Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 12:58

Τότε λέγει προς αυτόν: «Εσείς καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηρίου». Και ταλανίζει αυτούς και τους νομικούς. Έπειτα λέγει: «Τίποτε δεν είναι κρυπτό»· και το, «Μη φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα»· και το, «Όχι πέντε στρουθία»· και, «Όποιος βλασφημήσει εις το Πνεύμα». Προσέρχεται κάποιος για να μοιραστεί την κληρονομιά με τον αδελφό του. Έπειτα ο πλούσιος που συλλογιζόταν· περί των αποθηκών. Παραινεί να μη μεριμνούν για την τροφή. Ομιλεί περί ελεημοσύνης, και περί του κυρίου που διακονεί τους δούλους του, και περί του πιστού δούλου, και περί εκείνου που γνωρίζει το θέλημα του Κυρίου του και δεν το πράττει. Και, «Πυρ ήλθα», λέγει, «να βάλω». Έλεγε δε και για εκείνους που εξετάζουν την όψη του ουρανού. Και το: «Εάν πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα». Έπειτα τους Γαλιλαίους που θανατώθηκαν από τον Πιλάτο, και εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο.

Ποιος δε είναι αυτός ο πράκτορας, ας το διδαχθούμε από την ευαγγελική παραίνεση, όπου ο Κύριος λέει: «Καθώς, δηλαδή, πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα, φρόντισε στον δρόμο να απαλλαγείς από αυτόν, μήπως σε σύρει στον Κριτή, και ο Κριτής σε παραδώσει στον πράκτορα, και ο πράκτορας σε ρίξει στη φυλακή». Κατανόησε, λοιπόν, εκεί ποιος είναι ο αντίδικος και ποια η οδός· έπειτα, ποιος είναι ο άρχοντας που προΐσταται του αντιδίκου μας. Διότι οδός μεν είναι ο βίος μας· αντίδικος δε, η δύναμη που μας αντιπαλεύει και παρακολουθεί τον βίο μας, η οποία με κάθε μεθοδεία μηχανεύεται να μας εκτρέψει από την οδό που οδηγεί στον Θεό· άρχοντας δε είναι (ο άρχοντας του κόσμου τούτου), για τον οποίο ο Κύριος έχει πει: «Τώρα έρχεται ο άρχοντας του κόσμου τούτου, και σε εμένα δεν θα βρει τίποτα». Αλλά στον μεν Κύριο δεν βρήκε τίποτα, διότι δεν διέπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του, αφού Εκείνος δοκιμάστηκε στα πάντα καθ' ομοιότητα, χωρίς όμως αμαρτία.

Γι' αυτό συμβουλεύει ο Κύριος, όσο βρισκόμαστε στον δρόμο μαζί με τον αντίδικο, να καταβάλουμε προσπάθεια να απαλλαγούμε από αυτόν, δηλαδή να πράττουμε τα έργα προς απαλλαγή από τον εχθρό, και να μην αναμένουμε πότε θα συρθούμε στο δικαστήριο, όταν έλθει η τελευταία ώρα· κατά την οποία, αφού σταθεί μπροστά μας ο άρχων, θα μας ερευνήσει διεξοδικά· και αν βρει στον βίο μας πολλά από τα δικά του, θα μας παραδώσει στον Κριτή, ελέγχοντάς μας και μη αφήνοντας περιθώριο άρνησης, υπενθυμίζοντάς μας τον τόπο στον οποίο διαπράτταμε την αμαρτία, εφόσον παρευρισκόταν μαζί μας και συνεργούσε μαζί μας στο κακό, τον τρόπο που μετήλθαμε, και τη διάθεση με την οποία αμαρτήσαμε. Όσο λοιπόν έχουμε την εξουσία να εργαζόμαστε, ας καταβάλουμε προσπάθεια για να απαλλαγούμε από τον αντίδικο.

Βλέπετε θαύματα και αντικρίζετε σημεία που επιβεβαιώνουν τα λόγια· εάν αυτά δεν σας πείθουν, ας σας πείσουν οι δοκιμασίες που πρόκειται να σας βρουν, η καταστροφή του ναού, η άλωση της μητρόπολης, ο αφανισμός του έθνους· ούτε και αυτά δεν σας φέρνουν σε συναίσθηση; <Διότι, καθώς πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα κ.λπ.> (A f. 187 b, B f. 130, D f. 52 b) Πολύ χρήσιμο είναι το παράδειγμα για τον σκοπό που παρατίθεται. Διότι όσοι συμβιβάζονται πριν από τη δίκη είναι πιο συνετοί, επειδή διακρίνουν από μόνοι τους το δίκαιο. Ό,τι λοιπόν είναι καλό να πράττει κανείς εδώ, το ίδιο καλό είναι να πράττει και εκεί. Ας υποτεθεί, λέει, ότι κάποιος προβάλλει ενώπιον ενός άρχοντα κάποια κατηγορία εναντίον σου, και έπειτα, υποδεικνύοντάς σε σε όσους οδηγούν στο δικαστήριο, προκαλεί τη σύλληψή σου. Ενόσω λοιπόν βρίσκεσαι μαζί του καθ' οδόν, δηλαδή πριν φτάσεις στον κριτή, «δος εργασίαν», αντί του: μην αμελήσεις να καταβάλεις κάθε προσπάθεια για να απαλλαγείς από αυτόν· διότι εάν δεν συμβεί αυτό, θα σε παραδώσει στον κριτή.

Έπειτα, όταν βρεθείς ένοχος για τα χρέη, θα παραδοθείς στον πράκτορα, δηλαδή στους εισπράκτορες· και εκείνοι, αφού σε φυλακίσουν, θα απαιτήσουν και το τελευταίο λεπτό. Επομένως, ένοχοι για αμαρτήματα είμαστε όλοι όσοι βρισκόμαστε πάνω στη γη. Και αντίδικος και κατήγορος του καθενός είναι ο Σατανάς· διότι είναι εχθρός και εκδικητής. Όσο λοιπόν βρισκόμαστε στον δρόμο, δηλαδή όσο δεν έχουμε φτάσει ακόμη στο τέλος της επίγειας ζωής, ας απαλλαγούμε από αυτόν· ας εξαλείψουμε τις εναντίον μας κατηγορίες· ας αρπάξουμε τη χάρη δια του Χριστού, η οποία μας ελευθερώνει από κάθε χρέος και μας θέτει εκτός καταδίκης, κολάσεως και φόβου. Μήπως τυχόν, διατηρώντας άπλυτο τον μολυσμό, οδηγηθούμε στον κριτή και παραδοθούμε στους πράκτορες, δηλαδή στους τιμωρούς, των οποίων τη σκληρότητα κανείς δεν θα μπορούσε να διαφύγει, αλλά αντίθετα θα του ζητηθεί να λογοδοτήσει για κάθε αμάρτημα, μικρό και μεγάλο. Μακριά από αυτά θα βρεθούν εκείνοι που αναγνωρίζουν τον καιρό της παρουσίας του Χριστού, και οι οποίοι δεν αγνόησαν το σχετικό με αυτόν μυστήριο.

«Ζητείτε δε τη βασιλεία του Θεού και όλα αυτά θα σας προστεθούν». 〈λδ〉. Αντί για το «ο Πατέρας σας», είχε «ο Πατέρας». 〈λε〉. Αντί για το «στη δεύτερη ή στην τρίτη φυλακή», είχε «στην εσπερινή φυλακή». 〈λστ〉. «Θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου και θα τον διχοτομήσει και θα ορίσει το μερίδιό του μαζί με τους απίστους». 〈λζ〉. «Μήπως σε σύρει στον κριτή και ο κριτής σε παραδώσει στον πράκτορα». 〈λη〉. Είχε περικοπεί το τμήμα από το «ήλθαν κάποιοι και του ανήγγειλαν για τους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ανέμειξε ο Πιλάτος με τις θυσίες τους» έως εκεί που λέει για τους δεκαοκτώ που πέθαναν στον πύργο του Σιλωάμ, και το «εάν δεν μετανοήσετε» και 〈τα εξής〉 έως την παραβολή της συκιάς, για την οποία ο γεωργός είπε ότι «θα σκάψω και θα βάλω κοπριά και, εάν δεν κάνει καρπό, κόψε την». 〈λθ〉. «Αυτήν δε, που είναι θυγατέρα του Αβραάμ, την οποία έδεσε ο Σατανάς». 〈μ〉. Περιαπέκοψε πάλι το «τότε θα δείτε τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ και όλους τους προφήτες στη βασιλεία του Θεού»· και αντί αυτού έθεσε «όταν δείτε όλους τους δικαίους στη βασιλεία του Θεού, και εσάς να εκβάλλεστε» —έθεσε δε το «να κρατείστε»— «έξω», «εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων». 〈μα〉.

Ποιος είναι αυτός που διχοτομεί τον δούλο; Πες μου. Εάν μεν ο Δημιουργός και κριτής, ο οποίος αποκαλείται από εσένα Θεός, είναι αυτός που πρόκειται να το πράξει, τότε δικοί του είναι οι πιστοί· διότι, επιτιμώντας τον δούλο που δεν πράττει το καλό, ορίζει τη μερίδα του μαζί με τους απίστους. Εάν όμως ο Πατέρας του Χριστού ή ο ίδιος ο Χριστός είναι αυτός που πρόκειται να το επιτελέσει, είναι σαφές ότι διατηρείς μέσα σου τη μαρτυρία η οποία στρέφεται εναντίον σου. Διότι, ομολογώντας ότι είτε ο Χριστός είτε ο Πατέρας Του πρόκειται να το πράξει αυτό, ομολόγησες αναμφίβολα ότι ο ίδιος είναι ο κριτής, ο ίδιος είναι ο αγαθός και ότι είναι ένας Αυτός που προνοεί για τα εδώ και για τα εκεί. 〈Σχόλιο〉 〈λζ'〉. «Μήπως σε σύρει προς τον κριτή και ο κριτής σε παραδώσει στον πράκτορα». 〈Έλεγχος〉 〈λζ'〉. Κριτή αποκαλείς τον Δημιουργό, και πράκτορα καθέναν από τους αγγέλους Του, οι οποίοι πρόκειται να απαιτήσουν από τους αμαρτωλούς λόγο για τα πεπραγμένα τους. Και ποια είναι αυτά, παρά τα σφάλματα και τα αμαρτήματα, τα οποία και ο Ιησούς βδελύσσεται, και τα οποία και εσύ λες ότι απαγορεύει; Εάν λοιπόν αυτά που ο αγαθός Θεός βδελύσσεται, τα ίδια βδελύσσεται και ο κριτής και Δημιουργός, τότε είναι ένας και ο αυτός, όπως αποδεικνύεται από το έργο και από τη μία ευδοκία. 〈Σχόλιο〉 〈λη'〉.

Καθώς πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα, κατάβαλε κάθε προσπάθεια καθ' οδόν για να απαλλαγείς από αυτόν, μήπως σε σύρει στον κριτή, και ο κριτής σε παραδώσει στον κλητήρα, και ο κλητήρας σε ρίξει στη φυλακή. Σε βεβαιώνω, δεν πρόκειται να βγεις από εκεί, μέχρις ότου εξοφλήσεις και το τελευταίο λεπτό.» «Αν είναι δυνατόν, στο μέτρο που εξαρτάται από εσάς, να ειρηνεύετε με όλους τους ανθρώπους.» «Σε κανέναν να μην οφείλετε τίποτα, παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον.

«Υποκριτές, το πρόσωπο της γης και του ουρανού γνωρίζετε να το διακρίνετε, τον καιρό όμως τούτο πώς δεν τον διακρίνετε; Και γιατί από μόνοι σας δεν κρίνετε το δίκαιο; Διότι, καθώς πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα, φρόντισε στον δρόμο να απαλλαγείς από αυτόν, μήπως σε σύρει στον κριτή, και ο κριτής σε παραδώσει στον δεσμοφύλακα, και ο δεσμοφύλακας σε ρίξει στη φυλακή· σου λέω, δεν πρόκειται να βγεις από εκεί, μέχρις ότου αποδώσεις και το τελευταίο λεπτό.» Επειδή μίλησε για το κήρυγμα, και το ονόμασε φωτιά και μάχαιρα, και ήταν επόμενο να ταράζονται οι ακροατές, μην κατανοώντας τι είναι αυτό που λέγεται, λέει: Όπως ακριβώς διακρίνετε τις καιρικές συνθήκες από κάποια σημάδια, έτσι έπρεπε να αναγνωρίζετε και τη δική μου παρουσία τόσο από όσα λέω, όσο και από όσα πράττω. Διότι και τα λόγια μου δείχνουν ότι είμαι αντίθετος με εσάς, και τα έργα μου παρομοίως. Επειδή εσείς μεν είστε τελώνες και άρπαγες, ενώ εγώ δεν έχω πού να γείρω το κεφάλι. Έπρεπε λοιπόν, όπως ακριβώς από το σύννεφο συμπεραίνετε τη βροχή, και από τον νοτιά τον καύσωνα, έτσι να εξετάζετε και τον καιρό, δηλαδή τη δική μου παρουσία, και να βγάζετε το συμπέρασμα ότι δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά βροχή και ταραχή. Διότι και εγώ ο ίδιος είμαι ένα σύννεφο, και έρχομαι από τη δύση, εννοώ από την ανθρώπινη φύση, η οποία ήταν προηγουμένως ταπεινωμένη και είχε πολύ σκοτάδι από την αμαρτία.

Αλλά και φωτιά ήρθα να ρίξω, και καύσωνα να κάνω· διότι είμαι ο νότος, πνεύμα θερμό, και αντίθετος στην ψυχρότητα του βορρά· επειδή και εμφανίστηκα από τη Βηθλεέμ, η οποία βρίσκεται προς τον νότο. Αφού τα είπε αυτά, τους διδάσκει πλέον και για την αξιέπαινη ειρήνη· διότι, αφού έδειξε την αξιέπαινη διάσταση (τον χωρισμό), δείχνει και την άμεμπτη ειρήνη· και λέει ότι, όταν ο αντίδικός σου σε σέρνει στο δικαστήριο, στον δρόμο βιάσου, αγωνίσου· διότι το «δος εργασίαν» (κάνε προσπάθεια), αυτό δηλώνει· το να επινοήσεις κάθε τρόπο ώστε να απαλλαγείς από αυτόν· και με άλλον τρόπο, το «δος εργασίαν» νοείται αντί του «ακόμη κι αν δεν έχεις τίποτα, δανείσου, και δώσε εργασία, δηλαδή τόκο, προκειμένου να απαλλαγείς από αυτόν, μήπως και σε σύρει στον κριτή, και ο κριτής σε παραδώσει στον πράκτορα, δηλαδή στον εισπράκτορα, και εκείνος σε βάλει στη φυλακή, έως ότου αποδώσεις και το τελευταίο λεπτό». Αυτά δε τα λέει ο Κύριος, εκφοβίζοντας μέσω αυτών τους πιο χονδροειδείς στη σκέψη και οδηγώντας τους προς την ειρήνευση· διότι γνωρίζοντας ότι τους πιο γήινους τους συγκρατεί ο φόβος της ζημίας και των τιμωριών, γι' αυτό τα λέει αυτά. Όμως, αυτά νοούνται και για τον διάβολο· διότι αυτός είναι ο αντίδικός μας· ενώ λοιπόν βρισκόμαστε στον δρόμο, δηλαδή σε αυτόν εδώ τον βίο, ας σπεύσουμε εργαζόμενοι την αρετή, να απαλλαγούμε από αυτόν, και να μην έχουμε τίποτα κοινό μαζί του, μήπως και στη μέλλουσα κρίση μάς παραδώσει στον κριτή.