Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:4

Διότι, σε αυτήν που πρόκειται να βαπτιστεί, πρώτα αφαιρούν το κάλυμμα, για να μάθουμε ότι, όπως ακριβώς βγάζουν τα ρυπαρά και παλαιά ιμάτια και ντύνονται με νέα και λαμπρά, έτσι και οι άγγελοι απεκδύουν την ψυχή από τις αμαρτίες και την ενδύουν με τον Χριστό και με τις αρετές. Οι απόστολοι πάλι, κλήθηκαν ως φίλοι για να γίνουν τρυγητές και ληνοβάτες, ώστε ως φίλοι να συλλέξουν τους κόπους των προφητών. Και το ότι οι απόστολοι είναι φίλοι του Χριστού, το λέει ο Χριστός προς αυτούς: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, αλλά φίλους· εσείς είστε φίλοι μου. Και λέω σε εσάς, τους φίλους μου.» Και το ότι ο Χριστός έστειλε τους αποστόλους ως φίλους για να θερίσουν τους κόπους άλλων γεωργών, το λέει ο Χριστός προς αυτούς: «Εγώ σας απέστειλα να θερίζετε εκεί όπου εσείς δεν έχετε κοπιάσει· άλλοι έχουν κοπιάσει, και εσείς έχετε εισέλθει στον δικό τους κόπο.» Αλλά, αν και οι προφήτες καλλιέργησαν τη μία άμπελο με τα δώδεκα κλήματα, δηλαδή τη δωδεκάφυλη συναγωγή, και σε αυτήν εσείς προσήλθατε ως έτοιμοι τρυγητές, παρ' όλα αυτά με τις προφητείες τους σας υπέδειξαν και τους αμπελώνες των εθνών. Διότι προφήτευσαν και για τα έθνη, ότι από αμπελώνα των Σοδόμων θα γίνουν άμπελοι του Χριστού, ότι δηλαδή θα τρυγήσετε λίγες αμπέλους από τη συναγωγή των Ιουδαίων και θα σώσετε λίγες ψυχές, αλλά όλα τα έθνη, ως άμπελοι που ανθίζουν, θα δώσουν ευωδία πίστεως και βότρυες αρετών.

Τότε λέγει προς αυτόν: «Εσείς καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηρίου». Και ταλανίζει αυτούς και τους νομικούς. Έπειτα λέγει: «Τίποτε δεν είναι κρυπτό»· και το, «Μη φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα»· και το, «Όχι πέντε στρουθία»· και, «Όποιος βλασφημήσει εις το Πνεύμα». Προσέρχεται κάποιος για να μοιραστεί την κληρονομιά με τον αδελφό του. Έπειτα ο πλούσιος που συλλογιζόταν· περί των αποθηκών. Παραινεί να μη μεριμνούν για την τροφή. Ομιλεί περί ελεημοσύνης, και περί του κυρίου που διακονεί τους δούλους του, και περί του πιστού δούλου, και περί εκείνου που γνωρίζει το θέλημα του Κυρίου του και δεν το πράττει. Και, «Πυρ ήλθα», λέγει, «να βάλω». Έλεγε δε και για εκείνους που εξετάζουν την όψη του ουρανού. Και το: «Εάν πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα». Έπειτα τους Γαλιλαίους που θανατώθηκαν από τον Πιλάτο, και εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒ'. <Πρώτα προσέχετε τους εαυτούς σας από το προζύμι των Φαρισαίων.> (A f. 165 b) Από αυτό ακριβώς θέλει ο Κύριος να προσέχουν οι μαθητές· ονομάζοντας προζύμι, σε αυτές τις περιπτώσεις, την υποκρισία. Διότι το πράγμα αυτό είναι μισητό από τον Θεό· και μπορεί μεν να μένει κρυφό για λίγο, όμως αποκαλύπτεται, και μάλιστα όχι μετά από πολύ καιρό. Διότι το ότι δεν είναι δυνατόν να ξεφύγουν από το μάτι της Θεότητας τα όσα πράττουμε, το απέδειξε λέγοντας: «Τίποτε δε δεν είναι καλυμμένο, το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί.»—(A f. 165 b, C f. 133 b) Διότι κάθε λόγος μας και κάθε έργο μας κατά την ημέρα της κρίσεως θα γίνει φανερό· περιττή λοιπόν είναι η υποκρισία· αλλά πρέπει εμείς να φαινόμαστε αληθινοί προσκυνητές.—(A f. 165 b) Ίσως δε και σύμφωνα με την προηγούμενη προσέγγιση διδάσκει, ότι όσα κρυφά λέγονται και πράττονται από εμάς, θα γίνουν φανερά στο μάτι που τα βλέπει όλα, και θα αποκαλυφθούν και στους άλλους. <Λέγω δε σε εσάς τους φίλους μου· μην φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα.> (A f. 165 b, B f. 120 b, C f. 134) Προετοιμάζει για πνευματική ανδρεία εκείνους που τον αγαπούν. «Διότι λέγω σε εσάς, λέει, τους φίλους μου.» Δεν θα ταίριαζε λοιπόν απλώς σε όλους, όπως φαίνεται, ο λόγος περί αυτών· αλλά περισσότερο σε εκείνους στους οποίους θα φαινόταν να ενυπάρχει το να τον αγαπούν με όλη τους την καρδιά· στους οποίους και αρμόζει να λένε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή γυμνότητα, ή μάχαιρα;»

Και είπε: «Ποιος από εσάς θα έχει φίλο και θα πάει σε αυτόν τα μεσάνυχτα, ζητώντας τρία ψωμιά;» και τα λοιπά, «ζητάτε και θα σας δοθεί. Διότι, ποιον πατέρα από εσάς θα ζητήσει ο γιος του ψάρι, και αντί για ψάρι θα του δώσει φίδι; Ή αντί για αυγό θα του δώσει σκορπιό; Αν λοιπόν εσείς, που είστε πονηροί, γνωρίζετε να δίνετε αγαθά δώρα, πόσο μάλλον ο Πατέρας;». 〈κε〉. Έχει περικοπεί το τμήμα περί του προφήτη Ιωνά. Διότι είχε τη φράση: «σε αυτή τη γενεά δεν θα δοθεί σημείο». Δεν είχε όμως τα περί της Νινευή και της βασίλισσας του Νότου και του Σολομώντα. 〈κστ〉. Αντί του «παραβλέπετε την κρίση του Θεού» είχε «παραβλέπετε την κλήση του Θεού». 〈κζ〉. «Ουαί σε εσάς, διότι οικοδομείτε τα μνήματα των προφητών και οι πατέρες σας τους σκότωσαν». 〈κη〉. Δεν είχε το: «γι' αυτό είπε η σοφία του Θεού: αποστέλλω σε αυτούς προφήτες» και τα περί του αίματος του Ζαχαρία και του Άβελ και των προφητών, ότι θα εκζητηθεί από αυτή τη γενεά. 〈κθ〉. «Λέγω στους φίλους μου: μην φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά να φοβηθείτε εκείνον που, αφού σκοτώσει, έχει την εξουσία να ρίξει στη γέεννα». Δεν είχε όμως το: «δεν πωλούνται πέντε σπουργίτια για δύο ασσάρια; Και κανένα από αυτά δεν είναι ξεχασμένο ενώπιον του Θεού». 〈λ〉. Αντί του «θα ομολογήσει ενώπιον των αγγέλων του Θεού», λέει «ενώπιον του Θεού». 〈λα〉. Δεν έχει το «ο Θεός ενδύει το χορτάρι». 〈λβ〉. «Ο Πατέρας σας όμως γνωρίζει ότι έχετε ανάγκη από αυτά», δηλαδή από τα σαρκικά. 〈λγ〉. «

Δεν περιείχε το «γι' αυτό είπε η σοφία του Θεού: αποστέλλω σε αυτούς προφήτες» και τα περί του αίματος του Ζαχαρία και του Άβελ και των προφητών, ότι θα εκζητηθεί από τη γενεά αυτή. 〈Έλεγχος〉 〈κη΄〉. Και ως προς αυτό αποτελεί μεγάλη ντροπή για σένα, Μαρκίωνα, καθώς ο χαρακτήρας της αλήθειας διασώζεται και η αφαίρεση μέσω των κλοπών σου αποκαλύπτεται από το αντίγραφο του κατά Λουκάν Ευαγγελίου, αφού τα χωρία ανευρίσκονται και όσα εσύ αφαίρεσες ελέγχονται. 〈Σχόλιον〉 〈κθ΄〉. «Λέγω στους φίλους μου, μη φοβηθείτε από εκείνους που θανατώνουν το σώμα, αλλά να φοβηθείτε εκείνον που, μετά τη θανάτωση, έχει την εξουσία να ρίξει στη γέεννα». Δεν περιείχε όμως το «δεν πωλούνται πέντε στρουθία έναντι δύο ασσαρίων, και ούτε ένα από αυτά δεν είναι λησμονημένο ενώπιον του Θεού;» 〈Έλεγχος〉 〈κθ΄〉. Το «λέγω [εγώ] στους φίλους μου, μη φοβηθείτε από εκείνους που θανατώνουν το σώμα, αλλά να φοβηθείτε εκείνον που έχει την εξουσία, αφού θανατώσει το σώμα, να ρίξει την ψυχή στη γέεννα» σε αναγκάζει, Μαρκίωνα, να ομολογήσεις και τα όσα ακολουθούν στην παραβολή. Διότι χωρίς τον Θεό δεν γίνεται τίποτα, έστω κι αν αφαιρέσεις τα περί των στρουθίων. Απολογήσου, λοιπόν, για όσα άφησες να παραμείνουν στο χωρίο, Μαρκίωνα, και απάντησέ μας τι φρονείς για εκείνον που έχει την εξουσία.

Είναι φοβερό, αδελφοί, να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού· διότι, αν φοβόμαστε τα χέρια των εχθρών, και μάλιστα ενώ ο Κύριος λέει, «μη φοβηθείτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα», ποιος συνετός άνθρωπος δεν θα φοβηθεί τα χέρια του Θεού, τα οποία υψώνονται με οργή εναντίον εκείνων που απειθούν; Διότι η οργή του Θεού θα αποκαλυφθεί επί πάσης ψυχής εκείνων που πορεύονται αμετανόητα μέσα σε ασέλγειες και αδικίες και οι οποίοι κατακρατούν την αλήθεια με την αδικία.

ΨΑΛΜΟΣ ΠΖ'. «Απομάκρυνες από εμένα τον φίλο.» Εννοεί τον Ιούδα και τους Ιουδαίους εξαιτίας της ταλαιπωρίας, δηλαδή αυτής που ο ίδιος ανέλαβε, ή αυτής που οι ίδιοι υφίστανται επειδή αμάρτησαν. Ανέλαβε δε ταλαιπωρία ο Ιησούς, φέροντας το πρόσωπο του ανθρώπου που λέει: Ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα τούτο; Γνωστοί του δε ήταν οι εκ περιτομής, όπως είπα. Ο Ιούδας δε, ήταν φίλος, όντας ένας από εκείνους που άκουσαν από αυτόν τα εξής: Σε εσάς δε λέω, στους φίλους μου. Και: Εσάς σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα είναι του Πατρός τα έκανα γνωστά σε εσάς.

Αυτά φαίνεται μεν να τα λέγει προς τους μαθητές, αλλά απευθύνεται προς τους Φαρισαίους, υπαινισσόμενος τις δικές τους επιβουλές, και σχεδόν δηλώνοντας τούτο σε αυτούς, έστω κι αν φαίνεται ότι λέγει αυτά προς τους μαθητές. Ότι, ω Φαρισαίοι, όσα μέσα στο σκοτάδι, δηλαδή στις σκοτεινές σας καρδιές, μελετήσατε θέλοντας να με παγιδεύσετε, θα ακουστούν και θα γίνουν γνωστά στο φως· διότι εγώ είμαι το φως, και δεν μπορείτε να μου μείνετε κρυφοί, αλλά σε εμένα που είμαι το φως, καθετί που το σκοτάδι σας βουλεύεται, γίνεται απολύτως γνωστό. Και ό,τι συμβουλευτήκατε μεταξύ σας ψιθυριστά στο αυτί, έγινε ακουστό σε εμένα έτσι, σαν να είχε κηρυχθεί πάνω στις υψηλές στέγες. Αυτά όμως μπορείς να τα κατανοήσεις και με την έννοια ότι φως μεν είναι το Ευαγγέλιο, και υψηλές στέγες, οι υψηλές ψυχές των αποστόλων. Και όσα βουλεύονταν οι Φαρισαίοι, κηρύχθηκαν ύστερα και ακούστηκαν στο φως του Ευαγγελίου, καθώς ο μέγας κήρυκας του Πνεύματος στεκόταν πάνω στις αποστολικές ψυχές. «Σας λέγω δε, στους φίλους μου, μην φοβηθείτε από εκείνους που φονεύουν το σώμα, και μετά από αυτό δεν μπορούν να κάνουν τίποτε περισσότερο. Θα σας υποδείξω όμως ποιον να φοβηθείτε. Να φοβηθείτε εκείνον που, μετά τον φόνο, έχει την εξουσία να ρίξει στην γέεννα. Ναι, σας λέγω, τούτον να φοβηθείτε. Δεν πωλούνται πέντε σπουργίτια αντί δύο ασσαρίων; Και όμως ούτε ένα από αυτά δεν είναι λησμονημένο ενώπιον του Θεού, αλλά ακόμη και όλες οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες».

«Μην φοβάστε λοιπόν, αξίζετε περισσότερο από πολλά σπουργίτια.» Επειδή ο Κύριος κατηγόρησε τους Φαρισαίους για την υποκρισία τους και απομάκρυνε από αυτήν τους μαθητές του, και στο μεταξύ πάλι κατέκρινε τους Φαρισαίους λέγοντας: «Όσα είπατε στο σκοτάδι, θα ακουστούν στο φως», τώρα απευθύνεται προς τους φίλους του με τα πιο τέλεια διδάγματα. Διότι, αφού αφαίρεσε ήδη τα αγκάθια, σπέρνει τον καλό σπόρο. Σας λέω, λοιπόν, σε εσάς, τους φίλους μου: διότι τα προηγούμενα δεν απευθύνονταν σε αυτούς, αλλά στους Φαρισαίους· σε εσάς, λοιπόν, λέω, τους φίλους μου· διότι αυτός ο λόγος δεν ταιριάζει σε όλους, παρά μόνο σε εκείνους που τον αγάπησαν με όλη τους την ψυχή και οι οποίοι μπορούν να πουν:

Ως τρίχες δε αυτής εννοεί τις επιμέρους πιο νεκρές πράξεις του σώματος, οι οποίες αριθμούνται από τον Θεό, και λαμβάνονται υπόψη. Διότι τέτοιου είδους πράξεις σας αξιώνονται της θείας επιστασίας. Ορισμένοι δε θεωρούν τα πέντε σπουργίτια ως τις πέντε αισθήσεις, οι οποίες πωλούμενες αντί δύο ασσαρίων, δηλαδή μέσω της Καινής και της Παλαιάς Διαθήκης, δεν λησμονούνται από τον Θεό. Διότι εκείνοι των οποίων οι αισθήσεις ρυθμίζονται και προσάγονται στον Λόγο, ώστε να μην είναι άχρηστες για πνευματική τροφή, αυτοί δεν λησμονούνται από τον Κύριο. «Σας λέω δε, καθένας που θα με ομολογήσει έμπροσθεν των ανθρώπων, και ο Υιός του ανθρώπου θα τον ομολογήσει έμπροσθεν των αγγέλων του Θεού· όποιος δε με αρνηθεί ενώπιον των ανθρώπων, θα απαρνηθεί ενώπιον των αγγέλων του Θεού. Και σε καθέναν που θα πει λόγο κατά του Υιού του ανθρώπου, θα του συγχωρεθεί· σε όποιον όμως βλασφημήσει το Άγιο Πνεύμα, δεν θα του συγχωρεθεί. Και όταν σας φέρουν στις Συναγωγές, και στις αρχές, και στις εξουσίες, μη μεριμνάτε πώς ή τι θα απολογηθείτε, ή τι θα πείτε· διότι το Άγιο Πνεύμα θα σας διδάξει εκείνη την ώρα, αυτά που πρέπει να πείτε.» Τώρα προβάλλει το έπαθλο της μαρτυρίας. Επειδή δηλαδή είπε: «Μη φοβάστε αυτούς που σκοτώνουν το σώμα», και πρόσθεσε ότι, «Και οι τρίχες σας είναι αριθμημένες», για να μην πει κάποιος: «Δώσε μου και κάποιο μισθό· διότι τι με ενδιαφέρει αν έχεις αριθμημένες τις τρίχες μου;», λέει: «Θέλεις και μισθό;».