Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:46

Στον φοβερό Θεό, ο οποίος αφαιρεί τα πνεύματα των αρχόντων. Υποσχεθείτε, λέει, να αγαθοεργείτε, γνωρίζοντας ότι, όταν βρεθείτε σε εκείνον τον τόπο, πρέπει να προσφέρετε στον Θεό τις πράξεις σας σαν δώρα. Τόσο φοβερός είναι ο Θεός, ώστε θα αφαιρεθεί το πνεύμα και από εκείνους που εξουσίασαν παλαιότερα και έγιναν πονηροί. Διότι ενώπιον εκείνου του θείου και φοβερού βήματος, από τον καθένα που αμάρτησε αφαιρείται εκείνο το οποίο του δόθηκε μέσω του βαπτίσματος. Και αυτό ακριβώς είναι που έλεγε ο Κύριος: Όταν έλθει ο κύριός του, θα διχοτομήσει τον πονηρό δούλο και θα ορίσει τη μερίδα του μαζί με τους απίστους.

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Να φοβάστε δε περισσότερο εκείνον που μπορεί να καταστρέψει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα. ΛΟΥΚΑΣ. Εάν όμως ο δούλος εκείνος πει στην καρδιά του: Αργεί να έλθει ο κύριός μου· και αρχίσει να χτυπά τους υπηρέτες και τις υπηρέτριες, να τρώει, να πίνει και να μεθά· θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου σε ημέρα που δεν τον περιμένει, και σε ώρα που δεν γνωρίζει, και θα τον διχοτομήσει, και θα ορίσει τη μερίδα του μαζί με τους απίστους.

Ποια δικαιολογία έχουμε, εάν αμελήσουμε, αδελφοί; Ο κοσμικός άνθρωπος ίσως έχει, καθώς είναι ανακατεμένος με τον κόσμο· εμείς όμως τι θα πούμε; Φοβάμαι μήπως αυτοί που μας επαινούν εδώ, εκεί μας χλευάσουν. Ας μη μας φανεί γλυκιά η ραθυμία και η κοσμική μέριμνα, για να μη μας γίνει πικρό το αιώνιο πυρ και ο ακοίμητος σκώληκας. Ας συνέλθουμε λίγο και ας κλάψουμε, για να λυτρωθούμε από το αιώνιο πυρ. Δεν πιστεύετε στον λόγο του Σωτήρος, ότι η παρουσία Του θα έρθει ξαφνικά σαν την αστραπή; Ας φοβηθούμε μήπως μας βρει ξαφνικά απροετοίμαστους· και τότε θα κατηγορούμε τους εαυτούς μας για την αμέλειά μας, χωρίς να ωφελούμαστε σε τίποτα. Πιστέψτε με, αγαπητοί, ότι είναι η εσχάτη ώρα. Προσέξτε λοιπόν μήπως εκπληρωθεί σε εμάς ο λόγος του Προφήτη: αλίμονο σε εκείνους που επιθυμούν την ημέρα του Κυρίου. Και να προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως βρεθούμε σαν εκείνον τον δούλο, τον οποίο, όταν ήρθε ο Κύριος, τον βρήκε να τρυφά, και, ορίζοντας τη θέση του μαζί με τους απίστους, τον διχοτόμησε. Αλλά ας Τον δοξάζουμε με επιμονή, για να μας λυτρώσει από το σκοτάδι και τον τριγμό των οδόντων, και να μας αξιώσει της βασιλείας Του.

Αν πάλι ισχυρίζεσαι ότι αυτό αποτελεί περιπλοκή, το να λέγεται δηλαδή «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» και το να θανατώνεται ο φονιάς, ιδού, και για την ημέρα της κρίσεως βλέπουμε τον Σωτήρα να λέει «ότι θα έλθει ο κύριός του» (και αυτό το έλεγε για τον εαυτό του, επειδή ο ίδιος είναι δεσπότης των πάντων) και λέει «και θα τον διχοτομήσει τον δούλο και θα βάλει το μερίδιό του μαζί με τους απίστους». Επομένως, εξοπλίζεσαι και εναντίον του Σωτήρα, συκοφαντώντας πάλι τα λόγια του, και θα μπορούσες να πεις ότι αυτός δεν είναι αγαθός (παρότι έχει γεννηθεί από αγαθό Πατέρα και είναι ο ίδιος αγαθός), αλλά δίκαιος και διαφορετικός από τον Πατέρα. Μπορείς λοιπόν να αποξενώσεις και αυτόν από την ουσία του Πατέρα, εσύ, που εμφανίστηκες σε εμάς πάλι ως διαιρέτης και γεωμέτρης των νόμων, ο οποίος διαιρεί τα πάντα σε τρία μέρη. Και με το να πεις ότι ορισμένα πράγματα στον νόμο έχουν γραφτεί συμβολικά ως τύποι, άγγιξες ελάχιστα την αλήθεια, ώστε μέσω αυτών των λίγων να μπορέσεις να εξαπατήσεις και στα υπόλοιπα. Διότι, πράγματι, «σε εκείνους συνέβαιναν τυπικώς, και γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, στους οποίους έφτασαν τα τέλη των αιώνων», όπως λέει ο αγιώτατος απόστολος, μιλώντας και για την περιτομή και για το Σάββατο και για τα υπόλοιπα. Είθε να έλεγες την αλήθεια σε όλα και να μην έφερνες πλέον σε εμάς —ή μάλλον στον εαυτό σου και σε όσους έχουν εξαπατηθεί από εσένα— έναν τρίτο, ενδιάμεσο θεό, ο οποίος δεν υπάρχει. 12.

«Ζητείτε δε τη βασιλεία του Θεού και όλα αυτά θα σας προστεθούν». 〈λδ〉. Αντί για το «ο Πατέρας σας», είχε «ο Πατέρας». 〈λε〉. Αντί για το «στη δεύτερη ή στην τρίτη φυλακή», είχε «στην εσπερινή φυλακή». 〈λστ〉. «Θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου και θα τον διχοτομήσει και θα ορίσει το μερίδιό του μαζί με τους απίστους». 〈λζ〉. «Μήπως σε σύρει στον κριτή και ο κριτής σε παραδώσει στον πράκτορα». 〈λη〉. Είχε περικοπεί το τμήμα από το «ήλθαν κάποιοι και του ανήγγειλαν για τους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ανέμειξε ο Πιλάτος με τις θυσίες τους» έως εκεί που λέει για τους δεκαοκτώ που πέθαναν στον πύργο του Σιλωάμ, και το «εάν δεν μετανοήσετε» και 〈τα εξής〉 έως την παραβολή της συκιάς, για την οποία ο γεωργός είπε ότι «θα σκάψω και θα βάλω κοπριά και, εάν δεν κάνει καρπό, κόψε την». 〈λθ〉. «Αυτήν δε, που είναι θυγατέρα του Αβραάμ, την οποία έδεσε ο Σατανάς». 〈μ〉. Περιαπέκοψε πάλι το «τότε θα δείτε τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ και όλους τους προφήτες στη βασιλεία του Θεού»· και αντί αυτού έθεσε «όταν δείτε όλους τους δικαίους στη βασιλεία του Θεού, και εσάς να εκβάλλεστε» —έθεσε δε το «να κρατείστε»— «έξω», «εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων». 〈μα〉.

Διότι ή δικά του είναι τα επίγεια και δική του είναι η βασιλεία· γι' αυτό προσθέτει όλα τα επίγεια, τα οποία είναι δικά του, χάριν του κόπου από τον πόθο για τη δική του βασιλεία· ή δική του μεν είναι η βασιλεία και ο αιώνας εκείνος, του δημιουργού δε είναι τα επίγεια, και ο δημιουργός συνευδοκεί με τη βασιλεία του επουράνιου, βοηθώντας εκείνους που ζητούν τη δικαιοσύνη και τη βασιλεία του επουράνιου. Εφόσον δε η ευδοκία είναι μία και δεν υπάρχει διαφωνία, δεν υφίστανται πλέον δύο ή τρεις αρχές· διότι πράγματι ένας είναι ο Θεός, αυτός που δημιούργησε τα πάντα, και τα δημιούργησε καλά και όχι αντιφατικά. Σε εμάς δε εναπόκειται το να αμαρτάνουμε και να σφάλλουμε, τόσο στο να θέλουμε όσο και στο να μη θέλουμε. 〈Σχόλιο〉 〈λδ〉. Αντί του «ο πατέρας σας» είχε [στο κείμενό του] «ο πατέρας». 〈Έλεγχος〉 〈λδ〉. Και σε αυτό καθόλου δεν θα μας αδικήσεις, αλλά αντιθέτως θα μας επιβεβαιώσεις ακόμη περισσότερο. Διότι ομολόγησες ότι ο Σωτήρας είπε πως ο δικός του πατέρας προνοεί για τα επίγεια. 〈Σχόλιο〉 〈λε〉. Αντί του «στη δεύτερη ή στην τρίτη φυλακή» είχε «στην εσπερινή φυλακή». 〈Έλεγχος〉 〈λε〉. Έχει ελεγχθεί ο κτηνώδης άνθρωπος που μετέστρεψε ανόητα τους θείους λόγους σύμφωνα με τη δική του εσφαλμένη άποψη. Διότι δεν υπάρχουν ημερινές φυλακές (σκοπιές) αλλά νυχτερινές, οι οποίες έχουν την αφετηρία της επέκτασής τους από την εσπέρα προς την πρώτη [φυλακή], και όχι από την αυγή μέχρι την εσπέρα, όπως πιάστηκε επ' αυτοφώρω να ραδιουργεί αυτός. 〈Σχόλιο〉 〈λστ〉. «Θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου και θα τον διχοτομήσει και θα ορίσει τη μερίδα του μαζί με τους απίστους». 〈Έλεγχος〉 〈λστ〉.

Θ΄. Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν έτσι, όποιου η καρδιά είναι στραμμένη προς τον Κύριο, ας συμπορευθεί μαζί μας, και ας προσκυνήσουμε τη μία θεότητα στα τρία Πρόσωπα, χωρίς να προσάπτουμε κανένα όνομα κατωτερότητας στην απρόσιτη δόξα, αλλά φέροντας διαρκώς στα χείλη μας τις δοξολογίες του ενός Θεού στα τρία Πρόσωπα. Διότι, για Εκείνην της οποίας δεν είναι δυνατόν στην κυριολεξία να εκφράσουμε ούτε το μέγεθος της φύσης, εξαιτίας του απείρου και του αορίστου, πώς θα εισαγάγουμε σε αυτήν κατωτερότητα; Όποιος όμως διάκειται εχθρικά προς τον Θεό, και για τον λόγο αυτό τέμνει τη μία και υπεράνω όλων των όντων ουσία σε ανισότητα φύσεων, θα ήταν απορίας άξιον αν δεν κοπεί από τη ρομφαία και δεν ταχθεί το μερίδιό του μαζί με τους απίστους, θερίζοντας τον πονηρό καρπό της πονηρής του δοξασίας, και τώρα και στο μέλλον.

Βλέπεις σαφώς πώς ολίσθησες στην αθεΐα και παρασύρεις σε αυτήν και τους άλλους; Διότι δεν υφίσταται μία θεότητα, αλλά ούτε καν μία, σύμφωνα με εσένα και τη διδασκαλία που προβάλλεις. Επειδή, καθώς είσαι άγευστος της θείας θεωρίας του Θεού, δεν πίστεψες σε εκείνους που μιλούν εκ πείρας, και όχι μόνο αυτό, αλλά επαίρθης εναντίον τους με μανία, αφαιρέθηκε από εσένα και η πίστη προς τον Θεό που νόμιζες ότι είχες. Και πριν από την ημέρα εκείνη αποκόπηκες, να το ξέρεις καλά, και τοποθετήθηκες μαζί με τους απίστους, και εκεί θα βρίσκεσαι οπωσδήποτε, εάν δεν μετανοήσεις και δεν σπεύσεις να διδαχθείς εκ νέου την ευσέβεια.

Επομένως, αυτός που σπεύδει να τηρεί τις θείες εντολές, αυτός είναι ο πιστός. Εκείνος όμως που δεν σπεύδει να τις εφαρμόζει και να τις τηρεί, ούτε θεωρεί ζημιά τη μη τήρησή τους, ούτε επαναφέρει τον εαυτό του μέσω της μετανοίας στην τήρηση των θείων εντολών, δεν θα σταθεί μαζί με τους βαπτισμένους, έστω και αν λέει ότι έχει βαπτιστεί. Διότι, όπως λέει, «θα τον διχοτομήσει και θα ορίσει τη θέση του μαζί με τους απίστους».

Εκείνος λοιπόν ο πλούσιος, αδελφοί, επειδή είχε τον Μωυσή και τους προφήτες, από τους οποίους κανένας δεν αναστήθηκε από τους νεκρούς, φαινόταν να έχει κάποια δικαιολογία, εμείς όμως, μαζί με εκείνους, ακούμε και Εκείνον που αναστήθηκε από τους νεκρούς για χάρη μας να λέγει: «Μη θησαυρίζετε για σας θησαυρούς πάνω στη γη, αλλά θησαυρίζετε για σας θησαυρούς στον ουρανό», «στον καθένα που σου ζητά, δίνε, και αυτόν που θέλει να δανειστεί από εσένα, μην τον αποστραφείς», και «δώστε ελεημοσύνη από τα υπάρχοντά σας, και ιδού όλα είναι καθαρά για εσάς». Εάν όμως κάποιος τρώει και πίνει μαζί με μεθυσμένους, και είναι σκληρός και δεν προσφέρει στους φτωχούς, «θα έλθει», λέγει, «ο Κύριος σε ημέρα που δεν το περιμένει, και σε ώρα που δεν γνωρίζει, και θα τον διχοτομήσει και θα ορίσει τη θέση του μαζί με τους απίστους».

Τι νομίζεις ότι θα κάνει ο αδέκαστος Κριτής; Δεν θα τιμωρήσει αυστηρότερα εκείνον που δεν έγινε καλύτερος ούτε με την τιμή που του δόθηκε; Αυτό βέβαια είναι σε όλους προφανές. Εάν όμως κάποιος δυσπιστεί, θα του διαβάσω και την απόφαση: «Διότι θα τον κόψει στα δύο και θα ορίσει τη θέση του μαζί με τους απίστους». Έχοντας λοιπόν αυτά κατά νου, ας μην εμπαίζουμε τα θεία. Διότι εμείς, που μόλις και μετά βίας επαρκούμε για τη δική μας απολογία, όταν επισωρεύσουμε στον εαυτό μας τις καταδίκες τόσο μεγάλου πλήθους, πού θα βρεθούμε;

48. Στον μοναχό Ζήνωνα. Ότι βέβαια όταν η Εκκλησία βρισκόταν σε ακμή και δεν είχε ακόμη νοσήσει, τα θεία χαρίσματα αφθονούσαν γύρω της, με το Άγιο Πνεύμα να καθοδηγεί και να κινεί τον καθένα από τους προεστώτες, κάνοντας την Εκκλησία ουρανό, είναι σε όλους φανερό. Ότι δε, όταν νόσησε και περιήλθε σε διχόνοια, πέταξαν μακριά και απομακρύνθηκαν όλα εκείνα, όχι μόνο τα χαρίσματα - διότι δεν θα ήταν τόσο φοβερό αν συνέβαινε μόνο αυτό - αλλά και ο βίος και η αρετή, και αυτό είναι σε όλους φανερό. Διότι, για να παραλείψω τα υπόλοιπα, μέσα από ένα μόνο πράγμα θα υπαινιχθώ και τα λοιπά. Διότι το μεν όνομα της ειρήνης ακούγεται παντού, η ουσία της όμως πουθενά. Αλλά η Εκκλησία μοιάζει με κάποια γυναίκα που ξέπεσε από την παλαιά της ευημερία και διατηρεί μόνο τα σύμβολά της. Διότι έχει μεν τις θήκες και τα κουτιά των κοσμημάτων, αλλά έχει στερηθεί τον πλούτο της, όχι εξαιτίας της αμέλειας εκείνου που την στόλισε εξ αρχής, αλλά εξαιτίας της κακίας εκείνων που δεν διαχειρίζονται τα πράγματα σωστά. Διότι άλλοι τολμούν να πωλούν και άλλοι να αγοράζουν την ιεροσύνη. Άλλοι πράττουν όσα δεν τολμώ ούτε να πω, ενώ άλλοι λέγουν εκείνα που ούτε να τα σκεφτεί κανείς δεν επιτρέπεται. Εύλογα λοιπόν απείλησε τους τέτοιους ανθρώπους ο Δεσπότης και Νυμφίος της Εκκλησίας με αυτό ακριβώς που ζήτησας να μάθεις: ότι θα έλθει ο Κύριος εκείνου του δούλου, και θα τον διχοτομήσει, και θα θέσει το μερίδιό του μαζί με τους απίστους.

«Εάν όμως ο δούλος εκείνος πει στην καρδιά του: Ο Κύριός μου αργεί να έλθει, και αρχίσει να χτυπά τους υπηρέτες και τις υπηρέτριες, να τρώει και να πίνει και να μεθάει, θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου σε ημέρα που δεν τον περιμένει και σε ώρα που δεν γνωρίζει, και θα τον διχοτομήσει, και θα ορίσει τη θέση του μαζί με τους απίστους». Αλίμονο σε τέτοιους δούλους, οι οποίοι, αφού έλαβαν το χάρισμα της πνευματικής επιστασίας, διαφθείρουν την οικονομία που τους εμπιστεύθηκαν, και πίνουν και μεθούν, είτε θέλεις να τα κατανοήσεις αυτά αισθητά -διότι συμβαίνει και αυτό στους κακούς ηγέτες των Εκκλησιών, να κατασπαταλούν τα χρήματα των φτωχών- είτε θέλεις να κατανοήσεις ως μέθη την παραφορά του νου, τόσο στα δόγματα όσο και στα χρήματα. Και τέτοιοι προστάτες χτυπούν τους υπηρέτες και τις υπηρέτριες, δηλαδή, σκανδαλίζοντας τους ασθενέστερους μέσα στην Εκκλησία, πλήττουν τη συνείδησή τους. Διότι ο ασθενής και μικρόψυχος, βλέποντας εμένα τον αρχιερέα να διάγω κακώς τη ζωή μου, πλήττεται στη συνείδησή του σκανδαλιζόμενος, και δέχεται πληγές στην καρδιά, και γίνεται ασθενέστερος. Όλα αυτά όμως συμβαίνουν στον πονηρό δούλο από το ότι λέει: Ο Κύριός μου αργεί να έλθει. Διότι τα τέτοια γίνονται από τη ραθυμία και από το να μην αναλογίζεται κανείς την ώρα του θανάτου.