλα τα έργα που βρίσκονται σε αυτήν θα κατακαούν εντελώς· εμείς όμως, σύμφωνα με τις υποσχέσεις Του, προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη.»

Διότι ή δικά του είναι τα επίγεια και δική του είναι η βασιλεία· γι' αυτό προσθέτει όλα τα επίγεια, τα οποία είναι δικά του, χάριν του κόπου από τον πόθο για τη δική του βασιλεία· ή δική του μεν είναι η βασιλεία και ο αιώνας εκείνος, του δημιουργού δε είναι τα επίγεια, και ο δημιουργός συνευδοκεί με τη βασιλεία του επουράνιου, βοηθώντας εκείνους που ζητούν τη δικαιοσύνη και τη βασιλεία του επουράνιου. Εφόσον δε η ευδοκία είναι μία και δεν υπάρχει διαφωνία, δεν υφίστανται πλέον δύο ή τρεις αρχές· διότι πράγματι ένας είναι ο Θεός, αυτός που δημιούργησε τα πάντα, και τα δημιούργησε καλά και όχι αντιφατικά. Σε εμάς δε εναπόκειται το να αμαρτάνουμε και να σφάλλουμε, τόσο στο να θέλουμε όσο και στο να μη θέλουμε. 〈Σχόλιο〉 〈λδ〉. Αντί του «ο πατέρας σας» είχε [στο κείμενό του] «ο πατέρας». 〈Έλεγχος〉 〈λδ〉. Και σε αυτό καθόλου δεν θα μας αδικήσεις, αλλά αντιθέτως θα μας επιβεβαιώσεις ακόμη περισσότερο. Διότι ομολόγησες ότι ο Σωτήρας είπε πως ο δικός του πατέρας προνοεί για τα επίγεια. 〈Σχόλιο〉 〈λε〉. Αντί του «στη δεύτερη ή στην τρίτη φυλακή» είχε «στην εσπερινή φυλακή». 〈Έλεγχος〉 〈λε〉. Έχει ελεγχθεί ο κτηνώδης άνθρωπος που μετέστρεψε ανόητα τους θείους λόγους σύμφωνα με τη δική του εσφαλμένη άποψη. Διότι δεν υπάρχουν ημερινές φυλακές (σκοπιές) αλλά νυχτερινές, οι οποίες έχουν την αφετηρία της επέκτασής τους από την εσπέρα προς την πρώτη [φυλακή], και όχι από την αυγή μέχρι την εσπέρα, όπως πιάστηκε επ' αυτοφώρω να ραδιουργεί αυτός. 〈Σχόλιο〉 〈λστ〉. «Θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου και θα τον διχοτομήσει και θα ορίσει τη μερίδα του μαζί με τους απίστους». 〈Έλεγχος〉 〈λστ〉.

Όταν δε ο Κύριός μου επιστρέψει από τους γάμους, εμφανιζόμενος αιφνιδίως σε εκείνους που τον προσδοκούν και σε εκείνους που δεν τον προσδοκούν, είθε να με βρει μεταξύ αυτών που τον προσδοκούν. Και είθε να με επαινέσει για τον φόβο μου, ως δούλο αγαθό και πράο προς τους υφισταμένους του, και ως άριστο χορηγό του σίτου, δηλαδή του στερεού λόγου.

«Μακάριοι είναι εκείνοι που δεν είδαν και πίστεψαν.» «Ενώ έλεγε αυτά, μια γυναίκα από το πλήθος ύψωσε τη φωνή της και του είπε: Μακάρια η κοιλιά που σε βάσταξε και οι μαστοί που θήλασες. Εκείνος όμως είπε: Μακάριοι είναι μάλλον όσοι ακούνε τον λόγο του Θεού και τον τηρούν.» «Μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους υπηρετήσει. Και αν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, ή αν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι.» «Μακάριος είναι εκείνος που δεν κατακρίνει τον εαυτό του για ό,τι επιδοκιμάζει.» «Όλοι αυτοί πέθαναν έχοντας την πίστη, χωρίς να λάβουν τις υποσχέσεις, αλλά τις είδαν από μακριά και τις χαιρέτησαν, και ομολόγησαν ότι είναι ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη. Διότι αυτοί που λένε τέτοια λόγια, φανερώνουν ότι αναζητούν πατρίδα. Και αν μεν θυμούνταν εκείνην από την οποία βγήκαν, θα είχαν τον χρόνο να επιστρέψουν. Τώρα όμως επιθυμούν διακαώς μια καλύτερη, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό ο Θεός δεν ντρέπεται γι' αυτούς, να ονομάζεται Θεός τους. Επειδή ετοίμασε γι' αυτούς πόλη.» Και λίγο πιο κάτω: «Και τι άλλο να πω πλέον; Διότι δεν θα μου φτάσει ο χρόνος να διηγούμαι για τον Γεδεών, τον Βαράκ και τον Σαμψών, και τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ και τον Σαμουήλ, και τους προφήτες, οι οποίοι μέσω της πίστης κατατρόπωσαν βασίλεια.»

«Αγρυπνείτε, διότι δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα κατά την οποία έρχεται ο Υιός του ανθρώπου.» «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και οι λύχνοι σας αναμμένοι. Και εσείς να είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έλθει και κτυπήσει, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι, τους οποίους ο Κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέγω, ότι θα περιζωστεί και θα τους ανακλίνει στο τραπέζι, και πλησιάζοντας θα τους υπηρετήσει. Και εάν έλθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύκτας, και εάν έλθει κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι οι δούλοι εκείνοι. Αυτό δε να το γνωρίζετε, ότι, εάν ο οικοδεσπότης γνώριζε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρήξουν το σπίτι του. Και εσείς, λοιπόν, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, ο Υιός του ανθρώπου έρχεται.» Αρμόζει σε εκείνον που ξεκινά τον βίο του να έχει προ οφθαλμών του το τέλος.

Ίσως μάλιστα υπονοεί την πρώτη, τη μεσαία και την τελευταία πορεία της ηλικίας της ζωής μας, επιθυμώντας να του προσφέρουμε τον χρόνο της παιδικής, της ανδρικής και της γεροντικής ηλικίας, έχοντας ζήσει με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη σωφροσύνη· με τον ίδιο τρόπο που και στα Ευαγγέλια ο Κύριος νομοθετεί: «Γι' αυτό και εσείς να γίνετε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους, πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έρθει και χτυπήσει την πόρτα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είστε, διότι θα σας βάλει να καθίσετε στο τραπέζι και θα περάσει για να σας διακονήσει, και αν έρθει στη δεύτερη ή στην τρίτη, μακάριοι είστε». Παρατηρήστε, δηλαδή, ότι θέτοντας τρεις φυλακές της νύχτας, την εσπερινή, τη δεύτερη και την τρίτη, υπονόησε και τις τρεις μεταβολές της ηλικίας μας, την εφηβική, την ώριμη και την γεροντική, επιθυμώντας, εάν έρθει για να παραλάβει τον κόσμο, να μας βρει έτοιμους και καθαρούς, ακόμη και όταν είμαστε παιδιά, και ομοίως στη δεύτερη και στην τρίτη ηλικία. Διότι η εσπερινή φυλακή είναι η περίοδος της ακμής του ανθρώπου, κατά την οποία το ηγεμονικό μέρος της ψυχής αρχίζει να ταράσσεται, θολωμένο από τα πάθη· η δεύτερη είναι, όταν πλέον, φτάνοντας σε κατάσταση «τέλειου άνδρα», ο νους αρχίζει να αποκτά σταθερότητα απέναντι στους θορύβους· και η τρίτη είναι, όταν οι περισσότερες φαντασιώσεις των επιθυμιών φθίνουν, καθώς η σάρκα πλέον μαραίνεται και προχωρά προς το γήρας.

Διότι ο σκόρος βέβαια δεν καταστρέφει τον χρυσό, αλλά ο κλέφτης τον αρπάζει. Έπειτα, επειδή δεν κλέβονται όλοι, προσθέτει τον εντελώς μεγαλύτερο και αναντίρρητο συλλογισμό. Διότι, όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας. Ας υποθέσουμε δηλαδή, λέει, ότι ούτε ο σκόρος καταστρέφει, ούτε ο κλέφτης πλησιάζει· αυτό και μόνο το να έχεις την καρδιά προσηλωμένη στον θαμμένο θησαυρό, και να ρίχνεις το θείο κτήμα της ψυχής στη γη, πόσης τιμωρίας είναι άξιο; Ή μάλλον, πώς δεν αποτελεί τη μεγαλύτερη τιμωρία για εκείνον που έχει νου; Όπου είναι ο θησαυρός σου, εκεί είναι και η καρδιά σου· αν εκείνος βρίσκεται στη γη, εκεί βρίσκεται και αυτή, αν εκείνος βρίσκεται στον ουρανό, ψηλά βρίσκεται και αυτή. Ποιος λοιπόν δεν θα προτιμούσε να είναι ψηλά και όχι κάτω από τη γη; Να είναι άγγελος και όχι τυφλοπόντικας που ζει πάντοτε στα λαγούμια κάτω από τη γη. «Ας είναι οι οσφύες σας περιεζωσμένες και τα λυχνάρια σας αναμμένα, και εσείς ας είστε όμοιοι με ανθρώπους που περιμένουν τον κύριό τους πότε θα επιστρέψει από τους γάμους, ώστε, όταν έρθει και χτυπήσει την πόρτα, να του ανοίξουν αμέσως. Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έρθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα περιζωστεί και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και θα περάσει να τους υπηρετήσει. Και αν έρθει κατά τη δεύτερη φυλακή της νύχτας, ή κατά την τρίτη φυλακή, και τους βρει έτσι, μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι. Να γνωρίζετε δε τούτο, ότι αν ο οικοδεσπότης ήξερε ποια ώρα έρχεται ο κλέφτης, θα αγρυπνούσε και δεν θα άφηνε να διαρρήξουν το σπίτι του.»